¹ბს-58-56(2კ-07) 26 სექტემბერი, 2007 წელი
ქ. თბილისი
ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)
მოსამართლეები: ნუგზარ სხირტლაძე
ლალი ლაზარაშვილი
სხდომის მდივანი _ ქეთევან მაღრაძე
კასატორები (მოპასუხეები): 1. ზ. ე.-ე, წარმომადგენელი _ ი. ლ.-ი; 2. ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველო (ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის დეპარტამენტის უფლებამონაცვლე), წარმომადგენელი _ თ. ი.-ი
მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) _ შპს გამომცემლობა “მ.-ი” (გამომცემლობა “მ.-ის” უფლებამონაცვლე), წარმომადგენელი (დირექტორი) _ ვ. ე.-ი (დ.-ა)
მესამე პირები: 1. საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტრო (საქართველოს სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს უფლებამონაცვლე); 2. ქ. თბილისის მერია (ქ. თბილისის საბინაო მეურნეობის რეაბილიტაციისა და განვითარების ცენტრის უფლებამონაცვლე)
გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და განჩინება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 26 ივლისის გადაწყვეტილება; თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2005 წლის 28 აპრილის საოქმო განჩინება
სარჩელის საგანი _ დარღვეული უფლებების აღდგენა, პრივატიზაციის ბათილად ცნობა, ზიანის ანაზღაურება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :
1980 წლიდან ჟურნალ “პ.-ის” რედაქციას იჯარით ჰქონდა აღებული ქალაქ თბილისში, ...ს ქუჩის ¹36-ში არსებული 100 კვ.მ არასაცხოვრებელი ფართი რედაქციის განსათავსებლად. საიჯარო ქირის გადაუხდელობის გამო, ქალაქ თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის დეპარტამენტის 1997 წლის 21 თებერვლის ბრძანებით ბათილად იქნა ცნობილი ჟურნალ “პ.-სა” და ¹85 საბინაო-საექსპლუატაციო უბანს შორის დადებული ხელშეკრულება. ჟურნალ “პ.-ს” სარგებლობისათვის 50 კვ.მ ფართი დაუტოვეს, მეორე 50 კვ.მ კი გამომცემლობა “მ.-ს” გადაეცა. 1997 წლის 13 მარტს გამომცემლობა “მ.-ზე” სარეგისტრაციო მოწმობა გაიცა.
1997 წლის 11 აგვისტოს ჟურნალ “...-ის” რედაქციამ საქართველოს უზენაეს საარბიტრაჟო სასამართლოში სარჩელი აღძრა და ქალაქ თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის დეპარტამენტის 1997 წლის 21 თებერვლის ბრძანების ბათილად ცნობა მოითხოვა. საქართველოს უზენაესმა საარბიტრაჟო სასამართლომ 1997 წლის 3 სექტემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი ისე დააკმაყოფილა, რომ გამომცემლობა “მ.-ი” სასამართლო პროცესში მხარედ არ ჩაურთავს. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიამ 1998 წლის 8 სექტემბრის განჩინებით უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარის მოადგილის პროტესტი დააკმაყოფილა და საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 320-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, არბიტრაჟის გადაწყვეტილება გააუქმა და საქმე ხელახლა განსახილველად საბურთალოს რაიონის სასამართლოს დაუქვემდებარა.
ჟურნალ “...-ის” რედაქციას ქალაქ თბილისის საბურთალოს რაიონულ სასამართლოში დავა აღარ გაუგრძელებია, რადგან იმ დროისათვის სადავო 50 კვ.მ ჟურნალ “...-ის” რედაქციისათვის დარჩენილ 50 კვ.მ ფართთან ერთად, იჯარა-გამოსყიდვის უფლებით ზ. ე.-ს გადაეცა. იჯარა-გამოსყიდვის ფორმით პრივატიზების ხელშეკრულების დადებისას, კერძოდ, 1998 წლის 25 ივნისს, საარბიტრაჟო სასამართლოს 1997 წლის 3 სექტემბრის გადაწყვეტილება ჯერ კიდევ კანონიერ ძალაში იყო, რადგან იგი საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის მიერ მხოლოდ 1998 წლის 8 სექტემბერს გაუქმდა.
ვ. ე.-მ საბურთალოს რაიონის სასამართლოს სასარჩელო განცხადებით მიმართა და სადავო არასაცხოვრებელი ფართის პრივატიზების ბათილობა, დარღვეული უფლებების აღდგენა და მიყენებული ზიანის ანაზღაურება მოითხოვა. თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 1999 წლის 21 დეკემბრის დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით ვ. ე.-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.
საქართველოს სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტრომ შეისწავლა ქალაქ თბილისში, ...-ს ქუჩის ¹36-ში არსებული 132 კვ.მ არასაცხოვრებელი ფართის პრივატიზების საკითხი. საქართველოს სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს მიერ შექმნილი არასაცხოვრებელი ფართის პრივატიზების კანონიერების შემსწავლელი კომისიის მოხსენებითი ბარათი ვ. ე.-მ ახლად აღმოჩენილ გარემოებად მიიჩნია და აღნიშნულის გამო, საქმის წარმოების განახლება მოითხოვა.
2000 წლის 5 აპრილს გამომცემლობა “მ.-ის” დირექტორმა ვ. ე.-მ თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონულ სასამართლოს განცხადებით მიმართა იმავე სასამართლოს 1999 წლის 21 დეკემბრის დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გაუქმებისა და ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლებისა და არსებითად განხილვის მოთხოვნით.
თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 13 ნოემბრის განჩინებით გამომცემლობა “მ.-ის” დირექტორ ვ. ე.-ის განცხადება ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 1999 წლის 21 დეკემბრის დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გაუქმების ნაწილში დაკმაყოფილდა, ხოლო ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების შესახებ განცხადების განხილვა შეჩერებულ იქნა.
თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2001 წლის 25 ივლისის გადაწყვეტილებით გამომცემლობა “მ.-ის” დირექტორ ვ. ე.-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის დეპარტამენტის მიერ ზ. ე.-ის სახელზე გაცემული საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობა, რომლითაც იგი ცნობილ იქნა ქ. თბილისში, ...-ს ქუჩის ¹36-ში განთავსებული 132 კვ.მ არასაცხოვრებელი ფართის მესაკუთრედ.
აღნიშნული გადაწყვეტილება ზ. ე.-მ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა და ხსენებული გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.
თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002 წლის 5 აგვისტოს გადაწყვეტილებით ზ. ე.-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2001 წლის 25 ივლისის გადაწყვეტილება და საქმეზე მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც გამომცემლობა “მ.-ს” სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უსაფუძვლობის გამო უარი ეთქვა.
აღნიშნული გადაწყვეტილება გამომცემლობა “მ.-ის” გენერალურმა დირექტორმა ვ. ე.-მ იმავე საფუძვლებით საკასაციო წესით გაასაჩივრა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2003 წლის 2 ივლისის განჩინებით ვ. ე.-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.
საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ ყოველმხრივ, სრულად და ობიექტურად არ გამოიკვლია და არ შეაფასა მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებები.
საკასაციო სასამართლომ საქმის მასალების მიხედვით, დადგენილად მიიჩნია, რომ ქალაქ თბილისში, ...-ს ქუჩის ¹36-ში მდებარე არასაცხოვრებელი ფართის ზ. ე.-ის სახელზე იჯარა-გამოსყიდვის უფლებით გადაცემის დროს, კერძოდ, 1998 წლის 25 ივნისს, საქართველოს უზენაესი საარბიტრაჟო სასამართლოს 1997 წლის 3 სექტემბრის გადაწყვეტილება ჯერ კიდევ კანონიერ ძალაში იყო. ამდენად, პრივატიზაციისას ნივთი უდავოდ არ იყო უფლებრივად დატვირთული, მაგრამ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის მიერ 1998 წლის 8 სექტემბერს საარბიტრაჟო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმებით, ვინაიდან ჟურნალ “პ.-ის” რედაქციას დავა აღარ გაუგრძელებია, ქალაქ თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის დეპარტამენტის 1997 წლის 21 თებერვლის ბრძანების მოქმედება გამომცემლობა “მ.-სათვის” 50 კვ.მ სადავო ფართის იჯარით გადაცემის შესახებ აღდგა. შესაბამისად, გამომცემლობა “მ.-ს” მოთხოვნის უფლება გაუჩნდა. სააპელაციო სასამართლოს არც აღნიშნულ გარემოებებზე არ ჰქონდა ნამსჯელი.
საკასაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ საქმის ხელმეორედ განხილვისას სააპელაციო სასამართლოს უნდა ემსჯელა გამომცემლობა “მ.-ის” დარღვეული უფლებების აღდგენასა და ზიანის ანაზღაურებაზე, უნდა დაედგინა ფაქტობრივი გარემოება, თუ რა ვადით იყო რეალურად დადებული საიჯარო ხელშეკრულება. საკასაციო სასამართლომ განმარტა, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 581-ე მუხლის შესაბამისად, იჯარის ხელშეკრულებით მეიჯარე მოვალე იყო გადაეცა მოიჯარესთვის განსაზღვრული ქონება დროებით სარგებლობაში და საიჯარო დროის განმავლობაში უზრუნველეყო სარგებლის მიღების შესაძლებლობა.
საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს ასევე უნდა ემსჯელა პრივატიზაციის კანონიერების თაობაზე “სახელმწიფო ქონების პრივატიზების შესახებ” საქართველოს კანონის შესაბამისად. პრივატიზაციის ბათილობის საფუძველი შეიძლება გამხდარიყო მხოლოდ კანონის უხეში და არსებითი დარღვევები. სააპელაციო სასამართლოს უნდა გამოეკვლია და უნდა შეეფასებინა, თუ რამდენად არსებითი იყო ის დარღვევები, რასაც სადავო ფართის პრივატიზაციის დროს ჰქონდა ადგილი და მოცემულ შემთხვევაში გამოყენებული უნდა ყოფილიყო “სახელმწიფო ქონების პრივატიზების შესახებ” საქართველოს კანონი და საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 487-492 მუხლები.
2005 წლის 1 დეკემბერს ზ. ე.-ის რწმუნებულმა დ. ა.-მ დაზუსტებული სააპელაციო საჩივრით მიმართა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატას და მოითხოვა ქ, თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის დეპარტამენტის 1997 წლის 21 თებერვლის ბრძანების ბათილად ცნობა გამომცემლობა “პ.-სთვის” კუთვნილი ფართის ჩამორთმევისა და ჩამორთმეული ფართის შპს “მ.-სათვის” გადაცემის შესახებ, შპს “მ.-ზე” გაცემული ¹... სარეგისტრაციო მოწმობის ბათილად ცნობა, შპს “მ.-სა” და სს “ი.-ს” შორის 1997 წლის 14 თებერვალს გაფორმებული ¹50 ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, ზ. ე.-ის საკუთრების მოწმობის აღდგენა მის კუთვნილ უძრავ ქონებაზე, მდებარე ქ. თბილისში, ...-ს ქ. ¹36-ში.
2005 წლის 22 თებერვალს გამომცემლობა “მ.-ის” დირექტორმა ვ. ე.-მ თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატაში წარადგინა შეპასუხება ზ. ე.-ის სააპელაციო საჩივარზე და აღნიშნა, რომ აპელანტმა ზ. ე.-მ თვითნებურად დაიკავა მისი სამუშაო ოფისი, გაანადგურა იქ არსებული ქონება და აღუკვეთა მას მუშაობის საშუალება, ხოლო სადავო ფართზე კანონის დარღვევით პრივატიზაციის ჩატარებას ადასტურებდა საქართველოს კონტროლის პალატა 1999 წლის 5 აგვისტოს წერილით, საქართველოს სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტრო და ქ. თბილისის მერიის იურიდიულ საკითხთა და კანონიერების სამმართველო.
აღნიშნულიდან გამომდინარე, შეპასუხების ავტორმა მოითხოვა თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2001 წლის 25 ივლისის გადაწყვეტილებაში შესწორების შეტანა და ქ. თბილისში, ...-ს ქ. ¹36-ში მდებარე 136 კვ.მ არასაცხოვრებელი ფართის პრივატიზების ბათილად ცნობა, რადგან იქ ფუნქციონირებდა გამომცემლობა “მ.-ი”, ასევე ზ. ე.-ის სახელზე გაცემული საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობის ბათილად ცნობა და ზ. ე.-ის გამოსახლება მის მიერ დაკავებული ფართიდან, რათა გამომცემლობა “მ.-ს” მისცემოდა მუშაობის საშუალება.
თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005 წლის 28 აპრილის სხდომაზე ზ. ე.-ის წარმომადგენელმა დ. ა.-მ მიუთითა, რომ მოწინააღმდეგე მხარის მიერ წარმოდგენილი შეპასუხება არ წარმოადგენდა შეგებებულ სააპელაციო საჩივარს და იგი მიჩნეული უნდა ყოფილიყო შესაგებლად. იმავე სასამართლო სხდომაზე მოწინააღმდეგე მხარის წარმომადგენელმა ბ. გ.-მ აღნიშნა, რომ გამომცემლობა “მ.-ის” მიერ წარდგენილ იქნა შეგებებული სააპელაციო საჩივარი და ითხოვა სახელმწიფო ბაჟის გადახდის გადავადება, რაც 2005 წლის 28 აპრილის საოქმო განჩინებით დააკმაყოფილა სააპელაციო სასამართლომ.
2006 წლის 6 იანვარს ზ. ე.-ის რწმუნებულმა დ. ა.-მ შეგებებული სარჩელი წარადგინა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატაში და აღნიშნა, რომ სააპელაციო სასამართლომ კანონი დაარღვია, როდესაც 2005 წლის 28 აპრილის სასამართლო სხდომაზე საოქმო განჩინების გარეშე შეგებებულ სააპელაციო საჩივრად ცნო გამომცემლობა “მ.-ის” 2005 წლის 22 თებერვლის შეპასუხება. საქმეზე დართული საიჯარო ხელშეკრულება გამომცემლობა “მ.-სა” და სს “ი.-ს” შორის დადებული იყო 1997 წლის 1 მაისიდან 2001 წლის 1 მაისამდე და ხსენებული თარიღები ნამდვილად გადასწორებული იყო 1997 წლის 14 თებერვლიდან 1998 წლის 14 თებერვლამდე.
შეგებებული სარჩელის ავტორმა მოითხოვა ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის დეპარტამენტის 1997 წლის 21 თებერვლის ბრძანების, 1997 წლის 13 მარტს შპს “მ.-ზე” გაცემული ¹... სარეგისტრაციო მოწმობისა და ხანგრძლივი პერიოდის განმავლობაში საიჯარო ქირის გადაუხდელობის გამო, შპს “მ.-სა” და სს “ი.-ს” შორის 1997 წლის 14 თებერვალს დადებული ¹50 საიჯარო ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, ასევე ზ. ე.-ის კანონიერ მფლობელობაში არსებულ უძრავ ქონებაზე, მდებარე ქ. თბილისში, ...-ს ქ. ¹36-ში, გამომცემლობა “მ.-ის” რეგისტრაციის გაუქმება, გამომცემლობა “მ.-სათვის” მის ერთადერთ სასარჩელო მოთხოვნაზე, ბათილად ყოფილიყო ცნობილი ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის დეპარტამენტის მიერ ყოფილი გამომცემლობა შპს “პ.-ის” კუთვნილი 136 კვ.მ ფართის, მდებარე ქ. თბილისში, ...-ს ქ. ¹36-ში, ზ. ე.-ის სახელზე პრივატიზება, უარის თქმა.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 26 ივლისის განჩინებით სააპელაციო და შეგებებული სააპელაციო საჩივრები ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; გაუქმდა თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2001 წლის 25 ივლისის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისში, ...-ს ქ. ¹36-ში განთავსებული 132 კვ.მ არასაცხოვრებელი ფართის პრივატიზაციის ხელშეკრულება; სასარჩელო მოთხოვნა ზიანის ანაზღაურებისა და ფართიდან გამოსახლების ნაწილში არ დაკმაყოფილდა.
სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ, მართალია, სასარჩელო მოთხოვნას წარმოადგენდა მხოლოდ ზ. ე.-ის სახელზე გაცემულ, ქ. თბილისში, ...-ს ქ. ¹36-ში განთავსებულ 132 კვ.მ არასაცხოვრებელ ფართზე საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობის გაუქმება, მაგრამ, როგორც მოსარჩელის არაერთი განმარტებითა და განცხადებით დგინდებოდა, იგი ითხოვდა დასახელებულ ფართზე კონკურსის ფორმით ჩატარებული პრივატიზაციის გაუქმებას და პალატა სწორედ ამ დათქმის გათვალისწინებით იხილავდა საქმეს.
სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სადავო ქონების პრივატიზაციისას დაირღვა სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს 1997 წლის 8 სექტემბრის ¹13/458 ბრძანებით დამტკიცებული ,,სახელმწიფო ქონების იჯარა-გამოსყიდვის ფორმით პრივატიზების შესახებ" დებულების მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტის ,,ბ-გ" ქვეპუნქტები, რომელთა მიხედვითაც, გამოქვეყნებული ინფორმაცია უნდა შეიცავდეს მონაცემებს საკონკურსო პირობების შესახებ, მათ შორის, ქონების დასახელებასა და მის მისამართს. გამოცხადებულ საკონკურსო პირობებში არ იყო მითითებული ის გარემოება, რომ აღნიშნული ფართი უფლებრივად იყო დატვირთული, კერძოდ, ქ. თბილისში, .-ს ქ. ¹36-ში არსებულ არასაცხოვრებელ 50 კვ.მ ფართის ნაწილზე სარგებლობის უფლება მოპოვებული ჰქონდა გამომცემლობა ,,მ.-ს". აღნიშნული დასტურდებოდა, როგორც ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის დეპარტამენტის კოლეგიის 1997 წლის 14 თებერვლის ¹2.01.02 გადაწყვეტილებით და მის საფუძველზე გაცემული 1997 წლის 13 მარტის ¹... არასაცხოვრებელი ფართის სარეგისტრაციო მოწმობით, რომლის მიხედვითაც, ქ. თბილისში, ...-ს ქ. ¹36-ში მდებარე 50 კვ.მ ირიცხებოდა გამომცემლობა ,,მ.-ზე", ასევე სს უბან ,,ი.-სა" და გამომცემლობა ,,მ.-ს" შორის 3 წლის ვადით, 1997 წლის 1 მაისიდან 2001 წლის 1 მაისამდე გაფორმებული საიჯარო ხელშეკრულებით. მართალია, ამ სახის დარღვევის არსებით ხასიათზე არ იყო მითითებული ხსენებულ დებულებაში, მაგრამ იჯარა-გამოსყიდვის ხელშეკრულება თავისი იურიდიული ბუნებით იყო ნასყიდობის ხელშეკრულება, ამ სახის გარიგებისათვის კი, სამოქალაქო კოდექსის 489-ე მუხლის თანახმად, უფლებრივად უნაკლო ნივთის გასხვისების მოვალეობა იყო გარიგების არსებითი პირობა, რისი აღნიშვნაც იყო სავალდებულო და შედიოდა საპრივატიზაციოდ გამოცხადებული ქონების დასახელების თაობაზე ინფორმაციაში.
სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმაზე, რომ კონკურსის ფორმით გაყიდვისას სადავო ფართის უფლებრივად დატვირთვის ფაქტის, როგორც კონკურსის შედეგების გაუქმების საფუძვლის, მნიშვნელობა გარკვეულწილად დადასტურებული იყო მოცემულ საქმეზე მიღებული საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2003 წლის 2 ივლისის განჩინებით. მასში მიეთითა, რომ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის მიერ 1998 წლის 8 სექტემბერს საარბიტრაჟო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმებით, ვინაიდან ჟურნალ ,,პ.-ის" რედაქციას დავა აღარ გაუგრძელებია, ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის დეპარტამენტის 1997 წლის 21 თებერვლის ბრძანების მოქმედება გამომცემლობა ,,მ.-სათვის" 50 კვ.მ სადავო ფართის იჯარით გადაცემის შესახებ აღდგა. შესაბამისად, გამომცემლობა ,,მ.-ს" გაუჩნდა მოთხოვნის უფლება სადავო ფართზე.
სააპელაციო სასამართლომ საპრივატიზაციო ობიექტის არასრულყოფილ დახასიათებად მიიჩნია მისი მისამართის არასწორი დასახელებაც _ შესაბამის განაცხადში ...-ს ქ. ¹36-ის ნაცვლად მიეთითა ¹34-ში განლაგებული არასაცხოვრებელი ფართი.
სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ არ უნდა დაკმაყოფილებულიყო გამომცემლობა ,,მ.-ის" მოთხოვნა ზიანის ანაზღაურებისა და ზ. ე.-ის დაკავებული ფართიდან გამოსახლების თაობაზე, რადგან პირველი მათგანი მხოლოდ ზოგადი ხასიათისა იყო და არ იყო დაკონკრეტებული მისი ოდენობა და, შესაბამისად, არც სათანადო მტკიცებულებები იყო წარდგენილი. სააპელაციო სასამართლომ ასევე უსაფუძვლოდ მიიჩნია მოთხოვნა მოპასუხის ქ. თბილისში, ...-ს ქ. ¹36-ში მდებარე არასაცხოვრებელი ფართიდან გამოსახლების თაობაზე. ამ ფართის იჯარა-გამოსყიდვაზე კონკურსის შედეგების გაუქმება გულისხმობდა პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენას. შესაბამისად, ზ. ე.-ის დაკავებული ფართიდან გამოსახლებისათვის უფლებამოსილი პირი იყო ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველო. მოსარჩელესთან დადებული იჯარის ხელშეკრულების ვადა 2001 წლის 1 მაისს დამთავრდა და ამ მომენტიდან შეუწყდა მას სადავო ქონების ფლობისა და იმავე ქონებით სარგებლობის უფლებამოსილება, რაც, თავის მხრივ, მოპასუხის სადგომიდან გამოსახლების მოთხოვნის სამართლებრივ წინაპირობას წარმოადგენდა.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 26 ივლისის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ზ. ე.-ის წარმომადგენელმა ი. ლ.-მა, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილებისა და შეგებებული სააპელაციო საჩივრის წარმოებაში მიღების შესახებ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2005 წლის 28 აპრილის საოქმო განჩინების გაუქმება, გამომცემლობა ,,მ.-ის" სახელით აღძრული სარჩელის განუხილველად დატოვება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-7 მუხლის მე-2 ნაწილისა და 275-ე მუხლის ,,ბ" ქვეპუნქტის საფუძველზე, ვ. ე.-სათვის (დ.-ა) ზ. ე.-ის მიერ გაწეული ხარჯის _ 4600 ლარის, რომელიც შედგება გადახდილი სახელმწიფო ბაჟისა და იურიდიული მომსახურების თანხისაგან, დაკისრება.
კასატორის განმარტებით, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და საოქმო განჩინება მიღებულია საპროცესო და მატერიალური სამართლის ნორმების დარღვევით, კერძოდ, სააპელაციო სასამართლოს 2005 წლის 28 აპრილის საოქმო განჩინებით შეგებებულ სააპელაციო საჩივრად იქნა მიჩნეული გამომცემლობა ,,მ.-ის" მიერ წარმოდგენილი შესაგებელი. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 189-ე მუხლის შესაბამისად, შეგებებული სარჩელის წარდგენა შეიძლება სარჩელის წარდგენის შესახებ არსებული წესების დაცვით, ხოლო 178-ე მუხლი ადგენს სარჩელის ფორმას, შინაარსსა და წარდგენის წესს. გამომცემლობა ,,მ.-ის" მიერ წარმოდგენილი შესაგებელი, რომელიც სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია შეგებებულ სარჩელად, არ აკმაყოფილებდა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 178-ე მუხლის მოთხოვნებს და იგი არ უნდა მიეღო სააპელაციო სასამართლოს. გარდა ამისა, სააპელაციო სასამართლომ შეგებებული სარჩელი მიიღო რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილების იმ ნაწილშიც, რომელიც აპელანტ ზ. ე.-ის მიერ არ იყო გასაჩივრებული და კანონიერ ძალაში იყო შესული აღნიშნული კოდექსის 264-ე მუხლის პირველი ნაწილის ,,ბ" ქვეპუნქტის შესაბამისად, კერძოდ, ფართიდან გამოსახლებისა და ზიანის ანაზღაურების ნაწილში. მიუხედავად იმისა, რომ დასახელებული დარღვევების თაობაზე კასატორმა შუამდგომლობით მიმართა სააპელაციო სასამართლოს, მან არ იმსჯელა აღნიშნულის შესახებ და არსებითად განიხილა შესაგებელი, როგორც შეგებებული სააპელაციო საჩივარი.
კასატორი აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ ასევე არ იმსჯელა მის შუამდგომლობაზე, რომლითაც ითხოვდა გარკვეულიყო, ვინ იყო მოსარჩელე _ გამომცემლობა ,,მ.-ი", შპს გამომცემლობა ,,მ.-ი" თუ ფიზიკური პირი ვ. ე.-ი (დ.-ა). აღნიშნული საკითხის გარკვევას არსებითი მნიშვნელობა ჰქონდა, რადგან სარჩელის აღძვრის დროისათვის გამომცემლობა ,,მ.-ი" არ არსებობდა და სააპელაციო სასამართლომ განიხილა არარსებული იურიდიული პირის სარჩელი. საქმის მასალებში წარმოდგენილია საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 1996 წლის 22 თებერვლის დადგენილება, რომლის მიხედვითაც, გამომცემლობა ,,მ.-ი" ჩამოყალიბდა შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებად, რაც დაადასტურა კიდეც მოწინააღმდეგე მხარემ, თუმცა ,,მეწარმეთა შესახებ" საქართველოს კანონის 53-ე მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად, წარმოდგენილი ვერ იქნა ამონაწერი სამეწარმეო რეესტრიდან, რის გამოც კასატორმა ვერ დააყენა მოთხოვნა არასათანადო მოსარჩელის სათანადო მოსარჩელით შეცვლის შესახებ და სწორად დააყენა მოთხოვნა გამომცემლობა ,,მ.-ის" სახელით აღძრული სარჩელის განუხილველად დატოვების თაობაზე, თუმცა აღნიშნულის შესახებ საერთოდ არ უმსჯელია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში.
კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ ასევე არ იმსჯელა მის შუამდგომლობაზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 104-ე მუხლის შესაბამისად, მტკიცებულებებიდან ამოღებულიყო 1997 წლის 1 მაისის ხელშეკრულება. აღნიშნული ხელშეკრულების სიყალბის თაობაზე შუამდგომლობები დადგა 2005 წლის 4 თებერვლისა და 8 ივლისის სასამართლო სხდომებზე, თუმცა ისინი არ განხილულა, ხოლო მტკიცებულებებიდან მისი ამორიცხვის საფუძველია ის გარემოება, რომ, როგორც საქმის მასალებით დასტურდება, ხსენებული ხელშეკრულების დედანი ხელზე მიიღო მოსარჩელემ, რაც იძლევა საფუძველს ვარაუდისა, რომ იგი მოსარჩელის მიერ იქნა გადაკეთებული, რადგან ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის დეპარტამენტის 1997 წლის 21 თებერვლის ბრძანებით გამომცემლობა ,,მ.-ს" გამოეყო 50 კვ.მ ფართი, ხოლო აღნიშნულ ხელშეკრულებაში მითითებულია 50*4-ზე. საქმეში წარმოდგენილია 1997 წლის 13 მარტის ¹... სარეგისტრაციო მოწმობა, რომლითაც რეგისტრაციაში გატარდა დასახელებული ხელშეკრულება მაშინ, როდესაც 1997 წლის 1 მაისამდე არ არსებობდა შესაბამისი ხელშეკრულება, რის გამოც 1997 წლის 1 მაისის ხელშეკრულება ყალბია და მტკიცებულებებიდან ამორიცხულ უნდა იქნეს.
კასატორი აღნიშნავს, რომ სახეზეა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლით გათვალისწინებული საპროცესო ნორმების დარღვევა, იმავე მუხლის პირველი, მე-2 ნაწილებითა და 394-ე მუხლის ,,ე" და ,,ე1" ქვეპუნქტებით გათვალისწინებული დარღვევები, რასაც შედეგად მოჰყვა საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილების მიღება. სააპელაციო სასამართლომ სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილების საფუძვლად მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 489-ე მუხლზე და მიიჩნია, რომ ქ. თბილისში, ...-ს ქ. ¹36-ში მდებარე არასაცხოვრებელი ფართი ნაკლის მქონე იყო, ვინაიდან 50 კვ.მ ფართზე არსებობდა ქირავნობის ხელშეკრულება. სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 490-495-ე მუხლები და არ იმსჯელა იმის თაობაზე, თუ ნივთის ნაკლის გამო, ვის ჰქონდა შეცილების უფლება _ მყიდველს თუ დამქირავებელს, რომლის უფლებაც დაცულია სამოქალაქო კოდექსის 572-ე მუხლით. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა და არასწორად განმარტა იგი.
კასატორის განმარტებით, ქ. თბილისში, ...-ს ქ. ¹36-ში მდებარე არასაცხოვრებელი ფართი არ ყოფილა ნაკლის მქონე. მისი პრივატიზაციის დროისათვის (1998 წლის 5 ივნისი) ძალაში იყო საქართველოს უზენაესი საარბიტრაჟო სასამართლოს 1997 წლის 3 სექტემბრის გადაწყვეტილება, რომლითაც გაუქმდა ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის დეპარტამენტის 1997 წლის 21 თებერვლის გადაწყვეტილება (ბრძანება). საქართველოს უზენაესი საარბიტრაჟო სასამართლოს ხსენებული გადაწყვეტილება გაუქმდა 1999 წელს, მას შემდეგ, რაც ქ. თბილისში, ...-ს ქ. ¹36-ში მდებარე არასაცხოვრებელი ფართი უკვე პრივატიზებული იყო და ზ. ე.-ის საკუთრებას წარმოადგენდა (საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობა გაიცა 1998 წლის 26 ივნისს). ამასთან, არასაცხოვრებელი ფართის ქირავნობის ხელშეკრულება სს უბან ,,ი.-სა" და გამომცემლობა ,,მ.-ს" შორის გაფორმდა 1997 წლის 14 თებერვალს ერთი წლის ვადით _ 1998 წლის 14 თებერვლამდე და ქირავნობის ხელშეკრულების მოქმედების ვადა უკვე გასული იყო პრივატიზაციის დროისათვის. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად შეაფასა აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოება და არასწორად გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 489-ე მუხლი.
კასატორი აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში მიუთითა, რომ, მართალია, სასარჩელო მოთხოვნაში დასახელებული იყო მხოლოდ ზ. ე.-ის სახელზე გაცემულ, ქ. თბილისში, ...-ს ქ. ¹36-ში განთავსებულ 132 კვ.მ არასაცხოვრებელ ფართზე საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობის გაუქმების მოთხოვნა, მაგრამ, როგორც მოსარჩელის არაერთი განმარტებითა და განცხადებით დგინდებოდა, იგი ითხოვდა დასახელებულ ფართზე კონკურსის ფორმით ჩატარებული პრივატიზაციის გაუქმებას და სააპელაციო სასამართლო სწორედ ამ დათქმის გათვალისწინებით იხილავდა საქმეს. კასატორის მტკიცებით, სააპელაციო სასამართლოს გამორჩა აღნიშნული დათქმა, რადგან გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მიხედვით, ბათილად ცნო ქ. თბილისში, ...-ს ქ. ¹36-ში განთავსებული 132 კვ.მ არასაცხოვრებელი ფართის პრივატიზების ხელშეკრულება.
კასატორის განმარტებით, სახელმწიფოს საკუთრებაში არსებული ქონების პრივატიზება წარმოადგენს პროცედურას, რომელიც შედგება ქმედების განხორციელების, ადმინისტრაციული აქტების გამოცემისა და ადმინისტრაციული ხელშეკრულების დადებისაგან. პრივატიზაციის ხელშეკრულება, მოცემულ შემთხვევაში იჯარა-გამოსყიდვის ხელშეკრულება, გაფორმდა გამყიდველს (ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველო) და მყიდველს (ზ. ე.-ე) შორის, ხოლო ხსენებული ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებები მხარეებმა შეასრულეს ვადაზე ადრე და ერთმანეთის მიმართ პრეტენზიები არ გააჩნდათ, რის შემდეგაც მყიდველზე გაიცა საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობა. პრივატიზების (იჯარა-გამოსყიდვის) ხელშეკრულების ბათილად ცნობა ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 70-ე მუხლის შესაბამისად, შესაძლებელია სამოქალაქო კოდექსის შესაბამისი ნორმების საფუძველზე. გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში სააპელაციო სასამართლომ არ მიუთითა სამართლის ნორმაზე, რომლის საფუძველზეც ბათილად ცნო ხელშემკვრელი მხარეების მიერ შესრულებული პრივატიზების ხელშეკრულება. ამასთან, მარტოოდენ პრივატიზების ხელშეკრულების ბათილად ცნობა არ ნიშნავს სადავო პრივატიზების ბათილად ცნობას მაშინ, როდესაც ძალაშია შემდეგი ადმინისტრაციული აქტები: სადავო ობიექტის საპრივატიზებო ნუსხაში შეტანის შესახებ, კონკურსის გამოცხადების თაობაზე და 1998 წლის 5 ივნისის ¹1-4/350 ბრძანება ზ. ე.-ის კონკურსში გამარჯვებულად გამოცხადების შესახებ.
კასატორი აღნიშნავს, რომ მოსარჩელე _ გამომცემლობა ,,მ.-ი" არ წარმოადგენს არც საბიუჯეტო დაწესებულებას, არც საჯარო ან კერძო სამართლის იურიდიულ პირს, რაც იძლევა საფუძველს დასკვნისათვის, რომ იგი არარსებული პირია და საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 79-ე მუხლის შესაბამისად, არ შეიძლება იყოს მხარე. კასატორი მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-7 მუხლის მე-2 ნაწილზე (კანონის ანალოგია) და 275-ე მუხლის ,,ბ" ქვეპუნქტზე, რომელიც ითვალისწინებს სასამართლოს მიერ მხარეთა განცხადებით ან თავისი ინიციატივით სარჩელის განუხილველად დატოვებას, თუ სარჩელი დაინტერესებული პირის სახელით შეიტანა იმ პირმა, რომელსაც არ გააჩნია უფლებამოსილება საქმის წარმოებაზე.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 26 ივლისის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველომაც, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.
კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა კანონი, რადგან სადავო პრივატიზაციის ბათილად ცნობას საფუძვლად დაუდო სამოქალაქო კოდექსის 489-ე მუხლი, რომელიც ითვალისწინებს მყიდველისათვის უფლებრივად უნაკლო ნივთის გადაცემის ვალდებულებას გამყიდველის მხრიდან, თუმცა მხედველობაში არ მიიღო ის გარემოება, რომ სამოქალაქო კოდექსი ამ საფუძვლით გარიგების ბათილად ცნობას არ ითვალისწინებს და სამოქალაქო კოდექსის 490-493-ე მუხლებით სრულად არის განსაზღვრული გამყიდველისა და მყიდველის უფლებები და მოვალეობები, რომლებიც მათ წარმოეშობათ ნაკლიანი ნივთის გადაცემისას. ასეთ შემთხვევაში ურთიერთობა უნდა მოწესრიგდეს ხელშეკრულების მხარეებს შორის და არა მესამე პირის პრეტენზიის განხილვის შედეგად.
კასატორი აღნიშნავს, რომ არ იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას ნივთის უფლებრივ ნაკლთან დაკავშირებით, ვინაიდან სადავო გარიგების დადებით მოსარჩელის კანონიერი უფლება და ინტერესი არ შელახულა. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 572-ე მუხლი ითვალისწინებს უფლებამონაცვლეობას გაქირავებული ნივთის გასხვისებისას ისე, რომ დამქირვებლის (მოიჯარის) წინასწარი შეტყობინება სავალდებულო არ არის, ხოლო მყიდველი იკავებს გამქირავებლის (მეიჯარის) ადგილს და ქირავნობის (საიჯარო) ურთიერთობა მოწესრიგდება თავად ხელშეკრულების მხარეებს შორის.
კასატორის განმარტებით, იგი ასევე არ იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას სადავო ფართის მისამართის უზუსტობასთან დაკავშირებით, ვინაიდან აღნიშნული მხოლოდ მექანიკურ ხარვეზს წარმოადგენს, რომელიც ვერ მოახდენდა არსებით ზეგავლენას პრივატიზების პროცესზე. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის 1996 წლის 29 ნოემბრის დადგენილებით საპრივატიზებო ობიექტთა ნუსხაში დამტკიცებულ იქნა ,,პ.-ის" სახელზე რიცხული არასაცხოვრებელი ფართი, მდებარე ქ. თბილისში, ...-ს ქ. ¹34-ში. საპრივატიზებო დოკუმენტაციის მომზადებისას დადგინდა, რომ ფართის მისამართი რეალურად იყო ქ. თბილისი, ...-ს ქ. ¹36 და არა ¹34. აღნიშნული მექანიკური ხარვეზი გამოსწორდა პრივატიზების პროცესში და მას არანაირი კავშირი არა აქვს მოსარჩელის კანონიერ უფლებებსა და ინტერესებთან, მით უმეტეს, აღნიშნული გარემოება არ შეიძლება გახდეს პრივატიზაციის ბათილად ცნობის საფუძველი.
კასატორი აღნიშნავს, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილებიდან არ ჩანს, ამოირიცხა თუ არა სადავო ფართი საპრივატიზებო ობიექტთა ნუსხიდან, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს ამ გარემოებაზე საერთოდ არ უმსჯელია, ხოლო თუ პრივატიზაციის ხელშეკრულების ბათილად ცნობაში იგულისხმებოდა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის შესაბამისი დადგენილების იმ ნაწილის ბათილად ცნობაც, რომლითაც სადავო ფართი დამტკიცდა საპრივატიზებო ობიექტთა ნუსხაში, მაშინ მოცემული საქმის განხილვაში მონაწილეობა უნდა მიეღო ქ. თბილისის მერიასაც, როგორც ხსენებული ადმინისტრაციული აქტის გამომცემ ადმინისტრაციულ ორგანოს, რაც არ მომხდარა. ამასთან, მოსარჩელე სამართლებრივი ურთიერთობით დაკავშირებულია პრივატიზებული ფართის მხოლოდ ნაწილთან (50 კვ.მ), ხოლო პრივატიზებული ფართი მთლიანად შეადგენს 132 კვ.მ-ს, რის გამოც მოსარჩელის მოთხოვნის საფუძვლიანობის შემთხვევაში, სარჩელი უნდა დაკმაყოფილებულიყო მხოლოდ იმ ნაწილში, რომელიც მოსარჩელის ინტერესს შეეხებოდა და არა მთლიანად 132 კვ.მ ფართზე.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2007 წლის 5 თებერვლის განჩინებებით, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ზ. ე.-ის წარმომადგენელ ი. ლ.-ისა და ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველოს საკასაციო საჩივრები; მხარეებს მიეცათ უფლება, 2006 წლის 5 თებერვლის განჩინებების ჩაბარებიდან 14 დღის ვადაში წარმოედგინათ მოსაზრება, თუ რამდენად იყო დასაშვები განსახილველად საკასაციო საჩივრები ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით; ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული დასაშვებობის შემოწმება განისაზღვრა 2007 წლის 11 აპრილამდე.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2007 წლის 11 აპრილის განჩინებით ზ. ე.-ის წარმომადგენელ ი. ლ.-ისა და ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველოს საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნა დასაშვებად ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის “ა” ქვეპუნქტით და მათი განხილვა მხარეთა დასწრებით დაინიშნა 2007 წლის 6 ივნისს, 13.00 საათზე.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2007 წლის 18 ივლისის საოქმო განჩინებით გამომცემლობა “მ.-ის” უფლებამონაცვლედ საქმეში ჩაერთო შპს “მ.-ი”.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2007 წლის 26 სექტემბრის სხდომაზე ზ. ე.-ის წარმომადგენელმა ი. ლ.-მ მოხსნა შეგებებული სააპელაციო საჩივრის წარმოებაში მიღების შესახებ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2005 წლის 28 აპრილის საოქმო განჩინების გაუქმების ნაწილში საკასაციო საჩივრის მოთხოვნა.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლო გაეცნო საქმის მასალებს, შეამოწმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება-დასაბუთებულობა, ზ. ე.-ის წარმომადგენელ ი. ლ.-ისა და ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველოს (ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის დეპარტამენტის უფლებამონაცვლე) საკასაციო საჩივრების საფუძვლიანობა და მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივრები უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ.
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს მოცემული საქმის მასალებში მოყვანილ შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე: 1980 წლიდან ჟურნალ “პ.-ის” რედაქციას იჯარით ჰქონდა აღებული ქალაქ თბილისში, ...-ს ქუჩის ¹36-ში არსებული 100 კვ.მ არასაცხოვრებელი ფართი რედაქციის განსათავსებლად (თბილისის საბურთალოს რაიონის გამგეობის 1997 წლის 15 იანვრის ¹1862/4-14 წერილი _ ტ. 1, ს.ფ. 7; ორდერი ¹1835 _ ტ. 1, ს.ფ. 8). ხანგრძლივი პერიოდის განმავლობაში საიჯარო ქირის გადაუხდელობის გამო (1996 წლის 17 ოქტომბრის ცნობა ¹1-13/169 _ ტ. 1, ს.ფ. 28), ქალაქ თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის დეპარტამენტის (ამჟამად ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველო) 1997 წლის 21 თებერვლის ბრძანებით (ბრძანება ¹1-3/135 _ ტ. 1, ს.ფ. 4) ბათილად იქნა ცნობილი ჟურნალ “პ.-სა” და ¹85 საბინაო-საექსპლუატაციო უბანს შორის დადებული საიჯარო ხელშეკრულება. ჟურნალ “პ.-ს” სარგებლობისათვის 50 კვ.მ ფართი დაუტოვეს, მეორე 50 კვ.მ კი გამომცემლობა “მ.-ს” (ამჟამად შპს გამომცემლობა “მ.-ი”) გადაეცა და ამ ფართზე 1997 წლის 13 მარტს გამომცემლობა “მ.-ზე” (ამჟამად შპს გამომცემლობა “მ.-ი”) სარეგისტრაციო მოწმობა გაიცა (სარეგისტრაციო მოწმობა ¹... _ ტ. 1, ს.ფ. 27). ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის დეპარტამენტის კოლეგიის 1997 წლის 14 თებერვლის ¹2.01.02 გადაწყვეტილებით, ხანგრძლივი პერიოდის განმავლობაში საიჯარო ქირის გადაუხდელობის გამო, ბათილად იქნა ცნობილი ჟურნალ “პ.-ს” რედაქციასა და შესაბამის სს უბანს შორის გაფორმებული საიჯარო ხელშეკრულება ქალაქ თბილისში, ...-ს ქუჩის ¹36-ში არსებული 100 კვ.მ არასაცხოვრებელ ფართზე და ჟურნალ “პ.-ის” რედაქციას იჯარით დარჩა აღნიშნული სათავსის 50 კვ.მ არასაცხოვრებელი ფართი _ სათავსის ნახევარი (გადაწყვეტილება _ ტ. 1, ს.ფ. 26). ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1996 წლის 29 ნოემბრის ¹17.15.1159 დადგენილებით (ტ. 2, ს.ფ. 33-34) საპრივატიზაციო ობიექტების ნუსხაში შეტანილ იქნა შპს “პ.-ზე” და მის მისამართად მიეთითა ქ. თბილისი, ...-ს ქ. ¹34. 1997 წლის 11 აგვისტოს ჟურნალ “პ.-ის” რედაქციამ საქართველოს უზენაეს საარბიტრაჟო სასამართლოში სარჩელი აღძრა და ქალაქ თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის დეპარტამენტის (ამჟამად ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველო) 1997 წლის 21 თებერვლის ბრძანების, რომლითაც გამომცემლობა “მ.-ს” (ამჟამად შპს გამომცემლობა “მ.-ი”) გადაეცა 50 კვ.მ ფართი, ბათილად ცნობა მოითხოვა (ტ. 1, ს.ფ. 2-5). საქართველოს უზენაესმა საარბიტრაჟო სასამართლომ 1997 წლის 3 სექტემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი დააკმაყოფილა და გააუქმა ქალაქ თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის დეპარტამენტის (ამჟამად ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველო) 1997 წლის 21 თებერვლის ¹1-3/135 ბრძანება (სასამართლოს გადაწყვეტილება _ ტ. 1, ს.ფ. 18-20).
