¹ბს-593-565(2კ-07) 25 ივნისი, 2008 წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნუგზარ სხირტლაძე(თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მარიამ ცისკაძე, ლევან მურუსიძე

სხდომის მდივანი _ ქეთევან მაღრაძე

კასატორები: 1. ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის გამგეობა (მესამე პირი შეგებებულ სარჩელზე, მოსარჩელე), წარმომადგენელი მ. ჯ.-ე (რწმუნებულება 18.01.07წ., ¹1-171); 2. ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის გამგეობის ეკონომიკისა და ინფრასტრუქტურის განვითარების სამსახური (მოსარჩელე, მოპასუხე შეგებებულ სარჩელში), წარმომადგენელი გ. ლ.-ა (მინდობილობა 29.04.08წ., ¹344).

მოწინააღმდეგე მხარე: დ. კ.-ე (შეგებებული მოსარჩელე), წარმომადგენელი გ. გეჯაძე (რწმუნბულება 16.07.07წ., ¹1-2612), დ. ჯ.-ე (რწმუნებულება 17.07.07წ., ¹1-7573). მესამე პირები: საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის სააგენტოს ოზურგეთის ფილიალი, წარმომადგენელი მ. წ.-ე (რწმუნებულება 19.05.06წ., ¹01/10-3186), სს “ჯ.-ა”, სანატორიუმი “მ.-ა” _ წარმომადგენელი სასამართლო პროცესზე არ გამოცხადდა.

გასაჩივრებული განჩინება _ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 27.03.07წ. განჩინება.

დავის საგანი _ უნებართვოდ აშენებული სახლის დანგრევა, ტერიტორიის გათავისუფლება; არქინსპექციის 30.05.04წ. ოქმის, 22.06.04წ. ¹6 დადგენილების, მიწის გამოყენების და დაცვის ადმინისტრაციული კომისიის 29.03.99წ. დადგენილების გაუქმება, 1160 კვ.მ მიწის ფართობზე ბინის 1992-93წ.წ. ამშენებლად, მართლზომიერ მფლობელად და მოსარგებლედ ცნობა, სახლის სამართლებრივ რეგისტრაციაში გატარება, 1160 კვ.მ ნაკვეთის მესაკუთრედ საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის ფაქტის დადასტურება და საკუთრების უფლების მოწმობის გაცემა; რაიონის გამგეობის 26.06.96წ. ¹94 დადგენილების, “სახკოლმჯანმრთელობის” გაერთიანების საბჭოს 15.03.96წ. წერილის და ...-ის გამგეობის 27.03.98წ. ¹33 დადგენილების, პანსიონატ “მ.-ს” მუშა-მოსამსახურეთა კრების 16.02.96წ. გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა, 14 კვ.მ ნაკვეთზე 15.10.02წ. განხორციელებული რეგისტრაციის გაუქმება.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

24.06.04წ. საქართველოს ურბანიზაციისა და მშენებლობის სამინისტროს მთავარი არქმშენინსპექციის გურიის რეგიონალურმა არქმშენინქპექციამ სასარჩელო განცხადებით მიმართა ოზურგეთის რაიონულ სასამართლოს. მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ მოპასუხე ნ. ქ.-მ 1996 წლამდე ზღვის სანაპიროს გამსვლელ გზაზე მიწის საკუთრების დამადასტურებელი დოკუმენტის გარეშე აითვისა 299 კვ.მ მიწის ნაკვეთი და მასზე სათანადო პროექტისა და ნებართვის გარეშე ააგო ორ სართულიანი საცხოვრებელი სახლი, რითაც საბოლოოდ დაიკეტა ზღვის სანაპიროზე გასასვლელი რვა მეტრი სიგანის მქონე გზა. აღნიშნული ფაქტი 10.03.99წ. მოიკვლია ოზურგეთის რაიონის მიწის მართვის სამმართველომ, რაზეც რეგისტრირებულია ¹... ოქმი. არქმშენინსპექციის რაიონის მთავარმა არქიტექტორმა 28.05.04წ. ¹70 წერილით მოითხოვა კანონიერების აღდგენის მიზნით შესაბამისი ზომების გატარება, რაც 30.05.04წ. დაადასტურა “არქიტექტურულ-სამშენებლო საქმიანობაში დარღვევის შესახებ” ოქმით და წინადადება მიეცა ნ. ქ.-ს 10 დღის ვადაში წარმოედგინა შესაბამისი ნებართვები და დოკუმენტები, რაც ნ. ქ.-მ ვერ შეძლო. მოსარჩელის განცხადებით, მოპასუხე ნ. ქ.-ის მიერ დარღვეულია “არქიტექტურულ-სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის შესახებ” კანონის მე-2 პუნქტის “კ” ქვეპუნქტის მოთხოვნები, რის გამოც საქართველოს პრეზიდენტის 24.09.01წ. ¹384 ბრძანებულებით დამტკიცებული “კანონმდებლობის დარღვევით აშენებული შენობა-ნაგებობათა მთლიანად და ნაწილობრივ იძულებით დანგრევისა და მშენებლობის შეჩერების წესის” I პუნქტის “ა” და “ბ” ქვეპუნქტების მოთხოვნათა შესაბამისად გურიის რეგიონალურმა არქმშენინსპექციამ მიიღო დადგენილება საცხოვრებელი სახლის აღებისა და მითვისებული ტერიტორიის განთავისუფლების შესახებ. სასამართლო სხდომაზე გურიის არქმშენინსპექციამ ჩამოაყალიბა მოთხოვნა, რომელიც მის სასარჩელო განცხადებაში მითითებული არ იყო და ოზურგეთის რაიონის ...-ში, ...-ის ქ. ¹2-ში ნ. ქ.-ის მიერ კანონმდებლობის დარღვევით აშენებული სახლის დანგრევისა და მითვისებული ტერიტორიის გამოთავისუფლების შესახებ სასამართლო გადაწყვეტილების მიღება და მისი სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

ოზურგეთის რაიონული სასამართლოს 28.06.04წ. განჩინებით საქმეში მესამე პირებად იქნენ ჩაბმული ოზურგეთის რაიონის გამგეობა, ოზურგეთის რაიონის მიწის მართვის სამმართველო და დაბა ურეკის საკრებულო.

07.07.04წ. ნ. ქ.-მ გურიის რეგიონალური არქმშენინსპექციის წინააღმდეგ შეგებებული სასარჩელო განცხადებით მიმართა ოზურგეთის რაიონულ სასამართლოს. ნ. ქ.-მ მესამე პირებად დაასახელა ოზურგეთის რაიონის გამგეობა, ოზურგეთის რაიონის მიწის მართვის სამმართველო და დაბა ურეკის საკრებულო. შეგებებული სარჩელის ავტორმა აღნიშნა, რომ 1969 წლიდან 1991 წლის ოქტომბრამდე მუშაობდა პანსიონატ ,,მ.-ის” ...-ად. 1969 წელს მახარაძის კოლმეურნეობამ გახსნა ... დასასვენებელი სახლი, რომლის ბაზაზეც შემდგომში პანსიონატი ,,მ.-ა” ჩამოყალიბდა. ოფიციალურად კურორტი 1971 წლიდან არსებობს, მისი პირველი დირექტორი და შემდგომ სოფლის მეურნეობის სამინისტროს რესპუბლიკური გაერთიანების პანსიონატ ,,მ.-ის” ...-მი თავად იყო. 1977-1978წწ. ... დაავადებებზე ...-ში ჩატარებულმა მეცნიერულმა დაკვირვებებმა, რომელთა ერთ-ერთი ინიციატორი და მეცნიერული დამკვირვებელი თავად ნ. ქ.-ე იყო, განაპირობა ზემოაღნიშნულ დაავადებებზე ...-ის საკურორტო ფაქტორების ზემოქმედების, აქ განვითარებული ბრიზული ცირკულაციისა და სხვადასხვა ხარისხის გამდიდრებული ქვიშების მიზანდასახული შესწავლა, რამაც პირობა შექმნა დღევანდელი ...-ის კურორტად ჩამოყალიბებისათვის. აღნიშნულში დიდი წვლილი ნ. ქ.-საც მიუძღოდა, მისი თანაავტორობით გამოიცა შესაბამისი ლიტერატურა, “კურორტი ...”, რუსულ და ქართულ ენებზე. ნ. ქ.-ის განმარტებით, მეცნიერული დაკვირვებისათვის ესაჭიროებოდა იზოლირებული ფართობი. 1983წ. სანატორიუმ ,,მ.-ს” გადასცეს მოქალაქეების კონფისკაციაქმნილი სახლები. მათ რაციონალურ გამოყენებას სადაბო საბჭო ვერ უზრუნველყოფდა, რის გამოც სანატორიუმ ,,მ.-ს” მათ სანაცვლოდ შესთავაზეს აეშენებინა დაბის ცენტრში ფოსტა-ტელეგრაფის ორსართულიანი შენობა, რაც სანატორიუმის მიერ სისრულეში იქნა მოყვანილი. გადმოცემულ ბინებს იყენებდნენ საბინაო ფონდად, რომლის ტერიტორიაც 1983წ. შემოღობა ნ. ქ.-მ. ამავე წელს შემოფარგლა კონფისკაციაქმნილ სახლებსა და სანატორიუმს შორის არსებული 1152 მ² ცარიელი ტერიტორია მეცნიერული კვლევებისათვის. ტერიტორიას დაუყენა საკუთარი სახლიდან მოტანილი ჭიშკარი, დაუსვა სანიშნეები, საკუთარი ხარჯებით ააშენა პატარა ფარდული მეცნიერული დაკვირვებისათვის საჭირო იარაღების შესანახად, კონფისკაციაქმნილი სახლების სამხრეთით, მისი ტერიტორიიდან 40 მეტრში, სხვა მოსახლეთა კუთვნილ ეზოებს შორის, დატოვა ზღვაზე გასასვლელი, რომელიც მანამდე ოფიციალური სახით არსად არ არსებობდა და რომლითაც ათასობით ადამიანი დღემდე სარგებლობს. 1991 წ. განთავისუფლდა ...-ის მოვალეობის შესრულებისაგან ჯანმრთელობისა და ოჯახური მდგომარეობიდან გამომდინარე, მის მიერ ადრე სანიშნე ნიშნებით შემოფარგლული 1152 მ² მიწის ფართობი 1992 წელს ცალკე ღობით გამიჯნა როგორც კონფისკაციაქმნილ და ,,მ.-ის” ბალანსზე გადმოცემული სახლებისაგან, ისე სანატორიუმ ,,მ.-ის” ტერიტორიიდან. 1992წ. დაიწყო და 1993წ. დაამთავრა სახლის მშენებლობა, მას შემდეგ ფლობს და უწყვეტად განკარგავს მას, ყოველწლიურად ატარებს მიმდინარე კოსმეტიკურ შეკეთებას, იხდის გადასახადს ფლობის დღიდან, რისი გადახდაც კანონმდებლობით, როგორც სამამულო ომის მე-2 ჯგუფის ინვალიდს, ეკისრებოდა. ნ. ქ.-ის განმარტებით, 1992 წლიდან მასთან ერთად ფლობდა და სარგებლობდა ზემოაღნიშნულ სახლსა და მიწის ნაკვეთს მისი ახლობელი ბ. ჩ.-ე, რომელიც სახლის მშენებლობაში უშუალოდ ეხმარებოდა. 1997წ. იყიდა მის მიერ აშენებული ფარდული, რომელსაც მიმაგრებული ჰქონდა 600 მ² მიწის ფართობი, გაატარა საჯარო რეესტრში. შეგებებული მოსარჩელის განმარტებით, 1152 მ² მიწის ფართობზე სახლის 1992-93 წწ. აშენების, ფლობის და სარგებლობის ფაქტი დასტურდებოდა მოწმეების ჩვენებებით, საგადასახადო ქვითრებით და ელქსელებიდან გაცემული ცნობით. არქმშენინსპექციის მიერ შედგენილი ოქმი მისთვის ცნობილი გახდა მათი სარჩელის მიღების დღიდან. მიწის გამოყენების და დაცვის სახელმწიფო ინსპექტორის ოქმი ¹..., რომელიც დათარიღებულია 1999 წლის 10 მარტით, ხოლო დედანი უთარიღოა, შეგებებული მოსარჩელის განცხადებით, შედგენილია კანონდარღვევით და გაშვებულია ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 38-ე მუხლით გათვალისწინებული ადმინისტრაციული სახდელის დადების ორთვიანი და ადმინისტრაციული აქტის გასაჩივრების ერთთვიანი ვადები, რასაც ითვალისწინებს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 180-ე მუხლი. ნ. ქ.-მ მიუთითა, რომ არქმშეინპექცია, როგორც 30.05.04წ. დარღვევის ოქმის შემდგენი, საქართველოს მთავრობის 02.04.04წ. ¹10 დადგენილების შესაბამისად, არაუფლებამოსილი პირი იყო და სათანადო მხარეს არ წარმოადგენდა, რის გამოც მათი სასარჩელო განცხადება წარმოებაშიც არ უნდა მიღებულიყო. ნ. ქ.-ის მითითებით, საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 16.03.94წ. ¹156 დადგენილების შესაბამისად, 1994 წლის 4 სექტემბრამდე მიტაცებული ნაკვეთები და თვითნებურად აშენებული სახლები დაექვემდებარა სამართლებრივ რეგისტრაციას. აღნიშნული დადგენილების საფუძველზე მოპოვებული ჰქონდა სახლისა და მიწის ნაკვეთის სამართლებრივ რეგისტრაციაში გატარების უფლება. შეგებებული მოსარჩელის განმარტებით, სასამართლო გადაწყვეტილების გამოტანამდე მოსარჩელე მხარემ ვანდალურად, უსაბუთოდ დაანგრია სახლი. 24.06.04წ. დაანგრიეს ბინის მე-2 სართული და 04.07.04წ. 00 სთ.-სა და 30 წთ.-ზე ნიღბიანი სპეცსამსახურის მუშაკების (ხელმძღვანელი ბ. ც.-ე) მიერ მოყვანილი იქნა მუხლუხიანი ტრაქტორი, წინ გრეიდერის მოწყობილობით და კიბის რკინა-ბეტონის სარტყლებზე ჯაჭვების მობმით და გაქაჩვით დაანგრიეს პირველი სართული, ნანგრევებში მოყოლას სასწაულებრივად გადაურჩა მისი ვაჟი. აღნიშნული მოქმედებით მიადგა მორალური და ქონებრივი ზიანი. შეგებებულმა მოსარჩელემ მორალური და მატერიალური ზიანის ანაზღაურების სახით 200 000 აშშ დოლარის ოდენობის ექვივალენტი ლარის ანაზღაურება მოითხოვა. ნ. ქ.-ის განმარტებით, პრივატიზაციის წესით დაწესებული მიწის ნორმა სრულად გადაცემული არ ჰქონდა, აკლდა 800 მ² მიწის ფართობი, რაც დასტურდებოდა ურეკის საკრებულოს 14.06.02წ. ¹10/222 ცნობით. სადავო ფართობზე რომ არ არსებობდა ზღვაზე გასასვლელი, დასტურდებოდა 1957 და 1984 წლის რუკებით. არც აუცილებელი გზის მოთხოვნის და შესაბამისად, თმენის ვალდებულება არსებობდა, რადგან ზღვის სანაპიროზე ფეხით მოსიარულეთათვის 40 მ-ში იყო გასასვლელი, ხოლო მძიმე ტექნიკისათვის _ ბ. პ.-ის კუთვნილი ეზოს გვერდით. ნ. ქ.-მ საქმის მომზადების პერიოდში დააზუსტა მოთხოვნა და საბოლოოდ მოითხოვა “არქიტექტურულ-სამშენებლო საქმიანობაში დარღვევების შესახებ” 30.05.04წ. ოქმის, გურიის რეგიონალური არქმშენინსპექციის 22.06.04წ. ¹6 დადგენილების, მიწის გამოყენებისა და დაცვის სახელმწიფო ინსპექტორის 10.03.99წ. ¹000557 ოქმის და მიწის გამოყენებისა და დაცვის ადმინისტრაციული კომისიის 29.03.99წ. დადგენილების გაუქმება, ოზურგეთის რაიონის ...-ში 1160 კვ.მ. მიწის ფართობზე სააგარაკო ბინის 1992-1993წწ. ამშენებლად, მართლზომიერ მფლობელად და მოსარგებლედ ცნობა, მესაკუთრედ სამართლებრივ რეგისტრაციაში გატარება, 1160 კვ.მ ნაკვეთის მესაკუთრედ საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის ფაქტის დადასტურება, ამ ჩანაწერების საფუძველზე საკუთრების უფლების მოწმობის გაცემა. დაზუსტებული სარჩელით ასევე მოითხოვა მორალური და ქონებრივი ზიანის ანაზღაურება 200 000 აშშ დოლარის ექვივალენტი ლარის ოდენობით. ოზურგეთის რაიონული სასამართლოს 22.06.06წ. განჩინებით ამ ნაწილში საქმის წარმოება შეჩერდა სახლის დაზიანების ფაქტთან დაკავშირებით აღძრულ სისხლის სამართლის საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე.

