¹ბს-574-552(კ-08) 30 ოქტომბერი, 2008 წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ

შემადგენლობა:

ნინო ქადაგიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: მაია ვაჩაძე, ნუგზარ სხირტლაძე

სხდომის მდივანი – ქ. მაღრაძე

კასატორები – ა. და ლ. კ-ები; წარმომადგენელი – ბ. ბ-ი

მოწინააღმდეგე მხარეები: ი. ბ-ი, წარმომადგენელი – მ. ს-ე; საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს თბილისის მთავარი სამმართველოს დიდუბე-ჩუღურეთის სამმართველო

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 27 თებერვლის გადაწყვეტილება

დავის საგანი – ადმინისტრაციული ორგანოსათვის ქმედების განხორციელების დავალება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2007 წლის 10 აგვისტოს ი. ბ-მა სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხე საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს თბილისის მთავარი სამმართველოს დიდუბე-ჩუღურეთის შს სამმართველოს მიმართ, ქმედების განხორციელების თაობაზე.

მოსარჩელე სასარჩელო განცხადებაში მიუთითებდა, რომ 2007 წლის 4 ივლისს განცხადებით მიმართა მოპასუხე საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს თბილისის მთავარი სამმართველოს დიდუბე-ჩუღურეთის შს სამმართველოს, თბილისში, ..... ქ. ¹10-ში მდებარე ¹29 ბინიდან ყოფილი მესაკუთრის, ზ. კ-ისა და მისი ოჯახის წევრების გამოსახლების თაობაზე. ხსენებული ბინის 48/2238 ნაწილი, რაც ზ. კ-ის საკუთრებას წარმოადგენდა, მან შეიძინა აუქციონის წესით და სასამართლოს აღმასრულებლის განკარგულების საფუძველზე, საკუთრების უფლებით, აღრიცხა საჯარო რეესტრშიც. მოსარჩელის განმარტებით, მის განცხადებას ერთვოდა ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან და აღმასრულების განკარგულება.

2007 წლის 6 აგვისტოს მოსარჩელეს დიდუბე-ჩუღურეთის მთავარი სამმართველოს უფროსის ¹27/11/6-3-ბ/56 წერილით ეცნობა, რომ მისი განცხადების საფუძველზე განსახორციელებელი გამოსახლების ღონისძიებები შს მინისტრის 2007 წლის 24 მაისის ¹747 ბრძანების საფუძველზე შეჩერდა, ვინაიდან სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით ა. და ლ. კ-ები წარმოადგენდნენ სადავო ბინის მართლზომიერ მფლობელებს.

მოსარჩელის მოსაზრებით, მოპასუხის ქმედება გამოსახლების ღონისძიებების შეჩერების შესახებ უკანონოა, ვინაიდან შს მინისტრის 2007 წლის 24 მაისის ბრძანების მე-7 მუხლით განსაზღვრულია საკუთრებაში არსებული უძრავი ნივთის ხელყოფის ან სხვაგვარად ხელშეშლის აღკვეთის ღონისძიებების შეჩერების წინაპირობები, რომლებიც არ ითვალისწინებს იმ საფუძველს, რაც 2007 წლის 6 აგვისტოს წერილს დაედო საფუძვლად.

მოსარჩელის მითითებით, ასევე არასწორია მოპასუხის შეფასება, რომ ა. და ლ. კ-ები სადავო ბინის მართლზომიერ მფლობელებს წარმოადგენენ, რადგან ისინი სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებებით ცნობილ იქნენ მესაკუთრეებად და არა მფლობელებად, რაც განსხვავებული ცნებებია. კ-ები სადავო ფართის მესაკუთრეებად საჯარო რეესტრში აღრიცხულნი არასდროს ყოფილან და აუქციონზე გასაყიდად გამოტანილი ფართის მესაკუთრე იყო მხოლოდ ზ. კ-ე.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, ვინაიდან მათ მიერ გამოსახლების პროცესში მოპასუხისათვის არ ყოფილა წარმოდგენილი საჯარო რეესტრის ამონაწერი საკუთრების უფლების შესახებ, რითაც დადასტურდებოდა მათი საკუთრების უფლება, ხოლო ისინი ფართზე მესაკუთრეებად იყვნენ ცნობილნი და არა მართლზომიერ მფლობელებად, შესაბამისად, უკანონოა მოპასუხის ქმედება კ-ების ბინიდან გამოსახლების პროცედურების შეჩერების შესახებ.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელე ითხოვდა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 24-ე და 33-ე მუხლების თანახმად, მოპასუხეს დავალებოდა მის საკუთრებაში არსებული სადავო ბინის ხელყოფის ხელშეშლის აღკვეთის ღონისძიებების გატარება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 27 აგვისტოს განჩინებით, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 16.2 მუხლის შესაბამისად, საქმეში მესამე პირებად ჩაებნენ ა. და ლ. კ-ები.

