¹ბს-623-590(კ-06) 16 იანვარი, 2007 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემდეგი შემადგენლობით:

ნათია წკეპლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ლალი ლაზარაშვილი, ნუგზარ სხირტლაძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი (მოპასუხე) _ ახალციხის საგადასახადო ინსპექცია

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) _ ი. პ-ე

გასაჩივრებული განჩინება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 5 აპრილის განჩინება

დავის საგანი _ საჯარო ინფორმაციის გაცემა

საკასაციო სასამართლომ საქმის მასალების გაცნობის შედეგად

გ ა მ ო ა რ კ ვ ი ა :

ი. პ-ემ სარჩელი აღძრა ახალციხის რაიონულ სასამართლოში მოპასუხის _ ახალციხის საგადასახადო ინსპექციის მიმართ, რომლითაც მოითხოვა მოპასუხისთვის საჯარო ინფორმაციის გაცემის დავალება /იხ.ს.ფ. 3/

საქმის გარემოებები:

მოსარჩელემ ახალციხის საგადასახადო ინსპექციას რამდენჯერმე მიმართა განცხადებით, რომლითაც მოითხოვა წერილობითი საჯარო ინფორმაცია თუ საბოლოოდ, ვის დაეკისრა ადიგენის საგადასახადო ინსპექციის მასალებზე დაყრდნობით 2001 წლის ოქტომბერში ჩატარებული შემოწმების მიხედვით გამოვლენილ ბიუჯეტისათვის გადაუხდელ გადასახადზე სანქცია-საურავებით დარიცხული თანხებიდან 395 ათასი ლარის გადახდა, აგრეთვე, აღნიშნული თანხიდან რამდენი იქნა ამოღებული და ბიუჯეტში შეტანილი და რამდენი დარჩა ამოსაღები.

სარჩელის ფაქტობრივი საფუძვლები:

ინსპექციის მიერ მოსარჩელეს ეცნობა, რომ საგადასახადო კოდექსის 122-ე მუხლის შესაბამისად, საგადასახადო ორგანო ვალდებულია, დაიცვას გადამხდელის შესახებ მონაცემთა საიდუმლოება, რის საფუძველზეც მოსარჩელის მოთხოვნა არ დაკმაყოფილდა.

სარჩელის სამართლებრივი საფუძველი:

ინფორმაცია, თუ ვის დაეკისრა ბიუჯეტისათვის 395 ლარის გადახდა, არ წარმოადგენდა გადასახადის გადამხდელის საიდუმლობას, რამდენადაც საგადასახადო კოდექსის 122.6. და 54.2. მუხლების თანახმად, ამგვარი მონაცემი ექვემდებარება გამოქვეყნებას. საგადასახადო კოდექსის 263-ე მუხლის თანახმად კი 2002, 2003 ან 2004 წლების წლიური ანგარიშების მიხედვით 10000 ლარზე მეტი დარიცხული დავალიანების მქონე პირთა შესახებ ინფორმაცია უნდა გამოქვეყნებულიყო. ადიგენის რაიონის გამგებლობიდან მოსარჩელის გათავისუფლება გამოწვეული იყო მის მიერ ადიგენის საგადასახადო ინსპექციაში ბიუჯეტის წინააღმდეგ მიმდინარე დანაშაულებრივი პროცესის შესწავლა-გამოძიებით და აღნიშნულის შესახებ საქმის კურსში საქართველოს პრეზიდენტის რწმუნებულისა და თვით პრეზიდენტის ჩაყენებით. ამასთან, მოსარჩელის გათავისუფლების შემდეგ აღარ დაზუსტდა ბიუჯეტზე მიყენებული ზარალის საბოლოო ოდენობა და არ მოხდა ბიუჯეტისათვის მისი ანაზღაურება, ინსპექციის უფროსი კი ხელს უშლიდა მოსარჩელეს აღნიშნული საკითხის სახელმწიფო ინტერესების შესაბამისად დაცვაში /იხ.ს.ფ 14-15/.

