¹ბს-609-576(კ-06) 13 თებერვალი, 2007 წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნათია წკეპლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ლალი ლაზარაშვილი, ნუგზარ სხირტლაძე

ლ. ჭანტურიას მდივნობით

კასატორი (მოპასუხე) – საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ქუთაისის საგადასახადო ინსპექცია

წარმომადგენელი: რ. კ-ე

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე): ი/მ “კ. ა-ი”, წარმომადგენელი: მ. დ-ე

მესამე პირები: საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტი _ წარმომადგენელი: დ. ჯ-ე

არ გამოცხადნენ: შპს “მ-ი,” ი/მ “ნ. ს-ე”

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 7 ივლისის განჩინება

დავის საგანი _ საურავის დაკისრება

საკასაციო სასამართლომ საქმის მასალების გაცნობის შედეგად

გ ა მ ო ა რ კ ვ ი ა :

ი/მ “კ. ა-მა” სარჩელი აღძრა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოში მოპასუხე ქუთაისის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის მიმართ, რომლითაც მოითხოვა ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის საგადასახადო მოთხოვნის ბათილად ცნობა და დარიცხული გადასახადების მოხსნა /იხ.ს.ფ. 10-11/.

საქმის გარემოებები:

1998 წლის 28 იანვარს მოსარჩელე ინდ. მეწარმედ გატარდა რეგისტრაციაში ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციაში და მიენიჭა გადასახადის გადამხდელის საიდენტიფიკაციო კოდი. 1998-2003 წლებში მოსარჩელე ეწეოდა სავაჭრო საქმიანობას _ სამშენებლო საღებავებისა და სპეცდანიშნულების ტანსაცმლის შესყიდვა-რეალიზაციას, რაზედაც მიმწოდებელი ფირმის მიერ გამოწერილ იქნა ყველა ანგარიშ-ფაქტურა და მოსარჩელის მიერ კანონით დადგენილ ვადაში წარდგენილ იქნა ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციაში, შესაბამისად მოსარჩელეს დავალიანება არ ერიცხებოდა. 2005 წლის 26 აგვისტოს ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციიდან მოსარჩელემ მიიღო საგადასახადო მოთხოვნა, რომლის თანახმად მას დავალიანებად ერიცხებოდა 24368,5 ლარი, ხოლო საურავი _ 22,968 ლარი.

სარჩელის ფაქტობრივი საფუძვლები:

ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის მიერ მოსარჩელეზე თანხების დარიცხვა განხორციელდა საგადასახადო კანონმდებლობის მოთხოვნათა დარღვევით, რის გამოც საგადასახადო ინსპექციის მოთხოვნა ექვემდებარებოდა ბათილად ცნობას.

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 23 მარტის განჩინებით საქმეში მესამე პირად ჩაბმულ იქნა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტი /იხ.ს.ფ. 52/.

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 19 აპრილის გადაწყვეტილებით ი/მ “კ. ა-ის” სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, ბათილად იქნა ცნობილი ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის 2005 წლის 25 ივლისის ¹348 საგადასახადო მოთხოვნა 6980 ლარის ძირითადი გადასახადის და დარიცხული საურავის _ 22968 ლარის ნაწილში, ხოლო დანარჩენ ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც საქალაქო სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:

საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტები:

საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის უფროსის მოადგილის _ ლ. ჩ-ის 2006 წლის 18 აპრილის წერილით და ამავე ინსპექციის განყოფილების უფროსის _ გ. ბ-ის მოხსენებითი ბარათის თანახმად, შპს “მ-ს”, რომლისგანაც საქონელი შეიძინა ი/მ “კ. ა-მა,” 2003 წლის ივლისის დღგ-ს დეკლარაციაში დაბეგრილი ჰქონდა საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურებით: აა03¹221347 დღგ-ს თანხა 3990 ლარი და 2003 წლის აგვისტოში აა03¹221348 დღგ-ს თანხა 2990 ლარი, ამასთან, აღნიშნული დავალიანება შპს-ს 2003 წლის ივლისისა და აგვისტოს დეკლარაციების წარდგენის მომენტისთვის დღგ-ს გადასახადში სახელმწიფო ბიუჯეტის მიმართ არ ერიცხებოდა.

