ბს-617-589(კ-08) 30 სექტემბერი, 2008 წელი

ქ. თბილისი

მიღების ადგილი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ

ნათია წკეპლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: მაია ვაჩაძე, ნინო ქადაგიძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, ზეპირი განხილვის გარეშე, განიხილა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ფოთის რეგიონალური ცენტრის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 13 მარტის გადაწყვეტილებაზე.

საკასაციო სასამართლომ საქმის მასალების გაცნობის შედეგად

გ ა მ ო ა რ კ ვ ი ა:

2006 წლის 14 ივლისს ი/მ “ც. ყ.-მა” სარჩელი აღძრა ფოთის საქალაქო სასამართლოში ფოთის საგადასახადო ინსპექციის მიმართ და მოითხოვა ზუგდიდის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის 2003 წლის 10 იანვრის კამერალური შემოწმების აქტის, ფოთის საგადასახადო ინსპექციის საგადასახადო შეტყობინების ბათილად ცნობა (იხ. ს.ფ. 2-3).

ფოთის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 9 აგვისტოს გადაწყვეტილებით ი/მ “ც. ყ.-ის” სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, ბათილად იქნა ცნობილი ფოთის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 4 მაისის საგადასახადო მოთხოვნა მოსარჩელისათვის საურავის – 2198 ლარის დაკისრების ნაწილში, ხოლო დანარჩენ ნაწილში სასარჩელო მოთხოვნა არ დაკმაყოფილდა უსაფუძვლობის გამო (იხ. ს.ფ. 43-46).

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ფოთის საგადასახადო ინსპექციამ და მოითხოვა ფოთის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 9 აგვისტოს გადაწყვეტილების გაუქმება საურავის გაუქმების ნაწილში (იხ. ს.ფ. 49-50).

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ასევე ი/მ “ც. ყ.-მა” და მოითხოვა მისი გაუქმება სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში (იხ. ს.ფ. 76-78).

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 13 მარტის გადაწყვეტილებით ფოთის საგადასახადო ინსპექციის უფლებამონაცვლის _ ფოთის რეგიონალური ცენტრის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ი/მ “ც. ყ.-ის” სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა ფოთის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 9 აგვისტოს გადაწყვეტილება ი/მ “ც. ყ.-ის” სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, ი/მ “ც. ყ.-ის” სარჩელი დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი ზუგდიდის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის 2003 წლის 10 იანვრის კამერალური შემოწმების აქტი ი/მ “ც. ყ.-სთვის” გადასახადის დარიცხვის ნაწილში, ბათილად იქნა ცნობილი ფოთის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 4 მაისის საგადასახადო მოთხოვნა დღგ-ში ძირითადი გადასახადის – 1565 ლარის დარიცხვის ნაწილში, ხოლო დანარჩენ ნაწილში ფოთის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად (იხ. ს.ფ. 94-100).

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ფოთის რეგიონალურმა ცენტრმა და მოითხოვა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2008 წლის 13 მარტის გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა (იხ. ს.ფ. 107-115).

საკასაციო სასამართლოს 2008 წლის 28 ივლისის განჩინებით ფოთის რეგიონალური ცენტრის საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული დასაშვებობის შესამოწმებლად და მხარეებს განესაზღვრათ საპროცესო ვადა 15 დღით საკასაციო საჩივრის ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34.3 მუხლით გათვალისწინებული დასაშვებობის წინაპირობებთან დაკავშირებით მოსაზრებების წარმოსადგენად (იხ. ს.ფ. 137-138).

საკასაციო საჩივრის დასაშვებობასთან დაკავშირებით მოსაზრება წარმოადგინეს მხარეებმა.

ფოთის რეგიონალურმა ცენტრმა მოითხოვა საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობა შემდეგი მოტივით:

კასატორის მითითებით, ი/მ “ც. ყ.-ი” რეგისტრირებულია ზუგდიდის საოლქო საგადასახადო ინსპექციაში 2002 წლის 22 იანვრიდან და საქმიანობის სახეს წარმოადგენდა პურ-ფუნთუშეულის წარმოება. მეწარმეს 2003 წლის 10 იანვარს ჩაუტარდა კამერალური საგადასახადო შემოწმება, რის შედეგადაც მას ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაეკისრა 1600 ლარის გადახდა. კამერალური შემოწმების აქტის შედგენის საფუძველი იყო 2002 წლის 25 ივნისის კანონის საგადასახადო კოდექსში ცვლილებებისა და დამატებების შეტანის თაობაზე.