ახალციხის რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 23 აგვისტოს გადაწყვეტილებით ი. პ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, ახალციხის საოლქო საგადასახადო ინსპექციას დაეკისრა მოსარჩელისთვის საჯარო ინფორმაციის გაცემა, რაც საქალაქო სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:

საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტები:

ი. პ-ისა და მისი შვილის _ზ. პ-ის მიმართ სამცხე-ჯავახეთის საოლქო პროკურატურაში, ასევე ადიგენის რაიონის პროკურატურაში წლების განმავლობაში მიმდინარეობდა სისხლის სამართლის საქმის გამოძიება ადიგენის რაიონში ხე-ტყის უკანონო დამზადების ფაქტებთან დაკავშირებით. მოსარჩელის მიერ სასამართლოში წარდგენილ იქნა დოკუმენტები, რომელთა თანახმად, სამცხე-ჯავახეთის საგადასახადო ინსპექციის ერთ-ერთი რგოლის ხელმძღვანელობის წერილობითი ინფორმაციით, ი. პ-ე, როგორც ადიგენის რაიონის გამგებელი, მფარველობდა ადიგენის რაიონის ხე-ტყის უკანონო დამზადება-გასაღებას, რის შემოწმებასაც აწარმოებდა პროკურატურაც და საგადასახადო ორგანოც.

საქალაქო სასამართლომ გამოიყენა ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-10, მე-12, III თავის 28-ე, 30-ე, 31-ე, 35-ე, 37-ე, მე-40 მუხლები და განმარტა, რომ ი. პ-ეს უფლება ჰქონდა სრული ინფორმაცია მიეღო ადიგენში მიმდინარე საკითხებზე, საგადასახადო ორგანოებში ხე-ტყის უკანონო დამზადება-რეალიზაციის საკითხთან დაკავშირებით, ვინაიდან აღნიშნული გარემოება მის მიმართ აღძრული დავის ნაწილს წარმოადგენდა, შესაბამისად, საქალაქო სასამართლოს დასკვნით, საგადასახადო ინსპექცია ვალდებული იყო მიეღო გადაწყვეტილება საჯარო ინფორმაციის გაცემასთან დაკავშირებით /იხ.ს.ფ. 35-36/.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ახალციხის საგადასახადო ინსპექციამ, რომლითაც მოითხოვა საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად იმავე სასამართლოში დაბრუნება /იხ.ს.ფ. 38-39/.

აპელაციის მოტივი:

საგადასახადო კოდექსის 122.1. და 54-ე მუხლების თანახმად, 2001 წლის ოქტომბრის შემოწმების აქტით არც ერთ გადამხდელს არ დარიცხვია 100000 ლარის გადახდა. საქალაქო სასამართლოს დასკვნა, რომ პროკურატურამ ინფორმაცია საჯარო გახადა, არ შეესაბამებოდა რეალობას, რამდენადაც სამცხე-ჯავახეთის პროკურატურას გადამხდელის მიმართ საქმე არ აღუძვრია და არც ძიება დაწყებულა. მოსარჩელის მიერ მოთხოვნილი ინფომაცია არ წარმოადგენდა საჯარო ინფორმაციას ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 28-ე, 30-ე, 31-ე, 35-ე მუხლების თანახმად /იხ. ს.ფ. 46-47/.