მესამე პირებმა, ოზურგეთის რაიონულმა გამგეობამ და ოზურგეთის რაიონის მიწის მართვის სამმართველომ ოზურგეთის რაიონულ სასამართლოს 21.07.04წ. მიმართეს სასარჩელო განცხადებით და ნ. ქ.-ის შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, ოზურგეთის რაიონის გამგეობის 26.07.96წ. ¹94 დადგენილების, “საქკოლმჯანმრთელობის” რესპუბლიკური გაერთიანების საბჭოს 15.03.96წ. ¹1/11-2 წერილის და ...-ის ადგილობრივი მმართველობის გამგეობის 27.03.98წ. ¹33 დადგენილების, პანსიონატ “მ.-ის” შრომითი კოლექტივის 16.02.96წ. მუშა-მოსამსახურეთა კრების გადაწყვეტილების ყველა თანმდევი შედეგით ბათილად ცნობა მოითხოვეს. მოსარჩელეებმა ასევე მოითხოვეს 14 კვ.მ. მიწის ნაკვეთზე 15.10.02წ. განხორციელებული საკუთრების უფლების რეგისტრაციის დოკუმენტაციის გაუქმება, მიყენებული ქონებრივი ზიანის მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად ანაზღაურება, არსებული ტოპოგრაფიული რუკის შესაბამისად, შავი ზღვის სანაპირო ზოლზე გასასვლელი გზის აღდგენა. შეგებებულ სარჩელში აღინიშნა, რომ მახარაძის აღმასკომის 20.05.1983წ. ¹285 და 12.06.1984წ. ¹266 გადაწყვეტილებით, რესპუბლიკურ გაერთიანება “საქკოლმჯანმრთელობის" ...-ის სანატორიუმ “მ.-ს" გადაეცა მოქალაქეების: ვ. ბ.-ისა და გ. მ.-თვის ოზურგეთის რაიონის სასამართლოს 1972 წლის გადაწყვეტილებით ჩამორთმეული და 1983 წლამდე მახარაძის რაისაბჭოს აღმასკომის საბინაო ფონდში რიცხული სახლები. უკანონოდ აგებული ფინური ტიპის სახლის ჩამორთმევის ერთ-ერთი საფუძველი იყო ის, რომ მათ მიწის ნაკვეთები დაიკავეს და აწარმოეს უნებართვო მშენებლობა 1972 წლისათვის დადგენილი წესების დარღვევით. მათ საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთები წარმოადგენდა სახელმწიფო საკუთრების ობიექტს და სანატორიუმ “მ.-ს" 1983-1984წწ. აღნიშნული ქონება გადაეცა სარგებლობის უფლებით. ფინური ტიპის სახლები და მათ მიერ დაკავებული მიწის ნაკვეთები განთავსებული იყო სანატორიუმ “მ.-ის" სამხრეთ საზღვართან მიმდებარედ არსებულ 4 მეტრი სიგანის ზღვაზე გასასვლელი გზის მარცხენა მხარეს, რომელიც (90X4) 360 კვ.მ ოდენობით, დატანილია 1966 წლის აეროფოტო გადაღების საფუძველზე შედგენილ რუკებზე. მახარაძის რაიონის აღმასკომის გადაწყვეტილებები სახლების სანატორიუმისათვის გადაცემის თაობაზე არ წარმოადგენდა არსებული გზის გადაკეტვის და 1983 წლამდე პანსიონატის სარგებლობაში მყოფ მიწებთან გაერთიანების საფუძველს. 1983წ. ბალანსზე გადაცემული სახლების მიმდებარე ტერიტორია წარმოადგენდა 2100 კვ. მეტრს. სანატორიუმ “მ.-სა" და ჩამორთმეულ ტერიტორიას შორის თავისუფალი 1152 კვ. მეტრი მიწის ნაკვეთი სივრცობრივად გააერთიანა სანატორიუმ “მ.-ის" ყოფილმა ...-მმა ნ. ქ.-მ და სადაო 1152 კვ.მ მიწის ნაკვეთს იყენებდა პირადი საჭირობეისათვის. 1983 წლიდან დღემდე სადაო 1152 კვ.მ მიწის ნაკვეთი წარმოადგენდა სახელმწიფო საკუთრების ნაწილს და სანატორიუმ “მ.-ს" და რესპუბლიკურ გაერთიანება “საქკოლმჯანმრთელობას" არ გააჩნდა მასზე მიწათსარგებლობის უფლების წარმოშობის დოკუმენტი. სანატორიუმ “მ.-ის" მუშა-მოსამსახურეთა 16.02.96წ. კრების გადაწყვეტილება, რესპუბლიკური გაერთიანება “საქკოლმჯანმრთელობის" საბჭოს 15.03.66წ. ¹1/11-2 წერილი, ოზურგეთის რაიონის გამგეობის 26.07.96წ. ¹94 დადგენილება არ იყო სანატორიუმ “მ.-ის" ბალანსზე რიცხული ინვენტარის შესანახი ფარდულის გასხვისების საფუძველი, რადგან ფარდული აგებული იყო სახელმწიფო საკუთრების იმ მიწის ნაკვეთზე, რომელიც სარგებლობაში არ გამოჰყოფია პანსიონატ “მ.-ს”. მიწის ნაკვეთის გამოყოფის უფლებამოსილ ორგანოს, მახარაძის რაისაბჭოს აღმასკომს, ასეთი გადაწყვეტილების გამოტანა არ შეეძლო იმის გამო, რომ მიწის ნაკვეთი დაკავებული იყო ზღვის სანაპიროსთან დამაკავშირებელი გზით და წარმოადგენდა სახელმწიფოს განსაკუთრებული საკუთრების ობიექტს. ინვენტარის შესანახი ფარდულის მიმდებარედ არსებული 600 კვ.მ. მიწის ნაკვეთის ნ. ქ.-თვის მიმაგრების თაობაზე სანატორიუმ “მ.-ს" შრომითი კოლექტივის შუამდგომლობა და ...-ის ადგილობრივი მმართველობის გამგეობის სხდომის 27.03.98წ. ¹33 დადგენილება ეწინააღმდეგება “სახელმწიფო ან საზოგადოებრივი საჭიროებისათვის მიწის ნაკვეთის გამოყოფის საკითხებზე შუამდგომლობათა აღძვრის, განხილვის და სარგებლობაში მათი გადაცემის წესის შესახებ" დებულების მოთხოვნებს. ოზურგეთის რაიონის გამგეობის 26.07.96წ. ¹94, ...-ის ადგილობრივი მმართველობის გამგეობის 27.03.98წ. ¹33 დადგენილება შესაბამისი სამსახურის მიერ მიღებული იქნა ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების გამოცემისათვის ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი დასაბუთებისა და იმ გარემოების, ფაქტების, მტკიცებულებების, არგუმენტების გამოკვლევის გარეშე, რომლებიც წარმოქმნიან მიწათსარგებლობის უფლებას, ასევე მხოლოდ ამ გარემოებების გამოკვლევის შემდეგ წარმოექმნებოდა სანატორიუმ “მ.-ს" თავისი ტერიტორიის ფარგლებს გარეთ არსებული ინვენტარის შესანახი ფარდულის გასხვისების კანონიერი საფუძველი. სზაკ-ის 60-ე მუხლის შესაბამისად ოზურგეთის რაიონის გამგეობის 26.07.96წ. ¹94 და ...-ის ადგილობრივი მმართველობის გამგეობის 27.03.98წ. ¹33 დადგენილება მიჩნეული უნდა იქნას დოკუმენტად, რომელიც არსებითად არღვევს სახელმწიფოს კანონიერ უფლებებს და ინტერესებს და ამასთანავე, ეწინააღმდეგება მათი გამოცემის მომენტისათვის მოქმედი კანონმდებლობით დადგენილ მოთხოვნებს.

ოზურგეთის რაიონული სასამართლოს 21.07.04წ. განჩინებით საქმეში მესამე პირებად იქნენ ჩაბმული სს “ჯ.-ა” და მისი ფილიალი _ სანატორიუმი “მ.-ა”.

ოზურგეთის რაიონული სასამართლოს 26.07.04წ. განჩინებით ნ. ქ.-ისა და მისი წარმომადგენელი ადვოკატების შუამდგომლობა დაკმაყოფილდა და გურიის რეგიონალური არქმშენინსპექციისა და ოზურგეთის მიწის მართვის მამმართველოს, როგორც საჯარო სამართლის სუბიექტების უფლებამონაცვლეობის დადგენამდე შეჩერდა საქმის წარმოება.

ოზურგეთის რაიონული სასამართლოს 26.04.06წ. განჩინებით გურიის რეგიონალური არქმშენინსპექცია, როგორც უფლებამოსილი პირი დარჩა საქმეში მოსარჩელედ და შეგებებულ სარჩელზე მოპასუხედ. ოზურგეთის რაიონის ყოფილი მიწის მართვის სამმართველოს უფლებამონაცვლედ ჩაბმული იქნა საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო. ამავე განჩინებით არ დაკმაყოფილდა ნ. ქ.-ის შუამდგომლობა არქმშენინსპექციის სარჩელის განუხილველად დატოვებაზე და უარი ეთქვა ოზურგეთის რაიონის და დაბა ურეკის საკრებულოს გამგეობის წარმომადგენლებს საქმეში უფლებამონაცვლედ გარემოსა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტროს ჩაბმაზე.

ოზურგეთის რაიონული სასამართლოს 22.06.06წ. განჩინებით ნ. ქ.-ის შეგებებული სარჩელის ნაწილში, რომელიც შეეხებოდა საცხოვრებელი სახლის დაზიანების გამო ქონებრივი და მორალური ზიანის ანაზღაურების, საქმის წარმოება შეჩერდა ამ ფაქტზე არსებული სისხლის სამართლის საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე.

