ბს-607-574 (კ-06) 22 მარტი, 2007წ.

თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის

საქმეთა პალატამ

შემადგენლობით:

მაია ვაჩაძე (თავმჯდომარე),

ლალი ლაზარაშვილი (მომხსენებელი), ნუგზარ სხირტლაძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, შეამოწმა საჯარო სამართლის იურიდიული პირის _ “მსოფლიო ბანკის მხარდაჭერით განსახორციელებელი საქართველოს სოფლის მეურნეობის განვითარების პროექტების საკოორდინაციო ცენტრის” საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 2 ივნისის გადაწყვეტილებაზე

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

სსიპ “მსოფლიო ბანკის ფინანსური მხარდაჭერით განსახორციელებელი საქართველოს სოფლის მეურნეობის განვითარების პროექტების საკოორდინაციო ცენტრმა” 2003 წლის 15 სექტემბერს სარჩელით, მოგვიანებით კი – დაზუსტებული სარჩელით მიმართა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს მოპასუხე შპს “.. ..ის” მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა დავალიანების _ 1940 ლარისა და გაწეული სასამართლო ხარჯების ანაზღაურება, რაც მოიცავდა სახელმწიფო ბაჟს 50 ლარის ოდენობით, სასამართლო დავაში მონაწილეობისათვის გაწეული მივლინების ხარჯებს 1620 ლარის ოდენობით (სასტუმროს და კვების ხარჯები) და ტრანსპორტის ხარჯს 160 ლარის ოდენობით.

მოსარჩელის მითითებით 2003 წლის 21-29 ივლისს ქ. ბათუმში ცენტრმა ჩაატარა “სოფლის მეურნეობის განვითარების პროექტის” საკრედიტო კავშირების მმართველობისათვის სასწავლო სემინარი. სემინარის მომსახურებას ფართით, საკვებით და საძინებლით უზრუნველყოფდა მოპასუხე მათ შორის 2002 წლის 21 ივლისს დადებული ... ხელშეკრულების საფუძველზე. სემინარის ხარჯები დაფინანსდა საქართველოსა და სოფლის მეურნეობის განვითარების საერთაშორისო ფონდის შორის ¹... სასესხო შეთანხმებით საქართველოსათვის გამოყოფილი კრედიტიდან (“სოფლის მეურნეობის განვითარების პროექტი,” რატიფიცირებულია საქართველოს პარლამენტის 1997 წლის 27 ივნისის ¹802-IIს დადგენილებით). აღნიშნული საერთაშორისო ხელშეკრულების მე-2 დამატების 2^ა პუნქტის შესაბამისად: “პროექტის ფარგლებში საქონელი, სამუშაო და მომსახურება არ ექვემდებარება სესხის ამღების მიერ ან მის ტერიტორიაზე დაბეგვრას, საბაჟო გადასახადსა და/ან სხვა მოსაკრებლებს. ეს ჩანაწერი, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-4 მუხლის მე-8 პუნქტის შესაბამისად, ნიშნავს, რომ ამ წყაროდან დაფინანსება გათავისუფლებულია გადასახადებისაგან, მათ შორის დღგ-გან. ამას, დამატებით, ადასტურებს საქართველოს საგადასახადო დეპარტამენტის 2002 წლის 13 მაისის ¹1-03/2737 წერილიც.

აღნიშნული საგადასახადო შეღავათების შესახებ მოპასუხეს ეცნობა ხელშეკრულების დადების დროს, როდესაც ცენტრის მიერ მას გადაეცა საერთაშორისო საკრედიტო ხელშეკრულების ამონაწერი გადასახადებისაგან განთავისუფლების შესახებ და საქართველოს საგადასახადო დეპარტამენტის 2002 წლის 13 მაისის წერილი.

