¹ბს-62-60(კ-07) 11 აპრილი, 2007 წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ

შემადგენლობა:

მაია ვაჩაძე (თავმჯდომარე),

ნინო ქადაგიძე (მომხსენებელი), ნუგზარ სხირტლაძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა ქ. ქუთაისის მერიის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 1 დეკემბრის განჩინებაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2005 წლის 12 დეკემბერს ნ. ა-მა და ჯ. ვ-ემ სასარჩელო განცხადებით მიმართეს ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს მოპასუხე ქ. ქუთაისის მთავრობის მიმართ ბინით დაკმაყოფილების თაობაზე.

მოსარჩელეები სასარჩელო განცხადებაში მიუთითებდნენ, რომ ქ. ქუთაისის ავტოქარხნის რაიონის სახალხო დეპუტატთა საბჭოს აღმასკომის 1990 წლის 27 თებერვლის ¹76/261 გადაწყვეტილებით გამოეყოთ ოროთახიანი ბინა ... ქუჩაზე მშენებარე, ექსპერიმენტული ტიპის საცხოვრებელ სახლში.

ქვეყანაში შექმნილი რთული ეკონომიკური და პოლიტიკური ვითარების გამო, აღნიშნული ვალდებულების შესრულება ძალზედ გაჭიანურდა.

მოსარჩელეების განმარტებით, 2002 წლის 3 აგვისტოს ¹229 წერილით მოპასუხემ აღიარა და დაადასტურა, რომ მათი მოთხოვნა იყო კანონიერი, მაგრამ 7000 ლარის მათზე გამოყოფა 2003-2005 წლების ბიუჯეტიდან ვერ მოხერხდა.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელეები ითხოვდნენ, სამოქალაქო კოდექსის 316-ე, 317-ე და 361-ე მუხლების შესაბამისად, მოპასუხეს დაკისრებოდა მათ სასარგებლოდ ოროთახიანი ბინის შესაძენი თანხის ანაზღაურება არსებული საბაზრო ფასების ფარგლებში.

საქალაქო სასამართლოში მოსარჩელეებმა დააზუსტეს სასარჩელო მოთხოვნა და მოითხოვეს მოპასუხისათვის 13000 ლარის დაკისრება.

მოპასუხე ქ. ქუთაისის მერიის წარმომადგენელმა სასარჩელო განცხადება არ ცნო და მოითხოვა მოსარჩელეებისათვის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის Yთქმა.

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 11 მაისის გადაწყვეტილებით ნ. ა-ისა და ჯ. ვ-ის სასარჩელო განცხადება დაკმაყოფილდა; ქ. ქუთაისის მერიას ნ. ა-ისა და ჯ. ვ-ის სასრგებლოდ დაეკისრა 13000 ლარის ანაზღაურება.

მითითებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ქ. ქუთაისის ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელმა ორგანომ – მთავრობამ.

აპელანტის მითითებით, საქალაქო სასამართლომ დადასტურებულად მიიჩნია, რომ ქ. ქუთაისის მუნიციპალური მართვის სამსახურის უფროსის წერილი შეთანხმებული იყო ქალაქის ხელმძღვანელობასთან, რომელმაც დაადასტურა მოსარჩელეთა მოთხოვნის კანონიერება და ამ მოტივით, სასამართლომ მოსარჩელეთა მხრიდან სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადა, გაშვებულად არ მიიჩნია, რაც არამართებულია, ვინაიდან საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მე-3 ნაწილით საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით, კერძოდ, აღიარებად ჩაითვლებოდა პასუხი, თუ საკითხზე მიღებული იქნებოდა გადაწყვეტილება უფლებამოსილი პირის მიერ მოთხოვნის დაკმაყოფილების შესახებ, ხოლო ის წერილები, რომლებიც მხოლოდ სარეკომენდაციო ხასიათს ატარებს, აპელანტის მოსაზრებით, ვერ ჩაითვლება უფლებამოსილ პირთა მიერ გაცემულ პასუხად და სამართლებრივ აქტებად.

ამასთან, აპელანტის განმარტებით, საქალაქო სასამართლოს უნდა ეხელმძღვანელა 1964 წლის რედაქციის სამოქალაქო კოდექსით, რომლის მე-80 მუხლის შესაბამისად, მოსარჩელეს გაშვებული აქვს უფლების დარღვევის მოთხოვნის სამწლიანი ხანდაზმულობის ვადა, თუმცა მოქმედი საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 130-ე მუხლით, ხანდაზმულობა იწყება მოთხოვნის წარმოშობის მომენტიდან, ხოლო ამავე კოდექსის 129-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად კი უძრავ ნივთებთან დაკავშირებულ სახელშეკრულებო მოთხოვნებზე ვრცელდება ექვსწლიანი ხანდაზმულობის ვადა (აღმასკომის გადაწყვეტილებით საუბარია ბინითა და კომპენსაციით დაკმაყოფილებაზე), რაც მხარეს ასევე გაშვებული აქვს. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 144-ე მუხლით კი, ხანდაზმულობის ვადის გასვლის შემდეგ ვალდებული პირი უფლებამოსილია, უარი თქვას მოქმედების შესრულებაზე.

