ბს-601-575(კ-08) 11 დეკემბერი, 2008 წელი
ქ. თბილისი
ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ
შემდეგი შემადგენლობით:
თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)
მოსამართლეები: ნინო ქადაგიძე
ნუგზარ სხირტლაძე
სხდომის მდივანი _ ქეთევან მაღრაძე
კასატორი (მოპასუხე) _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრი (საგადასახადო ინსპექცია), წარმომადგენელი _ ნ. მ.-ე
მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) _ ი/მ “გ. ნ.-ი”, წარმომადგენელი _ ი. ბ.-ი
გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 25 მარტის განჩინება
სარჩელის საგანი _ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :
2005 წლის 11 მაისს ი/მ “გ. ნ.-მ” სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის მიმართ.
მოსარჩელის განმარტებით, 2005 წლის აპრილში საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის თანამშრომლებმა ჩაატარეს ინდივიდუალური საწარმო ,,გ. ნ.-ის” საგადასახადო შემოწმება. შემოწმების შედეგად, იმავე საგადასახადო ინსპექციის 2005 წლის 22 აპრილის აქტით ი/ს ,,გ. ნ.-ს” დამატებით დაერიცხა 93368 ლარი, მათ შორის, ძირითადი თანხა – 64380,4 ლარი, ჯარიმა – 18971,6 ლარი და საურავი – 10016 ლარი. მოსარჩელისთვის დარიცხული თანხიდან დამატებული ღირებულების გადასახადი შეადგენდა 89461 ლარს, საერთო სარგებლობისათვის საავტომობილო გზებით სარგებლობისათვის გადასახადი _ 1687 ლარს, საშემოსავლო გადასახადი – 3 ლარს და სოციალური გადასახადი – 1217 ლარს. აღრიცხვის წესების დარღვევისათვის ი/ს ,,გ. ნ.-ს” ჯარიმის სახით დამატებით დაერიცხა 1000 ლარი. ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2005 წლის 22 აპრილის შემოწმების აქტი იყო კანონსაწინააღმდეგო და იგი ბათილად უნდა ყოფილიყო ცნობილი. დასახელებულ აქტში აღნიშნული იყო, რომ მოსარჩელე აშენებდა მრავალბინიან საცხოვრებელ სახლს, რომელიც მდებარეობდა ქ. თბილისში, ...-ს ქ. ¹41-43-ში, რაზეც არსებობდა ქ. თბილისის მთავარი არქიტექტორის შესაბამისი ბრძანება, ხოლო 2005 წლის 1 იანვრამდე მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 101-ე მუხლის პირველი ნაწილის ,,ზ” ქვეპუნქტის თანახმად, უძრავი ქონების მიწოდება გათავისუფლებული იყო დღგ-საგან, ამ კოდექსის 114-ე მუხლის მე-3 ნაწილის ,,გ” ქვეპუნქტის მიხედვით კი, ჩათვლა არ წარმოებდა იმ საქონლის საწარმოებლად გამოყენებულ საქონელზე გადახდილ დღგ-ზე, რომლის მიწოდებაც გათავისუფლებული იყო დღგ-საგან. ამავე აქტში მითითებული იყო, რომ მოსარჩელის მიერ უძრავი ქონების მშენებლობასთან დაკავშირებული, 2004 წლის საანგარიშო პერიოდში განხორციელებული დღგ-ს ჩათვლები ექვემდებარებოდა გაუქმებას, ვინაიდან შეუძლებელი იყო წინასწარ განსაზღვრულიყო, მოხდებოდა თუ არა აშენებული შენობის მიწოდება აშენებიდან ორი წლის განმავლობაში.
მოსარჩელის მტკიცებით, ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2005 წლის 22 აპრილის აქტში დაშვებულ იქნა უზუსტობა და მასში მიეთითა, რომ, თითქოს ი/ს ,,გ. ნ.-სა” და სს ,,ხ.-ს” შორის დადებული ხელშეკრულების თანახმად, სს ,,ხ.-ის” თანამშრომელი აწარმოებდა მხოლოდ საცხოვრებელი სახლის მშენებლობაზე ზედამხედველობას და არა მის მშენებლობას, რაც არ შეესაბამებოდა სინამდვილეს. 2003 წლის 12 ნოემბერს მხარეთა შორის დადებული ხელშეკრულების 2.1 პუნქტის თანახმად, სს ,,ხ.-მა” საკუთარ თავზე აიღო ვალდებულება, პროექტისა და სამშენებლო ნორმების მიხედვით, ეწარმოებინა მშენებლობა, აგრეთვე, გაეწია ზედამხედველობა შესრულებული სამუშაოების ხარისხზე ქ. თბილისში, ...-ს ქ. ¹41-43-ში მშენებარე ობიექტზე. ი/ს ,,გ. ნ.-ის” საქმიანობის ერთ-ერთ ძირითად სფეროს წარმოადგენდა მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლების მშენებლობა და რეალიზაცია. 2005 წლის 1 იანვრამდე მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 101-ე მუხლის პირველი ნაწილის ,,ზ” ქვეპუნქტით დღგ-საგან არ ყოფილა გათავისუფლებული ახლად აშენებული საცხოვრებელი შენობის მიწოდება, ახლად აშენებულად კი ითვლებოდა შენობა აშენებიდან ორი წლის განმავლობაში. ქ. თბილისში, ...-ს ქ. ¹41-43-ში მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლი შენდებოდა რეალიზაციის მიზნით, რაც წარმოადგენდა დღგ-ით დასაბეგრ ოპერაციას. შესაბამისად, მასზე არ ვრცელდებოდა ხსენებული კოდექსის 101-ე მუხლის პირველი ნაწილის ,,ზ” ქვეპუნქტით გათვალისწინებული შეღავათი და ამავე კოდექსის 114-ე მუხლის მე-3 ნაწილის ,,გ” ქვეპუნქტით დაწესებული შეზღუდვა დღგ-ს ჩათვლის მისაღებად. ამდენად, ი/ს ,,გ. ნ.-სთვის” 2004 წლის საანგარიშო პერიოდში დღგ-ს ჩათვლების გაუქმება, შესაბამისი თანხის დარიცხვა და სანქცია-საურავების დაკისრება მოკლებული იყო კანონიერ საფუძველს.