საქალაქო სასამართლომ გამოიყენა საგადასახადო კოდექსის 114.1, 115.2. მუხლები და განმარტა, რომ მოცემულ შემთხვევაში სახეზე იყო დღგ-ს ჩათვლის მისაღებად ორი ძირითადი პირობა: მყიდველის მიერ გამყიდველისათვის დღგ-ს გადახდა შესაბამისი ანგარიშ-ფაქტურით და გამყიდველის მიერ დღგ-ს სახელმწიფო ბიუჯეტში შეტანა, რის გამოც ამ ნაწილში მოსარჩელის მოთხოვნა ექვემდებარებოდა დაკმაყოფილებას.

საქალაქო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდი პალატის 2005 წლის 5 დეკემბრის გადაწყვეტილებაზე და განმარტა, რომ ასევე ექვემდებარებოდა დაკმაყოფილებას მოსარჩელის მოთხოვნა საურავის გაუქმების თაობაზე საგადასახადო კოდექსის 29.25 და 30.3. მუხლების საფუძველზე, რამდენადაც ი/მ “კ. ა-ი” არ წარმოადგენდა დღგ-ს გადასახადის გადამხდელს და მის მიმართ დაუშვებელი იყო საგადასახადო კოდექსის 252.1. მუხლით გათვალისწინებული საურავის დაკისრება /იხ.ს.ფ. 72-73/.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციამ, რომლითაც მოითხოვა საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება, კერძოდ, დღგ-ს ჩათვლის აღდგენისა და საურავის ჩამოწერის ნაწილში, შემდეგი მოტივით;

საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის თბილისის საგადასახადო ინსპექციის წერილი და ამავე ინსპექციის მოხსენებითი ბარათი არ წარმოადგენდა საკმარის საფუძველს დღგ-ს გადახდის დადასტურების თაობაზე, რამდენადაც აღნიშნული მტკიცებულებით არ დასტურდებოდა დღგ-ს თანხის საქართველოს ბიუჯეტის ეროვნული ბანკის სახაზინო ანგარიშზე ასახვა და ის არ წარმოადგენდა გადამხდელისათვის კანონიერი ნდობის საფუძველს.

აპელანტის მითითებით, საგადასახადო კოდექსის 115.1. მუხლის თანახმად, საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის მეოთხე პირს გამყიდველი წარუდგენს საგადასახადო ორგანოებს საგადასახადო კონტროლის განხორციელების მიზნით, ხოლო მესამე პირს მყიდველი წარუდგენს საგადასახადო ორგანოებს თავისი ადგილმდებარეობის მიხედვით საგადასახადო ჩათვლის მისაღებად. ხშირ შემთხვევაში ხორციელდებოდა უსაქონლო და ფიქტიურ ოპერაციებზე საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების გამოწერა, რასაც საეჭვოდ ხდის გამყიდველის მიერ საგადასახადო ორგანოში ანგარიშ-ფაქტურების მეოთხე პირის წარუდგენლობა /იხ.ს.ფ. 78-81/.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით ასევე გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტმა, რომლითაც მოითხოვა საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმება /იხ.ს.ფ. 86-88/.

სააპელაციო სასამართლოს 2006 წლის 7 ივლისის განჩინებით ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა, შესაბამისად, უცვლელად დარჩა საქალაქო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება, რაც სააპელაციო სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტები:

ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის 2005 წლის 25 ივლისის საგადასახადო მოთხოვნით მოსარჩელეს დაერიცხა 24368 ლარი ძირითადი თანხა და საურავი 22968,6 ლარი. ი/მ “კ. ა-ს” შეძენილი ჰქონდა საქონელი შპს “მ-გან”. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის უფროსისადმი განყოფილების უფროსის მ/შ მოხსენებითი ბარათით სადავო ანგარიშ-ფაქტურებზე დავალიანება არ ირიცხებოდა, რაც ასევე დასტურდებოდა საგადასახადო დეპარტამენტის ცნობით. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა 1997 წლის საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლი, რომლის საფუძველზეც საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად /იხ.ს.ფ. 122-125/.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტმა, რომლითაც მოითხოვა მისი გაუქმება /იხ.ს.ფ. 138-140/.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა აგრეთვე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციამ, რომლითაც მოითხოვა მისი გაუქმება /იხ.ს.ფ. 145-147/.