კასატორის მითითებით, საგადასახადო კოდექსში ცვლილებებისა და დამატებების შეტანის შესახებ 2002 წლის 25 ივნისის კანონის 273-ე მუხლის 63-ე ნაწილის შინაარსიდან გამომდინარე, კანონმდებელმა ცალსახად და იმპერატიულად განმარტა, რომ პურის მწარმოებლები ვალდებულები იყვნენ გადაეხადათ ყოველთვიურად ფიქსირებული გადასახადი. ამდენად, ი/მ “ც. ყ.-ი” ახორციელებდა პურ-ფუნთუშეულის წარმოებას და მას შესაბამისი ფიქსირებული გადასახადი არ გადაუხდია სახელმწიფო ბიუჯეტში.

კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, საგადასახადო კოდექსში ცვლილებებისა და დამატებების შეტანის შესახებ 2002 წლის 25 ივნისის კანონის 273-ე მუხლის 63-ე ნაწილი.

ამდენად, კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე (იხ. ს.ფ. 144-145).

მოწინააღმდეგე მხარემ ი/მ “ც. ყ.-მა” მოითხოვა საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა შემდეგი მოტივით:

მოწინააღმდეგე მხარის მითითებით, საგადასახადო კოდექსის 80.2 მუხლის შესაბამისად, საგადასახადო ორგანო ვალდებულია გადასახადის გადამხდელს წარუდგინოს საგადასახადო მოთხოვნა თუ არსებობს მისი წარდგენის საფუძველი, ასეთი საფუძველი კი არ ყოფილა წარმოდგენილი. საგადასახადო მოთხოვნის შედგენას საფუძვლად დაედო ზუგდიდის საოლქო ინსპექციის 2003 წლის 10 იანვრის კამერალური შემოწმების აქტი, რომელიც შედგენილია და ჩატარებულია საგადასახადო კოდექსის მოთხოვნათა უხეში დარღვევით, კერძოდ, არ არსებობს დოკუმენტაცია, რის საფუძველზეც შედგა თანხობრივი დარიცხვა, ასევე საგადასახადო შემოწმების აქტის შედგენის დროს შემმოწმებელმა უნდა მიუთითოს შესამოწმებელი პირის დასახელება, მისამართი საიდენტიფიკაციო ნომერი და რეგისტრაცია ასევე აქტზე უნდა იყოს ყველა მეწარმე პირის ხელმოწერა, ამასთან, აღნიშნული აქტი დღემდე არ ჩაჰბარებია.

მოწინააღმდეგე მხარის მითითებით, კამერალური შემოწმების საფუძველი აქტში აღნიშნული კანონის გარდა, უნდა ყოფილიყო სასაცხობე ღუმლის ფართის აზომვითი მასალები, რომელიც უნდა განეხორციელებინა საგადასახადო ინსპექციის უფროსის ბრძანების საფუძველზე შექმნილ სპეციალურ ჯგუფს. აღნიშნული პროცედურის შესახებ არავითარი ბრძანება არ არსებობს.

მოწინააღმდეგე მხარის მოსაზრებით, კამერალური შემოწმების აქტი ჩატარებულია და შედგენილია საგადასახადო კოდექსის მოთხოვნათა უხეში დარღვევით, კერძოდ, არ არსებობს დოკუმენტაცია, რის საფუძველზეც შედგა თანხობრივი დარიცხვა, ასევე საგადასახადო შემოწმების აქტის შედგენის დროს შემმოწმებელმა უნდა მიუთითოს შესამოწმებელი პირის დასახელება, მისამართი, საიდენტიფიკაციო ნომერი და რეგისტრაცია. აქტს უნდა ერთვოდეს აზომვის მასალები, საგადასახადო ინსპექციის უფროსის ბრძანება, ასევე არ შექმნილა სპეციალური ჯგუფი, რომელიც ჩაატარებდა აზომვით სამუშაოებს. კამერალური შემოწმების აქტი ეწინააღმდეგება მითითებული ნორმის მოთხოვნებს, დაუსაბუთებელია, შედგენილია ერთდროულად 55 მეწარმის მიმართ, ზოგადი ხასიათისაა და ასევე არ შეიცავს დასაბუთებას იმის თაობაზე, კონკრეტულად რომელ დასაბეგრ ობიექტს იყენებდა მეწარმე სამეწარმეო საქმიანობისათვის და რის საფუძველზე მოხდა დარიცხული დავალიანებების გაანგარიშება.

