¹ბს-630-217(კ-05) 27 თებერვალი, 2007წ.

თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის

საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მაია ვაჩაძე (თავმჯდომარე)

ლალი ლაზარაშვილი (მომხსენებელი), ნუგზარ სხირტლაძე

სხდომის მდივანი _ ლანა ჭანტურია

კასატორი _ დ. ა-ი, წარმომადგენელი ვ. კ-ე

მოწინააღმდეგე მხარე _ თ. ა-ი; ყვარლის რაიონის გამგეობა; ყვარლის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველო (არ გამოცხადდნენ)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2004 წლის 30 სექტემბრის განჩინება

დავის საგანი _ პრივატიზების ბათილობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1996 წლის 7 თებერვალს ყვარლის რაიონის პროკურატურამ თ. ა-ის სასარგებლოდ სასარჩელო განცხადებით მიმართა ყვარლის რაიონის სასამართლოს სახელმწიფო ქონების მართვის ყვარლის რაიონული განყოფილების მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა ყვარლის რაიონის სოფ. .......-ის ცენტრში მდებარე ერთოთახიანი ნაგებობის კონკურსისა და აუქციონის წესით გაყიდვის შედეგების ბათილად ცნობა.

სასარჩელო მოთხოვნის საფუძვლები მდგომარეობდა შემდეგში:

ყვარლის რაიონის პროკურატურამ ყვარლის რაიონის სოფ. .......-ში მცხოვრები თ. ა-ის განცხადების საფუძველზე შეამოწმა სოფ. ........-ის ცენტრში მდებარე, ......-ის საკრებულოს გამგეობის ბალანსზე რიცხული ერთოთახიანი ნაგებობის ჯერ კონკურსის, შემდეგ კი აუქციონის წესით გაყიდვის კანონიერება. შემოწმებით დადგინდა, რომ საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 1994 წლის 18 მარტის ¹750 დადგენილებით სოფელ .......-ის ცენტრში მდებარე, .......-ის გამგეობის ბალანსზე რიცხული ერთოთახიანი ნაგებობა შეტანილ იქნა საპრივატიზებო ნუსხაში. 1995 წლის 5 ივლისს მოხდა მისი კონკურსის წესით გაყიდვა, გამარჯვებულად გამოცხადდა თ. ა-ი, რომელმაც გადაიხადა გამოსასყიდი თანხის ნაწილი. 1995 წლის 3 ნოემბერს სახელმწიფო ქონების მართვის ყვარლის რაიონულ განყოფილებას თ. ა-მა აცნობა, რომ არ შეისყიდდა აღნიშნულ შენობას, თუ არ დაკმაყოფილდებოდა მისი მოთხოვნა ამ ნაგებობით დაკავებული მიწის ნაკვეთის დამხმარე სათავსოების ასაშენებლად მისთვის გადაცემის შესახებ. აღნიშნული განცხადება ქონების მართვის სამმართველომ თ. ა-ის მიერ საპრივატიზებო თანხის გადახდაზე უარის თქმად მიიჩნია და 1995 წლის 29 დეკემბერს ნაგებობა აუქციონის წესით გაყიდა განმეორებით, რა დროსაც ნაგებობა დ. ა-მა შეისყიდა.

მოსარჩელის მითითებით, თ. ა-ს ყვარლის რაიონის გამგებლისა და ........-ის საკრებულოს გამგებლის ზეპირი განკარგულების საფუძველზე 1993 წლიდან კანონიერად ჰქონდა დაკავებული სადავო შენობა, რომელსაც ჩაუტარა მიმდინარე შეკეთება და საყოფაცხოვრებო ნივთები შეიტანა. ამიტომ მოპასუხე, კანონით დადგენილი წესით, ვალდებული იყო, ნაგებობა გაეყიდა არა კონკურსის წესით, არამედ პირდაპირი მიყიდვით მიეყიდა თ. ა-თვის, ვინაიდან მას ნაგებობა მმართველობის ორგანოების თანხმობით ჰქონდა დაკავებული. კონკურსის წესით გაყიდვის მიზანშეწონილად მიჩნევის შემთხვევაში კი ჯერ უნდა მომხდარიყო თ. ა-ის სადავო ნაგებობიდან გამოსახლება მისთვის სხვა საცხოვრებელი ნაგებობის გადაცემით და მხოლოდ ამის შემდეგ განხორციელებულიყო ობიექტის რეალიზაცია (ტ.1, ს.ფ.2-3).