ოზურგეთის რაიონული სასამართლოს 22.08.06წ. გადაწყვეტილებით ოზურგეთის რეგიონალური არქმშენინსპექციის სასარჩელო განცხადება არ დაკმაყოფილდა, უარი ეთქვა ოზურგეთის რაიონის გამგეობას და საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე. დაკმაყოფილდა ნ. ქ.-ის შეგებებული სასარჩელო განცხადება. გაუქმდა “არქიტექტურულ-სამშენებლო საქმიანობაში დარღვევების შესახებ” 30.05.04წ. ოქმი, გურიის რეგიონალური არქმშენინსპექციის 22.06.04წ. ¹6 დადგენილება, მიწის გამოყენებისა და დაცვის სახელმწიფო ინსპექტორის 10.03.99წ. ¹000557 ოქმი და მიწის გამოყენებისა და დაცვის ადმინისტრაციული კომისიის 29.03.99წ. დადგენილება ნ. ქ.-ის 1000 ლარით დაჯარიმების ნაწილში, ნ. ქ.-ე ცნობილი იქნა ოზურგეთის რაიონის ...-ში, ...-ის ¹2-ში მდებარე 1160 კვ.მ. მიწის ფართობზე სააგარაკო სახლის 1992-1993წწ. ამშენებლად, მართლზომიერ მფლობელად და მოსარგებლედ, დაევალა საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ოზურგეთის სარეგისტრაციო სამსახურს აღნიშნული სახლთმფლობელობის სამართლებრივი რეგისტრაცია და საკუთრების უფლებით აღრიცხვა ნ. ქ.-ის სახელზე, აუდიტორიული ფირმა შპს “...” 15.07.04წ. დასკვნით განსაზღვრულ პარამეტრებში. პირველი და მეორე სართულის გეგმის შესაბამისად, საცხოვრებელი ფართით 153,03 კვ.მ დამხმარე ფართით 10,08 კვ.მ., სულ 163,98 კვ.მ და აივანი 55 კვ.მ დადასტურებულად იქნა ცნობილი აგრეთვე ოზურგეთის რაიონის ...-ში ...-ის ქ. ¹2-ში მდებარე 1160 კვ.მ ნ. ქ.-ის საკუთრებად საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის ფაქტი მასში მითითებული რეკვიზიტებით და დადგინდა მასზე საკუთრების მოწმობის გაცემა. რაიონულმა სასამართლომ საქმეში დაცული მტკიცებულებების საფუძველზე დადგენილად მიიჩნია, რომ ნ. ქ.-მ უნებართვოდ შემოფარგლულ სადავო მიწის ნაკვეთზე 1992-1993წ.წ. ასევე უნებართვოდ ააშენა სააგარაკო სახლი. ოზურგეთის რაიონულმა სასამართლომ არ გაიზიარა მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ უნებართვოდ მითვისებული 1160 კვ.მ მიწის ნაკვეთი წარმოადგენდა ზღვის სანაპიროზე(პლაჟზე) გასასვლელ საზოგადოებრივი დანიშნულების გზას, სახელმწიფო საკუთრების განსაკუთრებულ ობიექტს. სასამართლომ აღნიშნა, რომ, თუ ტოპოგრაფიულ რუკაზე დატანილი გზა ნ. ქ.-ის მიერ იყო მიტაცებული, მაშინ მასზე ასევე უნდა ყოფილიყო აღნიშნული მეორე, პანსიონატ “მ.-ის” ეზოში გამავალი, ზღვაზე გასასვლელი ასფალტირებული გზა. გენერალურ (საყრდენ) გეგმაზე სადავო ტერიტორია მონიშნულია, როგორც ცარიელი ტერიტორია, არის ხე-ბუჩქნარის აღნიშვნები. სასამართლომ მიუთითა ასევე მოწმეთა ჩვენებებზე, რომელთა თანახმად, სადავო მიწის ნაკვეთი იყო თავისუფალი ტერიტორია და არა სპეციალურად მოწყობილი ზღვაზე გასასვლელი გზა. საყრდენი გეგმისა და არქიტექტორის განმარტების საფუძველზე რაიონულმა სასამართლომ აღნიშნა, რომ ამ გასასვლელში შემოჭრილი იყო სანატორიუმის ჭიშკართან აშენებული საყარაულო ჯიხური, რომლის ფუნდამენტიც აღმოჩნდა ადგილზე დათვალიერებით. რაიონულმა სასამართლომ მიუთითა, რომ თუ ეს მართლაც სახელმწიფო დანიშნულების განსაკუთრებული ობიექტი, ზღვაზე გასასვლელი გზა იყო, აღკვეთილი უნდა ყოფილიყო მისი შევიწროვება. სანატორიუმისათვის გადაცემულ ვ. ბ.-ის ეზოში აშენებული იქნა წყალსაწნეო კოშკი. ვ. ბ.-მ ეზო მიჰყიდა ა. ჩ.-ს, რომელმაც წყალსაწნეო კოშკი გადაიტანა სანატორიუმის ჩასასვლელ ჭიშკართან და ამით გამოათავისუფლა შეძენილი ტერიტორია. წყალსაწნეო კოშკი დაიდგა პანსიონატის ეზოს გარეთ, ე.წ. გასასვლელ გზაზე. ოზურგეთის რაიონული სასამართლო მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ სადავო ტერიტორია არ ყოფილა საზოგადოებრივი დანიშნულების ზღვის სანაპიროზე გასასვლელი გზა. ოზურგეთის რაიონის სასამართლომ მიიჩნია, რომ სადავო მიწის ნაკვეთი ¹735 რეგისტრირებული იყო საჯარო რეესტრში საკუთრების უფლებით. “მიწის რეგისტრაციის შესახებ” კანონის 1-ლი მუხლის თანახმად, მიწის რეგისტრაცია არის მიწის ნაკვეთის და მასთან უძრავად დაკავშირებული ქონების რეგისტრაცია. ამავე კანონის 2.1 მუხლის შესაბამისად, მიწის მიმართ უფლებათა სახელმწიფო რეგისტრაცია არის საქართველოს მიწის კადასტრის შემადგენელი ნაწილი და შეიცავს აუცილებელ მონაცემებს მიწის ნაკვეთისა და მასთან უძრავად დაკავშირებული ქონების საზღვრების რაოდენობრივ-თვისობრივი და სამართლებრივი მდგომარეობის შესახებ. ოზურგეთის რაიონული სასამართლოს მიერ დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ მითვისებულ ტერიტორიაზე აგებული, ინვენტარის შესანახი ფარდული აყვანილი იყო “საქკოლმჯანმრთელობის” რესპუბლიკური გაერთიანების სანატორიუმ “მ.-ის” ბალანსზე და აგებული იქნა სანატორიუმის ხარჯებით. თუ ის მითვისებულ ტერიტორიაზე უკანონოდ იქნა აგებული, აღნიშნული უნდა ეკონტროლებინა ადგილობრივ ხელისუფლებას, რაც არ განხორციელებულა და მისივე გადაწყვეტილებით მოხდა ფარდულის პრივატიზაცია ნ. ქ.-ის მიერ. ოზურგეთის რაიონული სასამართლოს მოსაზრებით, თუ სადავო ფართი პირველ რეკრეაციულ ზოლს განეკუთვნებოდა, მისი მიმდებარე მიწის ნაკვეთები და მათზე აგებული სახლები სხვა პირებსაც არ უნდა გადასცემოდათ საკუთრებაში. სასამართლომ მიიჩნია, რომ “საქართველოს სსრ რესპუბლიკაში ინდივიდუალური საბინაო მშენებლობის მოწესრიგების ღონისძიებათა შესახებ” საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოს 23.12.1983წ. ¹806 დადგენილება, რომელშიც საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 16.03.93წ. ¹156 დადგენილებით შეტანილი იქნა ცვლილება, ნ. ქ.-ის მიერ თვითნებურად აშენებული საცხოვრებელი სახლის და მიწის ნაკვეთის სამართლებრივ რეგისტრაციაში გატარების საფუძველს ქმნიდა. ის გარემოება, რომ ნ. ქ.-მ არ მიმართა სამართლებრივი რეგისტრაციისათვის, ოზურგეთის რაიონული სასამართლოს მოსაზრებით, არ ნიშნავს ამ უფლების გაქარწყლებას. ამის გამო უნდა ჩაითვალოს ნ. ქ.-ე მართლზომიერ მფლობელად, ხოლო სამართლებრივი რეგისტრაციის შემთხვევაში იგი მესაკუთრე იქნებოდა და არა _ მფლობელი. ოზურგეთის რაიონულმა სასამართლომ მიუთითა ასევე, რომ ნ. ქ.-მ შეისყიდა სადავო ტერიტორიაზე არსებული სათავსო, 600 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე განლაგებული ინვენტარის შესანახი 14 კვ.მ. ფარდული, როგორც ეს მოხსენიებული იყო ყიდვა-გაყიდვის სანოტარო წესით დამოწმებულ ხელშეკრულებაში. ოზურგეთის რაიონულმა სასამართლომ საფუძვლიანად მიიჩნია ნ. ქ.-ის შეგებებული სასარჩელო მოთხოვნები. სასამართლომ აღნიშნა, რომ ოზურგეთის არქმშენინსპექტორის 30.05.04წ. ოქმი “არქიტექტურულ-სამსენებლო საქმიანობაში დარღვევების შესახებ” და გურიის რეგიონალური არქმშენინსპექციის 22.06.04წ. ¹6 დადგენილება გამოცემული იქნა ყველა ფაქტობრივი გარემოების დადგენისა და სათანადო გამოკვლელის გარეშე. სასამართლომ აღნიშნა, რომ ნ. ქ.-ეს “არქიტექტურულ- სამშენებლო საქმიანობაში დარღვევების შესახებ” ოქმი კანონით დადგენილ ვადაში ჩაბარების ფაქტი დადგენილად ვერ იქნებოდა მიჩნეული, გურიის რეგიონალური არქმშენინსპექციის 22.06. ¹6 დადგენილებაზე აღნიშნული არ იყო დადგენილების მიღების წელი, შედგენის თარიღი არ იყო აღნიშნული არც მიწის გამოყენებისა და დაცვის სახელმწიფო ინსპექტორის ¹000557 ოქმზე. ეს უკანასკნელი შედგენილი იყო ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 240-ე მუხლის მოთხოვნათა უგულებელყოფით, რასაც მას უკარგავს მტკიცებულების ძალას, უკანონო იყო მის საფუძველზე დადებული ადმინისტრაციული სახდელი, კერძოდ, ნ. ქ.-ის დაჯარიმება 1000 ლარის ოდენობით, რაც ეწინააღმდეგება ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 265-ე, 268-ე, 287-ე, 232-ე, 38-ე მუხლის მოთხოვნებს. ოზურგეთის რაიონულმა სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ 14 კვ.მ მიწის ნაკვეთი ნ. ქ.-ის სახელზე ოზურგეთის ტექნიკური აღრიცხვისა და ინვენტარიზაციის ბიუროში 11.11.97წ. დარეგისტრირდა. სასამართლომ მიიჩნია, რომ გასული იყო ადრე მოქმედი სამოქალაქო კოდექსის 75-ე მუხლით დადგენილი გასაჩივრების 3 წლიანი და ამჟამად მოქმედი სამოქალაქო კოდექსის 129-ე მუხლის 1-ლი ნაწილით დადგენილი ექვსწლიანი ვადა. ოზურგეთის რაიონულ გამგეობასა და საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიერ გაცდენილი იყო ხანდაზმულობის ვადები, რის გამოც მათი სასარჩელო მოთხოვნა არ უნდა დაკმაყოფილებულიყო.