მოპასუხის წარმომადგენელმა სარჩელი არ ცნო და მოითხოვა მოსარჩელისათვის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

სარჩელი არ ცნეს არც მესამე პირებმა და მოითხოვეს მოსარჩელისათვის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 30 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ი. ბ-ის სასარჩელო განცხადება არ დაკმაყოფილდა.

საქალაქო სასამართლო გადაწყვეტილებაში მიუთითებდა, რომ, როგორც საქმის მასალებით დასტურდება, თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2002 წლის 21 მარტის გადაწყვეტილებით ლეილა და ა. კ-ები ცნობილ იქნენ თბილისში .... ქ. ¹10-ში მდებარე ¹29 ბინის 1/3-1/3 წილის მესაკუთრეებად.

ზემოხსენებული გადაწყვეტილება ამ ნაწილში არ გასაჩივრებულა და იგი გასაჩივრდა სააპელაციო წესით მხოლოდ შეგებებულ სარჩელზე უარის თქმის ნაწილში, რომელიც გაუქმდა და თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004 წლის 28 სექტემბრის გადაწყვეტილებით ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2005 წლის 7 სექტემბრის გადაწყვეტილებითაც სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება გაუქმდა იმ ნაწილში, რაზეც მან ახალი გადაწყვეტილება მიიღო და კვლავ ახალი გადაწყვეტილება იქნა ამ ნაწილში გამოტანილი, ხოლო დანარჩენ ნაწილში სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად. საქალაქო სასამართლოს განმარტებით, სასამართლოს გადაწვეტილება ა. და ლ. კ-ის სადავო ბინაზე საკუთრების უფლების მინიჭების შესახებ კანონიერ ძალაში შევიდა მაშინვე, როგორც კი სააპელაციო წესით მოხდა გადაწყვეტილების მხოლოდ სხვა ნაწილის გასაჩივრება და გავიდა სააპელაციო საჩივრის წარდგენის ვადა. შესაბამისად, ითვლება, რომ ამ საკითხზე არსებობს დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საქალაქო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 172-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომელიც ადგენს, რომ მესაკუთრეს შეუძლია მფლობელს მოსთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა მფლობელს ჰქონდა ამ ნივთის ფლობის უფლება.

ამავე მუხლის მესამე ნაწილი კი ადგენს, რომ თუ ხდება უძრავ ნივთზე საკუთრების ხელყოფა ან სხვაგვარი ხელშეშლა, მაშინ მესაკუთრეს შეუძლია ხელის შემშლელს მოსთხოვოს ამ მოქმედების აღკვეთა. თუ ამგვარი ხელშეშლა კვლავ გაგრძელდება, მაშინ მესაკუთრეს შეუძლია მოითხოვოს მოქმედების აღკვეთა სასამართლო გადაწყვეტილების გარეშე შესაბამისი სამართალდამცავი ორგანოსაგან, კანონით დადგენილი საკუთრების დამადასტურებელი დოკუმენტის წარდგენის გზით, გარდა სავარაუდო ხელყოფის მიერ უძრავ ნივთზე საკუთრების, მართლზომიერი მფლობელობის ან/და სარგებლობის დამადასტურებელი წერილობითი დოკუმენტის წარდგენის შემთხვევისა.