ყვარლის რაიონის სასამართლოს 1996 წლის 5 აპრილის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა და სახელმწიფო ქონების მართვის ყვარლის რაიონული განყოფილების გადაწყვეტილებები კონკურსისა და აუქციონის წესით სადავო ქონების გაყიდვის შესახებ გაუქმდა, როგორც კანონსაწინააღმდეგო (ტ.1, ს.ფ.23-25).

აღნიშნულ გადაწყვეტილებაზე საქართველოს უზენაეს სასამართლოში ზედამხედველობის წესით პროტესტი შეიტანა მოპასუხე სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს ყვარლის რაიონულმა განყოფილებამ (ტ.1, ს.ფ.58-59).

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო სამართლის საქმეთა სასამართლო კოლეგიის 1997 წლის 25 თებერვლის განჩინებით პროტესტი დაკმაყოფილდა და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე რაიონის სასამართლოს (ტ.1, ს.ფ.67-68).

გურჯაანის რაიონის სასამართლოს 1997 წლის 23 სექტემბრის გადაწყვეტილებით მოსარჩელე საქართველოს ყვარლის რაიონის პროკურატურის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა უსაფუძვლობის გამო (ტ.1, ს.ფ.92-93), რაც საკასაციო წესით გაასაჩივრა თ. ა-მა და მისი გაუქმება და საქმის ხელახლა განხილვისათვის იმავე სასამართლოსათვის დაბრუნება მოითხოვა (ტ.1, ს.ფ.94-96).

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო სამართლის საქმეთა სასამართლო კოლეგიის 1997 წლის 18 ნოემბრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, 1997 წლის 23 სექტემბრის გურჯაანის რაიონის სასამართლოს გადაწყვეტილება გაუქმდა და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს (ტ.1, ს.ფ.160-163).

საგარეჯოს რაიონის სასამართლოს 1998 წლის 11 მარტის გადაწყვეტილებით ყვარლის რაიონის პროკურორის სარჩელი თ. ა-ის ინტერესების დასაცავად არ დაკმაყოფილდა უსაფუძვლობის გამო (ტ.1, ს.ფ.186-187).

1999 წლის 12 მაისს თ. ა-მა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ზედამხედველობის წესით საჩივრით მიმართა და მოითხოვა 1998 წლის 11 მარტის საგარეჯოს რაიონის სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმება (ტ.1, ს.ფ. 189-190).

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2000 წლის 28 მარტის განჩინებით თ. ა-ის საზედამხედველო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა საგარეჯოს რაიონის სასამართლოს 1998 წლის 11 მარტის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა ყვარლის რაიონის სასამართლოს (ტ.1, ს.ფ.202-204).

ყვარლის რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 10 ივლისის გადაწყვეტილებით თ. ა-ის სასარჩელო მოთხოვნა სახელმწიფო ქონების მართვის ყვარლის განყოფილების და თანამოპასუხე დ. ა-ის მიმართ სოფელ .......-ის ყოფილი უბნის რწმუნებულის ოთახის ჯერ კონკურსის, ხოლო შემდეგ აუქციონის წესით გაყიდვის შედეგების ბათილად ცნობის შესახებ დაკმაყოფილდა.