ოზურგეთის რაიონული სასამართლოს 22.08.06წ. გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ოზურგეთის რაიონის გამგეობამ. აპელანტმა მხარი დაუჭირა გამგეობისა და არქმშენინსპექციის სასარჩელო მოთხოვნებს და მოითხოვა გადაწყვეტილების მთლიანად ბათილად ცნობა, სახლის დარჩენილი პირველი სართულის აღება და მიწის ნაკვეთის გათავისუფლება.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 27.03.07წ. განჩინებით ოზურგეთის რაიონის გამგეობის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა ოზურგეთის რაიონული სასამართლოს 22.08.06წ. გადაწყვეტილება. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები და სამართლებრივი შეფასებები. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საჯარო რეესტრის ჩანაწერის მიმართ მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია და “მიწის რეგისტრაციის შესახებ” კანონის პირველ მუხლზე მითითებით აღნიშნა, რომ მიწის რეგისტრაცია მოიცავს მიწის ნაკვეთის და მასთან უძრავად დაკავშირებული ქონების რეგისტრაციას, ხოლო ამავე კანონის მე-2 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, მიწის მიმართ უფლება და რეგისტრაცია არის საქართველოს მიწის კადასტრის შემადგენელი ნაწილი და შეიცავს აუცილებელ მომაცემებს მიწის ნაკვეთის და მასთან უძრავად დაკავშირებული ქონების საზღვრების რაოდენობრივ-თვისობრივი და სამართლებრივი მდგომარეობის შესახებ. საჯარო რეესტრში ნ. ქ.-ის სახელზე სადავო ნაკვეთი რეგისტრირებულია სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის სახით, ხოლო რაიონული გამგეობის, მიწის მართვის სამმართველოს წერილობით დოკუმენტებსა და ასევე სხვა დოკუმენტებში სადავო ნაკვეთი მოიხსენიება არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთად. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ სადავო მიწის ნაკვეთსა და საცხოვრებელ სახლზე საკუთრების უფლების მოპოვების საფუძველს ქმნიდა “საქართველოს სს რესპუბლიკაში ინდივიდუალური საბინაო მშენებლობის მოწესრიგების ღონისძიებათა შესახებ” საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოს 23.12.83წ. ¹806 დადგენილება და საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 16.03.94წ. ¹156 დადგენილება, რომლითაც ცვლილება შევიდა 23.12.83წ. ¹806 დადგენილებაში. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ნ. ქ.-მ შეისყიდა სადავო ტერიტორიაზე არსებული სათავსო, ინვენტარის შესანახი 14 კვ.მ ფარდული სკ-ის 1514-ე და 1515-ე მუხლებით დადგენილი წესით, კერძოდ, საჯარო რეესტრის ჩამოყალიბებამდე ამ სამსახურისათვის დაკისრებულ ფუნქციებს ახორციელებდნენ ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროები. 15.10.02წ. ინვენტარის შესანახი ფარდულის ქვეშ არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების 14.1 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი, რეგისტრირებულია საჯარო რეესტრში და გაცემულია უძრავი ქონების საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობა ნ. ქ.-ის სახელზე. სათავსო საკუთრების უფლებით ნ. ქ.-ის სახელზე ფაქტიურად 1997 წლიდან იყო რეგისტრირებული და მისი გაუქმება 2004 წლამდე არავის მოუთხოვია, ნ. ქ.-ს მთავრობის დადგენილებით მოპოვებული აქვს სადავო სახლის სამართლებრივ რეგისტრაციაში გატარების უფლება, ხოლო მიწის ნაკვეთი ¹735 რეგისტირებული იყო საჯარო რეესტრში ნ. ქ.-ის საკუთრებად. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა გურიის რეგიონალური არქმშენინსპექციის 22.06.04წ. ¹6 დადგენილების უკანონოდ ცნობის შესახებ და აღნიშნა, რომ სადავო მიწის ნაკვეთი რეგისტირებულად ითვლებოდა, მისი გაუქმება არავის მოუთხოვია, პირიქით, მოწინააღმდეგე მხარე ცდილობდა დაედასტურებინა, რომ ნაკვეთის რეგისტრაცია არ მომხდარა. მთავრობის 23.12.83წ. ¹805 და 16.03.94წ. ¹156 დადგენილებებით ნ. ქ.-ს უფლება ჰქონდა უნებართვოდ აგებული სახლის სამართლებრივი რეგისტრაცია მოეთხოვა. სააპელაციო სასამართლოს განცხადებით, გურიის რეგიონალური არქმშენინსპექციის 22.06.04წ. ¹6 დადგენილება ეყრდნობა მიწის გამოყენებისა და დაცვის სახელმწიფო ინსპექტორის ¹000557 უთარიღო ოქმს, “არქიტექტურულ-სამშენებლო საქმიანობაში დარღვევის შესახებ” 30.05.04წ. ოქმს, საქართველოს კონტროლის პალატის გურიის ბიუროს 15.10.96წ. აქტს ისე, რომ არ მომხდარა მათი სათანადო შესწავლა და გამოკვლევა. სააპელაციო სასამართლოს აზრით, არ იყო წარმოდგენილი რაიმე დოკუმენტი, რომელიც დაადასტურებდა, რომ ნ. ქ.-ს “არქიტექტურულ-სამშენებლო საქმიანობაში დარღვევების შესახებ” 30.05.04წ. ოქმი ჩაბარდა სახლის დანგრევის შესახებ დადგენილების გამოტანამდე 10 დღით ადრე. სააპელაციო პალატის განცხადებით, ოზურგეთის რაიონული სასამართლოს მიერ მართებულად იქნა ბათილად გამოცხადებული ოზურგეთის რაიონის არქმშენინსპექციის 30.05.04წ. ოქმი და გურიის რეგიონალური არქმშენინსპექციის 22 ივნისის ¹6 დადგენილება ნ. ქ.-ის სააგარაკო სახლის დანგრევის შესახებ, ვინაიდან აღნიშნული აქტები შედგენილი იყო ზაკ-ის 53.5 მუხლისა და 52.1 მუხლის “ე” ქვეპუნქტის მოთხოვნების დარღვევით. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მოსაზრებები ნ. ქ.-ის შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებასთან დაკავშირებით და მიიჩნია, რომ მიწის გამოყენებისა და დაცვის სახელმწიფო ინსპექტორის ¹000557 ოქმი მართებულად იქნა გაუქმებული, ვინაიდან მასზე არ იყო მითითებული შედგენის თარიღი. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ოქმი შედგენილი იყო ნ. ქ.-ის მიერ ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 55² მუხლით გათვალისწინებული ქმედების ჩადენის გამო. აღნიშნულ ოქმზე ხელს აწერდა ოთხი თანამდებობის პირი და ადმინისტრაციულ პასუხისგებაში მიცემული პირი ნ. ქ.-ე, შემდეგ კი ერთ-ერთმა მათგანმა ერთპიროვნულად შეიტანა მასში შესწორება ისე, რომ აღნიშნული სხვებმა არ დაადასტურეს. სამართალდარღვევათა ოქმი შედგენილი იქნა ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 240-ე მუხლის მოთხოვნათა დარღვევით. Aნ. ქ.-ე დაჯარიმდა 1000 ლარით უკანონოდ, საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 38-ე მუხლის თანახმად, პირს ადმინისტრაციული სახდელი შეიძლება დაედოს არაუგვიანოს ორი თვისა სამართალდარღვევის ჩადენის დღიდან, ხოლო თუ სამართალდარღვევა დენადია, არაუგვიანეს ორი თვისა მისი გამოვლენის დღიდან. ტერიტორიის უნებართვოდ შემოფარგვლა და სახლის თვითნებურად აგება, სასამართლოს აზრით, არ შეიძლება ჩაითვალოს დენად სამართალდარღვევად და იგი დამთავრებულია მისი განხორციელების მომენტიდან. ნ. ქ.-ს სახდელი დაედო სახდელის დადების ვადის გასვლის შემდეგ. საქმის მასალებით არ დგინდებოდა, რომ დადგენილების ასლი ჩაბარდა ნ. ქ.-ს, დადგენილებით არ არის განმარტებული გასაჩივრების უფლების წესი და ვადები. Oოქმის მიხედვით ნ. ქ.-ე ესწრებოდა სხდომას და მოითხოვდა მისი საკითხის სასამართლოსათვის გადაცემას. მიწის გამოყენებისა და დაცვის სახელმწიფო ოქმების აღრიცხვის ჟურნალის ოქმი ¹... გადაეგზავნა აღმასრულებელს. სააპელაციო სასამართლოს განცხადებით, გაურკვეველია, რატომ გადაიგზავნა ოქმი და არა ადმინისტრაციული კომისიის დადგენილება, რომლითაც ადმინისტრაციული სახდელი დაედო ნ. ქ.-ს. ოქმი ადმინისტრაციული სახდელის დადების სახესა და ზომას არ ეხებოდა. საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 232-ე მუხლის მე-7 ქვეპუნქტის თანახმად, ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის საქმის წარმოება არ უნდა დაიწყოს, ხოლო დაწყებული საქმე უნდა შეწყდეს, თუ ადმინისტრაციული საქმის განხილვის მომენტისათვის განვლო ამ კოდექსის 38-ე მუხლით გათვალისწინებულმა ვადებმა ან ორმა თვემ სამართალდარღვევის ჩადენის დღიდან. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა ოზურგეთის რაიონული სასამართლოს მოტივაცია ოზურგეთის რაიონის გამგეობის და ოზურგეთის საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს სასარჩელო მოთხოვნებთან დაკავშირებით. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ სანატორიუმ “მ.-ის” შრომითმა კოლექტივმა 16.02.96წ. განიხილა ნ. ქ.-ის განცხადება და მიიღო დადგენილება მათ სარგებლობაში არსებული ინვენტარის შესანახი ფარდულის მიყიდვის შესახებ. დაბა ურეკის გამგეობამ 27.03.98წ. ¹33 დადგენილებით გამოხატა თანხმობა, რომ ნ. ქ.-ს შესყიდული ფარდულის ირგვლივ გამოჰყოფოდა 600 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, მხოლოდ ოზურგეთის რაიონის გამგეობის მიერ სათანადო დადგენილების მიღების შემდეგ. ოზურგეთის რაიონის გამგეობის 26.07.96წ. ¹94 დადგენილებით მიეცა თანხმობა სანატორიუმ “მ.-ის” დირექციას მიეყიდა ნ. ქ.-თვის სანატორიუმის ბალანსზე რიცხული ინვენტარის შესანახი ფარდული. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ აღნიშნული დადგენილება იყო ის აქტი, რომელმაც წარმოშვა სამართლებრივი შედეგი. აღნიშნული აქტის ბათილად ცნობა ოზურგეთის რაიონის გამგეობამ მოითხოვა 21.07.04წ. სარჩელით, ამდენად, მის მიერ დარღვეული იქნა სარჩელის წარდგენის ვადა. გამგეობამ მოითხოვა 14 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე 15.10.02წ. რეგისტრაციის გაუქმება. ინვენტარის შესანახი ფარდულის ქვეშ მოქცეული 14.1 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული იქნა 15.10.02წ., ოზურგეთის ტექინვენტარიზაციის ბიუროში კი 11.11.97წ. და გაცემული იქნა ტექპასპორტი. სააპელაციო სასამართლომ სკ-ის 129-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და 130-ე მუხლზე მითითებით აღნიშნა, რომ მოსარჩელეებს გაშვებული ჰქონდათ როგორც დასახელებული აქტების ბათილად ცნობის, ისე უძრავი ნივთების გამოთხოვის ხანდაზმულობის ვადები და ოზურგეთის რაიონის სასამართლომ სწორად უთხრა მოსარჩელეებს უარი სარჩელის დაკმაყოფილებაზე. სააპელაციო პალატის განცხადებით, აპელანტი ვერ უთითებდა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის საპროცესო სამართლის ნორმების არსებითი დარღვევებზე, რასაც საქმის შედეგზე შეეძლო ემოქმედა.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 27.03.07წ. განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის გამგეობამ და ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის გამგეობის სივრცითი მოწყობისა და ურბანული დაგეგმარების სამსახურმა (შემდგომში ეკონომიკისა და ინფრასტრუქტურის განვითაების სამსახური).

კასატორმა ოზურგეთის მინიციპალიტეტის გამგეობამ აღნიშნა, რომ არც რაიონულ და არც სააპელაციო სასამართლოს არ გააჩნდა დავის ნ. ქ.-ის სასარგებლოდ გადაწყვეტის ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძველი. სადავო ფართი გზას წარმოადგენდა და არ იყო გადაცემული მიწის რეფორმის ფონდში. ნ. ქ.-ე 1969-1991წწ. იყო სანატორიუმ “მ.-ის” ...-ი. სანატორიუმის ტერიტორია ფუნდამენტითა და ღობით იყო გამიჯნული სადავო ტერიტორიიდან. სანატორიუმ “მ.-ის” სამხრეთით მდებარე კონფისკაციაქმნილი საცხოვრებელი სახლები, მახარაძის რაიაღმასკომის 20.05.83წ. ¹285 და 12.06.84წ. ¹266 გადაწყვეტილებით გადაეცა რესპუბლიკურ გაერთიანება “საქკოლმჯანმრთელობის” ...-ის სანატორიუმ “მ.-ს”, ეს სახლები მანამდე მახარაძის რაისაბჭოს აღმასკომის საბინაო ფონდში ირიცხებოდა. სანატორიუმის ბალანსზე გადაცემული სახლების მიმდებარე ტერიტორია იყო 2100 კვ.მ., სანატორიუმსა და ამ სახლებს შორის თავისუფალი ტერიტორია წარმოადგენდა სახელმწიფო მიწების ნაწილს, სახელმწიფო საკუთრების განსაკუთრებულ ობიექტს, რადგან ეს ნაკვეთი ზღვის სანაპიროსთან დამაკავშირებელი გზა იყო, რომელიც აუცილებელია სახანძრო და სამედიცინო უსაფრთხოების თვალსაზრისით მოსახლეობისა და მოაგარაკეებისათვის. აღნიშნული გზა დატანილი იყო ტოპოგრაფიულ რუკაზე, განაშენიანების გენგეგმებზე და მისი განკარგვა შეიძლებოდა მხოლოდ მთავრობის ნებართვით, ვინაიდან რუკაც და გეგმაც დამტკიცებული იყო მინისტრთა კაბინეტის მიერ. ნ. ქ.-მ ისარგებლა ჩამორთმეული სახლების გადაცემით, მიიტაცა თავისუფალი 1152 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, ააგო ზედ ფარდული, შემდეგ 2 სართულიანი ფინური კოტეჯი და შეეცადა ფარდულის მიმდებარე 600 კვ. მ. მიწის ნაკვეთის გამოყოფას, რითაც გაამართლებდა უნებართვოდ აგებული სახლის მისთვის მიცემულ ნაკვეთზე განთავსებას. კასატორის მითითებით, კონფისკაციაქმნილი სახლების მეპატრონეებისათვის დაბრუნების შემდეგ სანატორიუმი “მ.-ა” დარჩა იმავე საზღვრებში. მთავრობის მიერ დამტკიცებული გეგმითა და რუკით ფაქტობრივად არსებული ტრანსპორტის და მოქალაქეთა სამოძრაო გზის არსებობით სადავო გზა მოექცა იმ ობიექტების ნუსხაში, რომელთა განკარგვა მხოლოდ მთავრობის ნებართვით იყო შესაძლებელი. არ არსებობდა 14 კვ.მ ნ. ქ.-თვის გადაცემის კანონიერად მიჩნევის საფუძველი. მისი საჯარო რეესტრში რეგისტრაცია, კასატორის მოსაზრებით, უკანონოა და არარაა, რადგან გაცემულია არაუფლებამოსილი პირების მიერ, არარა აქტის მიმართ კი არ ვრცელდება გასაჩივრების ვადა. კასატორი მიიჩნევს, რომ ოზურგეთის რაიონის გამგეობის 26.07.96წ. აქტი ბათილია და არარა, რადგან იგი გამოცემულია არაუფლებამოსილი პირის მიერ. სანატორიუმის ბალანსზე რიცხული ქონების გასხვისებაზე არ იყო საჭირო გამგეობის თანხმობა, რადგან არანაირ კავშირში არ იყო ფარდულის საკუთრებასთან. ნ. ქ.-მ არ დაიცვა “სახელმწიფო ან საზოგადოებრივი საჭიროებისათვის მიწის ნაკვეთების გამოყოფის საკითხზე შუამდგომლობათა აღძვრისა და განხილვის წესი”, რომელიც დამტკიცებულია სსრ მინისტრთა საბჭოს 13.06.85წ. ¹404 დადგენილებით. კასატორი მიიჩნევს, რომ ნ. ქ.-ის სახლი აშენებული არ ყოფილა 1992-1993წწ. კონტროლის პალატის აქტი დათარიღებული იყო 15.10.96წ., სახლიც ამ პერიოდისათვის იქნა აგებული. კასატორის განცხადებით, არ არსებობს საჯარო რეესტრის ჩანაწერი ნ. ქ.-ის სახელზე 1160 კვ. მ-ის აღრიცხვის შესახებ, ნ. ქ.-მ თავად მოშალა სადავო სახლის მეორე სართული, შემდეგ პირველი _ სხვა პირების დახმარებით. კასატორი არ ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს განმარტებას იმის თაობაზე, რომ ნ. ქ.-ს ნივთზე მფლობელობა წარმოეშვა ფაქტობრივი ბატონობის ნებით მოპოვებით, რომ სკ-ის 159-ე მუხლით იგი კეთილსინდისიერ მფლობელად ითვლება და ნივთს მართლზომიერად ფლობს. აღნიშნული მუხლი ეხება მოძრავ ნივთებს, ხოლო უძრავი ქონების ფლობის მართლზომიერება დგინდება საჯარო რეესტრში რეგისტრაციით. კასატორის განცახდებით, ნ. ქ.-მ ვერ წარადგინა სახლის და მიწის რეგისტრაციის დოკუმენტები. სახლი დგას ზღვის სანაპირო ზოლსა და პლაჟზე გასასვლელ გზაზე. კასატორმა რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილებისა და სააპელაციო პალატის განჩინების გაუქმება და მისი სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