საქალაქო სასამართლოს მითითებით, საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის 2007 წლის 24 მაისის ¹747 ბრძანებით დამტკიცდა ,,საკუთრებაში არსებული უძრავი ნივთის ხელყოფის ან სხვაგვარად ხელშეშლის აღკვეთის წესი”. აღნიშნული წესის მე-2 მუხლის ,,ბ” ქვეპუნქტი ადგენს მართლზომიერი მფლობელობის ან/და სარგებლობის დამადასტურებელი დოკუმენტის ცნებას – ასეთად მიიჩნევა: ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან, რომელიც ადასტურებს ნივთზე აღნაგობის, უზურფრუქტის, სერვიტუტის, იპოთეკის (მხოლოდ ბინაში ცხოვრების უფლებით), იჯარის, ქირავნობის, ან თხოვების უფლებას, საჯარო რეესტრში არარეგისტრირებული ქირავნობის ან თხოვების ხელშეკრულება, კანონიერ ძალაში შესული სასამართლოს (კერძო აბიტრაჟის) გადაწყვეტილება ან საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” საქართველოს კანონით გათვალისწინებული დოკუმენტი, ლტოლვილის, ან იძულებით გადაადგილებული პირის – დევნილის მოწმობა, ან საქართველოს ლტოლვილთა და განსახლების სამინისტროს მიერ გაცემული ცნობა ლტოლვილის ან დევნილის დროებითი საცხოვრებელი ადგილის შესახებ, ან საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული მართლზომიერი მფლობელობის ან/და სარგებლობის უფლების დამადასტურებელი სხვა დოკუმენტი.

სასამართლოს მოსაზრებით, მოცემულ შემთხვევაში არსებობს საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის 2007 წლდის 24 მაისის ¹747 ბრძანებით დამტკიცებული ,,საკუთრებაში არსებული უძრავი ნივთის ხელყოფის ან სხვაგვარად ხელშეშლის აღკვეთის წესის” მე-2 მუხლის ,,ბ” ქვეპუნქტით დადგენილი დოკუმენტი, რაც გულისხმობს, რომ ბ-სა და კ-ებს შორის არსებობს გარკვეული უფლებრივი დავა, რომელზე მსჯელობაც სცილდება ადმინისტრაციული ორგანოს – შს სამმართველოს კომპეტენციის ფარგლებს. სასამართლომ ჩათვალა, რომ შს მინისტრის 2007 წლის 24 მაისის ¹747 ბრძანებით დამტკიცებული ,,საკუთრებაში არსებული უძრავი ნივთის ხელყოფის ან სხვაგვარად ხელშეშლის აღკვეთის წესი” მოცემულ შემთხვევებზე არ ვრცელდება და შს სამმართველოს არ აძლევს უფლებას, ფაქტობრივად შეიჭრას სამოქალაქო სასამართლოს კომპეტენციაში და სამოქალაქო უფლებათა შეფასების შედეგად უფლებრივი დავა გადაწყვიტოს. ამდენად, ამ წესით ა. და ლ. კ-ების გამოსახლების პროცედურების წარმოება დაუშვებელია, რის გამოც ი. ბ-ს უარი უნდა ეთქვას მოპასუხისათვის შს მინისტრის 2007 წლის 24 მაისის ¹747 ბრძანებით გათვალისწინებული წესითა და პირობებით ა. და ლ. კ-ების გამოსახლების პროცედურების განხორციელების დავალებაზე.

მითითებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ი. ბ-მა.

