¹ბს-58-58(კ-08) 20 მარტი, 2008 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: მიხეილ ჩინჩალაძე

მარიამ ცისკაძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა სს “...-ის” საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 14 ნოემბრის განჩინების გაუქმების თაობაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2007 წლის 2 აგვისტოს სს “...-მ” სარჩელით მიმართა ფოთის საქალაქო სასამართლოს მოპასუხე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქ. ფოთის საგადასახადო ინსპექციის მიმართ.

მოსარჩელემ განმარტა, რომ მოპასუხე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქ. ფოთის საგადასახადო ინსპექციის უფროსის _ ი. ტ.-ს 2007 წლის 9 ივლისის ¹02-264 ბრძანების საფუძველზე, ამავე ინსპექციის საგადასახადო აუდიტის (შემოწმებების) სამმართველოს მუშაკების მიერ სს ,,...-ში” (ს/ნ 239864367) ჩატარდა საკონტროლო გასვლითი საგადასახადო შემოწმება, რომლის შედეგებზე გაფორმებული 2007 წლის 20 ივლისის აქტი მოგვიანებით გადაეგზავნა სენაკის რაიონულ პროკურატურას მათ წარმოებაში არსებულ სისხლის სამართლის ¹6806814 საქმეზე დასართავად. გამოძიება მიმდინარეობდა სახელმწიფო ქონების მართვის სენაკის განყოფილების თანამშრომლების მიერ სამსახურებრივი უფლებამოსილების ბოროტად გამოყენებით, სენაკის ... ქარხნის უკანონო პრივატიზაციისა და ამავე ქარხნის ხელმძღვანელობის მიერ დიდი ოდენობით გადასახადებისათვის თავის არიდების ფაქტზე, დანაშაული გათვალისწინებული საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 332-ე მუხლის პირველი ნაწილითა და 218-ე მუხლის პირველი ნაწილით.

მოსარჩელემ სარჩელში აღნიშნა, რომ ქ. ფოთის საგადასახადო ინსპექციის უფროსის 2007 წლის 9 ივლისის ¹02-264 ბრძანება და ამავე ბრძანების საფუძველზე ჩატარებული საკონტროლო გასვლითი საგადასახადო შემოწმების 2007 წლის 20 ივლისის აქტი უკანონო და დაუსაბუთებელი იყო და ისინი ნაწილობრივ ბათილად უნდა ყოფილიყო ცნობილი.

მოსარჩელის განმარტებით, აღნიშნული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების თანახმად, სს ,,...-ში” ჩატარებული საკონტროლო გასვლითი საგადასახადო შემოწმება შეეხო 2000 წლის 1 იანვრიდან 2007 წლის 1 ივლისამდე პერიოდს. მართალია, ორთავე ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტში მითითებული იყო, რომ შემოწმება უნდა განხორციელებულიყო ,,ამნისტიისა და არდეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ” საქართველოს 2004 წლის 24 დეკემბრის კანონის მოთხოვნათა სრული დაცვით, მაგრამ საგადასახადო შემოწმების აქტის მიხედვით, ეს მოთხოვნები, ფაქტობრივად, დაირღვა, რაც გამოიხატა იმაში, რომ საგადასახადო ინსპექციის მუშაკები ყოველგვარი კანონიერი საფუძვლის გარეშე გასცდნენ მათ სამსახურებრივ უფლებამოსილებათა ფარგლებს და საგადასახადო შემოწმება თვითნებურად გაავრცელეს ამნისტირებულ პერიოდზე (2000 წლის 1 იანვრიდან 2004 წლის 1 იანვრამდე).

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ საგადასახადო შემოწმების აქტში დასკვნის სახით დაფიქსირდა, რომ სულ ჯამში სხვაობამ 2001 წლის 1 იანვართან შედარებით ნაკლებობით შეადგინა 331 880 ლარი, მათ შორის, ძირითად საშუალებებში _ 326 880 ლარი, ხოლო მატერიალურ ფასეულობებში _ 5 000 ლარი, რომლის ბალანსიდან გასვლის მიზეზები (ჩამოწერა, რეალიზაცია) პირველადი საბუღალტრო დოკუმენტაციის უქონლობის გამო, ვერ დგინდებოდა, რასაც შესაძლოა, შეექმნა გაუმართლებელი ეჭვი (ვარაუდი) საზოგადოებაში არსებული ქონების დანაკლისის, დატაცების ან სხვა კანონსაწინააღმდეგო ქმედებების შესახებ, მაშინ, როცა რეალობაში ასეთი ფაქტები არ დასტურდებოდა.