რაიონულმა სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 1993 წლის დასაწყისში ყვარლის რაიონის ყოფილი გამგებლის ზეპირი განკარგულების საფუძველზე თ. ა-ს ნება დაერთო საცხოვრებლად დაეკავებინა ყვარლის რაიონის სოფ. .......-ის ცენტრში მდებარე .......-ის გამგეობის ბალანსზე რიცხული სოფლის ყოფილი უბნის რწმუნებულის ოთახი, რომელსაც თ. ა-მა ჩაუტარა მიმდინარე რემონტი, შეიტანა საყოფაცხოვრებო ნივთები და ცხოვრობდა. საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 1994 წლის 18 მარტის დადგენილების საფუძველზე აღნიშნული ფართი შეტანილ იქნა საპრივატიზებო ნუსხაში. გამოცხადდა სადავო ოთახის კონკურსის წესით გაყიდვა. ყვარლის რაიონის გამგებლის 1994 წლის 20 დეკემბრის განკარგულებით ......-ის სოფლის საკრებულოს ბალანსზე რიცხული სადავო შენობის პრივატიზაცია დროებით შეჩერდა. 1996 წლის 23 მაისის ყვარლის რაიონის გამგებლის განკარგულებით განახლდა ზემოაღნიშნული ობიექტის პრივატიზება. პრივატიზების შეჩერების პერიოდში 1995 წლის 5 ივლისს ჩატარდა კონკურსი, რომელშიც გაიმარჯვა თ. ა-მა, მაგრამ მან კანონით დადგენილ ვადაში არ გადაიხადა თანხა, იმ მოტივით, რომ ყვარლის სახელმწიფო ქონების მართვის განყოფილებას მოსთხოვა, შეესწავლა მისი განცხადება, რითაც მოითხოვდა 48კვ.მ ეზოსათვის საურმე გზის მიმატებას. სახელმწიფო ქონების მართვის ყვარლის განყოფილებამ აღნიშნული განცხადება მიიჩნია თ. ა-ის მიერ თანხის გადახდაზე უარის თქმად, რის გამოც გააუქმა კონკურსის შედეგები და 1995 წლის 29 დეკემბერს სადავო ოთახი აუქციონის წესით დ. ა-ს მიჰყიდა.

რაიონულმა სასამართლომ მიიჩნია, რომ სახელმწიფო ქონების მართვის ყვარლის რაიონული სამმართველო არ იყო უფლებამოსილი, 1994 წლის 20 დეკემბრიდან 1996 წლის 23 მაისამდე ჩაეტარებინა სადავო ობიექტზე კონკურსი ან აუქციონი. გამგებელს ,,ადგილობრივი მმართველობისა და თვითმმართველობის შესახებ” საქართველოს ორგანული კანონის მე-7 და მე-8 მუხლების ,,ბ” და ,,გ” ქვეპუნქტების, საქართველოს რესპუბლიკის მთავრობის 1992 წლის 11 აგვისტოს ¹829 დადგენილებისა და საქართველოს პრეზიდენტის 1996 წლის 2 თებერვლის ¹143-ე ბრძანებულების საფუძველზე ჰქონდა პრივატიზაციის შეჩერების უფლება.

ამასთან, რაიონულმა სასამართლომ თ. ა-ის მიერ სასამართლო სხდომაზე წარდგენილი მოთხოვნა დავის საგნის გაზრდის შესახებ, კერძოდ, სადავო ობიექტზე თ. ა-ის საკუთრების ცნობის თაობაზე არ დააკმაყოფილა იმ მოტივით, რომ აღნიშნულს მოჰყვებოდა საქმის უსაფუძვლო გაჭიანურება (ტ.1, ს.ფ.247-250).

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს თ. ა-მა და დ. ა-მა.

თ. ა-მა მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილში შესწორების შეტანა და სადავო საბინაზე მისი პირდაპირი მიყიდვის უფლებისა და საკუთრების ცნობა იმ მოტივით, რომ სასამართლოს გადაწყვეტილებით დადგენილია კონკურსისა და აუქციონის არასწორად ჩატარების ფაქტი და სადავო ბინაზე თ. ა-ის უფლება. ამასთან, მართალია, პროკურატურის სარჩელში ასეთი მოთხოვნა არ არის, რამდენადაც სარჩელის მომზადების დროს იგი ვერ გაითვალისწინეს, თუმცა სასამართლოს გადაწყვეტილების გამოტანამდე მას, როგორც მოსარჩელეს, ჰქონდა სარჩელის გადიდებისა თუ შემცირების უფლება (ტ.1, ს.ფ.253). შემდგომ თ. ა-მა დამატებითი სააპელაციო საჩივარი წარუდგინა სასამართლოს და მოითხოვა სადავო ბინაზე მისი საკუთრების უფლების ცნობა (ტ.1, ს.ფ.15-16).