კასაციის მოტივი:

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება დღგ-ს ჩათვლების აღდგენისა და მათზე საურავის ჩამოწერის ნაწილში მიღებულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393.2. მუხლის “ა” პუნქტისა და 394-ე მუხლის მოთხოვნათა დარღვევით, რამდენადაც სახელმწიფო ბიუჯეტში თანხა ჩარიცხულად ითვლება თუ ის ასახვას ჰპოვებს ეროვნული ბანკის მიერ განხსნილ სახაზინო ანგარიშზე, წინააღმდეგ შემთხვევაში საგადასახადო კოდექსით განსაზღვრული დღგ-ს ჩათვლების განხორციელება საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტიდან თანხების დაბრუნების ტოლფასია. საგადასახადო ინსპექციის ცნობები, რომელსაც დაეყრდნო სააპელაციო სასამართლო გასაჩივრებული განჩინების გამოტანისას, არ წარმოადგენდა საკმარის საფუძველს იმ ფაქტობრივი გარემოების დადგენისათვის, რომ დღგ-ს თანხა საქართველოს ბიუჯეტის ეროვნული ბანკის სახაზინო ანგარიშზე ჩარიცხული იყო და ის არ წარმოადგენდა გადამხდელისათვის კანონიერი ნდობის საფუძველს.

საკასაციო სასამართლოს 2006 წლის 26 დეკემბრის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნა დაუშვებლად, ხოლო საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივარი ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34.3. “ა” და “გ” პუნქტების საფუძველზე საურავის თანხის გაუქმების ნაწილში _ დასაშვებად /აბსოლუტური და პროცესუალური კასაცია /.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლის, საკასაციო საჩივრის მოტივების საფუძვლიანობის, სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთებულობა_კანონიერების შემოწმებისა და საქმის სასამართლო სხდომაზე განხილვის შედეგად მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, შესაბამისად, გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 7 ივლისის განჩინება საურავის დარიცხვის კანონიერების ნაწილში და საქმე ხელახლა განსახილველად ამ ნაწილში დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო სასამართლოს მიერ გასაჩივრებული განჩინების გამოტანისას დარღვეულია მატერიალური და საპროცესო სამართლის ნორმები, კერძოდ, სსსკ-ის 393.2. და 394 “ე” მუხლების მოთხოვნები. სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, სწორი შეფასება არ მისცა საქმის მასალებს, სრულყოფილად არ იქნა გამოკვლეული საქმის მასალები და დადგენილი ფაქტები, სააპელაციო სასამართლოს განჩინება იურიდიული თვალსაზრისით იმდენად დაუსაბუთებელია, რომ შეუძლებელია მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება.