სააპელაციო სასამართლოს 2006 წლის 5 აპრილის გადაწყვეტილებით ახალციხის საგადასახადო ინსპექციის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, შესაბამისად, უცვლელად დარჩა რაიონული სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება, რაც სააპელაციო სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა რაიონული სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტები, არ გაიზიარა აპელანტის პოზიცია, რომ რაიონულ სასამართლოს უნდა გამოეყენებინა 2005 წლის 1 იანვრიდან ამოქმედებული საგადასახადო კოდექსის 122-ე და 54-ე მუხლები, რომელთა თანახმად გასაიდუმლოებულ ინფორმაციას წარმოადგენდა იმ პირთა ვინაობა, რომლებმაც არ გადაიხადეს დარიცხული გადასახადები, რომლებიც აღემატებოდა 100000 ლარს. ახალციხის საგადასახადო ინსპექციამ მიუთითა, რომ 2001 წლის ოქტომბერში ჩატარებული შემოწმების შედეგად 395 000 ლარიდან, ცალკე აღებული, არავის დაკისრებია 100000 ლარზე მეტი თანხა, რის გამოც ი. პ-ის სარჩელი _ საჯარო ინფორმაციის გაცემის შესახებ უნდა დაკმაყოფილებულიყო.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება და განმარტა, რომ 2001 წელს, როდესაც მოქმედებდა 1997 წლის 13 ივნისის საგადასახადო კოდექსი, აღნიშნული კოდექსის 263-ე მუხლის თანახმად, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ყოველი საფინანსო წლის დამთავრებიდან 3 თვის ვადაში უნდა გამოექვეყნებინა წლიური ანგარიში, რომლის ერთ-ერთ სავალდებულო კომპონენტს წარმოადგენდა იმ ფიზიკურ და იურიდიულ პირთა სიის გამოქვეყნება, რომლებსაც დაერიცხათ გადასახადი და რომლებმაც იგი არ გადაიხადეს სრულად, თუ გადაუხდელი თანხა აღემატებოდა 10000 ლარს.

სააპელაციო სასამართლოს დასკვნით, ახალციხის საგადასახადო ინსპექცია, რადგან საქმე ეხებოდა 2001 წლის მონაცემებს, ვალდებული იყო გაეცა საჯარო ინფორმაცია, თუ რომელმა ფიზიკურმა და იურიდიულმა პირებმა არ გადაიხადეს დარიცხული საგადასახადო თანხები, რომელთა ღირებულებაც აღემატებოდა 10000 ლარს.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის III თავსა და 1997 წლის 13 ივნისის საგადასახადო კოდექსს შორის (მუხლი 263) კოლიზიის შემთხვევაშიც კი, გამოყენებული უნდა ყოფილიყო სპეციალური კანონი, საგადასახადო კოდექსი, მაგრამ მოცემულ შემთხვევაში კანონთა კოლიზიასაც არ ჰქონდა ადგილი, რადგან ი. პ-ის მიერ მოთხოვნილი ინფორმაცია წარმოადგენდა საჯარო ინფორმაციას, საზოგადო ინტერესის საგანს, საზოგადოებას აინტერესებდა თუ ვინ (რომელი ფიზიკური თუ იურიდიული პირი) არ ასრულებდა თავის საჯარო ვალდებულებას ქვეყნის წინაშე და არ იხდიდა განსაკუთრებით დიდი ოდენობის (10000 ლარი) გადასახადებს.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნით, აღნიშნული ინფორმაციის ხასიათიდან გამომდინარე, მისი მიჩნევა კომერციულ საიდუმლოებად საფუძველს მოკლებული იყო /იხ.ს.ფ. 53-57/.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ახალციხის საგადასახადო ინსპექციამ, რომლითაც მოითხოვა სააპელაციო სასამართლოს განჩინების გაუქმება /იხ.ს.ფ. 70-71, 78-79/.

კასაციის საფუძვლები:

სააპელაციო სასამართლოს 2006 წლის 5 აპრილის სასამართლო სხდომის შესახებ ახალციხის საგადასახადო ინსპექციისთვის არ იყო ცნობილი, არ მიუღია უწყება და, შესაბამისად, არ მისცემია შესაძლებლობა ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით წარედგინა მოსაზრებები, რითაც სააპელაციო სასამართლოს მიერ დაირღვა სსსკ-ის 394-ე მუხლის მოთხოვნა.