მოსარჩელის მითითებით, საერთაშორისო ხელშეკრულებას, როგორც კანონმდებლობის განუყოფელ ნაწილს, “ნორმატიული აქტების შესახებ" კანონის მე-19 მუხლის პირველი პუნქტისა და “საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულების შესახებ" კანონის მე-6 მუხლის შესაბამისად ნორმატიული აქტების იერარქიაში კონსტიტუციის შემდგომი ადგილი უკავია. “ნორმატიული აქტების შესახებ” საქართველოს კანონის მე-20 მუხლისა და “საერთაშორისო ხელშეკრულებების შესახებ” საქართველოს კანონის მე-6 მუხლის შესაბამისად, ძალაში შესულ საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებასა და შეთანხმებას (მიუხედავად მათი ფორმისა და სახელწოდებისა), თუ იგი არ ეწინააღმდეგება საქართველოს კონსტიტუციას, აქვს უპირატესი იურიდიული ძალა შედასახელმწიფოებრივი ნორმატიული აქტების მიმართ. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელის აზრით, საქართველოს სახელმწიფოსა და სოფლის მეურნეობის განვითარების საერთაშორისო ფონდს შორის დადებული საერთაშორისო ხელშეკრულება შიდასახელმწიფოებრივ ნორმატიულ აქტებზე და, შესაბამისად, საქართველოს საგადასახადო კოდექსთან მიმართებაში იერარქიულად უფრო მაღალ საფეხურზე დგას. “ნორატიული აქტების შესახებ" საქართველოს კანონის 25-ე მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, ნორმატიულ აქტებს შორის წინააღმდეგობის წარმოქმნისას უპირატესობა ენიჭება იერარქიის უფრო მაღალ საფეხურზე მდგომ ნორმატიულ აქტს. სამოქალაქო კოდექსის მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, კანონის არცოდნა ან მისი არასათანადოდ გაგება არ შეიძლება იყოს კანონის გამოუყენებლობის ან/და ამ კანონით გათვალისწინებული პასუხისმგებლობისაგან განთავისუფლების საფუძველი. სწორედ აღნიშნული მიზეზით, მოსარჩელის განმარტებით, ხელშეკრულების მე-3 მუხლის 2.3 პუნქტის თანახმად, სემინარის მომსახურების სავარაუდო ღირებულება დღგ-ის გარეშე იყო გაანგარიშებული. მოპასუხის 2002 წლის 29 ივლისის ¹51 ანგარიშ-ფაქტურასა და @¹003 პროფორმა-ინვოისში მითითებული დაზუსტებული თანხა _ 11,846. 00 ლარი ნაჩვენები იყო დღგ-ის გარეშე, რის თანახმადაც მოხდა საბოლოო ანგარიშსწორება. აღნიშნულის შემდეგ კი მოპასუხის 2002 წლის 29 ივლისის აა-70 სერიის ¹041007 საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურიდან გაირკვა, რომ სემინარის მომსახურების ღირებულება დღგ-ის თანხასაც შეიცავდა, ანუ მოპასუხემ საქართველოს კანონმდებლობის და ხელშეკრულების სრული იგნორირებით გადაახდევინათ დღგ-ს თანხა 1940 ლარის ოდენობით. 2002 წლის 13 ნოემბრის წერილით ცენტრმა აცნობა მოპასუხეს დარღვევის შესახებ და დამატებით განუსაზღვრა ვადა თანხის უკან დაბრუნებისათვის, თუცა არც ამ წერილს მოჰყოლია მოპასუხის მხრიდან რეაგირება.