სსსკ-ის 407.2. მუხლის შესაბამისად, საოლქო სასამართლოს კოლეგიის ან პალატის მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში საკასაციო საჩივარი დასაბუთებულია, კერძოდ, სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის 2005 წლის 25 ივლისის საგადასახადო მოთხოვნით მოსარჩელეს დაერიცხა 24368 ლარი ძირითადი თანხა და საურავი 22968,6 ლარი. ი/მ “კ. ა-ს” შეძენილი ჰქონდა საქონელი შპს “მ-გან”. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის უფროსისადმი განყოფილების უფროსის მ/შ მოხსენებითი ბარათით სადავო ანგარიშ-ფაქტურებზე დავალიანება არ ირიცხებოდა, რაც ასევე დასტურდებოდა საგადასახადო დეპარტამენტის ცნობით. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა 1997 წლის საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლი, რომლის საფუძველზეც საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სრულიად დაუსაბუთებელია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებაში განვითარებული დასკვნები, იმ პირობებში, როცა საქმის მასალებში არ მოიპოვება შესაბამისი მტკიცებულებები ი/მ “კ. ა-თვის” დარიცხული საურავის გაუქმების მართლზომიერების დადასტურებისათვის, სააპელაციო სასამართლოს არ გამოუკვლევია საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოება, კერძოდ, ი/მ “კ. ა-ს” საურავი დაერიცხა დღგ-ს ჩათვლის გაუქმების გამო, თუ საურავის დარიცხვის საფუძველს წარმოადგენდა სხვა სახის დავალიანება სახელმწიფო ბიუჯეტის წინაშე.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლო დაეყრდნო მხოლოდ ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის 2005 წლის 25 ივლისის საგადასახადო მოთხოვნას, რომლითაც მოსარჩელეს დაერიცხა 24368 ლარი ძირითადი თანხა და საურავი 22968,6 ლარი, ამასთან სხვა წერილობითი მტკიცებულებები, დოკუმენტაცია, ან ადმინისტრაციული აქტი, რომლითაც საგადასახადო ორგანო დავალიანების დარიცხვის დროს ხელმძღვანელობდა _ საქმის მასალებში არ მოიპოვება. აღნიშნულიდან გამომდინარე საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ საქმის ხელახლა განხილვისას უნდა მოიპოვოს მტკიცებულებები, სარწმუნოდ დაადგინოს საქმის ფაქტობრივი გარემოებები, რომელთა დასადგენადაც სააპელაციო სასამართლომ საგადასახადო ორგანოდან უნდა გამოითხოვოს მტკიცებულებები ი/მ “კ. ა-ს” ი/მ “ნ. ს-თან” და შპს “მ-თან” ნაწარმოები ოპერაციის საფუძველზე დღგ-ის ჩათვლის მიღების მომენტისთვის ჰქონდა თუ არა მას, როგორც გადასახადის გადამხდელს დავალიანება სხვა სახის გადასახადებში, ან თუნდაც დღგ-სთან დაკავშირებით სახელმწიფო ბიუჯეტის წინაშე, ხოლო ამგვარის არსებობის პირობებში სასამართლომ უნდა გამოიკვლიოს დავალიანებას წარმოადგენდა დღგ-ს ჩათვლის გაუქმების საფუძველზე დარიცხული საურავი, თუ სხვა სახის დავალიანება.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ საქმის ხელახლა განიხლვისას უნდა გამოიკვლიოს თუ რა წარმოადგენდა ¹348 საგადასახადო შეტყობინებაში დარიცხული გადასახადების და საურავების წარმოშობის საფუძველს, უნდა მოიპოვოს მტკიცებულებები, თუ რომელი ადმინისტრაციული აქტის საფუძველზე გამოიცა საგადასახადო შეტყობინება, ამასთან სააპელაციო სასამართლომ საქმის ხელახლა განხილვისას უნდა ისარგებლოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექის მე-4 და მე-19 მუხლებით მინიჭებული უფლებამოსილებით და საგადასახადო ორგანოდან გამოითხოვოს ი/მ “კ. ა-ის” მიერ წარდგენილი დეკლარაციები, ხოლო იმ პირობებში, თუ ამგვარი დეკლარაციების წარდგენა შეუძლებელია, სააპელაციო სასამართლომ ასევე უნდა მოიპოვოს ი/მ “კ. ა-ის” მიერ საგადასახადო ორგანოში დეკლარაციის წარდგენის დამადასტურებელი მტკიცებულებები.

სააპელაციო სასამართლოს საურავის ნაწილში დავის გადაწყვეტისას საერთოდ არ უმსჯელია, რითაც დაარღვია სსსკ-ის 394. “ე” მუხლის მოთხოვნა, ისე დატოვა ძალაში რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება, რომელიც თავის მხრივ, ამ ნაწილში გადაწყვეტილების დადგენისას უთითებს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდი პალატის 2005 წლის 5 დეკემბრის გადაწყვეტილებას და საქმეში არარსებულ მტკიცებულებათა საფუძველზე აკეთებს დასკვნას, რომ მოსარჩელეს, როგორც დღგ-ის არაპირდაპირ გადამხდელს არ შეიძლება დაეკისროს საურავი /იხ.ს.ფ. 72/.

საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს მეორე კოლეგიამ 2005 წლის 10 მარტის ¹2/2/275,291,296,299 გადაწყვეტილებაში საქმეზე, მოსარჩელე: მ. ა-ი, შპს “მ-ი 5”, შპს “ა-ი” და შპს “ო-ა”, მოპასუხე საქათველოს პარლამენტის წინააღმდეგ საგადასახადო კოდექსის 114.1. მუხლის ბოლო წინადადების კონსტიტუციურობასთან შესაბამისობის შემოწმებისას მიუთითა, რომ “იურიდიული პასუხისმგებლობა შეუძლებელია დაეკისროს საგადასახადო ჩათვლის მიმღებს, ვინაიდან მას არ გააჩნია დღგ-ის თანხის ბიუჯეტში შეტანის იურიდიული ვალდებულება. ამდენად, საგადასახადო პასუხისმგებლობის თვალსაზრისით საკონსტიტუციო სასამართლო ვერ იმსჯელებს მოსარჩელის საქართველოს კონსტიტუციის 21-ე მუხლით აღიარებული საკუთრების უფლების დარღვევაზე, ვინაიდან მოსარჩელესთან მიმართებით საგადასახადო კოდექსი არ ითვალისწინებს არანაირ ე.წ. იურიდიულ პასუხისმგებლობას”

საკასაციო სასამართლო სრულიად იზიარებს მითითებულ განმარტებას და დასძენს, რომ მოსარჩელის პოზიცია, რომ საურავი მათ დაეკისრათ მომწოდებლის მიერ გადაუხდელი დღგ-ის გამო, საჭიროებს დეტალურ და ობიექტურ გამოკვლევას, ვინაიდან 1997 წლის საგადასახადო კოდექსის 252.1. მუხლის მიხედვით, თუ გადასახადის თანხა არ არის გადახდილი დადგენილი ვადისათვის, გადასახადის გადამხდელი ვალდებულია, გადაიხადოს გადაუხდელი თანხის 0.15% თითოეულ ვადაგადაცილებულ დღეზე, გადასახადის ვადის დადგენილი თარიღიდან გადასახადის გადახდის თარიღამდე, გარდა ამავე კოდექსის 252^I-ე მუხლით გათვალისწინებული შემთხვევისა. მითითებული ნორმის საფუძველზე საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საურავი /საგადასახადო პასუხისმგებლობის სახე/ წარმოადგენს დამატებით გადასახადს დავალიანების ვადაგადაცილების გადახდის ან გადაუხდელობის გამო. საურავის, როგორც საგადასახადო პასუხისმგებლობის დარიცხვა ხორციელდება, როდესაც გადასახადის გადახმდელის მიერ გადასახადის გადახდა არ ხდება დადგენილ ვადაში, რამდენადაც საგადასახადო კოდექსის 30.1. მუხლის თანახმად საგადასახადო ვალდებულების შესრულებად ჩაითვლება თუ გადასახადის თანხა გადახდილია დადგენილ ვადაში.

საკასაციო სასამართლო საგადასახადო კოდექსის 28.1. მუხლის საფუძველზე განმარტავს, რომ კანონით დაწესებული გადასახადის გადახდა გადასახადის გადამხდელის ვალდებულებას წარმოადგენს, ხოლო საგადასახადო ვალდებულების წარმოშობის, შეცვლის და შეწყვეტის, აგრეთვე მისი შესრულების წესი და პირობები მხოლოდ საგადასახადო კოდექსით ან/და საგადასახადო კანონმდებლობის სხვა აქტებით რეგულირდება. საგადასახადო კოდექსის 28.3. მუხლის თანახმად, საგადასახადო ვალდებულება ეკისრება გადასახადის გადამხდელს საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილ იმ გარემოებათა წარმოქმნის მომენტიდან, რომლებიც ითვალისწინებს გადასახადის გადახდას.