აპელანტის მოსაზრებით, ქ. ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს მიერ დარღვეულია ასევე საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსით დადგენილი მოთხოვნები და დავა განხილულია სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, აპელანტი ითხოვდა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 11 მაისის გადაწყვეტილების გაუქმებასა და ახალი გადაწყვეტილებით მოსარჩელეებისათვის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 1 დეკემბრის განჩინებით ქ. ქუთაისის მთავრობის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 11 მაისის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლო განჩინებაში მიუთითებდა, რომ სამოქალაქო კოდექსის 361-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, ვალდებულება უნდა შესრულდეს ჯეროვნად, კეთილსინდისიერად, დათქმულ დროსა და ადგილას.

როგორც საქმის მასალებით დასტურდება, მოსარჩელეებზე ოროთახიანი ბინის გადაცემა ვერ განხორციელდა.

სამოქალაქო კოდექსის 394-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, მოვალის მიერ ვადის გადაცილებისას კრედიტორს შეუძლია დაუნიშნოს მოვალეს ვალდებულების შესრულებისათვის აუცილებელი დრო. თუ მოვალე ამ დროშიც არ შეასრულებს ვალდებულებას, მაშინ კრედიტორს უფლება აქვს, ვალდებულების შესრულების ნაცვლად, მოითხოვოს ზიანის ანაზღაურება. ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის პირველი წინადადების შესაბამისად, დამატებითი ვადის განსაზღვრა არ არის საჭირო, თუ აშკარაა, რომ მას რაიმე შედეგი არ მოჰყვება. სამოქალაქო კოდექსის 405-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ,,ა” პუნქტის შესაბამისად, არ არის აუცილებელი დამატებითი ვადის დაწესება ან გაფრთხილება, Yთუ აშკარაა, რომ მას არავითარი შედეგი არ ექნება. სააპელაციო პალატის განმარტებით, რამდენადაც არ აშენდა ბინა, ამდენად, არ არსებობს დამატებითი ვადის მიცემის საჭიროება.

სააპელაციო პალატამ, არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება სარჩელის ხანდაზმულობის თაობაზე, იმ მოტივით, რომ აღმასკომის გადაწყვეტილებაში არ იყო მითითებული, თუ როდის უნდა აშენებულიყო და გადაცემულიყო ბინა მოსარჩელეებზე.

სამოქალაქო კოდექსის 365-ე მუხლის მიხედვით, თუ ვალდებულების შესრულებისათვის არ არის განსაზღვრული დრო და იგი სხვა გარემოებებიდანაც არ ირკვევა, მაშინ კრედიტორს ნებისმიერ დროს შეუძლია მოითხოვის მისი შესრულება, ხოლო მოვალეს შეუძლია იგი დაუყოვნებლივ შეასრულოს.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელეებმა არაერთხელ მიმართეს ქუთაისის მთავრობას საცხოვრებელი ბინის შესაძენად თანხის გამოყოფის თაობაზე, რაც არ დაკმაყოფილდა, რისი გათვალისწინებითაც სააპელაციო პალატის განმარტებით, ხანდაზმულობის ვადის ათვლა უნდა მომხდარიყო სამოქალაქო კოდექსის 130-ე მუხლის შესაბამისად.

მითითებული განჩინება საკასაციო წესითYგაასაჩივრა ქ. ქუთაისის მთავრობამ.

კასატორი არ იზიარებდა სააპელაციო სასამართლოს მითითება იმის თაობაზე, რომ კრედიტორს უფლება ჰქონდა ვალდებულების შესრულების ნაცვლად მოეთხოვა ზიანის ანაზღაურება მიწის ღირებულების სახით. კასატორი მიუთითებდა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 248-ე მუხლზე და განმარტავდა, რომ მითითებუილ მუხლის შესაბამისად, სასამართლოს უფლება არა აქვს, მიაკუთვნოს თავისი გადაწყვეტილებით მხარეს ის, რაც მას არ უთხოვია ან იმაზე მეტი, ვიდრე ის მოითხოვდა. საქმეში არსებული სასარჩელო განცხადებით დასტურდება, რომ მოსარჩელეები ითხოვდნენ არა ზიანის ანაზღაურებას, არამედ ქ. ქუთაისის ავტოქარხნის რაიონის სახალხო დეპუტატთა საბჭოს აღმასკომის 1990 წლის 27 თებერვლის ¹3-76/261 გადაწყვეტილების საფუძველზე ბინის შესაძენად თანხის გადახდას. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს დავის გადაწყვეტისას გამოყენებული აქვს ის ნორმები, რომლებიც არ უნდა გამოყენებინა.