მოსარჩელის განმარტებით, ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2005 წლის 22 აპრილის აქტში აღნიშნული იყო, რომ მოსარჩელემ 2005 წლის 30 მარტს განცხადებით მიმართა შესაბამის საგადასახადო ინსპექციას საშემოსავლო და სოციალური გადასახადების წლიური დეკლარაციების წარდგენის ვადის გაგრძელების თაობაზე საქართველოს მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 96-ე მუხლის შესაბამისად. აქედან გამომდინარე, ხსენებული დეკლარაციების წარდგენის ვადა ავტომატურად გაგრძელდა სამი თვით, რის გამოც საშემოსავლო და სოციალური გადასახადებისა და შესაბამისი ჯარიმების დარიცხვა (იმ პერიოდში, როდესაც მოსარჩელეს გაგრძელებული ჰქონდა შესაბამისი დეკლარაციების წარდგენის ვადა) საგადასახადო დეკლარაციაში გადასახადის ოდენობის შემცირებისათვის, იყო უკანონო. ხსენებული კოდექსის 132-ე მუხლის თანახმად, დაჯარიმებას იწვევდა გადასახადის გადამხდელის მიერ საგადასახადო დეკლარაციაში ან/და გაანგარიშებებში გადასახადის ოდენობის შემცირება. ამავე კოდექსის მე-9 მუხლი განსაზღვრავდა იმ გადასახადების სახეებს, რომლებიც მოქმედებდა საქართველოში, ხოლო გადასახადების ჩამონათვალში საერთო სარგებლობისათვის საავტომობილო გზებით სარგებლობისათვის გადასახადი გათვალისწინებული არ იყო და მოსარჩელისათვის საქართველოს საგადასახადო კოდექსით გაუთვალისწინებელი გადასახადის შემცირებისათვის ჯარიმის დაკისრება მოკლებული იყო კანონიერ საფუძველს.
მოსარჩელის მტკიცებით, ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2005 წლის 22 აპრილის აქტით ი/ს ,,გ. ნ.-ს” დაეკისრა ჯარიმის გადახდა 1000 ლარის ოდენობით აღრიცხვის წესების დარღვევის გამო. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 133-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, გადასახადის გადამხდელის მიერ შემოსავლებისა და ხარჯების, აგრეთვე, გადასახადებით დასაბეგრი სხვა ობიექტების აღრიცხვის წესის დარღვევა ერთ საგადასახადო პერიოდში იწვევდა დაჯარიმებას 1000 ლარის ოდენობით. ამავე მუხლის მე-5 ნაწილში დაკონკრეტებული იყო, თუ რა ითვლებოდა გადასახადებით დასაბეგრი სხვა ობიექტების აღრიცხვის წესის დარღვევად, კერძოდ, ამგვარ დარღვევად ითვლებოდა პირველადი დოკუმენტების, სასაქონლო ზედნადებების (დღგ-ს საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების), საბუღალტრო აღრიცხვის რეგისტრების უქონლობა ან დადგენილი წესის დარღვევით მათი წარმოება, სათამაშო ბიზნესის გადასახადის გადახდის ნიშნის ან/და დალუქვის გარეშე შესაბამისი დაბეგვრის ობიექტის არსებობა, აგრეთვე, ბუღალტრული აღრიცხვის ანგარიშებზე და ანგარიშგებაში გადასახადის გადამხდელის სამეურნეო ოპერაციების, ფულადი სახსრების, მატერიალური ფასეულობების, არამატერიალური აქტივებისა და ფინანსური დაბანდებების სისტემატურად (კალენდარული წლის განმავლობაში ორჯერ და მეტჯერ) არადროულად ან არასწორად ასახვა. ერთი კალენდარული წლის განმავლობაში ორჯერ და მეტჯერ აღრიცხვის წესების დარღვევა შემმოწმებლის მიერ გამოვლენილი არ ყოფილა. ამდენად, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 133-ე მუხლით გათვალისწინებული სანქციის გამოყენება ი/ს ,,გ. ნ.-ის” მიმართ არამართებული იყო.
აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ მოითხოვა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2005 წლის 22 აპრილის აქტის ბათილად ცნობა ი/ს ,,გ. ნ.-სთვის” ბიუჯეტის სასარგებლოდ დამატებით 93368 ლარის დარიცხვის თაობაზე.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 5 ივნისის სხდომაზე მოსარჩელის წარმომადგენელმა დამატებით განმარტა, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ფინანსური პოლიციის მიერ დღგ-ს ნაწილში 2005 წლის 5 აგვისტოს დანიშნული ექსპერტიზის დასკვნის მიხედვით, მოსარჩელეს გააჩნდა დღგ-ში ზედმეტობა 29917 ლარის ოდენობით.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 5 ივნისის გადაწყვეტილებით ი/მ “გ. ნ.-ის” სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად, ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2005 წლის 22 აპრილის აქტი ი/მ “გ. ნ.-ის” შემოწმების შესახებ და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციას დაევალა, საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების ხელახალი შესწავლისა და გამოკვლევის შემდეგ, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 53-ე და 96-ე, ასევე საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-80 მუხლების მოთხოვნათა დაცვით, იმავე გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლიდან ერთი თვის ვადაში ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა ბიუჯეტის წინაშე ი/მ “გ. ნ.-ის” დავალიანების საკითხთან დაკავშირებით.