აპელანტი სააპელაციო საჩივრით ითხოვდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 30 ნოემბრის გადაწყვეტილების გაუქმებასა და ახალი გადაწყვეტილებით მისი სასარჩელო განცხადების დაკმაყოფილებას.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 27 თებერვლის გადაწყვეტილებით ი. ბ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 30 ნოემბრის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც ი. ბ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა; მოპასუხე – საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს ქ. თბილისის მთავარი სამმართველოს დიდუბე-ჩუღურეთის სამმართველოს დაევალა აღკვეთოს ი. ბ-ის საკუთრებაში არსებული ბინის (მდებარე, ქ. თბილისში, ... ქ. ¹10-ში, ბინა ¹29, წილობრივი მონაცემით 48/2238) ხელყოფა და სხვაგავარი ხელშეშლა, საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის 2007 წლის 24 მაისის ¹747 ბრძანების შესაბამისად.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზირა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მოსაზრება იმის შესახებ, რომ მოცემულ შემთხვევაში არსებობდა საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის 2007 წლის 24 მაისის ¹747 ბრძანებით დამტკიცებული “საკუთრებაში არსებული უძრავი ნივთის ხელყოფის ან სხვაგვარად ხელშეშლის აღკვეთის წესის” მე-2 მუხლის “ბ” ქვეპუნქტით დადგენილი დოკუმენტი, რაც გულისხმობდა, რომ ბ-სა და კ-ებს შორის არსებობდა გარკვეული უფლებრივი დავა, რომელზე მსჯელობაც სცილდებოდა ადმინისტრაციული ორგანოს _ შს სამმართველოს კომპეტენციის სფეროს, ვინაიდან საქმის მასალებით დგინდება, რომ თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2002 წლის 21 მარტის გადაწყვეტილებით ლ. და ა. კ-ები ცნობილ იქნენ ქ. თბილისში, .... ქ. ¹10-ში მდებარე ¹29 ბინის 1/3_1/3 წილების მესაკუთრეებად (ს.ფ. 43-49). აღნიშნულ ნაწილში ხსენებული გადაწყვეტილება არავის გაუსაჩივრებია, რის გამოც იგი იმავე წელს შევიდა კანონიერ ძალაში.

საქმის მასალებით დასტურდება, რომ ლ. და ა. კ-ებმა თავიანთი წილები არ აღრიცხეს საჯარო რეესტრში, თუმცა მათ ამის შესაძლებლობა (თუნდაც სააღსრულებო ფურცლის გამოწერისა და სასამართლო გადაწყვეტილების იძულებით აღსრულების მოთხოვნის გზით) ჰქონდათ 2002 წლიდან.

საქმის მასალებით ასევე დგინდება, რომ 2006 წლის 10 აგვისტოს განმეორებით საჯარო აუქციონის ჩატარების შემდეგ, სადავო ბინის მესაკუთრე გახდა ი. ბ-ი.

ამრიგად, ის ბინა, რომელიც საკუთრებაში გააჩნდა ზ. კ-ეს და რომლის 1/3_1/3 წილების მესაკუთრეები 2002 წლიდან შეიძლება გამხდარიყვნენ მისი ოჯახის წევრები ლ. და ა. კ-ები, 2006 წლის 11 აგვისტოს ¹01/17-472 სააღსრულებო განკარგულების საფუძველზე საკუთრებაში გადაეცა ი. ბ-ს.

სასამართლო აღმასრულებლის ზემოაღნიშნული განკარგულების საფუძველზე ი. ბ-ი გახდა ქ. თბილისში, .... ქ. ¹10-ში მდებარე ¹29 ბინის მესაკუთრე.

საქმის მასალებით და მხარეთა განმარტებებით, ასევე დგინდება, რომ არც აუქციონის შედეგები და არც საჯარო რეესტრის ჩანაწერი კ-ების მიერ არ ყოფილა გასაჩივრებული.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოპასუხეს _ შს სამინისტროს თბილისის მთავარი სამმართველოს დიდუბე-ჩუღურეთის შს სამმართველოს არ ჰქონდა არანაირი სამართლებრივი საფუძველი, არ დაეკმაყოფილებინა ი. ბ-ის მოთხოვნა და არ გამოესახლებინა მის საკუთრებაში არსებული ბინიდან მოქ. ზ. კ-ე და მისი ოჯახის წევრები. ცხადია, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2005 წლის 7 სექტემბრის გადაწყვეტილება ¹ას-1446-370-05 არ უნდა დასდებოდა საფუძვლად იმ მოსაზრებას, რომ ლ. და ა. კ-ები წარმოადგენდნენ ხსენებული ბინის მართლზომიერ მფლობელელებს, რადგან, როგორც აღინიშნა, მითითებული სასამართლო გადაწყვეტილების შემდეგ ხსენებული ბინა გასხვისდა აუქციონზე და მისი შემძენი გახდა ი. ბ-ი. ამ უკანასკნელის უფლებრივი სტატუსი კი სადავოდ არავის გაუხდია.