დ. ა-მა მოითხოვა რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმება და განმარტა, რომ გამგეობის ბალანსზე რიცხული სადავო ერთოთახიანი ნაგებობა მიშენებულია მის კუთვნილ ოროთახიან ბინაზე. ეს მიშენება 1904 წელს მოხდა, შემდეგ შიგ გახსნილი იყო დუქანი, მოგვიანებით კი გამოიყენებოდა უბნის რწმუნებულის ოთახად. 1993 წელს მიმართა .....-ის გამგეობას ამ ოთახის, როგორც მისი მამა-პაპის კუთვნილის, მის სახელზე აღრიცხვის მოთხოვნით. გამგეობამ განუმარტა, რომ პირდაპირი გზით მიყიდვის უფლება არ ჰქონდათ და 1995 წლის 29 დეკემბერს ჩატარდა აუქციონი, რომელზედაც მან შეისყიდა აღნიშნული ოთახი და 1996 წელს სანოტარო წესით დაიკანონა. 1995 წლის 5 ივლისს თ. ა-ის მიერ ბინის შესყიდვის, მასში მუდმივად ჩაწერის, ოთახში მისი კუთვნილი ნივთების არსებობისა და გამგეობის მიერ სიტყვიერი თანხმობის ფაქტები სინამდვილეს არ შეესაბამებოდა (ტ.1, ს.ფ.12-14).

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის 2001 წლის 21 ივნისის გადაწყვეტილებით თ. ა-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა (ტ.1, ს.ფ.69-71).

სააპელაციო სასამართლოს აღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა დ. ა-მა და მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის ხელხლა განსახილველად დაბრუნება იმ საფუძვლით, რომ ყვარლის რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 10 ივლისის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით მის მიერაც იყო გასაჩივრებული, მაგრამ თბილისის საოლქო სასამართლოს მის სააპელაციო საჩივარზე საერთოდ არ უმსჯელია, რითაც დაირღვა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 374-ე, 377-ე მუხლების მოთხოვნები, ამასთან, სასამართლოს გადაწყვეტილება იყო დაუსაბუთებელი, რაც შეუძლებელს ხდიდა მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმებას (ტ.1, ს.ფ.82-85).

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2002 წლის 25 იანვრის განჩინებით დ. ა-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, თბილისის საოლქო სასამართლოს 2001 წლის 21 ივნისის გადაწყვეტილება გაუქმდა და დ. ა-ის საჩივრის ნაწილში საქმე განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს (ტ.1, ს.ფ.102-108).

თბილისის საოლქო სასამართლოს 2004 წლის 29 აპრილის საოქმო განჩინებით საქმეში მესამე პირად ჩაბმულ იქნა ყვარლის რაიონის გამგეობა (ტ.2, ს.ფ. 72).

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004 წლის 30 სექტემბრის განჩინებით დ. ა-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ რაიონული სასამართლოს მიერ სწორად იქნა დადგენილი შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: 1993 წელს ყვარლის რაიონის გამგებლისა და თ. ა-ის სიტყვიერი შეთანხმების საფუძველზე თ. ა-ს საცხოვრებლად გადაეცა ყვარლის რაიონის სოფ. .....-ის ცენტრში მდებარე .......-ის გამგეობის ბალანსზე რიცხული სოფლის რწმუნებულის ოთახი. 1994 წლის 18 მარტის საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის დადგენილების საფუძველზე აღნიშნული ფართი შეტანილ იქნა საპრივატიზაციო ნუსხაში. 1994 წლის 20 დეკემბრის ყვარლის რაიონის გამგებლის განკარგულებით .......-ის სოფლის საკრებულოს ბალანსზე რიცხული სადავო შენობის პრივატიზაცია შეჩერდა, რის გამოც კონკურსი არ შედგა. 1996 წლის 23 მაისის ყვარლის რაიონის გამგებლის განკარგულებით განახლდა ამ ობიექტის პრივატიზება. 1995 წლის 5 ივლისს ჩატარდა კონკურსი, რომელშიც გაიმარჯვა თ. ა-მა, მაგრამ მან კანონით დადგენილ ვადაში არ გადაიხადა თანხა, რის გამოც სახელმწიფო ქონების მართვის ყვარლის განყოფილებამ გააუქმა კონკურსის შედეგები და 1995 წლის 29 დეკემბერს სადავო ოთახი აუქციონის წესით დ. ა-ს მიჰყიდა.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ყვარლის რაიონის გამგებელს სადავო ობიექტის პრივატიზების შეჩერების უფლება ჰქონდა, ხოლო სახელმწიფო ქონების მართვის ყვარლის რაიონის განყოფილება არ იყო უფლებამოსილი, პრივატიზების შეჩერების პერიოდში სადავო ობიექტი ჯერ კონკურსის, ხოლო შემდეგ აუქციონის წესით გაეყიდა, ვინაიდან საქართველოს “ადგილობრივი თვითმმართველობისა და მმართველობის შესახებ” ორგანული კანონის მე-7 და მე-8 მუხლების ,,ბ” და ,,გ” ქვეპუნქტებით ადგილობრივი მმართველობისა და თვითმმართველობის კომპეტენციაში შედიოდა ადგილობრივი ქონების ფლობა, სარგებლობა, განკარგვა. საქართველოს პრეზიდენტის 1996 წლის 2 თებერვლის ¹143 ბრძანებულების თანახმად კი მმართველობის ადგილობრივ ორგანოებს მუნიციპალური საკუთრების საპრივატიზაციო ობიექტების ნუსხის დამტკიცების უფლება 1996 წლის ბოლომდე ჰქონდათ (ტ.2, ს.ფ.97-98).

აღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა დ. ა-მა, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

კასატორის მითითებით, ყვარლის რაიონული სასამართლოს მიერ განხილულ იქნა ყვარლის რაიონის პროკურატურის 1996 წლის სასარჩელო განცხადება, რისი უფლებაც ამ უკანასკნელს არ ჰქონდა, რითაც დაირღვა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსით განსაზღვრული დისპოზიციურობის პრინციპი. სასამართლომ დავის გადასაწყვეტად გამოიყენა კანონი, რომლიც არ უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, საქართველოს ორგანული კანონი “ადგილობრივი თვითმმართველობისა და მმართველობის შესახებ,” ვინაიდან აღნიშნული ნორმატიული აქტი მიღებულ იქნა 1997 წლის 16 ოქტომბერს და იგი 1995 წლის 29 დეკემბრის ურთიერთობებზე ვერ გავრცელდებოდა. ასევე არასწორი იყო საქართველოს პრეზიდენტის 1996 წლის 29 თებერვლის ¹143 ბრძანებულების სააპელაციო სასამართლოს მიერ გამოყენება, რადგან არც ეს უკანასკნელი მოქმედებდა სადავო სამართლებრივი ურთიერთობის დროს. აღნიშნულით კი დარღვეულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393.2 მუხლის “ბ” და “გ” ქვეპუნქტისა და 394-ე მუხლის “ე” ქვეპუნქტის მოთხოვნები (ტ.2, ს.ფ. 11-113).

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლების გამოკვლევის შედეგად მიიჩნევს, რომ დ. ა-ის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს, გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის 2004 წლის 30 სექტემბრის განჩინება და საკასაციო სასამართლოს მიერ მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება, თ. ა-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდეს, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს: 1993 წელს ყვარლის რაიონის გამგებლისა და თ. ა-ის სიტყვიერი შეთანხმების საფუძველზე თ. ა-ს საცხოვრებლად გადაეცა ყვარლის რაიონის სოფ. ......-ის ცენტრში მდებარე ......-ის გამგეობის ბალანსზე რიცხული სოფლის რწმუნებულის ოთახი. 1994 წლის 18 მარტის საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის დადგენილების საფუძველზე აღნიშნული ფართი შეტანილი იქნა საპრივატიზაციო ნუსხაში. 1994 წლის 20 დეკემბრის ყვარლის რაიონის გამგებლის განკარგულებით შეჩერდა ......-ის სოფლის საკრებულოს ბალანსზე რიცხული სადავო შენობის პრივატიზაცია. 1996 წლის 23 მაისის ყვარლის რაიონის გამგებლის განკარგულებით განახლდა ამ ობიექტის პრივატიზება. 1995 წლის 5 ივლისს ჩატარდა კონკურსი, რომელშიც გაიმარჯვა თ. ა-მა, მაგრამ მან კანონით დადგენილ ვადაში არ გადაიხადა თანხა, რის გამოც სახელმწიფო ქონების მართვის ყვარლის განყოფილებამ გააუქმა კონკურსის შედეგები და 1995 წლის 29 დეკემბერს სადავო ოთახი აუქციონის წესით კვლავ განკარგა, რა დროსაც ოთახი შეიძინა დ. ა-მა.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ აღნიშნულ ფაქტობრივ გარემოებებს. აღნიშნულ გარემოებებს სადავოდ არ ხდის არც კასატორი. საკასაციო საჩივარი ეფუძნება სააპელაციო სასამართლოს მიერ კანონის არასწორ გამოყენებას და საქმის ფაქტობრივი გარემოებების არასწორ სამართლებრივ შეფასებას, რასაც საკასაციო სასამართლო იზიარებს.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს კასატორის მსჯელობას სააპელაციო სასამართლოს მიერ “ადგილობრივი თვითმმართველობისა და მმართველობის შესახებ” საქართველოს 1997 წლის 16 ოქტომბრის ორგანული კანონისა და საქართველოს პრეზიდენტის 1996 წლის 29 თებერვლის ¹143 ბრძანებულების არასწორად გამოყენების თაობაზე. სადავო აუქციონი ჩატარებულია 1995 წლის დეკემბერში, როდესაც აღნიშნული აქტები არ მოქმედებდა, შესაბამისად, ისინი ვერ შეეფარდებოდა სადავო ურთიერთობას.