სააპელაციო სასამართლომ საქმის განხილვისას არასწორად განმარტა საგადასახადო კოდექსის 122.1. და 54-ე მუხლები, რამდენადაც მოსარჩელის მიერ მოთხოვნილი ინფორმაცია არ წარმოადგენდა საჯარო ინფორმაციას, ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ 2001 წლის ოქტომბრის შემოწმების აქტით არც ერთ ფიზიკურ პირს 100000 ლარი არ დარიცხვია.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2006 წლის 18 დეკემბრის განჩინებით ახალციხის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნა დასაშვებად საქართველოს ადმინისტრაციული კოდექსის 34.3 “ა” პუნქტის შესაბამისად /აბსოლუტური კასაცია/ /იხ. ს.ფ. /.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების, წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობისა და გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთებულობა-კანონიერების შემოწმების შედეგად მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ ახალციხის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს, შესაბამისად, უცვლელად დარჩეს სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო სასამართლოს მიერ გასაჩივრებული განჩინების გამოტანისას დარღვეული არ არის სსსკ-ის 393-ე და 394-ე მუხლების მოთხოვნები. სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, სწორად განმარტა კანონი, საპროცესო ნორმები არ დარღვეულა, სწორი შეფასება მისცა საქმის მასალებს და დავა გადაწყვიტა მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში ახალციხის საგადასახადო ინსპექციის მიერ წარმოდგენილი არ არის დამატებითი და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია. საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს კასაციის მოტივს, რომ სააპელაციო სასამართლოს 2006 წლის 5 აპრილის სასამართლო სხდომის შესახებ ახალციხის საგადასახადო ინსპექციისთვის არ იყო ცნობილი, არ მიუღია უწყება და არ მიეცა შესაძლებლობა ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით წარედგინა მოსაზრებები, რითაც სააპელაციო სასამართლოს მიერ დაირღვა სსსკ-ის 394-ე მუხლის მოთხოვნა.

როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, სააპელაციო სასამართლოს 2006 წლის 5 დეკემბრის განჩინებით წარმოებაში იქნა მიღებული ახალციხის საგადასახადო ინსპექციის სააპელაციო საჩივარი, ხოლო სააპელაციო საჩივრის წარმოებაში მიღების შესახებ განჩინებით სასამართლომ განსაზღვრა სხდომის დღე _ 2006 წლის 2 მარტი, 11.1.5 საათზე /იხ.ს.ფ.41/. სასამართლო უწყება ახალციხის საგადასახადო ინსპექციას 2006 წლის 2 მარტის სასამართლო სხდომაზე გამოცხადების შესახებ ჩაჰბარდა 2006 წლის 6 თებერვალს /იხ.ს.ფ. 44/. 2006 წლის 2 მარტის სასამართლო სხდომაზე აპელანტი _ ახალციხის საგადასახადო ინსპექცია არ გამოცხადდა, რის გამოც სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია რა, რომ მხარე სასამართლო სხდომის შესახებ ინფორმირებული იყო კანონით დადგენილი წესით, ამასთან, გონივრულ ვადაში, დაიწყო საქმის განხილვა /იხ.ს.ფ 46-48/. 2006 წლის 2 მარტის სასამართლო სხდომაზე გამოცხადდა შესვენება და სხდომა გაგრძელდა 2006 წლის 5 აპრილს, რის თაობაზეც ეცნობა გამოცხადებულ მხარეს _ ი. პ-ეს.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სასამართლოს სხდომის ოქმში დაფიქსირებული გარემოება, რომ მხარეებს სასამართლო სხდომის დღე ეცნობათ კანონით დადგენილი წესით, სსსკ-ის 70-78-ე მუხლების შესაბამისად, შეესაბამება რეალობას, რადგან საქმეში /იხ.ს.ფ. 44/ მოიპოვება სასამართლო სხდომის შესახებ აპელანტისათვის _ ახალციხის საგადასახადო ინსპექციისათვის სასამართლო უწყების ჩაბარების შეტყობინება.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ უწყება ჩაბარებულად ითვლება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ უწყების მეორე ეგზემპლარზე, რომელსაც ხელს აწერს ადრესატი, აღნიშნულია მისი ჩაბარების დრო, იგი დაუბრუნდა სასამართლოს და ჩაკერებულია საქმეში, რაც კონკრეტულ შემთხვევაში სახეზეა, საქმის მასალებში ასეთის დამადასტურებელი მტკიცებულება მოიპოვება, შესაბამისად საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასაციის მოტივს, რომ ახალციხის საგადასახადო ინსპექციას არ მიუღია უწყება და არ მიეცა შესაძლებლობა ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით წარედგინა მოსაზრებები, რამდენადაც სასამართლომ ისე განიხილა და გადაწყვიტა მოცემული დავა, რომ გამოიკვლია, ჰქონდა თუ არა მხარეებს შესაძლებლობა, დაეცვა საპროცესო უფლებები სასამართლო სხდომაზე მონაწილეობის მიღების გზით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ახალციხის საგადასახადო ინსპექცია, მიუხედავად იმ გარემოებისა, რომ კანონით დადგენილი წესით იყო ინფორმირებული 2006 წლის 2 მარტის სასამართლო სხდომის შესახებ, არ გამოცხადდა, შესაბამისად, 2006 წლის 2 მარტის სასამართლო სხდომაზე შესვენების გამოცხადების გამო სასამართლო სხდომა გაგრძელდა რა 2006 წლის 5 აპრილის, სასამართლოს არ ჰქონდა ვალდებულება, სხდომის გაგრძელების შესახებ უწყება ხელმეორედ გაეგზავნა ახალციხის საგადასახადო ინსპექციისათვის, ამგვარს სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა არ ითვალისწინებს.