მოსარჩელის მითითებით, აღნიშნული ქმედებით (საკრედიტო თანხების კანონდარღვევით ხარჯბით) უხეშად დაირღვა საქართველოს მიერ რატიფიცირებული საერთაშორისო ხელშეკრულებით აღებული ვალდებულებები. მსგავსი დარღვევები კი შეიძლება გახდეს საფუძველი, რათა სოფლის მეურნეობის განვითარების საერთაშორისო ფონდმა (IFAD) აღარ დააფინანსოს საქართველოში მიმდინარე პროექტები. ყველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით საქართველოსა და სოფლის მეურნეობის განვითარების საერთაშორისო ფონდს შორის ¹... სასესხო შეთანხმების საფუძველზე, “ნორმატიული აქტების შესახებ" საქართველოს კანონის მე-20 მუხლის, “საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებების შესახებ" კანონის მე-6 მუხლის, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 982-ე, 992-ე, 408-ე მუხლების და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 198-ე მუხლის შესაბამისად სარჩელი ექვემდებარება დაკმაყოფილება (ს.ფ. 2-5; 69-72).

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2003 წლის 11 დეკემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა (ს.ფ. 113-114).

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა სსიპ “მსოფლიო ბანკის ფინანსური მხარდაჭერით განსახორციელებელი საქართველოს სოფლის მეურნეობის განვითარების პროექტების საკოორდინაციო ცენტრმა,” რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა (ს.ფ. 118-121).

აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის 2004 წლის 11 ივნისის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა: ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2003 წლის 11 დეკემბრის გადაწყვეტილება გაუქმდა და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე იმავე სასამართლოს (ს.ფ. 159-162).

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2004 წლის 8 ოქტომბრის განჩინებით საქმეში მესამე პირად ჩაბმულ იქნა ბათუმის საგადასახადო ინსპექცია, ადმინისტრაციული საპროესო კოდესის მე-16 მუხლის 1-ლი ნაწილის საფუძველზე (ს.ფ. 173).

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2005 წლის 9 მარტის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა: შპს “.. ..ს” დაეკისრა დღგ-ის სახით მიღებული თანხა 1940 ლარის ოდენობით მოსარჩელის _ სსიპ “მსოფლიო ბანკის ფინანსური მხარდაჭერით განსახორციელებელი საქართველოს სოფლის მეურნეობის განვითარების პროექტების საკოორდინაციო ცენტრის” სასარგებლოდ, მასვე დაეკისრა სახელმწიფო ბაჟი 153 ლარისა და საპროცესო ხარჯები 1956 ლარის ოდენობით.

პირველი ინსტანციის სასამართლომ გადაწყვეტილება შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებსა და სამართლებრივ საფუძვლებს დაამყარა:

დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ 2002 წლის 21-29 ივლისს ქ. ბათუმში ცენტრმა “სოფლის მეურნეობის განვითარების პროექტის საკრედიტო კავშირების მმართველობისათვის სასწავლო სემინარი ჩაატარა. მოპასუხეს სემინარის მომსახურეობა ფართით, საკვებითა და საძინებლით უნდა უზრუნველეყო მათ შორის 2002 წლის 21 ივლისს დადებული Pჩჩ-Lშ-F-047 ხელშეკრულების საფუძველზე.

სემინარის ხარჯების დაფინანსების წყარო იყო საქართველოსა და სოფლის მეურნეობის განვითარების საერთაშორისო ფონდს შორის სასესხო შეთანხმებით საქართველოსათვის გამოყოფილი საკრედიტო რესურსი. სასამართლოს მითითებით, საერთაშორისო ხელშეკრულების მე-2^ა პუნქტით და საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 4.8 მუხლის თანახმად, ზემოაღნიშნული წყაროდან დაფინანსება განთავისუფლებულია გადასახადისაგან, მათ შორის, დღგ-ის გადასახადისაგანაც, რასაც საქართველოს საგადასახადო დეპარტამენტის 2002 წლის 13 მაისის ¹1-03/2737 წერილი ადასტურებს. სასამართლომ დადასტურებულად მიიჩნია ის ფაქტიც, რომ საგადასახადო შეღავათების შესახებ მოსარჩელემ მოპასუხეს ხელშეკრულების დადებისას აცნობა, მაგრამ მიუხედავად ამისა, მოპასუხემ მოსარჩელეს 2002 წლის 29 ივლისს გაუგზავნა საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურები, რომელიც სემინარის მომსახურების ღირებულებას დღგ-ის გათვალისწინებით შეიცავდა. აღნიშნული დარღვევების შესახებ ცენტრმა აცნობა შპს “.. ..ს” და დამატებით განუსაზღვრა ვადა თანხის უკან დაბრუნებისათვის, თუმცა მოპასუხის მხრიდან მოსარჩელის წერილს რეაგირება არ მოჰყოლია.