საკასაციო სასამართლო ასევე მიუთითებს მოცემული საქმის მასალებში ასახულ შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე: ჟურნალ “პ.-ის” რედაქციას თბილისის საბურთალოს რაიონულ სასამართლოში დავა აღარ გაუგრძელებია, რადგან იმ დროისათვის სადავო 50 კვ.მ ჟურნალ “პ.-ის” რედაქციისათვის დარჩენილ 50 კვ.მ ფართთან ერთად, იჯარა-გამოსყიდვის უფლებით, კონკურსის წესით ზ. ე.-ს გადაეცა. ქალაქ თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის დეპარტამენტის 1998 წლის 5 ივნისის ბრძანებით (ტ. 2, ს.ფ. 31-32) დამტკიცდა აღნიშნული კონკურსის შედეგები და 1998 წლის 26 ივნისს ზ. ე.-ზე გაიცა ¹23/477-ი საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობა ქ. თბილისში, ...-ს ქ. ¹36-ში განთავსებულ 132 კვ.მ არასაცხოვრებელ ფართზე. იჯარა-გამოსყიდვის ფორმით პრივატიზების ხელშეკრულების დადებისას, კერძოდ, 1998 წლის 25 ივნისს, საარბიტრაჟო სასამართლოს 1997 წლის 3 სექტემბრის გადაწყვეტილება ჯერ კიდევ კანონიერ ძალაში იყო, რადგან საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 1998 წლის 8 სექტემბრის განჩინებით (სასამართლოს განჩინება _ ტ. 1, ს.ფ. 29-30) უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარის მოადგილის პროტესტი დაკმაყოფილდა: საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 320-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, საქართველოს უზენაესი საარბიტრაჟო სასამართლოს 1997 წლის 3 სექტემბრის გადაწყვეტილება გაუქმდა და საქმე ხელახლა განსახილველად დაექვემდებარა თბილისის საბურთალოს რაიონის სასამართლოს. გამომცემლობა “მ.-ის” (ამჟამად შპს გამომცემლობა “მ.-ი”) დირექტორმა ვ. ე.-მ თბილისის საბურთალოს რაიონის სასამართლოში წარადგინა დამატებითი სასარჩელო განცხადება (ტ. 1, ს.ფ. 42-44) მოპასუხე ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის დეპარტამენტის (ამჟამად ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველო) მიმართ, მესამე პირებად მიუთითა ჟურნალ “პ.-ის” რედაქციაზე, ქ. თბილისის მერიის არასაცხოვრებელი ფართობების აღრიცხვა-განაწილების სამმართველოსა და ზ. ე.-ზე და მოითხოვა სადავო არასაცხოვრებელი ფართის პრივატიზების ბათილად ცნობა, დარღვეული უფლებების აღდგენა და მიყენებული ზიანის ანაზღაურება. ზ. ე.-მ შეგებებული სარჩელი წარადგინა თბილისის საბურთალოს რაიონის სასამართლოში, რომლითაც მოითხოვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, 1990 წლის 10 ოქტომბრის იჯარის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა და მოსარჩელის გამოსახლება ქ. თბილისში, ...-ს ქუჩის ¹36-დან, რომლის მესაკუთრეც თვითონ იყო (ტ. 1, ს.ფ. 53). სს უბან “ი.-სა” და გამომცემლობა “მ.-ს” (ამჟამად შპს გამომცემლობა “მ.-ი”) შორის 1997 წლის 1 მაისს დადებული არასაცხოვრებელი ფართობის ქირავნობის ხელშეკრულებით გამომცემლობა “მ.-ს” (ამჟამად შპს გამომცემლობა “მ.-ი”), კერძოდ, ვ. ე.-ს (დ.-ა) ქირით გადაეცა 50X4 არასაცხოვრებელი ფართი. ქ. თბილისში, ...-ს ქ. ¹36-ში (ტ. 2, ს.ფ. 197). სახელმწიფო ქონების იჯარა-გამოსყიდვის ფორმით პრივატიზების 1998 წლის 25 ივნისის ხელშეკრულებით (ტ. 1, ს.ფ. 76-80) ზ. ე.-ს იჯარა-გამოსყიდვის უფლებით, კონკურსის წესით საკუთრებაში გადაეცა ქ. თბილისში, ...-ს ქუჩის ¹36-ში განთავსებული 132 კვ.მ არასაცხოვრებელი ფართი და ამ ხელშეკრულების ვადა განისაზღვრა 10 წლით _ 2008 წლის 25 ივნისამდე. თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 1999 წლის 21 დეკემბრის დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით (ტ. 1, ს.ფ. 160) ვ. ე.-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. საქართველოს სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტრომ შეისწავლა ქ. თბილისში, ...-ს ქუჩის ¹36-ში არსებული 132 კვ.მ არასაცხოვრებელი ფართის პრივატიზების საკითხი. საქართველოს სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს მიერ შექმნილი არასაცხოვრებელი ფართის პრივატიზების კანონიერების შემსწავლელი კომისიის მოხსენებითი ბარათის (ტ. 2, ს.ფ. 6-11) მიხედვით, 1998 წლის 27 აპრილის ¹1-4/211 ბრძანებით და იმავე წლის 28 აპრილს გაზეთ “თ.-ში” გამოცხადებული არასაცხოვრებელი ფართი და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1996 წლის 29 ნოემბრის ¹17.15.1159 დადგენილებით საპრივატიზებო ობიექტების ნუსხაში დამტკიცებული შპს “პ.-ზე”, მდებარე ...-ს ქ. ¹34-ში, არ შეესაბამებოდა ერთმანეთს, ვინაიდან შპს “პ.-ზე” მდებარეობდა არა ...-ს ქ. ¹34-ში, არამედ ...-ს ქ. ¹36-ში, რის გამოც ...-ს ქ. ¹36-ში პრივატიზებული 132 კვ.მ არ იყო დამტკიცებული საპრივატიზებო ობიექტთა ნუსხაში, გამომცემლობა “მ.-ს” (ამჟამად შპს გამომცემლობა “მ.-ი”) კი იჯარით გადაეცა ...-ს ქ. ¹36-ში მდებარე 100 კვ.მ ფართის ნახევარი, ანუ არასაცხოვრებელი ფართის მხოლოდ 50 კვ.მ და არა 132 კვ.მ, ამასთან, აღნიშნული ფართი იყო საბინაო ტრესტის და არა შპს “პ.-ის” ბალანსზე, გამოცხადებულ საკონკურსო პირობებში არ იყო მითითებული ის გარემოება, რომ ხსენებული ფართი დატვირთული იყო უფლებით, კერძოდ, ის, რომ ...-ს ქ. ¹36-ში არსებული არასაცხოვრებელი ფართის ნაწილზე სს უბან “ი.-სა” და გამომცემლობა “მ.-ს” (ამჟამად შპს გამომცემლობა “მ.-ი”) შორის გაფორმებული იყო საიჯარო ხელშეკრულება. 2000 წლის 5 აპრილს გამომცემლობა “მ.-ის” (ამჟამად შპს გამომცემლობა “მ.-ი”) დირექტორმა ვ. ე.-მ თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონულ სასამართლოს განცხადებით (ტ. 2, ს.ფ. 2-3) მიმართა იმავე სასამართლოს 1999 წლის 21 დეკემბრის დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გაუქმებისა და ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლებისა და არსებითად განხილვის მოთხოვნით.