საქალაქო სასამართლომ საქმის მასალების მიხედვით, დადგენილად მიიჩნია, რომ ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის მიერ ი/ს “გ. ნ.-ში” ჩატარებული კამერალური საგადასახადო შემოწმება შეეხო 2004 წლის 1 იანვრიდან 2005 წლის 1 აპრილამდე საანგარიშო პერიოდს. ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2005 წლის 22 აპრილის საგადასახადო შემოწმების აქტის საფუძველზე, ი/მ “გ. ნ.-ს” ბიუჯეტის სასარგებლოდ დამატებით დაერიცხა 93368 ლარი, მათ შორის, ძირითადი თანხა _ 64380,4 ლარი, ჯარიმა _ 18971,6 ლარი და საურავი _ 10016 ლარი. დარიცხული თანხიდან დამატებული ღირებულების გადასახადი შეადგენდა 89461 ლარს, საერთო სარგებლობისათვის საავტომობილო გზებით სარგებლობისათვის გადასახადი – 1687 ლარს, საშემოსავლო გადასახადი – 3 ლარს, სოციალური გადასახადი – 1217 ლარს, ხოლო აღრიცხვის წესის დარღვევისათვის – 1000 ლარს.
საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 112-ე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, თუ კამერალური საგადასახადო შემოწმების შედეგად გამოვლენილი შეცდომები იწვევდა გადასახადის თანხის ცვლილებას (შემცირებას ან გაზრდას), მაშინ კამერალური საგადასახადო შემოწმების განმახორციელებელი უფლებამოსილი პირი ადგენდა საგადასახადო შემოწმების აქტს და აწერდა ხელს მასზე. აღნიშნულ აქტს ამტკიცებდა საგადასახადო ორგანოს უფროსი/მისი მოადგილე. საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ წარმოდგენილი მტკიცებულებებით არ დგინდებოდა, რომ ზემოაღნიშნული შემოწმების აქტი კანონის ხსენებული იმპერატიული მოთხოვნის შესაბამისად, დამტკიცებული იყო უფლებამოსილი პირის მიერ. ამავე მუხლის მე-6 ნაწილის იმპერატიული მოთხოვნის მიხედვით, კამერალური საგადასახადო შემოწმების შედეგად გადასახადის დარიცხული თანხის შესახებ გადასახადის გადამხდელს ეგზავნებოდა ,,საგადასახადო მოთხოვნა” ამ კოდექსით დადგენილი წესით, რომელიც ამავე კოდექსის მე-80 მუხლის შესაბამისად, წარმოადგენდა, აგრეთვე, ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს. საქმის მასალებით დადგენილი იყო, რომ 2005 წლის 22 აპრილს ჩატარებული კამერალური საგადასახადო შემოწმების შედეგად გადასახადის დარიცხული თანხის შესახებ მოსარჩელეს საგადასახადო ორგანოს მიერ ,,საგადასახადო მოთხოვნა” ხსენებული მუხლის შესაბამისად არ წარდგენია. ამდენად, მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანო, საქართველოს საგადასახადო და ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსების შესაბამისად, ვალდებული იყო, გაეხსნა ადმინისტრაციული წარმოება, მოეწვია დაინტერესებული მხარე, მოესმინა მისი ახსნა-განმარტება და საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ, გამოეცა ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი.
საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ, ვინაიდან შემოწმების აქტი წარმოადგენდა ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს, იგი გამოცემული უნდა ყოფილიყო ადმინისტრაციული წარმოებისას საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევის საფუძველზე, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-ე მუხლის მოთხოვნების გათვალისწინებით. გასაჩივრებული აქტი შეიცავდა ი/მ “გ. ნ.-ის” მიმართ დღგ-ს ნაწილში ურთიერთგამომრიცხავ დებულებებს, კერძოდ, ი/მ “გ. ნ.-ი” რეგისტრირებული იყო ქ. თბილისის საბურთალოს რაიონის სასამართლოს 1999 წლის 4 მარტის ¹5ა/1-2539 დადგენილებით და გადასახადის გადამხდელად აღრიცხვაზე იმყოფებოდა ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის ვაკე-საბურთალოს განყოფილებაში, ამასთან, იგი იყო დღგ-ს გადამხდელი 1999 წლის 1 აპრილიდან და მისი საქმიანობის ძირითად საგანს წარმოადგენდა სასტუმრო მომსახურება და მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლების მშენებლობა. გასაჩივრებულ შემოწმების აქტში დასკვნის სახით გაკეთებული განმარტება იმის შესახებ, რომ ი/მ “გ. ნ.-ის” მიერ დღგ-ს ჩათვლები ექვემდებარებოდა გაუქმებას, ვინაიდან შეუძლებელი იყო წინასწარ განსაზღვრულიყო, მოხდებოდა თუ არა აშენებული შენობის მიწოდება აშენებიდან 2 წლის განმავლობაში, დაუსაბუთებელი იყო საქართველოს 2005 წლის 1 იანვრამდე მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 101-ე მუხლის პირველი ნაწილის ,,ზ” ქვეპუნქტის ნორმასთან მიმართებაში, რამდენადაც აღნიშნული ნორმის თანახმად, დღგ-საგან გათავისუფლებული იყო უძრავი ქონების მიწოდება, გარდა ახლად აშენებული საცხოვრებელი შენობისა, ხოლო ახლად აშენებულად ითვლებოდა საცხოვრებელი შენობა აშენებიდან 2 წლის განმავლობაში. ამდენად, გასაჩივრებული აქტი გამოცემული იყო საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ზემოაღნიშნული გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების გარეშე, რის გამოც დარღვეული იყო საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 53-ე და 96-ე მუხლების მოთხოვნები.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 5 ივნისის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციამ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 19 ივნისის საოქმო განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექცია შეიცვალა მისი უფლებამონაცვლე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის საგადასახადო ინსპექციით.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 11 მარტის საოქმო განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის საგადასახადო ინსპექცია შეიცვალა მისი უფლებამონაცვლე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრით (საგადასახადო ინსპექცია).