სასამართლოში საქმის განხილვისას მოპასუხემ სადავოდ გახადა ის ფაქტი, რომ მოსარჩელეს მისთვის არ წარუდგენია წერილობითი დოკუმენტი, რომელიც დაადასტურებდა ცენტრის განთავისუფლებას დღგ-ის გადასახადისაგან. მოპასუხემ ასევე სადავოდ გახადა ის ფაქტი, რომ შპს “.. ..ის” ახალ მესაკუთრეს არანაირი ვალდებულება მოსარჩელესთან ძველ ვალებზე არ გააჩნია. აღნიშნული მოტივაცია საქალაქო სასამართლომ არ გაიზიარა, რადგან საქმეში არსებული მტკიცებულებების თანახმად შპს “.. ..მა,” როდესაც დადო ხელშეკრულება მოსარჩელესთან, ხელშეკრულების 33. პუნქტით შეიტყო, რომ სსიპ “მსოფლიო ბანკის ფინანსური მხარდაჭერით განსახორციელებელი საქართველოს სოფლის მეურნეობის განვითარების პროექტების საკოორდინაციო ცენტრი” განთავისუფლებული იყო დღგ-ის გადასახადისაგან, ვინაიდან აღნიშნული სემინარის ხარჯების დაფინანსების წყარო იყო საქართველოს სოფლის მეურნეობის განვითარების საერთაშორისო ფონდს შორის ¹-450-GE სასესხო შეთანხმებით საქართველოსათვის გამოყოფილი საკრედიტო რესურსი.

სასამართლოს მითითებით, საქართველოს პარლამენტის 1997 წლის 27 ივნისს (¹802-II-ს) დადგენილებით რატიფიცირებული საქართველოსა და სოფლის მეურნეობის განვითარების საერთაშორისო ფონდს შორის 1997 წლის 15 მაისის სასესხო შეთანხმების დამატება 2-ის 2ა-ს თანახმად, “პროექტის ფარგლებში შეძენილი საქონელი, სამუშაოები და მომსახურება არ ექვემდებარება სესხის ამღების მიერ ან მის ტერიტორიაზე დაბეგვრას, საბაჟო გადასახადსა და სხვა მოსაკრებლებს,” საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 41.1 მუხლის “გ” ქვეპუნქტის შესაბამისად, საშემოსავლო გადასახადით არ იბეგრება ფიზიკურ პირთა შემოსავლები. ასეთი შემოსავლის სახეა გრანტი. ამასთან, სასამართლოს მითითებით, “საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულების შესახებ” საქართველოს კანონის მე-6 მუხლის მოთხოვნა, რომლის მე-2 პუნქტის თანახმად, საქართველოს ხელშეკრულების, თუ იგი არ ეწინააღმდეგება საქართველოს კონსტიტუციას, აქვს უპირატესი იურიდიული ძალა შიდასახელმწიფოებრივი ნორმატიული აქტების მიმართ.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლომ 1997 წლის 15 მაისის სასესხო შეთანხმება მიიჩნია საქართველოს პარლამენტის მიერ რატიფიცირებულ საერთაშორისო ხელშეკრულებად, რომელიც სარგებლობს უპირატესი უფლებით შიდასახელმწიფოებრივ ნორმატიულ აქტებთან შედარებით, შესაბამისად, მოსარჩელე განთავისუფლებული იყო დღგ-ის გადასახადისაგან, რაც მითითებული იყო მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის დადებულ ხელშეკრულებაშიც. ამასთან, სასამართლოს მითითებით, თუ მოპასუხე ეჭვქვეშ დააყენებდა 2002 წლის 21 ივლისის ხელშეკრულების მე-3 პუნქტის 3.3 ქვეპუნქტის მოთხოვნას, მას თავიდანვე არ უნდა გაეფორმებინა აღნიშნული ხელშეკრულება ან უნდა მოეძია შესაბამისი კანონი, რომელიც ითვალისწინებდა მოსარჩელის დღგ-საგან განთავისუფლებას, რადგანაც საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 3.2 მუხლის თანახმად, კანონის არცოდნა ან მისი არასათანადო გაგება არ შეიძლება იყოს კანონის გამოუყენებლობის ანდა ამ კანონით გათვალისწინებული პასუხისმგებლობისაგან განთავისუფლების საფუძველი. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 316-ე მუხლის თანახმად, მოსარჩელეს სრული უფლება ჰქონდა მოპასუხეს ზემოაღნიშნული ხელშეკრულებით ნაკისრ ვალდებულებათა შესრულება მოეთხოვა.