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლის ბლანკეტურ ნორმაზე, რომლის თანახმად, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში მხარეები სარგებლობენ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლით მინიჭებული უფლება-მოვალეობებით. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლში კი განმტკიცებულია დისპოზიციურობის პრინციპი, რომლის მიხედვითაც, მხარეები იწყებენ საქმის წარმოებას სასამართლოში, ამ კოდექსში ჩამოყალიბებული წესების შესაბამისად, სარჩელის ან განცხადების შეტანის გზით, ისინი განსაზღვრავენ დავის საგანს და თვითონვე იღებენ გადაწყვეტილებას სარჩელის (განცხადების) შეტანის შესახებ. ხსენებული კოდექსის 83-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, მოსარჩელეს უფლება აქვს საქმის წინასწარი სასამართლო განხილვისათვის მომზადების დამთავრებამდე შეცვალოს სარჩელის საფუძველი ან საგანი, გაადიდოს ან შეამციროს სასარჩელო მოთხოვნების ოდენობა, რის შესახებაც სასამართლო ვალდებულია აცნობოს მოპასუხეს.
საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სარჩელის აღძვრისას მოსარჩელე თვითონ განსაზღვრავს სარჩელის შინაარსს, კერძოდ, დავის საგანსა და ფარგლებს, ასევე სასარჩელო მოთხოვნებს. მოსარჩელის აღნიშნული საპროცესო უფლება ეფუძნება დისპოზიციურობის უმნიშვნელოვანეს საპროცესო-სამართლებრივ პრინციპს.
საკასაციო სასამართლო ასევე მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 248-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, სასამართლოს უფლება არა აქვს მიაკუთვნოს თავისი გადაწყვეტილებით მხარეს ის, რაც მას არ უთხოვია, ან იმაზე მეტი, ვიდრე ის მოითხოვდა.
საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 248-ე მუხლის ამკრძალავი ნორმა წარმოადგენს დისპოზიციურობის პრინციპის ერთ-ერთ გამოვლინებას, რაც პროცესუალურად იმაში გამოიხატება, რომ სასამართლო სარჩელის განხილვისას და მასზე გადაწყვეტილების მიღებისას შეზღუდულია და პროცესუალურად შებოჭილია მოსარჩელის მოთხოვნის ფარგლებით. სასარჩელო მოთხოვნების ფარგლების განსაზღვრის საპროცესო უფლებამოსილება მოსარჩელის ერთპიროვნული უფლებამოსილებაა. შესაბამისად, სასამართლოს გადაწყვეტილება უნდა იყოს მოსარჩელის მოთხოვნების ადეკვატური, ანუ მიღებულ უნდა იქნეს უშუალოდ სარჩელში ასახულ მოთხოვნებზე. სასამართლოს არ გააჩნია საპროცესო უფლებამოსილება გასცდეს მოსარჩელის მოთხოვნის ფარგლებს და მოსარჩელეს მიაკუთვნოს იმაზე მეტი, ვიდრე იგი მოითხოვდა.
საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 248-ე მუხლი, კერძოდ, ნაწილობრივ დააკმაყოფილა სარჩელი და ბათილად ცნო ქ. თბილისში, ...-ს ქ. ¹36-ში განთავსებული 132 კვ.მ არასაცხოვრებელი ფართის პრივატიზაციის ხელშეკრულება, რითაც გასცდა სარჩელის ფარგლებს და მხარეს _ შპს გამომცემლობა “მ.-ს” მიაკუთვნა ის, რაც მას არ მოუთხოვია, რადგან მოსარჩელეს _ შპს გამომცემლობა “მ.-ს” იჯარით გადაეცა ქ. თბილისში, .-ს ქ. ¹36-ში მდებარე 100 კვ.მ ფართის მხოლოდ ნახევარი _ არასაცხოვრებელი ფართის მხოლოდ 50 კვ.მ და მისი სასარჩელო მოთხოვნა არასოდეს ყოფილა 132 კვ.მ არასაცხოვრებელი ფართის პრივატიზაციის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა. ამასთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლოს 2007 წლის 25 ივლისის სხდომაზე შპს გამომცემლობა “მ.-ის” დირექტორმა ვ. ე.-მ იმის თაობაზე, შეეძლო თუ არა სასამართლოს ბათილად ეცნო 132 კვ.მ ფართის პრივატიზაცია, განაცხადა, რომ შპს გამომცემლობა “მ.-ის” უფლება დაირღვა 50 კვ.მ ფართზე.
გარდა ამისა, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არ შეასრულა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2003 წლის 2 ივლისის განჩინებაში მოყვანილი მითითებები. აღნიშნული განჩინებით საკასაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია და მიუთითა, რომ ქ. თბილისში, ...-ს ქუჩის ¹36-ში მდებარე არასაცხოვრებელი ფართის ზ. ე.-ის სახელზე იჯარა-გამოსყიდვის უფლებით გადაცემის დროს, კერძოდ, 1998 წლის 25 ივნისს, საქართველოს უზენაესი საარბიტრაჟო სასამართლოს 1997 წლის 3 სექტემბრის გადაწყვეტილება ჯერ კიდევ კანონიერ ძალაში იყო და ამდენად, პრივატიზაციისას შესაბამისი ნივთი არ იყო უფლებრივად დატვირთული, მაგრამ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის მიერ 1998 წლის 8 სექტემბერს საარბიტრაჟო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმებით, ვინაიდან ჟურნალ “პ.-ის” რედაქციას დავა აღარ გაუგრძელებია, ქალაქ თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის დეპარტამენტის (ამჟამად ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველო) 1997 წლის 21 თებერვლის ბრძანების მოქმედება შპს გამომცემლობა “მ.-სათვის” 50 კვ.მ სადავო ფართის იჯარით გადაცემის შესახებ, აღდგა. შესაბამისად, შპს გამომცემლობა “მ.-ს” საიჯარო ურთიერთობის აღდგენის უფლება გაუჩნდა. სააპელაციო სასამართლოს არც აღნიშნულ გარემოებებზე უმსჯელია.
საკასაციო სასამართლომ ზემოაღნიშნულ განჩინებაში განმარტა, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 581-ე მუხლის შესაბამისად, იჯარის ხელშეკრულებით მეიჯარე მოვალე იყო გადაეცა მოიჯარისთვის განსაზღვრული ქონება დროებით სარგებლობაში და საიჯარო დროის განმავლობაში უზრუნველეყო სარგებლის მიღების შესაძლებლობა, ასევე აღნიშნა, რომ სააპელაციო სასამართლოს უნდა ემსჯელა პრივატიზაციის კანონიერების თაობაზეც, ხოლო “სახელმწიფო ქონების პრივატიზების შესახებ” საქართველოს კანონის შესაბამისად, პრივატიზაციის ბათილობის საფუძველი შეიძლება გამხდარიყო მხოლოდ კანონის უხეში და არსებითი დარღვევები, რის გამოც სააპელაციო სასამართლოს უნდა გამოეკვლია და უნდა შეეფასებინა, თუ რამდენად არსებითი იყო ის დარღვევები, რასაც სადავო ფართის პრივატიზაციის დროს ჰქონდა ადგილი და მოცემულ შემთხვევაში გამოყენებული უნდა ყოფილიყო “სახელმწიფო ქონების პრივატიზების შესახებ” საქართველოს კანონი და საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 487-492 მუხლები.
საკასაციო სასამართლო ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ მიუხედავად საკასაციო სასამართლოს ზემოხსენებული მითითებებისა, სააპელაციო სასამართლოს საერთოდ არ უმსჯელია იმ საკითხზე, თუ რამდენად არსებითი ხასიათისა იყო ის დარღვევები, რომლებსაც სადავო ფართის პრივატიზაციის დროს ჰქონდა ადგილი. ამასთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს მოცემულ საქმეში წარმოდგენილ საქართველოს სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს (ამჟამად საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტრო) მიერ შექმნილ არასაცხოვრებელი ფართის პრივატიზების კანონიერების შემსწავლელი კომისიის მოხსენებითი ბარათზე, რომლის მიხედვით, 1998 წლის 27 აპრილის ¹1-4/211 ბრძანებით და იმავე წლის 28 აპრილს გაზეთ “თ.-ში” გამოცხადებული არასაცხოვრებელი ფართი და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1996 წლის 29 ნოემბრის ¹17.15.1159 დადგენილებით საპრივატიზებო ობიექტების ნუსხაში დამტკიცებული შპს “პ.-ზე”, მდებარე ...-ს ქ. ¹34-ში, არ შეესაბამება ერთმანეთს, ვინაიდან შპს “პ.-ზე” მდებარეობდა არა ...-ს ქ. ¹34-ში, არამედ ...-ს ქ. ¹36-ში. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ აღნიშნული საკითხის გარკვევას არსებითი მნიშვნელობა აქვს მოცემულ საქმეზე მართებული გადაწყვეტილების მისაღებად, რის გამოც სააპელაციო სასამართლომ უნდა იმსჯელოს, რეალურად რამდენად მოახდინა ზეგავლენა საპრივატიზებო ობიექტების ნუსხაში შპს “პ.-ის” მისამართის არასწორად მითითებამ შპს გამომცემლობა “მ.-ის” უფლებებზე, იმის გათვალისწინებით, რომ გაზეთ “თ.-ში” შესაბამისი არასაცხოვრებელი ფართის მონაცემები, კერძოდ, მისი მისამართი სწორად გამოქვეყნდა.