მოსარჩელეებმა სარჩელში აღნიშნეს, რომ ,,ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-4 მუხლის პირველი პუნქტის მიხედვით, ამ კანონის ამოქმედებისთანავე (24.01.2005 სსმ ¹7) შესრულებულად ითვალებოდა საქართველოს რეზიდენტი და არარეზიდენტი ფიზიკური და იურიდიული პირების მიერ 2004 წლის 1 იანვრამდე წარმოშობილი და შეუსრულებელი საგადასახადო და საბაჟო ვალდებულებები და მათ მიმართ არ დაიშვებოდა სისხლისსამართლებრივი დევნის, ადმინისტრაციული ან კანონმდებლობით გათვალისწინებული სხვა სახის სამართალწარმოების განხორციელება, ხოლო ამავე მუხლის მე-4 პუნქტის შესაბამისად, საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებულ მაკონტროლებელ ორგანოებს (მათ შორის საგადასახადო და საბაჟო ორგანოებს), აგრეთვე, სამართალდამცავ ორგანოებს, ეკრძალებოდათ ამ მუხლის პირველი და მე-2 პუნქტებით განსაზღვრულ გადასახდელებთან დაკავშირებით ნებისმიერი ფორმით რევიზიის (კონტროლი, შესწავლა, გადამოწმება) განხორციელება. თუკი საგადასახადო ინსპექციის მუშაკებს ამნისტიის აქტის მე-4 მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებული რომელიმე შემთხვევა ჰქონდათ მხედველობაში, მაგალითად უკვე დარიცხული გადასახადის გადაუხდელობა (რაც მათ მიერ შედგენილი აქტის შინაარსიდან ნათლად არ იკითხებოდა) და რაც მათ ამნისტირებული პერიოდის გადახედვის საშუალებას მისცემდა. ეს საკითხი თავშივე საფუძვლიანად უნდა გარკვეულიყო და დადგენილიყო, შესაძლო კანონდარღვევა სად შეიძლებოდა ყოფილიყო ჩადენილი – საგადასახადო ინსპექციაში, სხვა ადმინისტრაციულ ორგანოში თუ სააქციო საზოგადოებაში.

მოსარჩელის განმარტებით, საგადასახადო ინსპექციის მუშაკებმა საგადასახადო შემოწმებისას ასევე დაარღვიეს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-5 მუხლის მოთხოვნა (ხანდამულობის ვადა), რომელიც იმპერატიულად ადგენდა საგადასახადო შემოწმების ბოლო 6 წლიდან პერიოდზე გადაცილების დაუშვებლობას. ამ თვალსაზრისითაც, თუკი ამნისტირებული პერიოდის შემოწმების სხვა კანონისმიერი საფუძველი იარსებებდა, შემოწმება უნდა შეხებოდა არა 2000 წლის 1 იანვრიდან, არამედ 2001 წლის 1 ივლისიდან 2007 წლის 1 ივლისამდე პერიოდს, ანუ 1 წლისა და 6 თვის დასაწყისი ვადა ვერანაირად ვერ შევიდოდა დამტკიცებული შემოწმების პროგრამაში. საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-5 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ადმინისტრაციულ ორგანოს უფლება არ ჰქონდა, კანონმდებლობის მოთხოვნების საწინააღმდეგოდ განეხორციელებინა რაიმე ქმედება, ხოლო მე-3 ნაწილის მიხედვით, უფლებამოსილების გადამეტებით გამოცემულ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს, აგრეთვე, ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ განხორციელებულ ქმედებას არ ჰქონდა იურიდიული ძალა და ბათილად უნდა გამოცხადებულიყო. ამავე კოდექსის მე-60¹ მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ბათილი იყო, თუ იგი ეწინააღმდეგებოდა კანონს ან არსებითად დარღვეული იყო მისი მომზადების, ან გამოცემის კანონმდებლობით დადგენილი სხვა მოთხოვნები.