ვინაიდან, დავა ეხება გასული საუკუნის 90-იან წლებში წარმოშობილ სამართალურთიერთობას, კასატორის განმარტებით, დავა განხილულ უნდა იქნეს 1964 წლის სამოქალაქო კოდექსით, რომლის შესაბამისადაც, სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადის დინება იწყება იმ მომენტიდან, როცა მხარემ შეიტყო ან უნდა შეეტყო უფლების დარღვევის შესახებ, ხოლო სასარჩელო მოთხოვნის ვადის დენა წყდება სასამართლოსთვის სარჩელის მიმართვით და არა ადმინისტრაციული ორგანოსთვის მიმართვით. ამავე კოდექსის 80-ე მუხლის შესაბამისად, მოსარჩელეს ასევე გაშვებული აქვს უფლების დარღვევის მოთხოვნის სამწლიანი ხანდაზმულობის ვადა. მართალია მოქმედი საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 130-ე მუხლით, ხანდაზმულობა იწყება მოთხოვნის წარმოშობის მომენტიდან, ხოლო ამავე კოდექსის 129-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, უძრავ ნივთებთან დაკავშირებულ სახელშეკრულებო მოთხოვნებზე ვრცელდება ექვსწლიანი ხანდაზმულობის ვადა (საუბარია აღმასკომის გადაწყვეტილებით ბინითა და კომპენსაციით დაკმაყოფილებაზე), მაგრამ მხარეს ეს ვადაც უშედეგოდ აქვს გაშვებული. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 144-ე მუხლით კი, ხანდაზმულობის ვადის გასვლის შემდეგ, ვალდებული პირი უფლებამოსილია, უარი თქვას მოქმედების შესრულებაზე.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორი ითხოვდა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 1 დეკემბრის განჩინების გაუქმებასა და ახალი გადაწყვეტილებით მოსარჩელეებისათვის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2007 წლის 5 თებერვლის განჩინებით, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ქ. ქუთაისის მთავრობის საკასაციო საჩივარი; მხარეებს მიეცათ უფლება, 2007 წლის 5 თებერვლის განჩინების ჩაბარებიდან 10 დღის ვადაში წარმოედგინათ მოსაზრება, თუ რამდენად იყო დასაშვები განსახილველად საკასაციო საჩივარი ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით.

2007 წლის 19 თებერვალს ნ. ა-მა და ჯ. ვ-ემ წარმოადგინეს მოსაზრება ქ. ქუთაისის მერიის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის თაობაზე, რომლითაც მოითხოვეს ქ. ქუთაისის მთავრობის საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა, იმ მოტივით, რომ იგი არ აკმაყოფილებდა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს.

2007 წლის 23 თებერვალს ქ. ქუთაისის მერიამ მოსაზრებით მიმართა საქართველოს უზენეს სასამართლოს და საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის ,,ა” ქვეპუნქტზე მითითებით მოითხოვა მისი საკასაციო საჩივრის დასაშვებად მიჩნევა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო გაეცნო გასაჩივრებულ განჩინებას, ქ. ქუთაისის მერიის საკასაციო საჩივარს, შეამოწმა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკა მოცემულ საქმესთან მიმართებაში და მიაჩნია, რომ ქ. ქუთაისის მერიის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემული საქმე არ არის მნიშვნელოვანი სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის, სააპელაციო სასამართლოს განჩინება არ განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან და სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა პროცესუალური დარღვევის გარეშე.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობს სააპელაციო სასამართლოს მიერ გამოყენებული საპროცესო და მატერიალური სამართლის ნორმების განმარტებისა და სამართლის განვითარების მიზნით საკასაციო სასამართლოს მიერ ზოგადი მნიშვნელობის მქონე (კონკრეტულთან ერთად) სახელმძღვანელოსა და სარეკომენდაციო გადაწყვეტილების გამოტანის ფაქტობრივი საჭიროება.

საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს _ წარმატების პერსპექტივა.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობს ქ. ქუთაისის მერიის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც აღნიშნულ საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განსახილველად დაშვებაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. უარი ეთქვას ქ. ქუთაისის მერიას საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვებაზე;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.