ამდენად, საკასაციო სასამართლოს ზემოხსენებული, კანონიერ ძალაში შესული განჩინებით უდავოდ არის დადგენილი, რომ ქ. თბილისში, ...-ს ქუჩის ¹36-ში მდებარე არასაცხოვრებელი ფართის ზ. ე.-ის სახელზე იჯარა-გამოსყიდვის უფლებით გადაცემისას _ 1998 წლის 25 ივნისს, საქართველოს უზენაესი საარბიტრაჟო სასამართლოს 1997 წლის 3 სექტემბრის გადაწყვეტილება ჯერ კიდევ კანონიერ ძალაში იყო და პრივატიზაციისას შესაბამისი ნივთი არ იყო უფლებრივად დატვირთული. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო იზიარებს ზემოთ მითითებული კასატორის მოსაზრებას, რომ ქ. თბილისში, ...-ს ქ. ¹36-ში მდებარე არასაცხოვრებელი ფართი არ ყოფილა ნაკლის მქონე მისი პრივატიზაციის დროისათვის, რადგან ძალაში იყო საქართველოს უზენაესი საარბიტრაჟო სასამართლოს 1997 წლის 3 სექტემბრის გადაწყვეტილება, რომლითაც გაუქმდა ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის დეპარტამენტის (ამჟამად ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველო) 1997 წლის 21 თებერვლის გადაწყვეტილება (ბრძანება), ხოლო საქართველოს უზენაესი საარბიტრაჟო სასამართლოს ხსენებული გადაწყვეტილება გაუქმდა 1999 წელს, მას შემდეგ, რაც ქ. თბილისში, ...-ს ქ. ¹36-ში მდებარე არასაცხოვრებელი ფართი უკვე პრივატიზებული იყო და ზ. ე.-ის საკუთრებას წარმოადგენდა.
საკასაციო სასამართლოს 2007 წლის 18 ივლისის სხდომაზე კასატორის _ ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველოს (ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის დეპარტამენტის უფლებამონაცვლე) წარმომადგენელმა განმარტა, რომ არამართებულია სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა ნივთის უფლებრივ ნაკლთან დაკავშირებით, ვინაიდან სადავო გარიგების დადებით მოსარჩელის კანონიერი უფლება და ინტერესი არ შელახულა, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 572-ე მუხლი კი ითვალისწინებს უფლებამონაცვლეობას გაქირავებული ნივთის გასხვისებისას _ მყიდველი იკავებს გამქირავებლის (მეიჯარის) ადგილს და ქირავნობის (საიჯარო) ურთიერთობა მოწესრიგდება თავად ამ მხარეებს შორის.
საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის პირველი ნაწილით რეგლამენტირებულია საკუთრების უფლების შინაარსი, რომლის მიხედვითაც, მესაკუთრეს შეუძლია, კანონისმიერი ან სხვაგვარი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შებოჭვის ფარგლებში თავისუფლად ფლობდეს და სარგებლობდეს ქონებით (ნივთით), არ დაუშვას სხვა პირთა მიერ ამ ქონებით სარგებლობა, განკარგოს იგი, თუკი ამით არ ილახება მეზობლების ან სხვა მესამე პირთა უფლებები, ანდა, თუ ეს მოქმედება არ წარმოადგენს უფლების ბოროტად გამოყენებას. იმავე კოდექსის 581-ე მუხლის შესაბამისად, იჯარის ხელშეკრულებით მეიჯარე მოვალეა გადასცეს მოიჯარეს განსაზღვრული ქონება დროებით სარგებლობაში და საიჯარო დროის განმავლობაში უზრუნველყოს ნაყოფის მიღების შესაძლებლობა.
საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სადავო არასაცხოვრებელ ფართთან ზ. ე.-ისა და შპს გამომცემლობა “მ.-ის” უფლებრივი მიმართება, შესაბამისად, საკუთრებისა და სარგებლობის სამოქალაქო-სამართლებრივ უფლებებში გამოიხატება. ამასთან, საკუთრების უფლება აღემატება სარგებლობის უფლებას, რის გამოც, ზოგადად, ნივთით სარგებლობის უფლებას იმავე ნივთზე საკუთრების უფლების მიმართ უპირატესობა ვერ მიენიჭება. მეიჯარესა და მოიჯარეს შორის სამართლებრივი ურთიერთობა კი სწორედ ნივთის მესაკუთრესა და იმავე ნივთით მოსარგებლეს შორის სამოქალაქო-სამართლებრივ ურთიერთობას წარმოადგენს, რაც უზრუნველყოფს საიჯარო ხელშეკრულების ორივე მხარის მიერ შესაბამისი სარგებლის მიღებას.
ამასთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლოს 2007 წლის 18 ივლისის სხდომაზე კასატორის _ ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველოს (ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის დეპარტამენტის უფლებამონაცვლე) წარმომადგენელმა განმარტა, რომ მოცემულ შემთხვევაში თანამშრომლობის არანაირი პრობლემა არ უნდა ყოფილიყო, რადგან შპს გამომცემლობა “მ.-ზე” იჯარით გაცემული იყო 50 კვ.მ ფართი, ხოლო გასხვისებული იყო გაცილებით მეტი.
საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს სასამართლო სხდომაზე მათს ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. იმავე კოდექსის 394-ე მუხლის “ე1” ქვეპუნქტის მიხედვით, გადაწყვეტილება ყოველთვის ჩაითვლება კანონის დარღვევით მიღებულად, თუ გადაწყვეტილების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია.
ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილი და კონკრეტულ შემთხვევაში სახეზეა ხსენებული კოდექსის 394-ე მუხლის “ე1” ქვეპუნქტით გათვალისწინებული გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების აბსოლუტური საფუძველი.
აქედან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ზ. ე.-ის წარმომადგენელ ი. ლ.-ისა და ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველოს (ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის დეპარტამენტის უფლებამონაცვლე) საკასაციო საჩივრები უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გაუქმდეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და მოცემული საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.
ამასთან, საკასაციო სასამართლო დამატებით მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 399-ე მუხლზე, რომლის მიხედვით, საქმის განხილვა საკასაციო სასამართლოში წარმოებს იმ წესების დაცვით, რომლებიც დადგენილია სააპელაციო სასამართლოში საქმეთა განხილვისათვის, გარდა იმ გამონაკლისებისა, რომელთაც ეს თავი (თავი XLIX _ საქმის წარმოება საკასაციო სასამართლოში) შეიცავს, ანუ თუ საკასაციო სასამართლოში საქმის წარმოების შესახებ ნორმები განსხვავებულ დებულებებს არ ითვალისწინებს. იმავე კოდექსის 372-ე მუხლის თანახმად, საქმის განხილვა სააპელაციო სასამართლოში წარმოებს იმ წესების დაცვით, რაც დადგენილია პირველი ინსტანციით საქმეთა განხილვისათვის, ამ თავში მოცემული ცვლილებებითა და დამატებებით. აღნიშნული კოდექსის 272-ე მუხლის “გ” ქვეპუნქტის მიხედვით, სასამართლო მხარეთა განცხადებით ან თავისი ინიციატივით შეწყვეტს საქმის წარმოებას, თუ მოსარჩელემ უარი თქვა სარჩელზე.
საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ, ვინაიდან საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2007 წლის 26 სექტემბრის სხდომაზე ზ. ე.-ის წარმომადგენელმა ი. ლ.-მ უარი თქვა შეგებებული სააპელაციო საჩივრის წარმოებაში მიღების შესახებ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2005 წლის 28 აპრილის საოქმო განჩინების გაუქმების ნაწილში საკასაციო საჩივარზე, ამ ნაწილში უნდა შეწყდეს აღნიშნული საკასაციო საჩივრის წარმოება, მით უმეტეს, რომ ზიანის ანაზღაურების თაობაზე შპს გამომცემლობა “მ.-სათვის” უარის თქმის ნაწილში სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება მხარეს არ გაუსაჩივრებია.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 399-ე, 372-ე მუხლებით, 272-ე მუხლის “გ” ქვეპუნქტით, 412-ე მუხლით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
1. ზ. ე.-ის წარმომადგენელ ი. ლ.-ის და ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველოს (ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის დეპარტამენტის უფლებამონაცვლე) საკასაციო საჩივრები დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;
2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 26 ივლისის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;
3. შეწყდეს შეგებებული სააპელაციო საჩივრის წარმოებაში მიღების შესახებ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2005 წლის 28 აპრილის საოქმო განჩინების გაუქმების მოთხოვნის ნაწილში ზ. ე.-ის წარმომადგენელ ი. ლ.-ის საკასაციო საჩივრის წარმოება;
4. სახელმწიფო ბაჟის საკითხი გადაწყდეს საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებისას;
5. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