მოსარჩელის განმარტებით, სარჩელი, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლისა და საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-80 მუხლის მე-4 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვები იყო, რადგან სადავო ბრძანება და საგადასახადო შემოწმების აქტი, მიუხედავად იმისა, რომ საგადასახადო შემოწმების შედეგად რაიმე თანხის დამატებით დარიცხვა არ მომხდარა, პირდაპირ და უშუალო (ინდივიდუალური) ზიანს აყენებდა სს ,,...-ის” კანონიერ უფლებას და ინტერესს, უკანონოდ ზღუდავდა მის უფლებას. ამავე მიზეზთა გამო მათი პირდაპირ გასაჩივრება სასამართლოში შესაძლებელი იყო საგადასახადო მოთხოვნის გასაჩივრების გარეშეც, ვინაიდან საგადასახადო მოთხოვნა მოსარჩელეზე, როგორც გადასახადის გადამხდელზე, წარდგენილი არ ყოფილა, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-80 მუხლის მე-4 ნაწილით დადგენილი საფუძვლების არარსებობის შედეგად.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ მოითხოვა ქ. ფოთის საგადასახადო ინსპექციის უფროსის 2007 წლის 9 ივლისის ¹2-264 ბრძანების და ამავე ინსპექციის მუშაკთა მიერ შედგენილი სს ,,...-ში” ჩატარებული საკონტროლო გასვლითი საგადასახადო შემოწმების შესახებ 2007 წლის 20 ივლისის აქტის ბათილად ცნობა, 2000 წლის 1 იანვრიდან 2004 წლის 1 იანვრამდე პერიოდში, ამავე შემოწმების ჩატარების ნაწილში.

ფოთის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 16 აგვისტოს გადაწყვეტილებით სს “...-ის” სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი ქ. ფოთის საგადასახადო ინსპექციის უფროსის 2007 წლის 9 ივლისის ¹02-264 ბრძანება და ამავე ინსპექციის მუშაკთა მიერ შედგენილი 2007 წლის 20 ივლისის აქტი სს “...-ში” ჩატარებული საკონტროლო გასვლითი საგადასახადო შემოწმების შესახებ 2000 წლის 1 იანვრიდან 2004 წლის 1 იანვრამდე პერიოდში, ამავე შემოწმების ჩატარების ნაწილში.

საქალაქო სასამართლოს განმარტებით, საქმეში წარმოდგენილი საკონტროლო გასვლითი საგადასახადო შემოწმების დანიშვნისა და შემოწმების ჯგუფის შექმნის შესახებ ფოთის საგადასახადო ინსპექციის უფროსის 2007 წლის 9 ივლისის ¹01-264 ბრძანებაში აღნიშნული იყო, რომ საკონტროლო გასვლითი საგადასახადო შემოწმება განხორციელდა 2000 წლის 1 იანვრიდან 2007 წლის 1 ივლისამდე პერიოდზე ,,ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ” საქართველოს კანონის მოთხოვნათა სრული დაცვით.

საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ქ. ფოთის საგადასახადო ინსპექციის მუშაკების მიერ ფოთის საგადასახადო ინსპექციის უფროსის ზემოხსენებული ¹02-264 ბრძანებისა და სენაკის რაიონული სასამართლოს 2007 წლის 7 ივლისის ბრძანების საფუძველზე 2007 წლის 20 ივლისის პერიოდით შედგენილი საკონტროლო გასვლითი საგადასახადო შემოწმების აქტში აღნიშნული იყო, რომ საზოგადოებაში დამატებით დასარიცხი თანხები არ იკვეთებოდა, მაგრამ ამავე აქტის სამოტივაციო ნაწილში მითითებული იყო, რომ საზოგადოებას 2001 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით საბალანსო მონაცემებით ერიცხებოდა ნარჩენი ღირებულებით 546 992 ლარის, ხოლო 2007 წლის 1 ივლისისათვის _ 220 112 ლარის ძირითადი საშუალებანი. 2001 წლის 1 იანვრისათვის ორგანიზაციას საბალანსო მონაცემებით ერიცხებოდა 7 133 ლარის, ხოლო 2007 წელს ჩატარებული ინვენტარიზაციით ფაქტიურად აღმოჩნდა 2 133 ლარის მატერიალური ფასეულობა. სულ ჯამში სხვაობამ 2001 წლის 1 იანვართან შედარებით ნაკლებობით შეადგინა 331 880 ლარი, მათ შორის, ძირითად საშუალებებში _ 326 880 ლარი, ხოლო მატერიალურ ფასეულობებში _ 5000 ლარი, რომლის ბალანსიდან გასავლის მიზეზები (ჩამოწერა, რეალიზაცია) პირველადი საბუღალტრო დოკუმენტაციის უქონლობის გამო, ვერ დგინდებოდა.