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 25 მარტის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 5 ივნისის გადაწყვეტილება.
სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ამ შემთხვევაში სააპელაციო საჩივარში მითითებული გარემოებები არ ქმნიდა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-394-ე მუხლებით გათვალისწინებულ შემადგენლობას და შესაბამისად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების პროცესუალურ-სამართლებრივ საფუძვლებს. სააპელაციო სასამართლო სრულად დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებებსა და დასკვნებს საქმის ფაქტობრივ და სამართლებრივ საკითხებთან დაკავშირებით და მიიჩნია, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება იყო დასაბუთებული და კანონიერი.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 25 მარტის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალურმა ცენტრმა (საგადასახადო ინსპექცია), რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.
კასატორის მტკიცებით, გასაჩივრებულ განჩინებაში, ზოგადი განმარტებების გარდა, არანაირი მოტივაცია არ არის მითითებული, თუ რის საფუძველზე დაეთანხმა სააპელაციო სასამართლო საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილებას, რის გამოც სააპელაციო სასამართლოს მიერ დარღვეულია საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 390-ე მუხლის მე-2 ნაწილის “ე” ქვეპუნქტის იმპერატიული მოთხოვნები _ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებაში უნდა მიეთითებინა დასკვნები და კანონები, რომლებითაც იგი ხელმძღვანელობდა. ამ შემთხვევაში საუბარია კამერალურ საგადასახადო შემოწმებაზე, რომელიც ტარდება ადგილზე გაუსვლელად, გადასახადის გადამხდელის მიერ წარდგენილი პირველადი დოკუმენტებისა და საგადასახადო ინსპექციაში არსებული მასალების ურთიერთშეჯერების საფუძველზე. ჩატარებულ შემოწმებას ესწრებოდა და საჭირო ახსნა-განმარტებებს იძლეოდა ი/მ ,,გ. ნ.-ი”. კასატორი არ იზიარებს მოსარჩელის არგუმენტაციას იმის შესახებ, რომ მას არ უნდა დაერიცხოს საშემოსავლო და სოციალური გადასახადების შესაბამისი ჯარიმები საგადასახადო დეკლარაციაში გადასახადის ოდენობის შემცირებისათვის, ვინაიდან მან 2005 წლის 30 მარტს განცხადებით მიმართა საგადასახადო ინსპექციას დეკლარაციის წარდგენის ვადის გაგრძელების შესახებ, რის გამოც დეკლარაციის წარდგენის ვადა თითქოს ავტომატურად გაუგრძელდა 3 თვით. კასატორის განმარტებით, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 96-ე მუხლის გამოყენებისათვის აუცილებელ პირობას წარმოადგენს მოსალოდნელი გადასახადის გადახდა, რაც მოსარჩელის მხრიდან არ ყოფილა განხორციელებული. აღნიშნული გარემოება არ გამოუკვლევია არც საქალაქო და არც სააპელაციო სასამართლოს.
კასატორის განმარტებით, რაც შეეხება საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 133-ე მუხლის გამოყენების საკითხს, უსაფუძვლოა მოსარჩელის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ აღნიშნული მუხლი არ უნდა ყოფილიყო გამოყენებული, ვინაიდან ერთი კალენდარული წლის განმავლობაში ორჯერ ან მეტჯერ აღრიცხვის წესების დარღვევა გამოვლენილი არ ყოფილა. კასატორის მტკიცებით, აღნიშნული მუხლის გამოყენებისათვის სავსებით საკმარისია ერთ საგადასახადო პერიოდში თუნდაც აღრიცხვის წესის ერთი დარღვევა და ამ შემთხვევაში არანაირი მნიშვნელობა არა აქვს ერთ საგადასახადო პერიოდში აღრიცხვის წესების დარღვევის რაოდენობას. სასამართლოს მითითება საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-80 მუხლზე არის უსაფუძვლო 2005 წლის 1 იანვრამდე მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 226-ე და 239-ე მუხლებიდან გამომდინარე. საგადასახადო შეტყობინების გაგზავნას არ გააჩნია სავალდებულო ხასიათი. გარდა ამისა, გასაჩივრებული აქტი კანონით დადგენილი წესით ჩაჰბარდა ი/მ ,,გ. ნ.-ს” და შესაბამისად, მისთვის ცნობილი იყო დამატებით დარიცხული თანხების შესახებ. აქედან გამომდინარე, მხოლოდ ის გარემოება, რომ სახეზე არ ყოფილა საგადასახადო მოთხოვნა, არ შეიძლება გახდეს კანონით დადგენილი წესით შედგენილი კამერალური საგადასახადო შემოწმების აქტის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილით ბათილად ცნობის საფუძველი.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2008 წლის 16 ივნისის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) საკასაციო საჩივარი; მხარეებს მიეცათ უფლება, 2008 წლის 16 ივნისის განჩინების ჩაბარებიდან 14 დღის ვადაში წარმოედგინათ მოსაზრება, თუ რამდენად იყო დასაშვები განსახილველად საკასაციო საჩივარი საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით; საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული დასაშვებობის შემოწმება განისაზღვრა 2008 წლის 24 ივლისამდე.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2008 წლის 24 ივლისის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნა დასაშვებად საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის “ა” ქვეპუნქტით და მისი განხილვა დაინიშნა 2008 წლის 9 ოქტომბერს, მხარეთა დასწრების გარეშე.