ამრიგად, საქართველოს შს სამინისტროს თბილისის მთავარი სამმართველოს დიდუბე-ჩუღურეთის შს სამმართველოს 2007 წლის 6 აგვისტოს წერილი, რომლითაც ი. ბ-ს ეცნობა, რომ შეჩერებულ იქნა მისი ბინიდან კ-ების ოჯახის გამოსახლების ღონისძიებები, უკანონო იყო.

M მითითებული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ა. და ლ. კ-ებმა.

კასატორები საკასაციო საჩივარში მიუთითებდნენ, რომ სასამართლომ არასწორად განმარტა ,,საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის 2007 წლის 24 მაისის ¹747 ბრძანებით დამტკიცებული ,,საკუთრებაში არსებული უძრავი ნივთის ხელყოფის ან სხვაგვარად ხელშეშლის აღკვეთის ხსენებული წესის მე-2 მუხლის ,,ბ” ქვეპუნქტი, რომლის შესაბამისად, მართლზომიერი მფლობელობის ან/და სარგებლობის დამადასტურებელი დოკუმენტია – ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან, რომელიც ადასტურებს უძრავ ნივთზე აღნაგობის, უზურფრუქტის, სერვიტუტის, იპოთეკის (მხოლოდ მასში ცხოვრების უფლებით), იჯარის ქირავნობის ან თხოვების უფლებას, საჯარო რეესტრში არარეგისტრირებული ქირავნობის, ან თხოვების ხელშეკრულება, კანონიერ ძალაში შესული (კერძო არბიტრაჟის) გადაწყვეტილება ან ,,საცხოვრებელი სადგომის სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობის შესახებ” საქართველოს კანონით გათვალისწინებული დოკუმენტი, ლტოლვილის, ან იძულებით გადაადგილებული პირის – დევნილის მოწმობა, ან საქართველოს ლტოლვილთა და განსახლების სამინისტროს მიერ გაცემული ცნობა ლტოლვილის ან დევნილის დროებითი საცხოვრებელი ადგილის შესახებ (მხოლოდ ლტოლვილთა ან იძულებით გადაადგილებულ პირთა – დევნილთა კომპაქტურად განსახლების ობიექტებისათვის), ან საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული მართლზომიერი მფლობელობის ან/და სარგებლობის უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტი. სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობის თანახმად, ა. და ლ. კ-ებს ადმინისტრაციულ ორგანოში არ წარუდგენიათ ზემოაღნიშნულ მუხლში ჩამოთვლილი დოკუმენტებდან არც ერთი, ხოლო მათ მიერ წარდგენილი 2005 წლის 7 სექტემბრის უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილება კი არ წარმოადგენს მართლზომიერი ფლობის დამადასტურებელ დოკუმენტს.

კასატორის განმარტებით, აღნიშნული მსჯელობა არამართლზომიერია, ვინაიდან შსს მინისტრის ¹747 ბრძანების მე-2 მუხლის ,ბ” პუნქტი განსაზღვრავს იმ დოკუმენტების ჩამონათვალს, რომელიც ამ წესისათვის წარმოადგენს მართლზომიერი ფლობის ან/და სარგებლობის დოკუმენტს და ერთ-ერთი ასეთი დოკუმენტი კი ძალაში შესული გადაწყვეტილებაა. აღნიშნული დოკუმენტი შეიძლება არ წარმოადგენდეს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის დებულებებით განსაზღვრულ მართლზომიერი მფლობელობის (ფართო სამოქალაქო ინტერპრეტაციით) დამადასტურებელს, მაგრამ ისინი ამ წესისთვის ითვლებიან მართლზომიერ მფლობელებად, რაც თავისთავად გამორიცხავს სამართალდამცავი ორგანოების ჩარევას გამოსახლების პროცესში.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორები ითხოვდნენ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 27 თებერვლის გადაწყვეტილების გაუქმებას და ახალი გადაწყვეტილებით მოსარჩელისთვის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, მხარეთა ახსნა-განმარტებების მოსმენის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ლ. და ა. კ-ების საკასაციო საჩივარი უსაფუძვლოა და არ უნდა დაკმაყოფილდეს, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება მიღებულია მატერიალური და საპროცესო ნორმების მართებული გამოყენებისა და განმარტების საფუძველზე, რის გამოც არ არსებობს მისი გაუქმების პროცესუალური წანამძღვრები.