მოწინააღმდეგე მხარის მოსაზრებით, კამერალური შემოწმების აქტი ეწინააღმდეგება საგადასახადო კოდექსის 112.1 მუხლის მოთხოვნებს, რაც მისი ბათილად ცნობის საფუძველია. ასევე დარღვეულია 2005 წლამდე მოქმედი კოდექსის საფუძველზე 2001 წლის 27 ივნისს მიღებული და საგადასახადო შემოსავლების მინისტრის ¹546 ბრძანებით დამტკიცებული “საქართველოს საგადასახადო შემოსავლების სამინისტროს საოლქო, ზონალური და რაიონული საგადასახადო ინსპექციების დებულება, რომლის 10.1 მუხლის “ბ” ქვეპუნქტისა და მე-2 პუნქტის შესაბამისად, კამერალური შემოწმების უფლება აქვს საგადასახადო ინსპექციის მონაცემთა დამუშავების განყოფილებას და არა ...-ის განყოფილებას. ამავე საგადასახადო კოდექსის 262-ე მუხლის შესაბამისად, საგადასახადო ინსპექციის თანამშრომელს ეკრძალებოდა საგადასახადო დეპარტამენტის თავმჯდომარის მიერ კანონმდებლობით მისთვის დაკისრებული ვალდებულების ან მინდობილი უფლებამოსილების გადაცემა სხვა თანამშრომლისათვის. ამდენად, კამერალური შემოწმების აქტი შედგენილია არაუფლებამოსილი პირის მიერ, რაც ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-5 მუხლის თანახმად, ითვლება იურიდიული ძალის არმქონედ და ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 60¹.3 მუხლის შესაბამისად, ბათილად უნდა იქნეს ცნობილი (იხ. ს.ფ. 155-157).

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ფოთის რეგიონალური ცენტრის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34.3 ნაწილის მოთხოვნებს, რის გამოც იგი მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34.3. მუხლის თანახმად, საკასაციო საჩივარი დასაშვებად ცნობას ექვემდებარება თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისთვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

კასატორის _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ფოთის რეგიონალური ცენტრის მიერ საკასაციო სასამართლოში წარმოდგენილი მოსაზრება არ შეიცავს მითითებას იმის თაობაზე, თუ რამდენად დასაშვებია საკასაციო საჩივარი ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34.3. მუხლით გათვალისწინებული დასაშვებობის წინაპირობების გათვალისწინებით, კასატორმა ვერ დაასაბუთა თუ რაში მდგომარეობს სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინების უკანონობა.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საპროცესო კანონმდებლობით განსაზღვრულია არა მხოლოდ მხარეთა საპროცესო უფლებები, არამედ, საპროცესო მოვალეობები. მხარის ერთ-ერთი ძირითადი უფლება _ სასამართლო გადაწყვეტილების გასაჩივრებისა შეიცავს საპროცესო ვალდებულებას, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების თაობაზე დასაბუთებული საკასაციო საჩივრის წარდგენისა.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34.3 მუხლით გათვალისწინებული საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობის დასაბუთების ვალდებულება აკისრია თავად კასატორს, რომლის საპროცესო ვალდებულებას წარმოადგენს მითითება, თუ რომელ საფუძველზე დაყრდნობით მოითხოვს საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობას.

ამდენად, მოცემულ შემთხვევაში კასატორის _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ფოთის რეგიონალური ცენტრის მიერ ვერ იქნა უზრუნველყოფილი მითითება იმ საფუძვლებზე, რომელთა არსებობის შემთხვევაში საკასაციო საჩივარი დასაშვებად იქნებოდა მიჩნეული.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემული საქმე არ არის მნიშვნელოვანი სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის, სააპელაციო სასამართლოს განჩინება არ განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან და სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა პროცესუალური დარღვევის გარეშე. ასევე მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობს სააპელაციო სასამართლოს მიერ გამოყენებული საპროცესო და მატერიალური სამართლის ნორმების განმარტებისა და სამართლის განვითარების მიზნით საკასაციო სასამართლოს მიერ ზოგადი მნიშვნელობის მქონე (კონკრეტულთან ერთად) სახელმძღვანელოსა და სარეკომენდაციო გადაწყვეტილების გამოტანის ფაქტობრივი საჭიროება.

საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს _ წარმატების პერსპექტივა.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ არ არსებობს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ფოთის რეგიონალური ცენტრის საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით განსაზღვრული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1.2, 34.3, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ფოთის რეგიონალური ცენტრის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.