კასატორმა ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის გამგეობის სივრცითი მოწყობისა და ურბანული დაგეგმარების სამსახურმა (ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 07.05.07წ. ¹49 დადგენილების თანახმად სამსახურს ეწოდა ეკონომიკისა და ინფრასტრუქტურის განვითარების სამსახური) აღნიშნა, რომ არქმშენინსპექციის ფუნქცია ყოველთვის იყო არქიტექტურულ-სამშენებლო საქმიანობაში დარღვევების გამოვლენისას სარჩელის აღძვრა. ეს ფუნქცია დღეს ამ სამსახურს გააჩნია, რადგან ინსპექცია გაუქმებული იყო და მისი უფლებები დელეგირებული ჰქონდა ადგილობრივ თვითმმართველობის ორგანოს (საქართველოს მთავრობის 02.04.04წ. ¹10 და 21.06.06წ. ¹120 დადგენილებები). კასატორის განცხადებით, მისი და გამგეობის სასარჩელო მოთხოვნა სამართლიანია. ნ. ქ.-მ საკურორტო ზონაში, ...-ის ქუჩიდან, გზაზე (რაც ფიქსირებულია ოფიციალურ დოკუმენტებსა და გენგეგმაში), უკანონოდ, მიწის გამოყოფის, მშენებლობის ნებართვისა და პროექტის არ ქონის, მთავრობის თანხმობის გარეშე 1996-97წწ. ააშენა სააგარაკო ორსართულიანი სახლი, შემოღობა 1160 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, გასასვლელი გზით დაკავებული, დაადგა ჭიშკარი და უწოდა ...-ის ქ. ¹2. საქართველოს პრეზიდენტის 24.09.01წ. ¹384 ბრძანებით დამტკიცებული ,,კანონმდებოობის დარღვევით აშენებული შენობა-ნაგებობათა მთლიანად ან ნაწილობრივ იძულებით დანგრევისა და მშენებლობის შეჩერების წესის” I თავის I პუნქტის ,,ა” და ,,გ” ქვეპუნქტების საფუძველზე მიღებულ იქნა დადგენილება ამ სახლის აღების თაობაზე. სარჩელი აღიძრა სასამართლოში, სასარჩელო მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველია ,,არქიტექტურულ-სამშენებლო საქმიანობაში სახელმწიფო ზედამხედველობის შესახებ” კანონი. მიტაცებული 1160 კვ.მ 1957 წლიდან დაკავებულია ზღვაზე გასასვლელი გზით, რომელიც 1966 წ. შედგენილ და 1970წ. მინისტრთა კაბინეტის მიერ დამტკიცებულ ტოპოგრაფიულ რუკაზეა დატანილი, არის 8 მეტრი განივი ზოლის გზა და ასევეა ფიქსირებული კურორტ ...-ის განაშენიანების გენერალურ საყრდენ გეგმაში, რომელიც მთავრობის მიერ 1990 წ. იქნა დამტკიცებული და დღესაც მოქმედებს. გეგმა შედგენილია ,,საქქალაქმშენსახპროექტის” მიერ 1988წ., გეგმის ფრაგმენტები წარედგინა სასამართლოს. გენგეგმასთან დაკავშირებით სასამართლოს განმარტება მისცა მთავარმა არქიტექტორმა. მითითებული ნაკვეთი არის სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების, იგი არ ყოფილა გადაცემული რეფორმის ფონდში მითითებული რუკისა და გენგეგმის გამო, რადგან ნაკვეთი გზას წარმოადგენდა. ,,სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული არარასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის მართვისა და განკარგვის შესახებ” კანონის მე-4 მუხლის ,,ა” და ,,გ” ქვეპუნქტებით, მხოლოდ საქართველოს მთავრობის ნებართვით არის შესაძლებელი სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული შემდეგი მიწის ნაკვეთების განკარგვა: ა) საზოგადოებრივი სარგებლობის მიწის ნაკვეთები (მოედნები, ქუჩები, გასასვლელები, გზები, სანაპიროები); გ) მიწის ნაკვეთები, რომლებზედაც განლაგებულია საზოგადოებრივი ინფრასტრუქტურის ობიექტები (სატრანსპორტო კომუნიკაციები). სადაო 1160 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, რომელზეც აგებული სახლის აღება-დემონტაჟი მათ მოთხოვნას წარმოადგენდა ,,არქიტექტურულ-სამშენებლო საქმიანობაში დარღვევების შესახებ” საქართველოს კანონის საფუძველზე, სწორედ რომ მთავრობის ნებართვით განკარგვის ობიექტია. კასატორის აზრით, სხვა ყველა ორგანო, რომელიც ამ ნაკვეთს განკარგავს, არაუფლებამოსილი ორგანოა, რომელსაც მისი განკარგვა არ შეუძლია და არც არის განკარგული. ზაკ-ის 60-60¹-ე მუხლებით ასეთი ადმინისტრაციული აქტი უცილოდ ბათილი, არარაა, იგი არაუფლებამოსილი ორგანოს მიერ არის გამოცემული. მოთხოვნა ვადებში შეზღუდული არ არის, ნ. ქ.-ის მიმართ არ არსებობს უფლების მიმნიჭებელი ადმინისტრაციული აქტი, თუ სასამართლო მიიჩნევს, რომ არის ასეთი, იგი უცილოდ ბათილად ანუ არარად უნდა გამოცხადდეს. ,,არქიტექტურულ-სამშენებლო საქმიანობაში დარღვევების შესახებ” 30.05.04წ. ოქმი ნ. ქ.-ს გაეგზავნა დაზღვეული ფოსტით, ქვითარი ¹86 ბეჭდითაა დამოწმებული. ნ. ქ.-ს მიეცა 10 დღის ვადა საჭირო დოკუმენტების წარმოსადგენად. მას არანაირი დოკუმენტი არ წარმოუდგენია, რადგან არ გააჩნდა. იგი არც უარყოფდა მიწის და სახლის უკანონოდ აღება-მიტაცებას. სასამართლოს არანაირი საფუძველი არ ჰქონდა გაეუქმებინა ეს ოქმი. არქმშენინსპექციის სხდომას, რომელზედაც განიხილებოდა ნ. ქ.-ის უკანონო ნაგებობის აღების საკითხი, ესწრებოდა თვით ნ. ქ.-ე, რომელმაც ოქმზე ხელის მოწერაზე უარი განაცხადა. ოქმში დაფიქსირებულია მისი მოთხოვნა, ჭეშმარიტების დადგენის მიზნით, საქმე განსახილველად გადასცემოდა სასამართლოს. განხილვის შედეგად მიღებული იქნა დადგენილება სახლის აღებაზე. სასამართლოს არ გააჩნდა საფუძველი ბათილად ეცნო ნ. ქ.-ის თანდასწრებით მიღებული ოქმი და ¹6 დადგენილება. 24.06.04წ. სარჩელი შეტანილი იქნა სასამართლოში და იმავე დღეს ნ. ქ.-მ ნებაყოფლობით განახორციელა მეორე სართულის დემონტაჟი, რაზედაც მას გადაღებული აქვს ფირი, რომელიც ამ ფაქტს ადასტურებს. უსაფუძვლოა ასევე სასამართლოს მითითება მიწის გამოყენებისა და დაცვის სახელმწიფო ინსპექტორის ¹000557 უთარიღო ოქმის გაუქმებაზე. ოქმი შედგენილია 10.03.99წ., ოქმის შედგენას ესწრებოდა ნ. ქ.-ე, ოქმი ხელმოწერილია მის მიერ. ნ. ქ.-თვის ცნობილი იყო, რომ ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 55² მუხლის საფუძველზე სახელმწიფო მიწის უნებართვოდ დაკავებაზე ედავებოდნენ, რაზედაც უკანონო მშენებლობა აწარმოა. ამ დროისათვის ნ. ქ.-ს არათუ 1160 კვმ მიწაზე, 299 კვ.მ მიწის ნაკვეთზეც არ ჰქონდა რაიმე დოკუმენტი, რომელიც მის უფლებას დაადასტურებდა. არქმშენინსპექციაში წარმოდგენილ ოქმს ჰქონდა თარიღი, ოქმი რომც არ ყოფილიყო დათარიღებული, ტექნიკური ხარვეზი არ უნდა გამხდარიყო ოქმის გაუქმების საფუძველი. გარდა ამისა, ნ. ქ.-ის მიერ 299 კვ.მ მიწაზე სახლის უნებართვოდ აგება და მიწის მიტაცება 15.10.96წ. ოქმით დაადასტურა კონტროლის პალატის გურიის ბიურომ. 04.07.04წ. ღამით განხორციელდა დარჩენილი პირველი სართულის დემონტაჟი,რომელიც ბოლომდე არ იქნა მიყვანილი, რაც შემდეგ ერთსართულად იქნა აღდგენილი მოწინააღმდეგე მხარის მიერ. გადაწყვეტილება უნებართვოდ აგებული სახლის დემონტაჟის შესახებ დღეისათვის სასამართლოს ნებართვას არ საჭიროებს. გზა, რომლის აღდგენაც აუცილებელია, არის ერთადერთი, რომლითაც შეიძლება საპლიაჟო ზოლის მოწესრიგება და სანაპირო ქუჩის აღდგენა. ოზურგეთის რაიონის გამგეობამ თავისი ინიციატივით არაერთხელ განიხილა 1999-2003წწ. კურორტის ტერიტორიაზე ბინათმშენებლობის კანონიერება და საბოლოოდ უარი უთხრა ნ. ქ.-ს თავის მოთხოვნაზე. კასატორმა აღნიშნა, რომ ნ. ქ.-ის სახელზე ...-ში ირიცხება კერძო სახლი ...-ის ქ. ¹39-ში 6215 კვ.მ მიწის ნაკვეთით. კასატორმა ოზურგეთის რაიონული სასამართლოს და ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით უკანონო სახლის აღებაზე და მითვისებული ტერიტორიის გათავისუფლებაზე მისი სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 28.06.07წ. განჩინებით ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის გამგეობის, ხოლო 27.07.07წ. ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის გამგეობის სივრცითი მოწყობისა და ურბანული დაგეგმარების სამსახურის საკასაციო საჩივარი დასაშვებობის სესამოწმებლად მიღებული იქნა წარმოებაში, მხარეებს განესაზღვრათ ვადა დასაშვებობასთან დაკავშირებით მოსაზრებების წარმოსადგენად.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 30.07.07წ. განჩინებით შეჩერდა საქმის წარმოება გარდაცვლილი ნ. ქ.-ის საპროცესო უფლებამონაცვლის დადგენამდე. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 12.12.07წ. განჩინებით გარდაცვლილი ნ. ქ.-ის უფლებამონაცვლედ ცნობილი იქნა დ. კ.-ე.

დ. კ.-მ წარმოადგინა მოსაზრება საკასაციო საჩივრების დასაშვებობასთან დაკავშირებით, რომლის თანახმად, საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებდა სსკ-ის 396-ე და 397-ე მუხლების მოთხოვნებს. დ. კ.-მ გასაჩივრებული განჩინების უცვლელად დატოვებას დაუჭირა მხარი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 16.04.08წ. განჩინებით საკასაციო საჩივრები დასაშვებად იქნა ცნობილი.