საქალაქო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ აქტი მოგვიანებით გადაეგზავნა სენაკის რაიონულ პროკურატურას მათ წარმოებაში არსებულ სისხლის სამართლის საქმეზე დასართავად, რომელზეც გამოძიება მიმდინარეობდა სახელმწიფო ქონების მართვის სენაკის განყოფილების თანამშრომლების მიერ სამსახურებრივი უფლებამოსილების ბოროტად გამოყენების _ სენაკის ... ქარხნის უკანონო პრივატიზაციისა და ამავე ქარხნის ხელმძღვანელობის მიერ დიდი ოდენობით გადასახადების თავის არიდების ფაქტზე.

სასამართლომ მიიჩნია, რომ ქ. ფოთის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 9 ივლისის ბრძანების საფუძველზე 2007 წლის 20 ივლისს ჩატარებული საკონტროლო გასვლითი საგადასახადო შემოწმების აქტში გაკეთებული დასკვნები დაუსაბუთებელი იყო. აღნიშნული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების თანახმად, სს ,,...-ში” ჩატარებული საკონტროლო გასვლითი საგადასახადო შემოწმება შეეხო 2000 წლის 1 იანვრიდან 2007 წლის 1 ივლისამდე პერიოდს. მართალია, ორთავე ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტში მითითებული იყო, რომ შემოწმება უნდა განხორციელებულიყო ,,ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ” საქართველოს კანონის მოთხოვნათა სრული დაცვით, მაგრამ საგადასახადო შემოწმების აქტის მიხედვით, ეს მოთხოვნები ფაქტობრივად დაირღვა, რაც გამოიხატა იმაში, რომ საგადასახადო ინსპექციის მუშაკები ყოველგვარი კანონიერი საფუძვლის გარეშე გასცდნენ მათ სამსახურებრივ უფლებამოსილებათა ფარგლებს და საგადასახადო შემოწმება თვითნებურად გაავრცელეს ამნისტირებულ, კერძოდ, 2000 წლის 1 იანვრიდან 2004 წლის 1 იანვრამდე პერიოდზე. საგადასახადო შემოწმების აქტში დასკვნის სახით დაფიქსირდა, რომ სულ ჯამში სხვაობამ 2001 წლის 1 იანვართან შედარებით ნაკლებობით შეადგინა 331 779 ლარი, მათ შორის _ ძირითად საშუალებებში 326 779 ლარი, ხოლო მატერიალურ ფასეულობებში _ 5999 ლარი, რომლის ბალანსიდან გასავლის მიზეზები (ჩამოწერა, რეალიზაცია) პირველადი საბუღალტრო დოკუმენტაციის უქონლობის გამო, ვერ დგინდებოდა.

საქალაქო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ ,,ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ლეგალიზაციის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-4 მუხლის პირველი პუნქტის მიხედვით, ამ კანონის ამოქმედებისთანავე შესრულებულად ჩაითვალა საქართველოს რეზიდენტი და არარეზიდენტი ფიზიკური და იურიდიული პირების მიერ 2004 წლის 1 იანვრამდე წარომოშობილი და შეუსრულებელი საგადასახადო და საბაჟო ვალდებულებები და მათ მიმართ არ დაიშვებოდა სისხლისსამართლებრივი დევნის, ადმინისტრაციული ან კანონმდებლობით გათვალისწინებული სხვა სახის სამართალწარმოების განხორციელება, ხოლო ამავე მუხლის მე-4 პუნქტის შესაბამისად, საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებულ მაკონტროლებელ ორგანოებს (მათ შორის, საგადასახადო და საბაჟო ორგანოებს), აგრეთვე სამართალდამცავ ორგანოებს, ეკრძალებოდათ ამ მუხლის პირველი და მეორე პუნქტებით განსაზღვრულ გადასახდელებთან დაკავშირებით ნებისმიერი ფორმით რევიზიის (კონტროლი, შესწავლა, გადამოწმება) განხორციელება.

საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ზემოხსენებული შემოწმების აქტით პირდაპირი და უშუალო ზიანი ადგებოდა მოსარჩელეს. რამდენადაც აღნიშნული აქტი პროკურატურაში გადაიგზავნა, არსებობდა დასაბუთებული ვარაუდი მოსარჩელისათვის პირდაპირი და უშუალო ზიანის მიყენების შესახებ.

საქალაქო სასამართლომ განმარტა, რომ საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-5 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ადმინისტრაციულ ორგანოს უფლება არ ჰქონდა, კანონმდებლობის მოთხოვნების საწინააღმდეგოდ განეხორციელებინა რაიმე ქმედება, ხოლო მესამე ნაწილის მიხედვით, უფლებამოსილების გადამეტებით გამოცემული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს, აგრეთვე, ადმინისტრაციული ორაგნოს მიერ განხორციელებულ ქმედებას არ ჰქონდა იურიდიული ძალა და ბათილად უნდა გამოცხადებულიყო. ამავე კოდექსის მე-60¹ მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ბათილი იყო, თუ იგი ეწინააღმდეგებოდა კანონს ან არსებითად დარღვეული იყო მისი მომზადების, ან გამოცემის კანონმდებლობით დადგენილი სხვა მოთხოვნები.

საქალაქო სასამართლომ დადასტურებულად მიიჩნია ისიც, რომ საგადასახადო ინსპექციის მუშაკებმა სს ,,...-ში” საგადასახადო შემოწმებისას ასევე დაარღვიეს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-5 მუხლის მოთხოვნა (ხანდაზმულობის ვადა), რომელიც იმპერატიულად ადგენდა საგადასახადო შემოწმებას ბოლო 6 წლიდან პერიოდზე გადაცილების დაუშვებლობას. თუკი ადმინისტრაციული პერიოდის შემოწმების სხვა კანონისმიერი საფუძველი იარსებებდა, შემოწმება უნდა შეხებოდა არა 2000 წლის 1 იანვრიდან, არამედ 2001 წლის 1 ივლისიდან 2007 წლის 1 ივლისამდე პერიოდს.

საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სხვა გარემოებების არსებობასთან ერთად მარტოოდენ ის ფაქტი, რომ სადავო საკონტროლო შემოწმების აქტი, სადაც არაფერი იყო ნათქვამი არათუ დანაშაულის ჩადენაზე, არამედ დარღვევაზეც კი, სულ ცოტა, პირდაპირ და უშუალო ზიანს მაინც აყენებს საზოგადოებას მორალური ზიანის გათვალისწინებით.

ფოთის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 16 აგვისტოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქ. ფოთის საგადასახადო ინსპექციამ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 14 ნოემბრის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქ. ფოთის საგადასახადო ინსპექციის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა ფოთის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 16 აგვისტოს გადაწყვეტილება და საქმე დასაშვებობის სტადიიდან ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.