საქართველოს უზეანესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2008 წლის 9 ოქტომბრის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) საკასაციო საჩივრის განხილვა დაინიშნა მხარეთა დასწრებით 2008 წლის 20 ნოემბერს, 11.30 საათზე.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლო გაეცნო საქმის მასალებს, მოისმინა მხარეთა ახსნა-განმარტებანი, შეამოწმა გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობა, წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობა და მიაჩნია, რომ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს.
საკასაციო სასამართლოს დადგენილად მიაჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის მიერ ი/ს “გ. ნ.-ში” ჩატარდა კამერალური საგადასახადო შემოწმება. შემოწმება შეეხო 2004 წლის 1 იანვრიდან 2005 წლის 1 აპრილამდე პერიოდს. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2005 წლის 22 აპრილის საგადასახადო შემოწმების აქტის საფუძველზე ი/ს “გ. ნ.-ს” ბიუჯეტის სასარგებლოდ დამატებით დაერიცხა 93368 ლარი, მათ შორის _ ძირითადი თანხა _ 64380,4 ლარი, ჯარიმა _ 18971,6 ლარი და საურავი _ 10016 ლარი. დარიცხული თანხიდან დამატებითი ღირებულების გადასახადი შეადგენდა _ 89461 ლარს, საერთოO სარგებლობისათვის საავტომობილო გზებით სარგებლობისათვის გადასახადი _ 1687 ლარს, საშემოსავლო გადასახადი _ 3 ლარს, სოციალური გადასახადი _ 1217 ლარს, აღრიცხვის წესის დარღვევისათვის _ 1000 ლარს.
საკასაციო სასამართლო ასევე მიუთითებს საქმის მასალებში მოყვანილ შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე: საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2005 წლის 22 აპრილის საგადასახადო შემოწმების აქტის თანახმად, ი/მ “გ. ნ.-ი” რეგისტრირებულა ქ. თბილისის საბურთალოს რაიონული სასამართლოს მიერ 1999 წლის 4 მარტის ¹5ა/1-2539 დადგენილებით. გადასახადის გადამხდელად აღრიცხვაზე იმყოფება ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის ვაკე-საბურთალოს განყოფილებაში. 1999 წლის 1 აპრილიდან არის დღგ-ს გადამხდელი და მისი საქმიანობის ძირითად საგანს წარმოადგენს სასტუმრო მომსახურება და მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლების მშენებლობა. ხსენებული აქტის თანახმად, ი/მ “გ. ნ.-ი” აშენებდა მრავალბინიან საცხოვრებელ სახლს, რომელიც მდებარეობდა ქ. თბილისში, ...-ს ქუჩის ¹41-43-ში, რაზეც არსებობდა ქ. თბილისის მთავარი არქიტექტორის 2003 წლის 14 ივლისის ¹20/586 ბრძანება, გაცემული გ. და ც. ნ.-ებზე. ი/ს “გ. ნ.-ს” გაფორმებული ჰქონდა ხელშეკრულება სს “ხ.-თან”, რომელსაც გააჩნდა ლიცენზია საპროექტო და სამშენებლო საქმიანობაზე. სს “ხ.-ის” თანამშრომელი ახორციელებდა ზედამხედველობას მშენებლობაზე და არა მშენებლობას, ხოლო ი/მ “გ. ნ.-ს” არ გააჩნდა აღნიშნული ლიცენზია. ამასთან, არსებული მშენებარე მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლი წარმოადგენდა უძრავ ქონებას, რომლის მშენებლობასაც ი/მ “გ. ნ.-ი” აწარმოებდა არა დამკვეთისათვის, არამედ საკუთარი მიზნებისათვის და ვინაიდან 2005 წლის 1 იანვრამდე მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის მე-3 ნაწილის “გ” ქვეპუნქტის მიხედვით, ჩათვლა არ წარმოებდა იმ საქონლის (სამუშაოზე, მომსახურებაზე) საწარმოებლად გამოყენებულ საქონელზე (სამუშაოზე, მომსახურებზე) გადახდილ დღგ-ზე, რომლის მიწოდებაც გათავისუფლებული იყო დღგ-საგან, მიუხედავად იმისა, გათვალისწინებული იყო თუ არა მისი შემდგომი მიწოდება. მეწარმის მიერ უძრავი ქონების მშენებლობასთან დაკავშირებული 2004 წლის საანგარიშო პერიოდში განხორციელებული დღგ-ს ჩათვლები ექვემდებარებოდა გაუქმებას, ვინაიდან შეუძლებელია წინასწარ განისაზღვროს მოხდება, თუ არა აშენებული შენობის მიწოდება აშენებიდან 2 წლის განმავლობაში (ს.ფ. 7-11).