ზემოაღნიშნული ნორმების არასწორი გამოყენების შედეგად სააპელაციო სასამართლო მივიდა მცდარ დასკვნამდე სადავო ნაგებობის პრივატიზების კანონის მოთხოვნათა დაუცველად განხორციელების თაობაზე. კერძოდ, სააპელაციო სასამართლომ დაუშვებლად მიიჩნია სადავო ნაგებობის პრივატიზება იმ პირობებში, როდესაც არსებობდა ყვარლის რაიონის გამგებლის 1994 წლის 20 დეკემბრის განკარგულება აღნიშნული ნაგებობის პრივატიზების შეჩერების შესახებ.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ყვარლის რაიონის გამგებლის ერთპიროვნული აქტის _ 1994 წლის 20 დეკემბრის ზემოაღნიშნულ განკარგულების არსებობა არ წარმოადგენდა სადავო აუქციონის ბათილად ცნობის საფუძველს.

“საქართველოს რესპუბლიკის სახელმწიფო საწარმოთა პრივატიზაციის სახელმწიფო პროგრამის შესახებ” საქართველოს რესპუბლიკის მთავრობის 1992 წლის 11 აგვისტოს ¹829 დადგენილების მე-5 მუხლის თანახმად, მას შემდეგ, რაც პრივატიზების ადგილობრივ პროგრამას დაამტკიცებს ადგილობრივი მმართველობის ორგანო, იგი იქცევა პრივატიზაციის სახელმწიფო პროგრამის შემადგენელ ნაწილად. საქმის მასალების თანახმად, სოფელ ......-ის უბნის ყოფილი რწმუნებულის ოთახი საპრივატიზებო ნუსხაში შეტანილი იყო საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1994 წლის 18 მარტის ¹750 განკარგულებით. ამდენად, სადავო აუქციონის ჩატარების მომენტისათვის იგი უკვე წარმოადგენდა პრივატიზების ერთიან სახელმწიფო გეგმაში შეტანილ ობიექტს და ექვემდებარებოდა პრივატიზებას.