საკასაციო სასამართლო სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე დადგენილად მიიჩნევს შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებს: თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2002 წლის 21 მარტის გადაწყვეტილებით კასატორები _ ლ. და ა. კ-ები ცნობილ იქნენ ქ. თბილისში, .... ქ.10-ში მდებარე ¹29 ბინის 1/3-1/3 წილის მესაკუთრეებად. მითითებულ ნაწილში გადაწყვეტილება არ გასაჩივრებულა და შევიდა კანონიერ ძალაში.

დადგენილია, რომ ლ. და ა. კ-ებმა თავიანთი წილები არ აღიცხეს საჯარო რეესტრში და სასამართლოს გადაწყვეტილება დარჩა აღუსრულებელი.

2006 წლის 10 აგვისტოს განმეორებითი საჯარო აუქციონის ჩატარების შემდგომ, სადავო ბინის მესაკუთრე გახდა პროცესუალური მოწინააღმდეგე _ ი. ბ-ი, რომელზეც ქ. თბილისში, .... ქ. 10-ში მდებარე ¹29 ბინა, აღმასრულებლის განკარგულებით აღირიცხა, საჯარო რეესტრში.

აუქციონის შედეგები და საჯარო რეესტრის ჩანაწერი ლ. და ა. კ-ებს სადავო არ გაუხდიათ.

წინამდებარე დავის არსებითად სწორად გადაწყვეტისათვის განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება იმ გარემოების დადგენა-გამოკვლევას, დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება არის თუ არა კასატორების მართლზომიერი მფლობელობის დამადასტურებელი საკმარისი საფუძველი და მითითებული გადაწყვეტილების არსებობის პირობებში, საქართველოს შს სამინისტროს ქ. თბილისის მთავარი სამმართველოს დიდუბე-ჩუღურეთის სამმართველო იყო თუ არა უფლებამოსილი, განეხორციელებინა ხელშეშლის აღკვეთის ღონისძიებები.

საქართველოს შს მინისტრის 2007 წლის 24 მაისის ¹747 ბრძანებით დამტკიცებული “საკუთრებაში არსებული უძრავი ნივთის ხელყოფის ან სხვაგვარად ხელშეშლის აღკვეთის წესების” მე-8 მუხლის შესაბამისად, საკუთრებაში არსებული უძრავი ნივთის ხელყოფის ან სხვაგვარად ხელშეშლის აღკვეთის ღონისძიებების შეწყვეტის საფუძველს წარმოადგენს, აღკვეთის ღონისძიების დასრულებამდე უძრავ ნივთზე საკუთრების, მართლზომიერი მფლობელობის ან/და სარგებლობის უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტის წარდგენა.

ცალსახაა, რომ წინამდებარე აქტის საფუძველზე სამართლებრივი დაცვის მექანიზმი მოქმედებს მხოლოდ მართლზომიერი მფლობელის და/ან მოსარგებლის მიმართ.

იმავე ბრძანების მეორე მუხლის “ბ” ქვეპუნქტში მართლზომიერი მფლობელობის ან/და სარგებლობის დამადასტურებელ ერთ-ერთ დოკუმენტად მიიჩნევა კანონიერ ძალაში შესული სასამართლოს გადაწყვეტილება. გამომდინარე იქიდან, რომ წინამდებარე დავის გადაწყვეტისათვის არსებითი მნიშვნელობა ენიჭება სწორედ ამ დოკუმენტს, საკასაციო სასამართლო არ მსჯელობს იმავე მუხლით განსაზღვრულ სხვა საფუძვლებზე.

ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილების შეფასებამდე, საკასაციო სასამართლო ასევე საჭიროდ მიიჩნევს იმსჯელოს თავად მფლობელობის სამართლებრივ არსზე.

მფლობელობა მიეკუთვნება სანივთო სამართლით განსაზღვრულ უფლებებს, რომლის რეგულაციებიც მოცემულია სამოქალაქო კოდექსის 155-162-ე მუხლებში. სამოქალაქო კოდექსის 155-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის შესაბამისად, მფლობელობა წარმოიშვება ნივთზე ფაქტობრივი ბატონობის ნებითი მოპოვებით. ქონებაზე ფაქტობრივი ბატონობის განხორციელება მფლობელობის კონსტიტუციური ელემენტია, თუმცა მფლობელობის დაცვა შესაძლებელია მოხდეს იქ, სადაც საკუთრების ვარაუდია და არა იქ, სადაც ასეთი ვარაუდი არ არსებობს. მხოლოდ ნივთის ფაქტობრივი ფლობა არ იძლევა საკმარის საფუძველს, მფლობელი მიჩნეულ იქნას მართზომიერ მფლობელად. სამოქალაქო კოდექსის შესაბამისად, მართლზომიერ მფლობელად ითვლება ყველა ის პირი, რომელიც სამართლებრივ საფუძველზე ახორციელებს ნივთის მიმართ ფაქტობრივ ბატონობას. შესაბამისად, მართლზომიერი მფლობელობა ნაწარმოები უნდა იყოს მესაკუთრის მფლობელობით.

სამოქალაქო კოდექსი ერთმანეთისაგან გამიჯნავს მფლობელობისა და საკუთრების უფლებას. მფლობელი შეიძლება იყოს როგორც მესაკუთრე, ისე არამესაკუთრე, მაგრამ როგორც აღინიშნა, სავალდებულოა, მფლობელობა მომდინარეობდეს მესაკუთრისაგან ანუ მფლობელის უკან იდგეს მესაკუთრის ნება.

მართლზომიერი მფლობელობის, როგორც სამართლებრივი ცნების ანალიზი, საკასაციო სასამართლოს არ აძლევს საფუძველს გაიზიაროს კასატორის მსჯელობა იმის თაობაზე, რომ დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2002 წლის 21 მარტის გადაწყვეტილება, რომლითაც ლეილა და ა. კ-ები ცნობილ იქნენ ქ. თბილისში, .... ქ. 10-ში მდებარე ¹29 ბინის 1/3-1/3 წილის მესაკუთრედ, ქმნის სადავო ბინაზე ამ პირთა მართლზომიერი მდლობელობის საფუძველს.

საკასაციო სასამართლო ცალსახად ადასტურებს იმ ფაქტს, რომ აღნიშნული გადაწყვეტილების საფუძველზე კასატორებს სადავო ბინაზე წარმოეშვათ წილობრივი საკუთრების უფლება. მაგრამ აქვე მიუთითებს, მარტოოდენ უფლების აღიარება არ წარმოადგენს საკუთრების წარმოშობის საკმარის საფუძველს. საჭიროა მითითებული უფლების რეალიზება კანონით დადგენილი წესით, რაც კასატორებს არ მოუხდენიათ.

დავის განხილვის პერიოდისათვის ბინის მესაკუთრეს წარმოადგენს ი. ბ-ი, რომლის საკუთრების უფლებაც კასატორებს ასევე სადაოდ არ უქცევიათ.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, მარტოოდენ ის გარემოება, რომ სადავო ბინის ფაქტობრივ მფლობელებს წარმოადგენენ კასატორები, არ ქმნის საკმარის საფუძველს, რათა ეს პირები მიჩნეულ იქნენ მართლზომიერ მფლობელებად, კასატორები თავად ბინის მესაკუთრეს არ წარმოადგენენ, ხოლო ფაქტობრივი მფლობელობა მოპოვებული აქვთ მესაკუთრის ნების გარეშე.