სააპელაციო სასამართლომ საქმის მასალებით დადგენილად მიიჩნია, რომ 2007 წლის 26 ივნისს სენაკის რაიონის პროკურორის მოვალეობის შემსრულებელმა წერილობით მიმართა ფოთის საგადასახადო ინსპექციის უფროსს სენაკის რაიონული პროკურატურის წარმოებაში არსებული სისხლის სამართლის საქმის _ სახელმწიფო ქონების მართვის სენაკის განყოფილების თანამშრომლების მიერ სამსახურებრივი უფლებამოსილების ბოროტად გამოყენებით, სენაკის ... ქარხნის უკანონო პრივატიზაციისა და ამავე ქარხნის ხელმძღვანელობის მიერ დიდი ოდენობით გადასახადებისათვის თავის არიდების ფაქტზე, დანაშაული გათვალისწინებული საქართველოს სსკ-ის 332-ე მუხლის პირველი ნაწილითა და 218-ე მუხლის პირველი ნაწილით.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე დადგენილად მიიჩნია, რომ საქმეზე ყოველმხრივი, სრულყოფილი და ობიექტური გამოძიების ჩატარების უზრუნველყოფის მიზნით პროკურორი ითხოვდა ამოღებული დოკუმენტაციის საფუძველზე დადგენილიყო, თუ რა ქონება ერიცხებოდა სს ,,...-ს” საბიუჯეტო დავალიანების წარმოშობის მომენტისათვის, რა სახის და ღირებულების ქონება ირიცხებოდა იმჟამად სააქციო საზოგადოების ბალანსზე. პროკურატურამ აუცილებლად მიიჩნია, ჩატარებულიყო სრულყოფილი ინვენტარიზაცია.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2007 წლის 6 ივლისს სენაკის რაიონულ სასამართლოს შუამდგომლობით მიმართა ქ. ფოთის საგადასახადო ინსპექციამ სს ,,...-ის” გადაუდებელი საკონტროლო გასვლითი საგადასახადო შემოწმების თაობაზე მოსამართლის ბრძანების გაცემის შესახებ. სენაკის რაიონული სასამართლოს 2007 წლის 7 ივლისის მოსამართლის ბრძანებით მეწარმის საქმიანობის შემოწმების შესახებ შუამდგომლობა დაკმაყოფილდა ცვლილებებით. ნება დაერთო საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ფოთის საგადასახადო ინსპექციას, ეწარმოებინა სს ,,...-ის” გასვლითი საკონტროლო შემოწმება 2000 წლიდან 2007 წლის 1 ივლისამდე ,,ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ” საქართველოს კანონის მოთხოვნათა სრული დაცვით.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე დადგენილად მიიჩნია, რომ ქ. ფოთის საგადასახადო ინსპექციის უფროსის 2007 წლის 9 ივლისის ბრძანებით დაინიშნა საკონტროლო გასვლითი საგადასახადო შემოწმება და შეიქმნა შემოწმების ჯგუფი. ბრძანების მე-4 პუნქტში აღნიშნული იყო, რომ საკონტროლო გასვლითი საგადასახადო შემოწმება უნდა განხორციელებულიყო 2000 წლის 1 იანვრიდან 2007 წლის 1 ივლისამდე პერიოდზე ,,ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადიო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ” საქართველოს კანონის მოთხოვნათა სრული დაცვით.

სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა საქმეში არსებულ სს ,,...-ის” დირექტორის _ ე. ო.-ს მიერ სენაკის ზონალური საგადასახადო ინსპექციის უფროსის სახელზე გაგზავნილ 2001 წლის წლიურ ანგარიშზე, სადაც 2002 წლის 1 იანვრის დანართში გრძელვადიან აქტივებად ნაჩვენები იყო _ 546 992 ლარი, ხოლო 2004 წლის წლიურ ანგარიშში _ 220 112 ლარი.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ ასეთ პირობებში, ,,ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის ,,ა” პუნქტის თანახმად, სს ,,...-ს” არ ეხებოდა საამნისტიო შეღავათები და შესაბამისად, სს ,,...-ის” 2001 წლის 1 იანვრიდან 2004 წლის 1 იანვრამდე საგადასახადო შემოწმებით ხსენებული კანონის მოთხოვნები არ დარღვეულა.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2007 წლის 20 ივლისის საკონტროლო გასვლითი საგადასახადო შემოწმების აქტით საზოგადოებას დამატებით თანხები არ დარიცხვია.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 26²-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, პირველი ინსტანციის სასამართლოს სწორი სამართლებრივი შეფასება უნდა მიეცა ფაქტობრივი გარემოებებისათვის, რათა დაედგინა, იყო თუ არა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-25-ე მუხლებით გათვალისწინებულ პირობები დარღვეული.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 14 ნოემბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა სს “...-მა”, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება იმავე სასამართლოსათვის.

კასატორი აღნიშნავს, რომ ფოთის საქალაქო სასამართლომ გადაწყვეტილებას საფუძვლად დაუდო ის გარემოება, რომ სს ,,...-ში” 2000 წლის 1 იანვრიდან 2004 წლის 1 იანვრამდე პერიოდის საგადასახადო შემოწმების ჩატარებით ფოთის საგადასახადო ინსპექციის მუშაკები კანონიერი საფუძვლის გარეშე გასცდნენ მათ სამსახურებრივ უფლებამოსილებათა ფარგლებს და დაარღვიეს ,,ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ” საქართველოს 2004 წლის 24 დეკემბრის კანონის მე-4 მუხლის 1-ლი და მე-4 პუნქტების, აგრეთვე საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-5 მუხლის მოთხოვნები, რომელთა თანახმად, იკრძალება ამნისტირებული და ხანდაზმული პერიოდის ნებისმიერი ფორმით რევიზია (კონტროლი, შესწავლა, გადამოწმება).