ზემოაღნიშნული ნორმებს ანალიზის საფუძველზე საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საურავის დარიცხვა გადასახადის გადამხდელს, მოცემულ შემთხვევაში, არა მოსარჩელის, არამედ მესამე პირების მიერ დღგ-ის გადაუხდელობის გამო, დღგ-ის არაპირდაპირი გადამხდელისათვის სამართლებრივი ნონსენსია, რის გამოც სააპელაციო სასამართლომ უნდა გამოიკვლიოს და დაადგინოს საურავის დარიცხვის სამართლებრივ-ნორმატიული საფუძველი.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ ისე განიხილა საქმე, რომ საქმეში არ მოიპოვებოდა საქმისათვის განმსაზღვრელი მნიშვნელობის მქონე მტკიცებულებები, ამასთან, ი/მ “კ. ა-ზე” დარიცხული საურავის გაუქმება სააპელაციო სასამართლოს მიერ ისე იქნა გადაწყვეტილი, რომ საურავის დარიცხვის საფუძველი _ რა სახის დავალიანება წარმოადგენდა ბიუჯეტის წინაშე, არ იქნა გამოკვლეული, მაშინ, როცა საურავის დარიცხვის საფუძველი შესაძლებელია იყოს როგორც დღგ, ასევე სხვა სახის გადასახადი (მოგების, ქონების, სოციალური დაზღვევის გადასახადი), კერძოდ, საურავის დარიცხვის საფუძველი შესაძლებელია იყოს საგადასახადო კოდექსის მე-6 მუხლით დადგენილი ნებისმიერი სახის გადასახადის გადაუხდელობა ან ბიუჯეტის წინაშე ვალდებულების არადროული შესრულება, რაზედაც სააპელაციო სასამართლოს საერთოდ არ უმსჯელია და შესაბამისი სამართლებრივი დასკვნა არ გამოუტანია.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-4 და მე-19 მუხლების საფუძველზე მოპოვებული მტკიცებულებების გამოკვლევისა და შეფასების საფუძველზე უნდა დაადგინოს: მოსარჩელისათვის დღგ-ის ჩათვლის მომენტში მას ერიცხებოდა სახელმწიფო ბიუჯეტის წინაშე დავალინება თუ ზედმეტობა, როგორც გადასახადის გადამხდელს; დავალიანების არსებობის პირობებში დღგ-ის ჩათვლამ განაპირობა თუ არა დავალიანების აღმოფხვრა; დღგ-ის ჩათვლის გაუქმებამ გამოიწვია თუ არა ჩათვლის მომენტისთვის არსებული დავალიანების აღდგენა, ანუ ბიუჯეტის წინაშე დავალიანების გადახდის ვალდებულების აღდგენა, ეცნობა თუ არა მოსარჩელეს დღგ-ის ჩათვლის გაუქმების პირობებში დავალიანების აღდგენის თაობაზე, შესაბამისად, გადასახადის გადაუხდელობისათვის საგადასახადო კოდექსის 252-ე მუხლით გათვალისწინებული საურავის დარიცხვის შესაძლებლობა. მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების დადგენის შედეგად მოახდინოს მათი შეფასება და ჩამოაყალიბოს სამართლებრივი დასკვნა.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სსსკ-ის 412.2 მუხლის შესაბამისად, სახეზეა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების პროცესუალური და სამართლებრივი საფუძვლები, რის გამოც, სსსკ-ის 411-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღება შეუძლებელია. ამდენად, სასამართლომ საქმის ხელახლა განხილვისას ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-4 და მე-19 მუხლებით მინიჭებული უფლებამოსილების გამოყენებით კანონიერი და ობიექტური გადაწყვეტილების დადგენის მიზნით, სრულყოფილად უნდა გამოიკვლიოს ზემომითითებული გარემოებები და დავა გადაწყვიტოს მოქმედი საპროცესო და მატერიალური სამართლის კანონმდებლობის შესაბამისად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1.2, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 257-ე, 372-ე, 390-ე, 399-ე, 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს; გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 7 ივლისის განჩინება საურავის დარიცხვის კანონიერების ნაწილში და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს; საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.