საკასაციო სასამართლო ასევე იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას, რომ მოცემულ შემთხვევაში ი. პ-ის მიერ ახალციხის საგადასახადო ინსპექციიდან მოთხოვნილი ინფორმაცია არ წარმოადგენდა კომერციულ საიდუმლოებას, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო საქართველოს კონსტიტუციის 41.1. მუხლის საფუძველზე განმარტავს, რომ საქართველოს ყოველი მოქალაქე უფლებამოსილია, კანონით დადგენილი წესით გაეცნოს სახელმწიფო დაწესებულებაში მასზე არსებულ ინფორმაციას, ასევე სახელმწიფო დაწესებულებაში არსებულ ოფიციალურ დოკუმენტებს, თუ ისინი არ შეიცავენ სახელმწიფო, პროფესიულ ან კომერციულ საიდუმლოებას.

საქართველოს კონსტიტუციის ზემოაღნიშნული პრინციპი აგრეთვე რეგლამენტირებულია ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 28-ე მუხლში, რომლის თანახმად, საჯარო ინფორმაცია ღიაა, გარდა კანონით გათვალისწინებული შემთხვევებისა და დადგენილი წესით სახელმწიფო, კომერციულ და პირად საიდუმლოებას მიკუთვნებული ინფორმაციისა.

ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 27².1. მუხლის თანახმად, კომერციულ საიდუმლოებას განეკუთვნება ინფორმაცია კომერციული ფასეულობის მქონე გეგმის, ფორმულის, პროცესის, საშუალების თაობაზე ან ნებისმიერი ინფორმაცია, რომელიც გამოიყენება საქონლის საწარმოებლად, მოსამზადებლად, გადასამუშავებლად ან მომსახურების გასაწევად, ან/და, რომელიც წარმოადგენს სიახლეს ან ტექნიკური შემოქმედების მნიშვნელოვან შედეგს, აგრეთვე სხვა ინფორმაცია, რომლის გამჟღავნებამ შესაძლოა ზიანი მიაყენოს პირის კონკურენტუნარიანობას.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ინფორმაციის კომერციულ საიდუმლოებად მიჩნევისათვის ის აუცილებლად უნდა შეიცავდეს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 27².1. მუხლში ჩამოთვლილ ნიშნებს, რომელთაგან ერთ-ერთ არსებით საფუძველს ინფორმაციის კომერციულ საიდუმლოებად მიჩნევისათვის წარმოადგენს ის გარემოება, რომ ეს ინფორმაცია კომერციული ფასეულობის შემცველი, მოტივირებული უნდა იყო და რომლის გამჟღავნებამ შესაძლებელია, ზიანი მიაყენოს პირის კონკურენტუნარიანობას. თავის მხრივ, პირის კონკურენტუნარიანობისათვის საფრთხის შექმნა ნიშნავს სუბიექტის შესახებ იმგვარი ინფორმაციის გამჟღავნებას, რომელიც ამ უკანასკნელს საფრთხეს შეუქმნის სამომხმარებლო ბაზარზე.