საკასაციო სასამართლოს პალატის სხდომაზე კასატორების ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის გამგეობის და გამგეობის სივრცითი მოწყობისა და ურბანული დაგეგმარების სამსახურის წარმომადგენლებმა მხარი დაუჭირეს საკასაციო საჩივარს და ითხოვეს მისი დაკმაყოფლება. საკასაციო საჩივრებს მხარი დაუჭირა აგრეთვე საჯარო რეესტრის სააგენტოს ოზურგეთის ფილიალის წარმომადგენელმა. ნ. ქ.-ის უფლებამონაცვლის დ. კ.-ის წარმომადგენლებმა საკასაციო საჩივრის საფუძვლები არ ცნეს და ითხოვეს სააპელაციო პალატის გასაჩივრებული განჩინების უცვლელად დატოვება. კანონმდებლობით დადგენილი წესით შეტყობინების მიუხედავად, სს “ჯ.-ის” და სანატორიუმ “მ.-ის” წარმომადგენლები საკასაციო პალატის სხდომებზე არ გამოცხადებულან. სასკ-ის 26¹.3 მუხლის საფუძველზე, საქმე მათ დაუსწრებლად იქნა განხილული.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების და საკასაციო საჩივრების საფუძვლების შესწავლის, მხარეთა ახსნა-განმარტებების მოსმენის შედეგად თვლის, რომ ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის გამგეობის და ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის გამგეობის ეკონომიკისა და ინფრასტრუქტურის განვითარების სამსახურის საკასაციო საჩივრები უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ არ არის დასაბუთებული სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრება იმის შესახებ, რომ სადავო ნაკვეთი რეგისტრირებულია საჯარო რეესტრში. რეგისტრაციის პირობად ვერ იქნება მიჩნეული საქმეში დაცული მიღება-ჩაბარების 05.05.98წ. ¹129 აქტები (ტ.2, ს.ფ.28; ტ.3, ს.ფ.98), რომლის ერთ ეგზემპლიარზე მიწის რეფორმის კომისიის მხოლოდ ერთი წევრი _ გ. მ.-ე აწერს ხელს. რაც შეეხება მიღება-ჩაბარების აქტის მეორე ეგზემპლიარს (ტ.3, ს.ფ.28), მასზე არსებული ხელმოწერები უარყოფილია კომისიის წევრების (ზ. წ.-ი, ჯ. ბ.-ე) ახსნა-განმარტებებში (ტ.3, ს.ფ.105-109, 266-267). ამასთანავე, პირველი ინსტანციის სასამართლო თავად ასკვნის, რომ საქმეში დაცული @¹129 აქტში სადავო ნაკვეთი არ არის მითითებული, გარდა ამისა, საქმეში დაცულ მიღება-ჩაბარების აქტის ორივე ეგზემპლიარზე აღნიშნულია, რომ მიღება-ჩაბარების აქტი არის დაუსრულებელი. სსკ-ის 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. რაიმე ობიექტურ კრიტერიუმს მოკლებულია პირველი ინსტანციის სასამართლოს ვარაუდი იმის შესახებ, რომ შესაძლოა არსებობდა დამთავრებული აქტი, სადაც სხვა ნაკვეთებთან ერთად შეტანილი იქნებოდა სადავო ნაკვეთი, აგრეთვე მოსაზრება იმის შესახებ, რომ სადავო ნაკვეთის აზომვის დროს იარსებებდა აზომვის რაიმე ოფიციალური საფუძველი. საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სასამართლოს აღნიშნული მსჯელობა არ არის არგუმენტირებული, ვარაუდი არ იძლევა სადავო ნაკვეთის საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულად მიჩნევის საფუძველს. სადავო ნაკვეთის საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულად მიჩნევის ნორმატიულ საფუძველს არ ქმნიდა სასამართლოს მითითება საქართველოს პრეზიდენტის 16.05.99წ. ¹327 ბრძანებულების მე-4 პუნქტის “გ” ქვეპუნქტზე, ვინაიდან არ არსებობს სადავო ნაკვეთის საგადასახადო სიაში შეტანის მონაცემები, 26.08.04წ. ¹6/1159 ცნობის თანახმად ნ. ქ.-ზე ირიცხებოდა 4800 კვ.მ სასოფლო-სამეურნეო და 14,1 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების ნაკვეთი. მიწის გადასახადისაგან ნ. ქ.-ე, როგორც ომის მონაწილე გათავისუფლებული იყო. გარდა ამისა, საქართველოს პრეზიდენტის 16.05.99წ. ¹327 ბრძანებულების მე-5 პუნქტის მიხედვით მონაცემები ექვემდებარებოდა შემდგომ აუცილებელ დაზუსტებას. სადავო ნაკვეთის საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულად მიჩნევის ნიადაგს არ ქმნიდა აგრეთვე ის გარემოება, რომ ჟურნალში ასახული იყო ნაკვეთის საზღვრები და ოდენობა. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ნაკვეთის საჯარო რეესტრში რესგიტრაცია დეტერმინირებულია მასზე სარგებლობის ან საკუთრების უფლების მოპოვებით, ნაკვეთზე უფლების წარმოშობის შესაბამისი დოკუმენტის წარმოდგენით. მიწის ნაკვეთის სამართლებრივი მდგომარეობის განსაზღვრის ძირითად დოკუმენტს, “მიწის რეგისტრაციის შესახებ” კანონის მე-7, მე-17, მე-19 მუხლების თანახმად, წარმოადგენდა უძრავი ქონების სააღრიცხვო ბარათი, რეგისტრაციის ბარათი, სარეგიტსრაციო მოწმობა და არა ჟურნალის ჩანაწერები. შესაბამისად, უსაფუძვლოა სასამართლოს მითითება “მიწის რეგისტრაციის შესახებ” კანონის 10.1 მუხლზე. ვინაიდან არ არსებობს სადავო ნაკვეთის საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულად ცნობის საკმაო მონაცემები, ის გარემოება, რომ რეგისტრაციის გაუქმების მოთხოვნა არ დასმულა არ ადასტურებს სასამართლოს სკ-ის 312-ე მუხლზე მითითების სისწორეს, რომლის თანახმად რეესტრის მონაცემების მიმართ მოქმედებს უტყუარობის და სისრულის პრეზუმფცია. საჯარო რეესტრის მონაცემების უტყუარობის პრეზუმფცია მოქმედებს რეგისტრაციის არსებობის შემთხვევაში, ასეთის არსებობის დაუდასტურებლობის შემთხვევაში რეესტრის მონაცემების უტყუარობის პრეზიუმირება არ დაიშვება. აღნიშნულის შესაბამისად, დაუსაბუთებელია სასამართლოს მოსაზრება იმის შესახებ, რომ სადავო ფართი მოქცეულია სამართლებრივ ჩარჩოებში და ამდენად გურიის რეგიონალური არქმშენინსპექციის 22.06.04წ. ¹6 დადგენილება არის უკანონო. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 26.06.93წ. ¹503 დადგენილების მე-2 პუნქტის თანახმად მიღება-ჩაბარების აქტი წარმოადგენს მიწათსარგებლობის უფლების დამადასტურებელ სახელმწიფო აქტის გაცემის ერთადერთ საფუძველს, მიღება-ჩაბარების აქტის გადაცემის საფუძველს წარმოადგენს საკრებულოს გადაწყვეტილება. სადავო 1160 კვ.მ ნაკვეთის ნ. ქ.-თვის სარგებლობაში გადაცემის შესახებ ადგილობრივი ხელისუფლების ორგანოს გადაწყვეტილება არ მიღებულა. საქმის მასალებით დასტურდება, რომ რაიონის გამგეობის 27.06.03წ. ¹81 დადგენილებით საკითხი ნ. ქ.-თვის ფაქტიურად დაკავებული 1160 კვ.მ სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთის სარგებლობის უფლებით მიმაგრების შესახებ მოიხსნა დღის წესრიგიდან დამატებითი მასალების მოპოვების, იურიდიული დასკვნის გაკეთების და შემდგომ სხდომაზე განსახილველად მომზადების მიზნით. მიწის რეფორმის კომისიას და დაბა ურეკის საკრებულოს სადავო მიწის ნაკვეთი ნ. ქ.-თვის არ გადაუცია. რეგისტრაციისათვის სავალდებულო პირობაა რეგისტრაციის საფუძვლის მითითება, ასეთად ვერ იქნება მიჩნეული აშშ-ის განვითარების საერთაშორისო სააგენტოს (UშAID) მიერ სადავო ნაკვეთის აზომვების ჩატარება. “სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის საკუთრების უფლების პირველადი რეგისტრაციის გადაუდებელ ღონისძიებათა და საქართველოს მოქალაქეთათვის სარეგისტრაციო მოწმობების გაცემის შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 16.05.99წ. ¹327 ბრძანებულების თანახმად, განვითარების სააგენტომ (UშAID) გამოხატა კეთილი ნება, რომ აღმოეჩინა საქართველოსათვის ტექნიკური, ფინანსური, მეთოდური, საკონსულტაციო და სხვა სახის დახმარება მიწის პირველადი რესგიტრაციის დაჩქარების და მარტივი წესით განხორციელებისათვის. სსკ-ის 102-ე მუხლის თანახმად საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით. საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 28.06.93წ. ¹503 დადგენილებით ნაკვეთით სარგებლობის ერთადერთ საფუძველს წარმოადგენს მიღება-ჩაბარების აქტი. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ რეგისტრაციის საფუძველს ქმნიდა არა არასამთავრობო საერთაშორისო ორგანიზაციის მიერ ჩატარებულმა მიწის ნაკვეთის აზომვა, არამედ სახელისუფლებო ორგანოს აქტი. “ტურიზმისა და კურორტების შესახებ” კანონის 3.9 მუხლი ითვალისწინებს საქართველოს კურორტებისა და საკურორტო ადგილების სანიტარული დაცვის ზონებში სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული მიწის სარგებლობაში გადაცემას მხოლოდ აუქციონის ან კონკურსის წესით, ტურიზმისა და კურორტების მართვის სახელმწიფო ორგანოს წინასწარი თანხმობით, ხოლო საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 10.03.92წ. ¹290, 29.11.94წ. ¹815 დადგენილებებით მიწის რეფორმის ფონდში არ გამოიყოფოდა საკურორტო (რეკრეაციული) დანიშნულების მიწები. საქმეზე დადგენილად არის ცნობილი, რომ სადავო ნაკვეთი ზღვისპირა, პირველ რეკრეაციულ ზოლში მდებარეობს, კანონიერი საფუძვლის გარეშე მისი დაუფლებით უხეშად ირღვევა მოქმდი კანონმდებლობა, სანიტარული დაცვის ზონა და მისი რეჟიმი, რაც “ტურიზმისა და საკურორტო ადგილების სანიტარული დაცვის ზონების შესახებ” კანონის 5.2 მუხლის თანახმად, საფუძვლად უნდა დაედოს ტერიტორიული კომპლექსური სქემების, ფუნქციური ზონების, მიწათმოწყობის, რაიონული დაგეგმარებისა და გენერალური გეგმების კანონთან შესაბამისაობას. პირველი ინსტანციის სასამართლოს განჩინებაში მითითება იმის შესახებ, რომ იმავე ზოლში მყოფი ადრეულ წლებში კონფისკაციაქმნილი სახლები მიწის ნაკვეთებთან ერთად სამართლებრივი საფუძვლების გარეშე ვერ დაუბრუნდებოდა მეპატრონეებს, აგრეთვე ის გარემოება, რომ სხვა სახლებიც იმყოფება იმავე ზოლში, არ ადასტურებს განსახილველ საქმეზე სადავო ნაკვეთის დაუფლების მართლზომიერებას, არ დაიშვება ნორმის მოთხოვნის დარღვევაში თანასწორობის მოთხოვნა. სასამართლომ მიიჩნია, რომ არქმშენინსპექციის 22.06.04წ. ¹6 დადგენილება საქმის ფაქტობრივი გარემოებების გამოკვლევის გარეშეა გამოცემული. აღნიშნულის საფუძვლად სასამართლო უთითებს იმას, რომ არ მოხდა იმ აქტების სათანადო შესწავლა და გამოკვლევა (ტ.3, ს.ფ.422), რომლებიც საფუძვლად დაედო 22.06.04წ. ¹6 დადგენილებას, მათ შორის საქართველოს კონტროლის პალატის გურიის ბიუროს 15.10.96წ. აქტი, მაშინ როდესაც პირველი და სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოებს სასკ-ის მე-3, მე-19 მუხლების მოთხოვნათა უგულებელყოფით თავადაც არ შეუსწავლიათ ხსენებული აქტი.

ნ. ქ.-ის უფლებამონაცვლის შეგებებული სასარჩელო მოთხოვნების დაკმაყოფილების საფუძველს არ ქმნის აგრეთვე მინისტრთა საბჭოს 23.12.83წ. ¹806 და მინისტრთა კაბინეტის 16.03.94წ. ¹156 დადგენილებები. საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ მინისტრთა საბჭოს 23.12.1983წ. ¹806 და 16.03.94წ. ¹156 დადგენილებები ითვალისწინებენ მიწის ნაკვეთების რეგისტრაციას, რომლებზედაც აგებული იყო თვითნებური ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლები. 23.12.83წ. ¹806 დადგენილებაში 16.03.94წ. ¹156 დადგენილებით შეტანილი ცვლილებებით არ არის დაზუსტებული თუ რა პერიოდამდე აშენებული სახლები უნდა გატარდეს სამართლებრივ რეგისტრაციაში. ცხადია, რომ იგულისხმება 16.03.94წ. ¹156 დადგენილების გამოცემამდე პერიოდი, რადგან დადგენილება ვერ დაუშვებდა მისი გამოცემის შემდეგ პერიოდში სახლების თვითნებურ მშენებლობას და მის სამართლებრივ რეგისტრაციაში გატარებას. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ თავისთავად 1994 წლამდე ნაგებობის მშენებლობის დასრულება არ არის საკმარისი მისი სამართლებრივი რეგისტრაციისათვის, ზემოაღნიშნული ნორმატიული აქტები ითვალისწინებდნენ თვითნებურად აშენებული ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლების სამართლებრივ რეგისტრაციას იმ შემთხვევაში, თუ მიზანშეუწონილი იყო დადგენილი წესით მათი უსასყიდლო ჩამორთმევა ან დანგრევა. მიუხედავად იმისა, რომ ნაგებობა იმყოფება საკურორტო, რეკრეაციულ ზონაში, სასამართლომ საერთოდ არ იქონია ამ საკითხზე რაიმე მსჯელობა, სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ შენობა 1994 წლამდე იყო აშენებული და აღნიშნული საკმარისად მიიჩნია შენობის სამართლებრივ რეგისტრაციაში გატარებისათვის. ამასთანავე, საქმეზე არ არის გამორკვეული ის თუ რა მიზეზით არ იქნა გატარებული 1994 წლამდე ტექინვენტარიზაციის ბიუროში უკანონო ნაგებობის მონაცემები, რატომ ითხოვდა ნ. ქარცოვაძე სასამართლოში დავის დაწყებამდე 14,1 კვ.მ ფარდულის და არა საცხოვრებელი სახლის დაკანონებას. სასამართლო თვლის, რომ ამ მიმართებით სასამართლოს მსჯელობა არ არის საკმაოდ დასაბუთებული.

საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს აგრეთვე იმ გარემოებაზე, რომ ოზურგეთის რაიონის მიწის მართვის სამმართველოს 31.08.04წ. ¹990 ცნობის თანახმად (ტ.2, ს.ფ.33) ნ. ქ.-ის სახელზე გაწერილი იყო საკარმიდამო ნაკვეთი (საცხოვრებელ სახლთან) _ 1720 კვ.მ, ნაკვეთი ყოფილი სანერგე მეურნეობის ტერიტორიაზე _ 981,8 კვ.მ, ყოფილი ციტრუსების მეურნეობის ტერიტორიაზე _ 2025 კვ.მ, პანსიონატ “მ.-ის” მიმდებარებად 14 კვ.მ ნაკვეთი, სოფ. თხინვალში მდებარე 1500 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, ანუ მთლიანობაში 6240 კვ.მ.. მინისტრთა კაბინეტის 10.03.92წ. ¹290 დადგენილების თანახმად რაიონული დაქვემდებარების ქალაქების და დაბების დამტკიცებულ საზღვრებში მუდმივად მცხოვრები, სოფლის მეურნეობაში დასაქმებული მოქალაქისათვის ზღვრული ნორმა განისაზღვრა 0,75 ჰექტარამდე, ხოლო მუშა-მოსამსახურეებისათვის (რომლებიც ცხოვრობენ სასოფლო-სამეურნეო საწარმოებზე მიმაგრებულ მიწებზე) _ 0,5 ჰექტარამდე. საქართველოს პარლამენტის 22.03.96წ. დადგენილების მე-4 პუნქტის მიხედვით სოფლად მცხოვრებ მედიცინის, განათლების, კულტურის სფეროს მუშაკების კომლები (ოჯახები) გაუთანაბრდნენ სოფლად მცხოვრებ და სოფლის მეურნეობაში დასაქმებულ კომლებს და შესაძლებლობის შემთხვევაში გამოეყოთ მიწის ნაკვეთი შესაბამის ადმინისტრაციულ ერთეულში პირელი კატეგორიისათვის განსაზღვრული ნორმის მიხედვით. საქმის მასალებით დასტურდება, რომ ოზურგეთის რაიონის გამგეობის 27.02.97წ. ¹25 დადგენილებით დამტკიცებული დაბა ურეკის 25.12.96წ. ყრილობის გადაწყვეტილებით პირველი კატეგორიის კომლისათვის განისაზღვრა 0,7 ჰა, ამდენად ნ. ქ.-ის სახელზე გაცემული ნაკვეთების ოდენობა 1-ლი კატეგორიის კომლის ზღვრულ ნორმზე ნაკლებია (760 კვ.მ.), ამასთანავე, სადავო ფართი შეადგენს 1160 კვ.მ, ანუ სადავო ნაკვეთის ნ. ქ.-თვის გადაცემით ნაკვეთების ოდენობა აღემატება I კატეგორიის კომლისათვის დადგენილი ზღვრულ, ნორმაზე მეტს, რაც ეწინაღმდეგება კანონმდებლობის მოთხოვნებს, მინისტრთა საბჭოს 23.12.1983წ., მინისტრთა კაბინეტის 16.03.94წ. ¹195 დადგენილებები არ ითვალისწინებდნენ კანონმდებლობით განსაზღვრულ ოდენობაზე მეტი მიწის ფართობის სამართლებრივი რეგისტრაციის შესაძლებლობას.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სააპელაციო პალატის მიერ საქმე განხილულია საპროცესო ნორმების მოთხოვნების დარღვევით. სსკ-ის 92-ე მუხლის I ნაწილის მიხედვით, სადავო სამართლებრივი ურთიერთობებიდან ერთ-ერთი მხარის გასვლის შემთხვევაში, სასამართლო დაუშვებს ამ მხარის შეცვლას მისი უფლებამონაცვლით. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 27.03.07წ. განჩინებით ოზურგეთის რაიონის გამგეობის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ ხსენებული განჩინების გამოტანის პერიოდში განხორციელებული იყო რაიონის გამგეობის კანონისმიერი ლიკვიდაცია, “ადგილობრივი თვითმართველობის შესახებ” 16.12.05წ. ორგანული კანონის 65¹ მუხლის თანახმად, “ადგილობრივი თვითმმართველობის შესახებ” საქართველოს ორგანული კანონის ამოქმედების დღიდან ლოკვიდირებულია “ადგილობრივი თვითმმართველობის და მმართველობის შესახებ” საქართველოს ორგანული კანონით განსაზღვრული ადგილობრივი მმართველობის ორგანო და რაიონის შემადგენლობაში შემავალი ერთეული. “ადგილობრივი თვითმმართველობის შესახებ” ორგანული კანონის 65-ე მუხლის მიხედვით, მუნიციპალიტეტი არის 01.01.06წ. მდგომარეობით შესაბამის რაიონში შემავალი თვითმმართველი ერთეულების სამართალმემკვიდრე. ამავე კანონის 1-ლი მუხლის “ბ”, “ე” ქვეპუნქტების თანახმად, მუნიციპალიტეტი, იგივე დასახლებათა ერთობლიობა, არის თვითმმართველი ერთეული, რომელსაც ჰყავს თვითმმართველობის წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოები. სააპელაციო საჩივრის განხილვის პერიოდში ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის გამგეობა წარმოადგენდა თვითმმართველი ერთეულის, მუნიციპალიტეტის აღმასრულებელ ორგანოს, მანამდე არსებული თვითმმართველობის აღმასრულებელი ორგანოს _ გამგეობის სამართალმემკვიდრეს. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს მიერ განხილულ იქნა ლიკვიდირებული სუბიექტების სააპელაციო საჩივარი, სააპელაციო პალატა სსკ-ის 92-ე მუხლის საფუძველზე ვალდებული იყო “ადგილობრივი თვითმმართველობის შესახებ” ორგანული კანონის 65¹ მუხლის თანახმად, ოზურგეთის რაიონის გამგეობა შეეცვალა მისი უფლებამონაცვლით, _ ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის გამგეობით, გარდა ამისა, იმის გათვალისწინებით, რომ “ადგილობრივი თვითმმართველობის შესახებ” ორგანული კანონის 65¹ მუხლის მიხედვით ლიკვიდირებულად გამოცხადდა რაიონის შემადგენლობაში შემავალი თვითმმართველობის ერთეული, 2006 წლის 15 დეკემბრამდე განისაზღვრა მათი სალიკვიდაციო ღონისძიებების გატარება, სააპელაციო სასამართლო ვალდებული იყო საქმეში მოპასუხედ ჩართული დაბა ურეკის გამგეობის უფლებამონაცვლედ ჩაერთო ოზურგეთის რაიონის მუნიციპალიტეტის გამგეობა.

საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს აგრეთვე იმ გარემოებაზე, რომ საქართველოს მთავრობის 02.04.04წ. ¹10 და 21.06.06წ. ¹120 დადგენილებების საფუძველზე განხორციელდა მთავარი არქმშენინსპექციის რეორგანიზაცია და მისი სტრუქტურული ერთეულების, მათ შორის გურიის რეგიონალური არქმშენინსპექციის ლიკვიდაცია, მათი უფლებამოსილების დელეგირება შესაბამისი ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოს არქიტექტურულ-სამშენებლო საქმიანობის ზედამხედველობის უფლებამოსილი ორგანოებისათვის. მიუხედავად აღნიშნულისა, სააპელაციო პალატის მიერ სსკ-ის 92-ე მუხლის საფუძველზე გურიის რეგიონალური არქმშენინსპექციის უფლებამონაცვლედ საქმეში არ ჩაბმულა ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის გამგეობის სივრცითი მოწყობისა და ურბანული დაგეგმარების სამსახური (ამჟამად ეკონომიკისა და ინფრასტრუქტურის განვითარების სამსახური (ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 07.05.07წ. ¹49 დადგენილება)). სააპელაციო პალატის გასაჩივრებული განჩინების გამოტანისას გაუქმებული იყო აგრეთვე მიწის გამოყენების და დაცვის ადმინისტრაციული კომისია, რომლის 08.04.99წ. დადგენილების გაუქმებასაც შეგებებული სარჩელით მოითხოვდა ნ. ქ.-ე.

საქმეზე დადგენილ გარემოებას წარმოადგენს ის, რომ სადავო ტერიტორიაზე სახლის თანაამშენებელი ნ. ქ.თან ერთად იყო ბ. ჩ.-ე, რომელიც იმავდროულად არის სადავო ნაკვეთზე მდებარე კაფე-ბარის მეპატრონე. ამდენად არსებობდა ბ. ჩ.-ის საქმეში არა ნ. ქ.-ის წარმომადგენლად, არამედ სასკ-ის მე-16 მუხლის საფუძველზე მესამე პირად ჩაბმის ყველა საფუძველი.

სასამართლომ არ გაიზიარა რა საჯარო რეესტრის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ სადავო მიწის ნაკვეთი წარმოადგენდა ზღვის სანაპიროზე გასასვლელ საზოგადოებრივი დანიშნულების გზას, სახელმწიფო საკუთების განსაკუთრებულ ობიექტს, მიუთითა, რომ ტოპოგრაფიულ რუკაზე დატანილი გზის ნ. ქ.-ის მიერ მითვისებულ ნაკვეთად მიჩნევის შემთხვევაში, გაუგებარი რჩება თუ სად არის პანსიონატის ეზოში გამავალი, ზღვაზე გასასვლელი ასფალტირებული გზა, რომელიც ამჟამადაც არსებობს, ფუნქციონირებს, ვიდრე ამ ტერიტორიის შემსყიდველი, ვინმე ო. დ.-ი მას არ ჩაღობავდა. სასამართლოს აზრით შეუძლებელია, რომ აეროფოტოგადაღების დროს დაფიქსირებულიყო ერთი და გამორჩენილიყო მეორე გზა, სასამართლოს მოსაზრებით რუკის ვიზუალური დათვალიერებითაც დასტურდება, რომ ...-ში შემავალ ცენტრალურ გზას უერთდება მოხვევით სანატორიუმში შემავალი გზა და ამ უკანასკნელზეა მიბმული ზღვაზე გასასვლელი გზა. სასამართლო ასკვნის, რომ სადავო ნაკვეთი იყო თავისუფალი ტერიტორია და არა გზა. საკასაციო პალატა თვლის, რომ სასამართლოს დასკვნა გზის სანატორიუმის ტერიტორიაზე გასვლის შესახებ ქმნის საქმეში სასკ-ის მე-16 მუხლის საფუძველზე სანატორიუმისაგან ტერიტორიის შემსყიდველი ფართის, მისი ამჟამინდელი მესაკუთრის საქმეში მესამე პირად ჩაბმაზე მსჯელობის საჭიროებას, ვინაიდან სასამართლოს ასეთი დასკვნა შესაძლოა შეეხოს მის ინტერესებს.

ოზურგეთის რაიონის გამგეობა და მიწის მართვის სამმართველო, სასარჩელო განცხადებით, სხვა მოთხოვნებთან ერთად, ითხოვდა “საქკოლმჯანმრთელობის” რესპუბლიკური გაერთიანების საბჭოს 15.03.96წ. წერილის, სანატორიუმ “მ.-ის” შრომითი კოლექტივის 16.02.96წ. მუშა-მოსამსახურეთა კრების გადაწყვეტილების გაუქმებას. მიუხედავად ამისა, 21.07.04წ. განჩინებით ხსენებულ სარჩელზე სს “ჯანმრთელობა” (“საქკოლმჯანმრთელობის” რესპუბლიკური გაერთიანების საბჭოს უფლებამონაცვლე) და სანატორიუმი “მ.-ა” საქმეში არამოპასუხეებად, არამედ მესამე პირად არიან ჩაბმულნი (ტ.1, ს.ფ.111). დაუშვებელია სასამართლო გადაწყვეტილებით მესამე პირებისათვის უშუალო სამართლებრივი შედეგის დადგენა სათანადო პროცესუალური სტატუსის მინიჭების, საქმეში მოპასუხედ ჩართვის გარეშე. მოსარჩელის სარჩელზე გამოტანილი გადაწყვეტილება მესამე პირის მიმართ პრეიუდიციულ მნიშვნელობას უნდა ატარებდეს და არ უნდა იწვევდეს მისთვის უშუალო სამართლებრივ შედეგს. უკეთუ, სადავო ურთიერთობის სპეციფიკის გათვალისწინებით პირი მოპასუხის მსგავსად უშუალოდ აგებს პასუხს მოსარჩელის წინაშე, იგი წარმოადგენს მოპასუხეს და არა მესამე პირს. ზემოაღნიშნულს არ ცვლის ადმინისტრაციულ პროცესში მესამე პირის სამართლებრივი მდგომარეობის თავისებურებანი (სასკ-ის მე-16 მუხ.).