შპს “.. ..ის” წარმომადგენლის მოსაზრება, რომ ვინაიდან საქმის სასამართლოში განხილვის დროისათვის .. ..ი გაყიდული იყო აუქციონის წესით და მას ჰყავდა ახალი მესაკუთრე, როგორც შეთანხმებაში იყო მითითებული, იგი არ აგებდა პასუხს .. ..ის ძველ ვალებზე, საქალაქო სასამართლომ არ გაიზიარა და განმარტა, რომ ვინაიდან საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 198-ე და 408-ე მუხლების თანახმად ყველა მოთხოვნა და უფლება ისეთსავე მდგომარეობაში გადადის ახალ პირზე, როგორშიც ისინი ძველი მფლობელის ხელში იყო და ვინაიდან მოსარჩელის დავა სასამართლოში დაწყებულია .. ..ის გასხვისებამდე, ამიტომ თუ აღნიშნული პრეტენზია გააჩნდა ახალ მესაკუთრეს, მას უნდა ეცნობებინა მოსარჩელისათვის ქონების შეძენამდე.

სასამართლოს მოსარჩელის მოთხოვნა პროცესის ხარჯების დაკისრების ნაწილში საფუძვლიანად მიიჩნია საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 198-ე, 982-ე და 992-ე მუხლებისა და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლების საფუძველზე (ს.ფ. 211-215).

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა შპს “.. ..მა,” რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

აპელანტის მითითებით, 2002 წლის 21 ივლისს, სემინარის დაწყების დღეს, მხარეებმა დადეს ხელშეკრულება, რა დროსაც საკოორდინაციო ცენტრს არ წარმოუდგენია სასწავლო სემინარის დაფინანსების წყაროს განმსაზღვრელი საერთაშორისო შეთანხმება, რომელსაც მათი თქმით, სემინარის დასრულებამდე წარმოადგენდნენ. მხოლოდ სემინარის დამთავრებიდან რამდენიმე თვის შემდეგ ფაქსით გადასცეს 1997 წლის 15 მაისის საქართველოსა და სოფლის მეურნეობის განვითარების საერთაშორისო ფონდს შორის დადებული სასესხო შეთანხმება მისი დამატება ¹2-ის გარეშე, რომელიც დაადასტურებდა, რომ საკოორდინაციო ცენტრი თავისუფლდებოდა დღგ-ისაგან. სასწავლო სემინარი დამთავრდა 2002 წლის 29 ივლისს, შპს “.. ..მა” სასწავლო ცენტრის მიერ მის ანგარიშზე ჩარიცხული 11846 ლარიდან 1940 ლარი დღგ-ის საგადასახადო ანგარიშფაქტურები და სხვა დოკუმენტები გადასცა საკოორდინაციო ცენტრს, ანუ ზუსტად შეასრულა საგადასახადო კოდექსის 113-ე და 115-ე მუხლების მოთხოვნები, წინააღმდეგ შემთხვევაში დადგებოდა საგადასახადო კოდექსის 120-121-ე მუხლებით გათვალისწინებული პასუხისმგებლობა. ამასთან, შპს “.. ..მა” კეთილსინდისიერად და ზუსტად დაცულ ვადებში შეასრულა საკოორდინაციო ცენტრთან დადებული ხელშეკრულების პირობები და ყველა სათანადო დოკუმენტი დაუყოვნებლივ გადასცა საკოორდინაციო ცენტრს.