მოცემულ შემთხვევაში ახალციხის საგადასახადო ინსპექციის მიერ ინფორმაციის გაცემაზე უარი დასაბუთებულია იმ გარემოებით, რომ საგადასახადო კოდექსის 122-ე მუხლის თანახმად, საგადასახადო ორგანო ვალდებულია, დაიცვას გადასახადის გადამხდელის შესახებ მონაცემთა საიდუმლოება, ანუ სადავო სამართალურთიერთობა დაფუძნებულია იმ გარემოებაზე, რომ ადმინისტრაციულ ორგანოს _ ახალციხის საგადასახადო ინსპექციას ინფორმაციის საიდუმლოების დაცვის ვალდებულება მინიჭებული ჰქონდა მოქმედი კანონმდებლობით, კონკრეტულ შემთხვევაში, საგადასახადო კოდექსის 122-ე მუხლით.

საკასაციო სასამართლო ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 28-ე მუხლის საფუძველზე განმარტავს, რომ საქართველოს სახელმწიფოში საჯარო ინფორმაციის ღიაობა უზრუნველყოფილია, გარდა კანონით გათვალისწინებული შემთხვევებისა და დადგენილი წესით სახელმწიფო, კომერციულ და პირად საიდუმლოებას მიკუთვნებული ინფორმაციისა, ხოლო ამავე კოდექსის მე-2 მუხლის გ) ქვეპუნქტში მოცემული საჯარო ინფორმაციის დეფინიციის მნიშვნელობიდან გამომდინარე, საჯარო დაწესებულებაში დაცული ყველა ოფიციალური დოკუმენტი წარმოადგენს საჯარო ინფორმაციას, ხოლო საჯარო ინფორმაციის კანონით გათვალისწინებული შემთხვევებით ან დადგენილი წესით გასაიდუმლოება არ ნიშნავს, რომ იგი აღარ ატარებს საჯარო ინფორმაციის სტატუსს, სწორედ პირიქით, მხოლოდ ამგვარი სტატუსის დოკუმენტი შესაძლებელია გასაიდუმლოვდეს, რაც გულისხმობს, რომ იგი აღარ განეკუთვნება ხელმისაწვდომ საჯარო ინფორმაციათა კატეგორიას.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 28-ე მუხლის თანახმად საჯარო ინფორმაციის ღიაობა ორ შემთხვევაშია შეზღუდული 1) როცა ეს კანონმდებლობით არის გათვალისწინებული 2) როცა დადგენილი წესით იგი მიეკუთვნება სახელმწიფო, კომერციულ და პირად საიდუმლოებას.

მოცემულ ვითარებაში სახეზეა სწორედ პირველი ვითარება, როცა ინფორმაციის ღიაობა შეზღუდულია კანონით, კერძოდ, საგადასახადო კოდექსის (2005 წლის რედაქცია) 122-ე მუხლის I წინადადებით დადგინდა “საგადასახადო საიდუმლოების” ტერმინი /1997 წლის რედაქციის საგადასახადო კოდექსის 268-ე მუხლით დადგენილი იყო გადასახადის გადამხდელთა შესახებ მონაცემთა საიდუმლოება/, რომლის მიხედვით ასეთს განეკუთვნება გადასახადის გადამხდელის შესახებ საგადასახადო ორგანოს მიერ მიღებული ნებისმიერი ინფორმაცია, ამდენად, აღნიშნულს არაფერი აქვს საერთო კომერციულ საიდუმლოებასთან,.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საგადასახადო საიდუმლოებად საგადასახადო ორგანოში გადამხდელის შესახებ არსებული ინფორმაცია არ შეიძლება მექანიკურად იქნას განხილული, როგორც კომერციული საიდუმლოება, რამდენადაც ყოველი გადასახადის გადამხდელი არ არის კომერციული საიდუმლოების შემცველი ინფორმაციის მესაკუთრე, როგორც ეს გამომდინარეობს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 27².3 მუხლის შინაარსიდან, მითუმეტეს იმ პირობებში, რომ ტერმინ “საგადასახადო საიდუმლოების” დეფინიციაც არ შეიცავს დათქმას კომერციულ საიდუმლოებაზე, როგორც საგადასახადო საიდუმლოების ერთ-ერთ აუცილებელ ელემენტზე; მოცემული ნორმის დანაწესი ინტერპრეტირებულ უნდა იქნას იმდაგვარად, რომ კანონმდებელმა საგადასახადო სამსახურებსა და გადასახადის გადამხდელთა შორის ურთიერთობები, მათი უფლება-მოვალეობები ინფორმაციის დაცვის თვალსაზრისით მოაწესრიგა განსაკუთრებულად, როგორც სპეციალური ურთიერთობა, სადაც ცალმხრივად დაუდგინა დაწესებულებებს წარდგენილ ინფორმაციათა საიდუმლოების დაცვის ვალდებულება, გარდა გამომრიცხველი შემთხვევებისა, რაც საგანგებოდ ჩამოთვალა, როგორც ამ კოდექსის 122.1. მუხლის ა), ბ), გ) ქვეპუნქტებში, ასევე, სხვა შემთხვევებში, კერძოდ, 54-ე მუხლით განსაზღვრულია წლიური ანგარიშში შესატანი ინფორმაციის ნუსხა, რომლის საქვეყნოობის (გამოქვეყნების) ვალდებულება პირდაპირ არის დადგენილი.