კასატორის განმარტებით, საგადასახადო ინსპექციის მუშაკებმა არა მარტო ამნისტირებული და ხანდაზმული პერიოდის საგადასახადო შემოწმება განახორციელეს, არამედ შესაბამის საგადასახადო შემოწმების აქტში, ამავე პერიოდის მონაცემებზე დაყრდნობით, დააფიქსირეს 326 880 ლარის ძირითადი საშუალებების და 5 000 ლარის მატერიალური ფასეულობების რეალურად არარსებული დანაკლისის ფაქტი, რომელიც შემოწმების მასალების სენაკის რაიონულ პროკურატურაში გადაგზავნის შემდგომ, წინასწარი გამოძიების მხრიდან, გახდა კვლევა-ძიების საგანი. სისხლის სამართლის საქმის წარმოება დღეისათვის შეწყვეტილია.

კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრება არ ეფუძნება კანონის მოთხოვნებს, ვინაიდან “ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის 1-ლი პუნქტის “ა” ქვეპუნქტი (და არა მე-3 მუხლის “ა” პუნქტი) საერთოდ არ ეხება განსახილველ შემთხვევას და მასში საუბარია საგამოძიებო ორგანოში იმ პირთა მიმართ აღძრული საქმეების წარმოებისა და სასამართლოებში განუხილველი საქმეების შეწყვეტაზე, რომლებმაც კონკრეტული დანაშაული ჩაიდინეს 2004 წლის 1 იანვრამდე. კანონის ამ ნორმის მოშველიებით ამნისტირებული და ხანდაზმული პერიოდის საგადასახადო შემოწმების ჩატარების კანონიერად მიჩნევა სამართლებრივად შეუძლებელია.

კასატორი ასევე აღნიშნავს, რომ, მართალია, საგადასახადო შემოწმების აქტით სს “...-ს” დამატებითი თანხები არ დარიცხვია, მაგრამ ამნისტირებული და ხანდაზმული პერიოდის საგადასახადო შემოწმების ჩატარებითა და ამ შემოწმების შედეგად არარსებული სამართალდარღვევის ნიშნების შემცველი ინფორმაციის აქტში შეტანით, რაც საგამოძიებო ორგანოს მხრიდან სისხლის სამართლის საქმის გამოძიების ფარგლებში საგამოძიებო მოქმედებათა ჩატარების გზით სპეციალურად იქნა შესწავლილი, პირდაპირი და უშუალო (ინდივიდუალური) ზიანი მიადგა სს “...-ის” კანონიერ უფლებასა და ინტერესს.

კასატორი ასევე აღნიშნავს, რომ საგადასახადო შემოწმების აქტში რომც არ დაფიქსირებულიყო რაიმე ინფორმაცია საწარმოში არსებული დარღვევების შესახებ, თავისთავად ის ფაქტი, რომ სახელმწიფო მაკონტროლებელი ორგანოს მიერ შემოწმება ჩატარდა კანონდარღვევით და იგი შეეხო იმ პერიოდს, რომლის შემოწმებაც კანონით იმპერატიულად იკრძალება, უკვე ნიშნავს, რომ ასეთი შემოწმების შედეგად შემოწმების ობიექტმა განიცადა ზიანი.

კასატორი განმარტავს, რომ ჩატარებული საგადასახადო შემოწმების კანონიერად აღიარებით სააპელაციო სასამართლომ იმავდროულად მიანიშნა, რომ ამავე შემოწმების შესახებ ბრძანებითა და აქტით სს “...-ის” კანონიერ უფლებასა და ინტერესს პირდაპირი და უშუალო (ინდივიდუალური) ზიანი არ მისდგომია და საქმის წარმოება, სარჩელის დაუშვებლობის მოტივით, ექვემდებარებოდა შეწყვეტას საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 26²-ე მუხლის საფუძველზე.