აპელანტის მოსაზრებით, 2002 წლის 29 ივლისს, საკოორდინაციო ცენტრისათვის საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების ჩაბარების დღიდან, საკოორდინაციო ცენტრს უნდა ემოქმედა საგადასახადო კოდექსის 119-ე მუხლის შესაბამისად და არა იმგვარად, რომ წელიწადნახევრის დაგვიანებით პრეტენზიები განეცხადებინა შპს “.. ..ისათვის,” რომელიც მას 1940 ლარს ვერ დაუბრუნდებდა, ვინაიდან საგადასახადო კოდექსის 119-ე მუხლის თანახმად, გრანტის მიმღებ პირს, რომელიც ყიდულობს გრანტის ხელშეკრულების პირობებით გათვალისწინებულ საქონელს ან/და იმავე საწყისებზე იღებს სამუშაოს ან მომსახურებას, უფლება აქვს, აინაზღაუროს ამ საქონლისათვის, სამუშაოსა და მომსახურებისათვის გადახდილი დღგ საგადასახადო ორგანოში საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის წარდგენის შემდეგ, ანუ საკოორდინაციო ცენტრს 2002 წლის 29 ივლისიდან 3 თვის განმავლობაში მის ტერიტორიულ საგადასახადო ორგანოში უნდა განეხორციელებინა საგადასახადო კოდექსის 119-ე მუხლით გათვალისწინებული ქცევის წესი, რაც არ განახორციელა და წელიწადნახევრის შემდეგ წაუყენა პრეტენზია შპს “.. ..ს” (ს.ფ. 221-223).

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 2 ივნისის გადაწყვეტილებით შპს “.. ..ის” სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2005 წლის 9 მარტის გადაწყვეტილება პროცესის ხარჯების _ 1956 ლარის ნაწილში გაუქმდა და ახალი გადაწყვეტილებით შპს “.. ..ს” დაეკისრა 579,70 ლარი, დანარჩენ ნაწილში გადაწყვეტილება უცვლელად დარჩა.

სააპელაციო სასამართლომ გადაწყვეტილება შემდეგნაირად დაასაბუთა:

დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ 1997 წლის 15 მაისს დაიდო სასესხო შეთანხმება საქართველოსა და სოფლის მეურნეობის განვითარების საერთაშორისო ფონდს შორის, რომელიც რატიფიცირებულ იქნა საქართველოს პარლამენტის 1997 წლის 27 ივნისის დადგენილებით. ხელშეკრულების დამატება 2-ის 2 (ა) პუნქტის თანახმად, პროექტის ფარგლებში შეძენილი საქონელი, სამუშაოები და მომსახურება არ ექვემდებარებოდა სესხის ამღების მიერ ან მის ტერიტორიაზე დაბეგვრას, საბაჟო გადასახადს და სხვა მოსაკრებლებს. აღნიშნული პროექტის განხორციელების მიზნით მოსარჩელე საკოორდინაციო ცენტრმა 2002 წლის 21 ივლისს დადო ხელშეკრულება შპს “.. ..თან." მითითებული ხელშეკრულების მე-3 თავის 2.3 პუნქტის მიხედვით, თანხა არ შეიცავს დღგ-ს. სამოქალაქო კოდექსის 327-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად კი ხელშეკრულება დადებულად ითვლება, თუ მხარეები მის ყველა არსებით პირობაზე შეთანხმდნენ საამისოდ გათვალისწინებული ფორმით. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, აღნიშნული ნორმიდან გამომდინარე, საკოორდინაციო ცენტრი და შპს “.. ..ი" შეთანხმდნენ, რომ მოსარჩელე “.. ..ს" გადაუხდიდა მომსახურების თანხას დღგ-ს გარეშე. სამოქალაქო კოდექსის 361-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით კი ვალდებულება უნდა შესრულდეს ჯეროვნად, კეთილსინდისიერად, დათქმულ დროსა და ადგილას. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნით, შპს “.. ..ს" არ უნდა გადაეხდევინებინა საკოორდინაციო ცენტრისათვის დღგ-ს თანხა 1940 ლარი (ს.ფ. 14).