საკასაციო სასამართლო საგადასახადო კოდექსის 122.1 მუხლის /კანონის 2005 წლის რედაქცია/ საფუძველზე განმარტავს, საგადასახადო საიდუმლოებას მიეკუთვნება გადასახადის გადამხდელის შესახებ საგადასახადო ორგანოს მიერ მიღებული ნებისმიერი ინფორმაცია, ხოლო 122.6 მუხლის თანახმად, აღნიშნული მუხლის მოქმედება არ ვრცელდება საგადასახადო კოდექსის 54.2 მუხლით გათვალისწინებული გამოსაქვეყნებლად განკუთვნილი წლიური ანგარიშების მიმართ. ამასთან, საგადასახადო კოდექსის 54.2. “ვ” პუნქტის თანახმად, ყოველი საგადასახადო წლის დამთავრების შემდეგ, სამი თვის ვადაში, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტი აქვეყნებს საგადასახადო ორგანოების მუშაობის ანგარიშს, მათ შორის ინფორმაციას იმ პირების შესახებ, რომლებსაც დაერიცხათ გადასახადი და რომლებმაც დარიცხული გადასახადი არ გადაიხადეს სრულად, თუ გადაუხდელი თანხა აღემატება 100 000 ლარს.

საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასაციის მოტივს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა საგადასახადო კოდექსის 122.1. და 54-ე მუხლები, მოსარჩელის მიერ მოთხოვნილი ინფორმაცია არ წარმოადგენდა საჯარო ინფორმაციას, ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ 2001 წლის ოქტომბრის შემოწმების აქტით არც ერთ ფიზიკურ პირს 100000 ლარი არ დარიცხვია. აღნიშნულთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ი. პ-ის მიერ მოთხოვნილი ინფორმაცია შეეხება 2001 წლის პერიოდს, რა დროსაც მოქმედი საგადასახადო კოდექსის /1997 წლის 13 ივნისის რედაქცია/ 263-ე მუხლი ადგენდა განსხვავებულ ვალდებულებას საგადასახადო კოდექსის 12.1. და 54-ე მუხლებისაგან, კერძოდ, საგადასახადო კოდექსის 263-ე მუხლის თანახმად საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ყოველი საფინანსო წლის დამთავრებიდან სამი თვის ვადაში უნდა გამოექვეყნებინა წლიური ანგარიში, რომლის ერთ-ერთ ძირითად შემადგენელ ელემენტს წარმოადგენს იმ ფიზიკურ და იურიდიულ პირთა ჩამონათვალი, რომლებსაც დაერიცხათ და რომლებმაც გადაიხადეს იგი სრულად, თუ გადაუხდელი თანხა აღემატებოდა 10000 ლარს.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ახალციხის საგადასახადო ინსპექციას ი. პ-ის მიერ მოთხოვნილი ინფორმაციის გაცემის საკითხის გადაწყვეტისას უნდა გამოეყენებინა საგადასახადო კოდექსის ის ნორმა /საგადასახადო კოდექსის 263-ე მუხლი, 1997 წლის რედაქცია/, რომელიც მოქმედებდა 2001 წელს. ამასთან, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ იმ პირობებშიც კი, თუ საგადასახადო ინსპექცია საგადასახადო კოდექსის 122-ე მუხლის საფუძელზე მიიჩნევდა, რომ არ უნდა გაეხმაურებინა გადასახადის გადამხდელის შესახებ ინფორმაცია, მას ი. პ-ის უნდა მიეწოდებინა ინფორმაცია, რომ 2001 წელს შემოწმების აქტით არც ერთ ფიზიკურ პირს 100000 ლარი არ დარიცხვია, ნაცვლად საჯარო ინფორმაციის გაცემაზე უარის თქმისა, რაც მოცემულ შემთხვევაში განხორციელდა, ამასთან, სულ სხვა საფუძვლით, რომ საგადასახადო ორგანოს ვალდებულება ჰქონდა დაეცვა გადასახადის გადამხდელთა შესახებ მონაცემთა საიდუმლოება.