საკასაციო სასამართლო ასევე მიუთითებს საქმეში წარმოდგენილ, 2003 წლის 12 ნოემბერს გ. ნ.-სა და სს “ხ.-ს” შორის დადებულ ხელშეკრულებაზე, რომლის 2.1 მუხლის თანახმად, შემსრულებელი იღებდა ვალდებულებას, პროექტისა და სამშენებლო ნორმების მიხედვით ეწარმოებინა მშენებლობა და გაეწია ზედამხედველობა შესრულებული სამუშაოების ხარისხისათვის (ს.ფ. 13). ამდენად, საკასაციო სასამართლო ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადასტურებულად ცნობილ საქალაქო სასამართლოს მიერ დადგენილ იმ გარემოებას, თუ რამდენად კარგად და სწორად იქნა შესწავლილი ის დოკუმენტები, რომლებსაც დაეფუძნა სადავო საგადასახადო შემოწმების აქტი. აღნიშნული საგადასახადო შემოწმების აქტი კი გამოცემულ იქნა მტკიცებულებების, მათ შორის _ 2003 წლის 12 ნოემბერს გ. ნ.-სა და სს “ხ.-ს” შორის დადებული ხელშეკრულების გამოკვლევის გარეშე.
საკასაციო სასამართლო ყურადღებას მიაქცევს დღგ-ს, როგორც გადასახადის ერთ-ერთი სახის, თავისებურებაზე. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (1997 წ.) 90-ე მუხლის შესაბამისად, დღგ, როგორც არაპირდაპირი გადასახადი, წარმოადგენდა საქართველოს ტერიტორიაზე საქონლის, სამუშაოს, მომსახურების წარმოებისა და მიმოქცევის პროცესში შექმნილი ღირებულების ნაწილს, აგრეთვე, საქართველოს ტერიტორიაზე შემოტანილი ყველა დასაბეგრი საქონლის ღირებულების ნაწილის ბიუჯეტში სავალდებულო შენატანს. დღგ ექვემდებარებოდა გადახდას საქონლის მიწოდების, სამუშაოს შესრულებისა და მომსახურების გაწევის ყველა სტადიაზე.
საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (1997 წ.) 96-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, დამატებული ღირებულების გადასახადით დაბეგვრის ობიექტი იყო დასაბეგრი ოპერაცია და დასაბეგრი იმპორტი. აღნიშნული მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, დასაბეგრი ოპერაციები იყო პირის მიერ საქონლის (სამუშაოს, მომსახურების) მიწოდება. იმავე კოდექსის 114-ე მუხლის მე-3 ნაწილის “გ” ქვეპუნქტის თანახმად, დღგ-ს ჩათვლა არ წარმოებდა ამ მუხლის მე-4 ნაწილის გათვალისწინებით, იმ საქონლის (სამუშაოს, მომსახურების) საწარმოებლად გამოყენებულ საქონელზე (სამუშაოზე, მომსახურებაზე) გადახდილ დღგ-ზე, რომლის მიწოდებაც გათავისუფლებული იყო დღგ-საგან, მიუხედავად იმისა, განსაზღვრული იყო თუ არა მისი შემდგომი მიწოდება.
საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (1997 წ.) 114-ე მუხლის მე-3 ნაწილის “გ” ქვეპუნქტით რეგლამენტირებული იყო დღგ-ს ჩათვლაზე უარის თქმის საფუძველი, რომელიც უშუალოდ იყო დაკავშირებული შესაბამისი საქონლის მიწოდების დღგ-საგან გათავისუფლებასთან, ანუ ამ ნორმაში აქცენტი გაკეთებული იყო და ხსენებული ნორმა მთლიანად იყო დაფუძნებული საქონლის (სამუშაოს, მომსახურების) მიწოდებაზე.
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (1997 წ.) 101-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ზ” ქვეპუნქტზე, რომლის მიხედვითაც, დღგ-საგან გათავისუფლებული იყო ბინის (გარდა სასტუმროსი) ქირა, უძრავი ქონების (გარდა ახალაშენებული საცხოვრებელი შენობისა და ახალაშენებული ჰიდროელექტროსადგურისა) მიწოდება (ახალაშენებულად ითვლებოდა საცხოვრებელი შენობა და ჰიდროელექტროსადგური აშენებიდან ორი წლის განმავლობაში).
საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (1997 წ.) 114-ე მუხლის მე-3 ნაწილის “გ” ქვეპუნქტი შინაარსობრივად დაკავშირებული იყო იმავე კოდექსის 101-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ზ” ქვეპუნქტთან. ხსენებული კავშირის არსი მდგომარეობდა 101-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ზ” ქვეპუნქტის ნორმით დადგენილი შეღავათის იმავე კოდექსის 114-ე მუხლის მე-3 ნაწილის “გ” ქვეპუნქტით რეგლამენტირებულ დღგ-ს ჩათვლაზე უარის თქმაში.
საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ მართებულად ჩათვალა, რომ საქალაქო სასამართლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მიღებისას სწორად დაეყრდნო საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის მოთხოვნას და საქმეზე მიიღო არსებითად სწორი გადაწყვეტილება, რადგან გასაჩივრებული საგადასახადო შემოწმების აქტი არ შეიძლებოდა ჩათვლილიყო დასაბუთებულად. საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მოტივაციას, რომ მოპასუხე საგადასახადო ორგანოს უნდა გამოეკვლია და სარწმუნოდ დაესაბუთებინა, ითვლებოდა თუ არა ქ. თბილისში, ...-ს ქუჩის ¹41-43-ში ი/მ “გ. ნ.-ის” მიერ აშენებული მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლი ახლად აშენებულ საცხოვრებელ სახლად, მით უფრო, იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ მოწინააღმდეგე მხარის მიერ სასამართლო სხდომაზე გაკეთებული განცხადებით ხსენებული სახლი ექსპუალატაციაში მიღებულ იქნა 2008 წელს, ხოლო საქმეში წარმოდგენილ იქნა 2007 წლის ხელშეკრულებები ქ. თბილისში, ...-ს ქუჩის ¹41-ში მშენებარე შენობა-ნაგებობაში საცხოვრებელ ბინებზე საკუთრების უფლების გასხვისების შესახებ. ამასთან, საკასაციო სასამართლო დაუსაბუთებლად მიიჩნევს სადავო აქტში დღგ-ს ჩათვლების გაუქმების საფუძვლად მხოლოდ იმ ფაქტზე მითითებას, რომ შეუძლებელია წინასწარ განისაზღვროს, მოხდება თუ არა აშენებული შენობის მიწოდება აშენებიდან 2 წლის განმავლობაში.