კასატორი მიიჩნევს, რომ შესაბამისი სამართლებრივი წანამძღვრების არარსებობის გამო, სააპელაციო სასამართლოს დადგენილად არ უნდა ჩაეთვალა საგადასახადო შემოწმების კანონიერად ჩატარების ფაქტი. მოცემულ შემთხვევაში, ასეთი შეფასების გაკეთება ნიშნავს, რომ სათანადო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტებიც (ბრძანება და საგადასახადო შემოწმების აქტი) კანონიერია და ისინი არამცთუ პირდაპირ და უშუალო (ინდივიდუალურ), არამედ საერთოდ ვერავითარ ზიანს ვერ გამოიწვევს, შესაბამისად, არც მათი ბათილად ცნობა შეიძლება. ამგვარი მოსაზრების მართებულობას ადასტურებს ისიც, რომ სააპელაციო სასამართლოს განჩინების სარეზოლუციო ნაწილში, სხვა ნორმებთან ერთად, რომლებითაც იხელმძღვანელა სასამართლომ განჩინების მიღებისას, მითითებულია საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 386-ე მუხლი, რომლის თანახმად, თუ სააპელაციო საჩივარი დასაშვებია და საქმე პირველი ინსტანციის სასამართლოს არ უბრუნდება, სააპელაციო სასამართლო თვითონ იღებს გადაწყვეტილებას საქმეზე, იგი თავისი განჩინებით უარს ამბობს სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე ან გასაჩივრებული გადაწყვეტილების შეცვლით იღებს ახალ გადაწყვეტილებას.

კასატორი აღნიშნავს, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 147-ე მუხლი, რომელიც საგადასახადო დავის დაწყების მატერიალურ და ფორმალურ საფუძვლებს განსაზღვრავს, სს “...-ის” სარჩელის დაუშვებლობის დასაბუთებისათვის ვერ გამოდგება, ვინაიდან ჩატარებული საგადასახადო შემოწმების შედეგად გაფორმებულ აქტში დამატებითი თანხის დაურიცხაობა და საგადასახადო მოთხოვნის მიუღებლობა გადასახადის გადამხდელს არ ართმევს უფლებას, ცალკე გაასაჩივროს შესაბამისი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები (საგადასახადო შემოწმების ჩატარების შესახებ ბრძანება და საგადასახადო შემოწმების აქტი), თუკი, რა თქმა უნდა, დაასაბუთებს, რომ ეს აქტები კანონსაწინააღმდეგოა და ისინი რეალურ ზიანს აყენებს მის კანონიერ უფლებასა და ინტერესს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2008 წლის 30 იანვრის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული სს “...-ის” საკასაციო საჩივარი; მხარეებს მიეცათ უფლება, 2008 წლის 30 იანვრის განჩინების ჩაბარებიდან 14 დღის ვადაში წარმოედგინათ მოსაზრება, თუ რამდენად იყო დასაშვები განსახილველად საკასაციო საჩივარი საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით; საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული დასაშვებობის შემოწმება განისაზღვრა 2008 წლის 20 მარტამდე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ სს “...-ის” საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, როგორიცაა: ა. საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით და არსებობს ვარაუდი, რომ მას შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რაც არსებითად იმოქმედებდა საქმის განხილვის შედეგზე და განაპირობებდა არასწორი განჩინების მიღებას. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ამ კატეგორიის დავებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებულ პრაქტიკას.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს _ წარმატების პერსპექტივა.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ამასთან, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 39-ე მუხლის პირველი ნაწილის “თ” ქვეპუნქტის თანახმად, სახელმწიფო ბაჟის ოდენობა არაქონებრივ დავაზე შეადგენს – 100 ლარს, სააპელაციო და საკასაციო საჩივრებზე – შესაბამისად 150 და 300 ლარს, ხოლო იმავე კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის მიხედვით, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ, ვინაიდან სს “...-ს” მოცემულ არაქონებრივ დავასთან დაკავშირებულ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი აქვს სახელმწიფო ბაჟი _ 300 ლარი, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, მას უნდა დაუბრუნდეს აღნიშნული თანხის 70 პროცენტი _ 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. სს “...-ის” საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 14 ნოემბრის განჩინება;

3. სს “...-ს” დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟი 210 ლარის ოდენობით;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.