საქართველოს კონსტიტუციის მე-6 მუხლის მე-2 პუნქტის მეორე წინადადების მიხედვით, საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებას ან შეთანხმებას, თუ იგი არ ეწინააღმდეგება საქართველოს კონსტიტუციას, კონსტიტუციურ შეთანხმებას, აქვს უპირატესი იურიდიული ძალა შიდასახელმწიფოებრივი ნორმატიული აქტების მიმართ. ასევე ნორმატიული აქტების შესახებ კანონის მე-19 მუხლის მიხედვით, საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულება და შეთანხმება იერარქიულად უფრო მაღლა მდგომი აქტია საქართველოს შიდა სახელმწიფოებრივ აქტებთან შედარებით. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, საქართველოსა და სოფლის მეურნეობის განვითარების საერთაშორისო ფონდს შორის დადებულ 1997 წლის 15 მაისის ხელშეკრულებას ჰქონდა უპირატესი იურიდიული ძალა ამ ხელშეკრულების დროს არსებულ 1997 წლის საგადასახადო კოდექსთან, თანახმად ნორმატიული აქტების შესახებ კანონის 25-ე მუხლისა. “საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულების შესახებ” კანონის მე-6 მუხლის მე-2 პუნქტის მიხედვით, საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებას, თუ იგი არ ეწინააღდეგება საქართველოს კონსტიტუციას, აქვს უპირატესი იურიდიული ძალა შიდა სახელმწიფოებრივი ნორმატიული აქტების მიმართ. დასახელებული ნორმებიდან გამომდინარე, რამდენადაც 1997 წლის 15 მაისის საერთაშორისო ხელშეკრულების დამატება 2-ის 2(ა) პუნქტის მიხედვით, პროექტის ფარგლებში განხორციელებული მომსახურება არ ექვემდებარებოდა დაბეგვრას, სააპელაციო სასამართლოს აზრით, შპს “.. ..ს" საკოორდინაციო ცენტრისათვის დღგ-ს თანხა არ უნდა გადაეხდევინებინა.

აპელანტის მოსაზრება, რომ ურთიერთობა უნდა მოწესრგებულიყო 1997 წლის საგადასახადო კოდექსის 119-ე მუხლით, რადგან სახეზე იყო გრანტის ხელშეკრულება, სააპელაციო სასამართლომ იმ მოტივით არ გაიზიარა, რომ 15 მაისს საქართველოსა და საერთაშორისო ფონდს შორის დაიდო არა გრანტის, არამედ _ სესხის ხელშეკრულება.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სააპელაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილებულიყო ნაწილობრივ პროცესის ხარჯების ნაწილში. საქმეში არსებული სამივლინებო ხარჯები გაანგარიშებული იყო 2003 წლის 9 სექტემბრიდან სარჩელი კი შეტანილ იქნა 15 სექტემბერს, რის გამოც უნდა მომხდარიყო პროცესის ხარჯების კორექტირება და საბოლოოდ, შპს “.. ..ს" მოსარჩელის სასარგებლოდ უნდა დაკისრებოდა პროიცესის ხარჯები 579,70 ლარის ოდენობით (ს.ფ. 251-257).

აღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა სსიპ “მსოფლიო ბანკის ფინანსური მხარდაჭერით განსახორციელებელი საქართველოს სოფლის მეურნეობის განვითარების პროექტების საკოორდინაციო ცენტრმა”, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება პროცესის ხარჯების შემცირების ნაწილში და ამ ნაწილში სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

კასატორმა მიუთითა, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, პროცესის ხარჯებს შეადგენს სასამართლო ხარჯები და სასამართლოსგარეშე ხარჯები. ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, სასამართლოსგარეშე ხარჯებს წარმოადგენს ადვოკატისათვის გაწეული ხარჯები, დაკარგული ხელფასი (განაცდური), მტკიცებულებათა უზრუნველყოფად გაწეული ხარჯები და მხარეთა სხვა აუცილებელი ხარჯები. სწორედ ამ უკანასკნელს განეკუთვნებოდა საკოორდინაციო ცენტრის მიერ 2003 წლის 9 სექტემბრიდან 15 სექტემბრამდე გაწეული ხარჯები, რადგან სასარჩელო განცხადების სასამართლოში წარდგენამდე საკოორდინაციო ცენტრი კიდევ ერთხელ შეეცადა შპს “.. ..თან" შეთანხმების მიღწევას, რაც ვერ მოხდა და შესაბამისად, სასარჩელო განცხადება საკოორდინაციო ცენტრის იურისტმა შეიტანა 2003 წლის 15 სექტემბერს. კასატორის მითითებით, სასამართლომ ასევე არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ საკოორდინაციო ცენტრის ადგილსამყოფელს წარმოადგენდა ქ. თბილისი და მათ მიერ ქ. ბათუმის საქალაქო სასამართლოში სასარჩელო განცხადების წარდგენისათვის საჭირო იყო წარმომადგენლის მივლინება, რასაც შესაბამისად თან სდევდა სამივლინებო ხარჯები. შესაბამისად კასატორის აზრით, ვინაიდან გადაწყვეტილება სასამართლო ხარჯების შემცირების ნაწილში იურიდიულად დაუსაბუთებელია, საქართველოს საოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის “ე" ქვეპუნქტის საფუძველზე ამ ნაწილში იგი უნდა ჩაითვალოს კანონის დარღვევით მიღებულად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ სსიპ “მსოფლიო ბანკის ფინანსური მხარდაჭერით განსახორციელებელი საქართველოს სოფლის მეურნეობის განვითარების პროექტების საკოორდინაციო ცენტრის” საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას, შემდეგ გარემოებათა გამო:

ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების ამომწურავ პირობებს, როგორიცაა: ა. საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის შედეგზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

კასატორი ვერ ასაბუთებს გასაჩივრებულ ნაწილში სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რამაც არსებითად იმოქმედა საქმის შედეგზე და განაპირობა შედეგობრივად არასწორი გადაწყვეტილების გამოტანა. კასატორი ვერ ამტკიცებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ გასაჩივრებულ ნაწილში საქმის ფაქტოებრივი გარემოებების არასწორ გამორკვევას და ამ თვალსაზრისით არა აქვს წარმოყენებული დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას სსიპ “მსოფლიო ბანკის ფინანსური მხარდაჭერით განსახორციელებელი საქართველოს სოფლის მეურნეობის განვითარების პროექტების საკოორდინაციო ცენტრის” საკასაციო საჩივარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. სსიპ “მსოფლიო ბანკის ფინანსური მხარდაჭერით განსახორციელებელი საქართველოს სოფლის მეურნეობის განვითარების პროექტების საკოორდინაციო ცენტრის” საკასაციო საჩივარი ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 2 ივნისის გადაწყვეტილებაზე მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.