საკასაციო სასამართლო დამატებით მიუთითებს იმ გარემოებაზეც, რომ სადავო საგადასახადო შემოწმების აქტით საქმის არსებითი გარემოებების შესწავლისა და გამოკვლევის გარეშე მოხდა ი/ს “გ. ნ.-სთვის” საშემოსავლო, სოციალური, საერთო სარგებლობისათვის საავტომობილო გზებით სარგებლობისათვის და აღრიცხვის წესის დარღვევისათვის გადასახდების დაკისრებაც, მით უფრო, რომ სადავო აქტით გადასახადების დარიცხვის დროს მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (2004 წ.) მე-9 მუხლი არ ითვალისწინებდა საერთო სარგებლობისათვის საავტომობილო გზებით სარგებლობისათვის გადასახადს.
საკასაციო სასამართლო აღრიცხვის წესის დარღვევისათვის დაკისრებულ _ 1000 ლარის ოდენობით ჯარიმის მოსარჩელისათვის დარიცხვასთან დაკავშირებით მიუთითებს, რომ მოსარჩელემ სადავო გახადა მისთვის აღნიშნული თანხის დაკისრებაც და განმარტა, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (2004 წ.) 133-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, გადასახადის გადამხდელის მიერ შემოსავლებისა და ხარჯების, აგრეთვე გადასახადებით დასაბეგრი სხვა ობიექტების აღრიცხვის წესის დარღვევა ჩადენილი ერთ საგადასახადო პერიოდში, იწვევს დაჯარიმებას 1000 ლარის ოდებობით. იმავე მუხლის მე-5 ნაწილით დაკონკრეტებულია, თუ რა ითვალება გადასახადების დასაბეგრი სხვა ობიექტების აღრიცხვის წესის დარღვევად, კერძოდ, ამგვარ დარღვევად ითვლება პირველადი დოკუმენტების, სასაქონლო ზედნადებების (დღგ-ის საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების), საბუღალტრო აღრიცხვის რეგისტრების უქონლობა, ან დადგენილი წესის დარღვევით მათი წარმოება, სათამაშო ბიზნესის გადასახადის გადახდის ნიშნის ან/და დალუქვის გარეშე შესაბამისი დაბეგვრის ობიექტის არსებობა, აგრეთვე ბუღალტრული აღრიცხვის ანგარიშებზე და ანგარიშგებაში გადასახადის გადამხდელის სამეურნეო ოპერაციების, ფულადი სახსრების, მატერიალური ფასეულობების, არამატერიალური აქტივებისა და ფინანსური დაბანდებების სისტემატურად (კალენდარული წლის განმავლობაში ორჯერ და მეტჯერ) არადროულად ან არასწორად ასახვა. მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ ერთი კალენდარული წლის განმავლობაში ორჯერ ან მეტჯერ აღრიცხვის წესების დარღვევა შემმოწმებლის მიერ გამოვლენილი არ ყოფილა. ამდენად, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (2004 წ.) 133-ე მუხლით გათვალისწინებული სანქციის გამოყენება მის მიმართ უკანონოდ მიიჩნია. საკასაციო სასამართლო აღნიშნულთან დაკავშირებით მიუთითებს, რომ აღნიშნულის საწინააღმდეგო მტკიცებულებები მოპასუხე საგადასახადო ინსპექციის მიერ ვერ იქნა წარმოდგენილი და ვერც ხსენებული მოსაზრება იქნა გაბათილებული.
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (2004 წ.) 112-ე მუხლის მე-5 ნაწილზე, რომლის თანახმად, თუ კამერალური საგადასახადო შემოწმების შედეგად გამოვლენილი შეცდომები იწვევს გადასახადის თანხის ცვლილებას (შემცირებას ან გაზრდას), მაშინ კამერალური საგადასახადო შემოწმების განმახორციელებელი უფლებამოსილი პირი ადგენს საგადასახადო შემოწმების აქტს და აწერს ხელს მასზე. აღნიშნულ აქტს ამტკიცებს საგადასახადო ორგანოს უფროსი/მისი მოადგილე.
საკასაციო სასამართლო ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მიერ გაზიარებულ საქალაქო სასამართლოს მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით არ დგინდებოდა, რომ სადავო საგადასახადო შემოწმების აქტი, კანონის იმპერატიული მოთხოვნის შესაბამისად, დამტკიცებული იყო უფლებამოსილი პირის მიერ. ამასთან, აღნიშნულის გამაბათილებელი მტკიცებულებები მოპასუხე საგადასახადო ორგანოს მიერ ვერც შემდგომში იქნა წარმოდგენილი.
საკასაციო სასამართლო ვერ დაეთანხმება კასატორის _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის საგადასახადო ინსპექციის (რეგიონალური ცენტრი) მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ მოცემულ შემთხვევაში საგადასახადო მოთხოვნის მოსარჩელისათვის წარუდგენლობა ვერ ჩაითლება კამერალური საგადასახადო შემოწმების აქტის გაუქმების საფუძვლად, ვინაიდან 2005 წლის 1 იანვრამდე მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 226-ე და 239-ე მუხლებიდან გამომდინარე, საგადასახადო შეტყობინების (საგადასახადო მოთხოვნის) გაგზავნას არ გააჩნდა სავალდებულო ხასიათი.