ზემოაღნიშნული გარემოებები საკასაციო სასამართლოს აძლევს უფლებამოსილებას დაასკვანს შემდეგი: მიუხედავად სასამართლო გადაწყვეტილების არსებობისა, კასატორებს საკუთრების უფლება ბინაზე არ მოუპოვებიათ, რაც გამორიცხავს ამ შემთხვევაში მფლობელობაში მესაკუთრის ვარაუდის დაშვების შესაძლებლობას.

საკასაციო სასამართლო გარკვეულწილად იზიარებს კასატორის მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ გამოსასახლებელი პირის მხრიდან ფორმალური საფუძვლის, ამ შემთხვევაში სასამართლო გადაწყვეტილების წარდგენა შესაძლოა იქცეს გამოსახლების შეწყვეტის საკმარის საფუძვლად, მაგრამ აქვე ითვალისწინებს იმ გარემოებას, რომ ასეთ შემთხვევაში ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია, იხელმძღვანელოს საქართველოს შს მინისტრის 2007 წლის 24 მაისის ¹747 ბრძანებით დამტკიცებული წესების 8.1 მუხლით და არა იმავე წესების მე-7 მუხლით. ხოლო იმ შემთხვევაში, როდესაც სარჩელი დაყენებულია ქმედების განხორციელების მოთხოვნით, დავა ექცევა სასამართლო კონტროლ ქვეშ, რაც გამორიცხავს პროცესში მონაწილე პირთა კანონიერი უფლებების შელახვის ფაქტს და არ იძლევა დავის განმეორებით ანუ გამოსახლების მოთხოვნით სასამართლოში წარმართვის აუცილებლობას.

რაც შეეხება სარჩელის დაუშვებლობის საკითხს, საკასაციო სასამართლო ასევე ვერ გაიზიარებს კასატორის მოსაზრებას აღნიშნულის თაობაზე და თვლის, რომ სარჩელი მართებულადაა დაყენებული საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 24-ე მუხლის საფუძველზე.

საქართველოს შს სამინისტროს ქ. თბილისის მთავარი სამმართველოს დიდუბე-ჩუღურეთის სამმართველოს 2007 წლის 06 აგვისტოს ¹27/11/6-3-ბ/56 წერილით ი. ბ-ს უარი ეთქვა ქმედების განხორციელებაზე. ამდენად წინამდებარე შემთხვევაში სახეზეა ადმინისტრაციული ორგანოს უმოქმედობა. ამასთან, საგულისხმოა, რომ მოსარჩელის მოთხოვნა მიმართულია არა სამართლებრივი ურთიერთობის წარმოშობის, შეცვლის ან შეწყვეტისაკენ, არამედ ფაქტობრივი შედეგის დადგომისაკენ. ღონისძიება, რომლის განხორციელებასაც პირი ითხოვს, მიმართულია იქითკენ, რომ ადმინისტრაციულმა ორგანომ იმოქმედოს საკუთარი უფლებამოსილების ფარგლებში, მიმართულია კონკრეტული ფაქტობრივი მიზნის მიღწევისაკენ.

გამომდინარე იქიდან, რომ წინამდებარე შემთხვევაში ადმინისტრაციულმა ორგანომ უარი განაცხადა იმოქმედოს საკუთარი უფლებამოსილების ფარგლებში, აღნიშნული დაინტერესებულ პირს აძლევს შესაძლებლობას სარჩელი აღძრას ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 24-ე მუხლის საფუძველზე ანუ მოითხოვოს ისეთი ქმედების (გამოსახლების) განხორციელება, რომელიც არ გულისხმობს ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემას. რაც შეეხება კანონიერი ინტერესის არსებობის საკითხს, საკუთრებითი სამართლებრივი ურთიერთობიდან გამომდინარე, აღნიშნული, საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით დამატებით მტკიცებას არ საჭიროებს.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სახეზე არ არის გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილების სამართლებრივი საფუძველი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის I მუხლის II ნაწილით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ა. და მ. კ-ების საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 27 თებერვლის გადაწყვეტილება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.