საკასაციო სასამართლოს განმარტავს, რომ პირი იხდის რა გადასახადებს სახელმწიფო ბიუჯეტში, ამგვარად შედის საჯარო სამართლებრივ ურთიერთობაში სახელმწიფოსთან, ადმინისტრაციულ ორგანოსთან, რომლის საქმიანობაც საჯარო ინტერესს ემსახურება. ამ პირობებში გასათვალისწინებელია პირის კერძო ინტერესი, მიიღოს ინფორმაცია იმის თაობაზე, თუ ვის მიერ იქნა შესრულებული (გადახდილი) ან შეუსრულებელი ბიუჯეტის წინაშე ვალდებულება, მით უფრო, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში ინფორმაციის მიღებას ი. პ-ე მოითხოვს დიდი რაოდენობის თანხის დავალიანების მქონე პირის (360 000 ლარი) შესახებ, როდესაც საზოგადოების ინტერესი განსაკუთრებით მაღალია.

საკასაციო სასამართლო საგადასახადო კოდექსის საფუძველზე განმარტავს, რომ სწორედ საგადასახადო, სპეციალური კანონმდებლობა არეგულირებს საქართველოს საგადასახადო სისტემის ფორმირებისა და ფუნქციონირების ზოგად პრინციპებს, საგადასახადო სისტემაში შემავალი გადასახადების აკრეფისა და გადასახადთან დაკავშირებულ ურთიერთობებს, გადასახადის გადამხდელისა და საგადასახადო ორგანოს სამართლებრივ მდგომარეობას, საგადასახადო კანონმდებლობის დარღვევისათვის პასუხისმგებლობას, საგადასახადო ორგანოებისა და მათი თანამდებობის პირების სამართლებრივ ქმედებათა გასაჩივრების წესსა და პირობებს, მათ შორის, იმ ინფორმაციის ჩამონათვალს / ასე მაგ. იმ ფიზიკურ და იურიდიულ პირთა ჩამონათვალი, რომლებსაც დაერიცხათ და რომლებმაც არ გადაიხადეს იგი სრულად, თუ გადაუხდელი თანხა აღემატებოდა 100000 ლარს/, რომლის გაცემის ვალდებულება საგადასახადო კოდექსის საფუძველზე საგადასახადო ორგანოს ევალება.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ახალციხის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივარი არ შეიცავს დასაბუთებულ არგუმენტაციას გასაჩივრებული განჩინების კანონშეუსაბამობის თაობაზე, შესაბამისად, სსსკ-ის 410-ე მუხლის თანახმად, არ არსებობს ახალციხის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილებისა და სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების სამართლებრივი საფუძვლები.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის I, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 372-ე, 390-ე, 399-ე, 410-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ახალციხის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 5 აპრილის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.