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ სადავო აქტის გამოცემისას ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციას უნდა ეხელმძღვანელა იმ დროს მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (2004 წლის) 112-ე მუხლის მე-6 ნაწილის იმპერატიული მოთხოვნით, რომლის თანახმად, კამერალური საგადასახადო შემოწმების შედეგად გადასახადის დარიცხული თანხის შესახებ გადასახადის გადამხდელს ეგზავნება საგადასახადო მოთხოვნა.
საკასაციო სასამართლო დადგენილად მიიჩნევს და აღნიშნულს არც მხარეები ხდიან სადავოდ, რომ მოცემულ შემთხვევაში საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის მიერ 2005 წლის 22 აპრილს ჩატარებული კამერალური შემოწმების შედეგად გადასახადის დარიცხული თანხის შესახებ მოსარჩელეს საგადასახადო ორგანოს მიერ საგადასახადო მოთხოვნა ზემოხსენებული მუხლის შესაბამისად არ წარუდგენია.
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 53-ე მუხლის მე-5 ნაწილზე, რომლის თანახმად, ადმინისტრაციული ორგანო უფლებამოსილი არ არის, თავისი გადაწყვეტილება დააფუძნოს იმ გარემოებებზე, ფაქტებზე, მტკიცებულებებზე ან არგუმენტებზე, რომლებიც არ იქნა გამოკვლეული და შესწავლილი ადმინისტრაციული წარმოების დროს. ხსენებული კოდექსის 96-ე მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილების მიხედვით, ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია, ადმინისტრაციული წარმოებისას გამოიკვლიოს საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება და გადაწყვეტილება მიიღოს ამ გარემოებათა შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე. დაუშვებელია, ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემას საფუძვლად დაედოს ისეთი გარემოება ან ფაქტი, რომელიც კანონით დადგენილი წესით არ არის გამოკვლეული ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოპასუხე ადმინისტრაციულმა ორგანომ გასაჩივრებული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების გამოცემისას დაარღვია საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 53-ე მუხლის მე-5 ნაწილისა და 96-ე მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილების მოთხოვნები _ კასატორი ვერ ამტკიცებს, რომ სადავო აქტი დაფუძნებულია იმ გარემოებებზე, ფაქტებზე, მტკიცებულებებზე ან არგუმენტებზე, რომლებიც გამოკვლეული და შესწავლილ იქნა ადმინისტრაციული წარმოებისას.
ამდენად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ სწორად მიიჩნია დადგენილად გასაჩივრებული აქტის გამოცემისას განხორციელებული ადმინისტრაციული წარმოების დროს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მოთხოვნების დარღვევა.
საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) მოსაზრებას, რომ სააპელაციო სასამართლომ გასაჩივრებული განჩინების მიღებისას არსებითად არ იმსჯელა და არ განიხილა საგადასახადო შემოწმების აქტი და მიღებული განჩინებით გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს არაარგუმენტირებული დასკვნები და შეფასებები.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრი (საგადასახადო ინსპექცია) არასწორად მსჯელობს გასაჩივრებულ განჩინებაზე და არაფერს ამბობს უშუალოდ იმ მოტივებზე, რის გამოც სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილი, კერძოდ, ვერ აბათილებს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის პროცედურების დარღვევის თაობაზე. ამასთან, კასატორი არსებითად მსჯელობს საქმის ფაქტობრივ გარემოებებზე, მაშინ, როდესაც გასაჩივრებული განჩინების მიღებას სააპელაციო სასამართლომ საფუძვლად დაუდო ადმინისტრაციულ წარმოებასთან დაკავშირებული პროცედურული საკითხები _ მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მოთხოვნების დარღვევა.
ამასთან, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრი (საგადასახადო ინსპექცია) ასევე ვერ ასაბუთებს, რომ საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებების საფუძველზე, სააპელაციო და საქალაქო სასამართლოს შეეძლო სადავო საკითხი არსებითად გადაეწყვიტა.
საკასაციო სასამართლო განმარტავს, იმისათვის, რომ შესრულდეს კანონის მოთხოვნა და ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება იყოს კანონშესაბამისი, ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის მეტად მნიშვნელოვანი და სავალდებულო წინაპირობაა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოების გამოკვლევა, გაანალიზება, შესწავლა და გადაწყვეტილების მიღება ამ გარემოებათა კომპლექსური შეფასების შედეგად, იმისათვის, რომ თავიდან იქნეს აცილებული ადმინისტრაციული ორგანოს მხრიდან რაიმე შეცდომა და ამის საფუძველზე დაუსაბუთებელი დასკვნის გაკეთება.
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-601 მუხლის პირველ და მე-2 ნაწილებზე, რომელთა მიხედვით, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ბათილია, თუ იგი ეწინააღმდეგება კანონს ან არსებითად დარღვეულია მისი მომზადების, ან გამოცემის კანონმდებლობით დადგენილი სხვა მოთხოვნები.
ამდენად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ საქმის მასალებში წარმოდგენილი მტკიცებულებები სააპელაციო სასამართლოს არ აძლევდა შესაძლებლობას, გადაეწყვიტა სპეციფიკური ხასიათის სადავო საკითხი და სააპელაციო სასამართლომ სწორად გამოიყენა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილი.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს არ დაურღვევია მოქმედი საპროცესო კანონმდებლობა და მოცემულ საქმეზე მიიღო დასაბუთებული და კანონიერი განჩინება, რის გამოც არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილებისა და გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების სამართლებრივი საფუძველი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;
2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 25 მარტის განჩინება;
3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