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ზემოაღნიშნული სუბიექტების პროცესუალური სტატუსის დაზუსტებამდე გარკვევას და დაზუსტებას საჭიროებს დავის საგანი. საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ ცალკე გასაჩივრებას არ ექვემდებარება ადმინისტრაციულ წარმოებასთან დაკავშირებით მიღებული გადაწყვეტილება, გარდა იმ შემთხვევებისა, თუ ეს პირდაპირ არის გათვალისწინებული კანონით ან შესაბამისი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტისაგან დამოუკიდებლად არღვევს პირის უფლებას ან კანონიერ ინტერესს. გასაჩივრებას ექვემდებარება მთლიანად ნებართვის გაცემის აქტი, ადმინისტრაციული წარმოების შედეგად გამოცემული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი. ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტად მოიაზრება ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გამოცემული ან დადასტურებული დოკუმენტი, რომელსაც შეიძლება მოჰყვეს სამართლებრივი შედეგი, მაგრამ არა სხვა ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემით, არამედ სწორედ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის გარეშე. “საქკოლმჯანმრთელობის” რესპუბლიკური გაერთიანების საბჭო (მისი უფლებამონაცვლე _ სს “ჯ.-ა”) და სანატორიუმი “მ.-ა” ვერ იქნება მიჩნეული ადმინისტრაციულ ორგანოდ, ხოლო “საქკოლმჯანმრთელობის” (კოლმეურნეობათა საბჭოს საკოლმეურნეობათაშორისო გამაჯანსაღებელი კერების მშენებლობის და ექსპლოატაციის რესპუბლიკური გაერთიანების) თავმჯდომარის 15.03.96წ. ¹1/11-2 წერილი და სანატორიუმ “მ.-ის” შრომითი კოლექტივის 16.02.96წ. კრების გადაწყვეტილება ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტად. ამდენად, სასკ-ის 26² მუხლის მე-5 ნაწილის მოთხოვნების შესაბამისად დავის საგნის ამ ნაწილების მიმართ, სააპელაციო სასამართლოს უნდა ემსჯელა დაუშვებლობის მოტივით საქმის წარმოების შეწყვეტის საფუძვლების არსებობაზე. მხედველობაშია მისაღები აგრეთვე ისიც, რომ მოსარჩელეებს არ მოუთხოვიათ სანატორიუმ “მ.-სა” და ნ. ქ.-ს შორის 09.12.97წ. ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, რომლითაც ...-ში, სანაპიროს ქუჩაზე მდებარე ინვენტარის შესანახი ფარდულის მთლიანი ფართი 14 კვ.მ საკუთრებაში გადაეცა ნ. ქ.-ს.

საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს აგრეთვე იმ გარემოებაზე, რომ მოსარჩელეები _ ოზურგეთის რაიონის გამგეობა და მიწის მართვის სამმართველო (ამჟამად საჯარო რეესტრის ოზურგეთის ფილიალი) მოითხოვდნენ ოზურგეთის რაიონის გამგეობის 26.07.96წ. ¹94 დადგენილების გაუქმებას მთლიანად, მაშინ როდესაც აქტის ნაწილი (ტ.1, ს.ფ.43) ეხება არა მხოლოდ სანატორიუმის ბალანსზე რიცხული ინვენტარის შესანახი ფარდულის ნ. ქ.-თვის მიყიდვაზე თანხმობას, არამედ აგრეთვე სანატორიუმის ბალანსზე რიცხული აბანოს ბ. კ.-თვის მიყიდვის თანხმობას, უკანასკნელის შესყიდვის მიმართ მოსარჩელეებს რაიმე პრეტენზია არ განუცხადებიათ. ამდენად გარკვევას საჭიროებს ის თუ რა ნაწილში ასაჩივრებენ მოსარჩელეები რაიონის გამგეობის 26.07.96წ. დადგენილებას. ამასთანავე, საქმის მასალებით დასტურდება, რომ მოსარჩელე _ ოზურგეთის რაიონის მუნიციპალიტეტის გამგეობა მოითხოვს მის მიერ გამოცემული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის _ ოზურგეთის რაიონის გამგეობის 26.07.96წ. ¹94 დადგენილების და დაბა ურეკის ადგილობრივი მმართველობის გამგეობის 27.03.98წ. ¹33 დადგენილების ბათილად ცნობას. იმის გათვალისწინებით, რომ ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის გამგეობა, “ადგილობრივი თვითმმართველობის შესახებ” ორგანული კანონის თანახმად არის ხსენებული სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების მიმღები ორგანოების _ ოზურგეთის რაიონის გამგეობისა და ურეკის საკრებულოს უფლებამონაცვლე, ადგილი აქვს პროცესუალურად დაუშვებელ ვითარებას, კერძოდ ერთ სუბიექტში მოსარჩელისა და მოპასუხის სტატუსის თავმოყრას. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სზაკ-ის 60-61-ე მუხლებით წესრიგდება ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამომცემი ადმინისტრაციული ორგანოს უფლებამოსილება არარად გამოაცხადოს, ბათილად ცნოს კანონსაწინააღმდეგო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ან ძალადაკარგულად გამოაცხადოს თავისი აქტი. სასკ-ის მე-2 მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, დაუშვებელია ადმინისტრაციული ორგანოს სარჩელი იმ საკითხთან დაკავშირებით, რომლის გადაწყვეტაც მის უფლებამოსილებას განეკუთვნება.

ნ. ქ.-ე შეგებებული სარჩელით ითხოვდა სადავო ფართზე სახლის 1992-93 წ.წ. ამშენებლად, მართლზომიერ მფლობელად და მოსარგებლედ ცნობას, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ოზურგეთის ტერიტორიული სამსახურისათვის სახლთმფლობელობის რეგისტრაციის დავალებას, 1160 კვ.მ ნაკვეთის ნ. ქ.-ის საკუთრებად საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის ფაქტის დადასტურებას და მასზე საკუთრების უფლების დამადასტურებელი მოწმობის გაცემას. ამდენად, შეგებებული სარჩელის ავტორი უფლების აღიარებასთან ერთად (სახლის ამშენებლად, მართლზომიერ მფლობელად და მოსარგებლედ ცნობა; 1160 კვ.მ ნაკვეთის ნ. ქ.-ის საკუთრებად საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულად დადასტურება), იმავე სააგარაკო სახლთან და მიწის ნაკვეთთან დაკავშირებით ითხოვდა აგრეთვე სახლთმფლობელობის სამართლებრივ რესგიტრაციას და საკუთების უფლებით მის აღრიცხვას შეგებებული სარჩელის ავტორის სახელზე, აგრეთვე ადმინისტრაციული ორგანოსათვის მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების დამადასტურებელი მოწმობის გაცემის დავალებას. საკასაციო პალატა თვლის, რომ შეგებებულ სარჩელში მოყვანილი მოთხოვნები არ პასუხობს დასაშვებობის პირობებს, ვინაიდან სასკ-ის 25-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად აღიარებითი სარჩელი არ შეიძლება აღიძრას, თუ მოსარჩელეს შეუძლია აღძრას სარჩელი ამ კოდექსის 22-24-ე მუხლების საფუძველზე. სასკ-ის 26² მუხლის მე-5 ნაწილის მიხედვით, სასამართლომ უნდა იქონიოს მსჯელობა დაუშვებლობის მოტივით საქმის წარმოების შეწყვეტის საფუძვლების არსებობაზე.

განსახილველ საქმეში სადავო საკითხთა რიგს განეკუთვნება აგრეთვე ოზურგეთის რაიონის მიწის გამოყენებისა და დაცვის სახელმწიფო ინსპექციის 10.03.99წ. ¹000557 ოქმი, რომელიც არის ფაქტობრივი მდგომარეობის ამსახველი შუალედური დოკუმენტი, იგი არ იწვევს უშუალო სამართლებრივ შედეგს. “საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა, სისხლის სამართლის და სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსში ცვლილებების და დამატებების შეტანის შესახებ” 10.12.97წ. კანონით ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსში შეტანილი ცვლილება-დამატებების თანახმად ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 55² მუხლით გათვალისწინებული სამართალდარღვევის საქმეს (55² მუხლი ითავლისწინებს სახელმწიფო საკუთრების მიწის ნაკვეთის უნებართვოდ დაკავებისათვის ან/და მიწათსარგებლობის უფლების გარეშე სარგებლობისათვის დაჯარიმებას ორი ათას ლარამდე) იხილავდა მიწის მართვის სახელმწიფო დეპარტამენტის სამმართველო, ამდენად, სამართლებრივ შედეგს იწვევს არა ¹000557 ოქმი, არამედ ოზურგეთის რაიონის მიწის გამოყენებისა და დაცვის ადმინისტრაციული კომისიის 29.03.99წ. დადგენილება, რომლითაც მოხდა ნ. ქ.-ზე ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობის დაკისრება. მიუხედავად აღნიშნულისა, სააპელაციო სასამართლომ იმსჯელა და ბათილად ცნო ¹000557 ოქმი, რომელიც წარმოადგენდა შუალედურ აქტს და თვით პირველი ინსტანციის სასამართლოს მოსაზრებით (ტ.3, ს.ფ.423) არ გამოუწვევია უშუალო სამართლებრივი შედეგი ნ. ქ.-თვის, არ ეხება ადმინისტრაციული სახდელის დადების სახესა და ზომას. ოქმთან დაკავშირებით პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ მოყვანილ მოტივაციას ეწინააღმდეგება გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი, პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებაში მითითებულია, რომ ¹000557 ოქმი და ადმინისტრაციული კომისიის 29.03.99წ. დადგენილება უნდა გაუქმდეს და ნ. ქ.-ის მიმართ ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის საქმის წარმოება უნდა შეწყდეს, მიუხედავად ამისა სარეზოლუციო ნაწილი არ შეიცავს დებულებას წარმოების შეწყვეტის შესახებ.

საქმეზე დადგენილად არის ცნობილი, რომ აღსასრულებლად გადაიგზავნა არა კომისიის 29.03.99წ. დადგენილება, არამედ ¹000557 ოქმი, დაკისრებული ჯარიმის გადახდის აღსრულება არ მომხდარა. ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 287-ე მუხლის მიხედვით, დადგენილება ადმინისტრაციული სახდელის დადების შესახებ არ აღსრულდება, თუ იგი მიქცეული არ იყო აღსასრულებლად დადგენილების გამოტანიდან ექვსი თვის ვადაში. ამასთანავე, მხედველობაშია მისაღები აგრეთვე ის გარემოება, რომ ნ. ქ.-ე 10.04.07წ. გარდაიცვალა (ტ.4, ს.ფ.213), რაც ასევე წარმოადგენს დავის ამ ნაწილში საქმის წარმოების შეწყვეტის საფუძველს. საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 232-ე მუხლის მე-9 ნაწილის შესაბამისად ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის საქმის წარმოება არ შეიძლება დაიწყოს, ხოლო დაწყებული უნდა შეწყდეს იმ პირის გარდაცვალების გამო, რომლის მიმათ დაწყებული იყო საქმის წარმოება. აღნიშნული ნორმა გულისხმობს პირის გარდაცვალების შემთხვევაში უფლებამონაცვლეობის დაუშვებლობას, ვინაიდან იმპერატიულად ადგენს პირის გარდაცვალების შემდეგ საქმის წარმოების შეწყვეტის აუცილებლობას. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 272-ე მუხლის “ე” ქვეპუნქტის შესაბამისად სასამართლო, მხარეთა განცხადებით ან თავისი ინიციატივით, შეწყვეტს საქმის წარმოებას, თუ საქმის ერთ-ერთ მხარედ მყოფი მოქალაქის გარდაცვალების შემდეგ ან იურიდიული პირის ლიკვიდაციისას, სადავო სამართლებრივი ურთიერთობიდან გამომდინარე, დაუშვებელია უფლებამონაცვლეობა. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე აქტი, რომელიც შედგენილია სამართალდარღვევის საქმეზე და აღარ არსებობს სუბიექტი, რომელმაც ჩაიდინა აღნიშნული აქტით გათვალისწინებული სამართალდარღვევა, არ შეიძლება აღსრულდეს სხვა პირის მიმართ.

იმის გათვალისწინებით, რომ ოზურგეთის რაიონული სასამართლოს 22.06.06წ. განჩინებით ნ. ქ.-ის შეგებებული სარჩელის ნაწილში, რომელიც შეეხებოდა საცხოვრებელი სახლის დაზიანების გამო ქონებრივი და მორალური ზიანის ანაზღაურებას, საქმის წარმოება შეჩერდა ამ ფაქტზე არსებული სისხლის სამართლის საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე, საკასაციო სასამართლო ვერ იქონიებს მსჯელობას დავის ამ ნაწილში.

ზემოაღნიშნული მოსაზრებებიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა თვლის, რომ საკასაციო წესით გასაჩივრებული განჩინება იურიდიულად არ არის საკმარისად დასაბუთებული, რაც სსკ-ის 394-ე მუხლის “ე” ქვეპუნქტის თანახმად გადაწყვეტილების გაუქმების აბსოლუტურ საფუძველს შეადგენს. გასაჩივრებული განჩინება გამოტანილია როგორც მატერიალური, ასევე საპროცესო ნორმების დარღვევით, რის შედეგადაც საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნა მიღებული. საკასაციო პალატა თვლის, რომ საქმეზე საჭიროა დავის საგნის და პროცესის მონაწილეთა სტატუსის დაზუსტება, მტკიცებულებათა დამატებითი გამოკვლევა. საკასაციო პალატა თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ უნდა გაითვალისწინოს ყოველივე ზემოაღნიშნული, სათანადო სამართლებრივი შეფასება მისცეს საქმის გარემოებებს და გამოიტანოს კანონიერი გადაწყვეტილება.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1-ლი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 390-ე, 399-ე, 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის გამგეობის და ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის გამგეობის ეკონომიკისა და ინფრასტრუქტურის განვითარების სამსახურის საკასაციო საჩივრები დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ. გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 27.03.07წ. განჩინება და საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

2. საქმე ნ. ქ.-ის 1000 ლარით დაჯარიმების შესახებ მიწის გამოყენებისა და დაცვის სახელმწიფო ინსპექციის 10.03.99წ. ¹... ოქმის და ოზურგეთის რაიონის მიწის გამოყენებისა და დაცვის ადმინისტრაციული კომისიის 29.03.99წ. დადგენილების ბათილად ცნობის ნაწილში შეწყდეს შეგებებული მოსარჩელის ნ. ქ.-ის გარდაცვალების და მოთხოვნის ამ ნაწილში უფლებამონაცვლის დაუშვებლობის გამო;

1. სახელმწიფო ბაჟის დაკისრების საკითხი გადაწყდეს საქმეზე არსებითი გადაწყვეტილების მიღებისას;

2. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.