სადავო პერიოდში მოქმედი “საქართველოს რესპუბლიკაში სახელმწიფო საწარმოთა პრივატიზების შესახებ” საქართველოს რესპუბლიკის 1991 წლის 9 აგვისტოს კანონის მე-15 მუხლის თანახმად, გადაწყვეტილებას საწარმოს აუქციონის წესით გაყიდვის შესახებ იღებდა საქართველოს რესპუბლიკის სახელმწიფო ქონების მართვის სახელმწიფო კომიტეტი ან მისი ტერიტორიული ორგანო საწარმოს მუშაკებთან და ხელისუფლების ადგილობრივ ორგანოებთან შეთანხმებით. საქართველოს რესპუბლიკის მთავრობის 1992 წლის 29 მაისის ¹612 დადგენილებით დამტკიცებული სახელმწიფო ქონების აუქციონით გაყიდვის შესახებ დებულების მე-2 მუხლის თანახმად, “საქართველოს რესპუბლიკაში სახელმწიფო საწარმოთა პრივატიზების შესახებ” კანონის შესაბამისად აუქციონით გაყიდვის გადაწყვეტილებას მიიღებენ სახელმწიფო ქონების მართვის კომიტეტი ან მისი ტერიტორიული ორგანო. ამდენად, სახელმწიფო ქონების აუქციონის წესით გაყიდვის შემთხვევაში ერთიან სახელმწიფო საპრივატიზებო გეგმაში შეტანილი ობიექტის გაყიდვის თაობაზე გადაწყვეტილების მიმღებ ორგანოს წარმოადგენდა მხოლოდ სახელმწიფო ქონების მართვის კომიტეტი ან მისი ტერიტორიული ორგანო. ადგილობრივი მმართველობის ორგანოები არ განეკუთვნებოდნენ აღნიშნულ საკითხზე გადაწყვეტილების მიმღებ ორგანოებს, ისინი მხოლოდ თანხმობას იძლეოდნენ პრივატიზების ამა თუ იმ ფორმის გამოყენებაზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კანონით გათვალისწინებული სახელმწიფო ხელისუფლების ადგილობრივი ორგანოების ზემოაღნიშნული თანხმობა აუქციონის წესით ქონების პრივატიზებაზე უნდა გაეცა რაიონის (ქალაქის) კოლეგიური ორგანოს _ გამგეობას გადაწყვეტილებით, რამდენადაც სადავო პერიოდში მოქმედი “საქართველოს რესპუბლიკის რაიონის (ქალაქის) სახელმწიფო ხელისუფლებისა და მმართველობის ადგილობრივი ორგანოების შესახებ დროებითი დებულების დამტკიცების თაობაზე” საქართველოს სახელმწიფოს მეთაურის 1993 წლის 2 აგვისტოს ¹93 ბრძანებულებით დამტკიცებული დებულების მე-12 მუხლის თანახმად, მუნიციპალურ საკუთრებას განაგებდა და აღნიშნულ საკითხზე გადაწყვეტილებებს იღებდა კოლეგიური ორგანო _ რაიონის (ქალაქის) გამგეობა, ხოლო ამავე დებულების მე-15 მუხლით რაიონის (ქალაქის) გამგებელი ხელს აწერდა გამგეობის მიერ მიღებულ გადაწყვეტილებებს. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ხელისუფლების ადგილობრივი ორგანოს მიერ სახელმწიფო ქონების აუქციონის წესით პრივატიზებაზე თავისი თანხმობის უკან გათხოვა შეეძლო ისევ კოლეგიური ორგანოს _ რაიონის (ქალაქის) გამგეობას გადაწყვეტილებით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ყვარლის რაიონის გამგებლის ერთპიროვნულ აქტს _ 1994 წლის 20 დეკემბრის ზემოაღნიშნულ განკარგულებას ვერ მოჰყვებოდა შესაბამისი იურიდიული შედეგი, რამდენადაც გამგებლის კომპეტენციაში არ შედიოდა პრივატიზების შეჩერების საკითხის გადაწყვეტა. მოცემულ შემთხვევაში ყვარლის გამგებელმა 1994 წლის 20 დეკემბრის განკარგულებით ერთპიროვნულად შეაჩერა ყოფილი უბნის რწმუნებულის ოთახის პრივატიზაცია იმ მოტივით, რომ უახლოეს მომავალში უნდა განხილულიყო ზოგიერთი საპრივატიზებო ობიექტის მუნიციპალურ საკუთრებაში დატოვების საკითხი. აღნიშნული პრივატიზების შეჩერების კომპეტენცია საქართველოს სახელმწიფოს მეთაურის 1993 წლის 2 აგვისტოს ¹93 ბრძანებულებით დამტკიცებული დებულების მე-12 მუხლის თანახმად გააჩნდა პრივატიზებაზე გადაწყვეტილების მიმღებ ორგანოს _ სახელმწიფო ქონების მართვის კომიტეტს ან მის ტერიტორიულ ორგანოს, ხოლო თუკი გამგებლის მიერ განხორციელებულ აღნიშნულ შეჩერებას განვიხილავთ როგორც პრივატიზების მოცემული ფორმით განხორციელებაზე მიცემული თანხმობის დროებით უკან გათხოვას, აღნიშნულის კომპეტენცია გააჩნდა კოლეგიურ ორგანოს _ რაიონის გამგეობას და არა რაიონის გამგებელს ერთპიროვნულად, რამდენადაც გამგეობა განკარგავდა მუნიციპალურ საკუთრებას და არა გამგებელი. ამასთან, მიუხედავად გამგებლის აღნიშნული განკარგულების არსებობისა, თავად გამგეობის წარმომადგენელი, ჩვეულებრივ, მონაწილეობას იღებდა საპრივატიზებო კომისიის სხდომებში და ხელი არ შეუშლია ობიექტის პრივატიზების მსვლელობისათვის.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში ყვარლის გამგებლის 1994 წლის 20 დეკემბრის განკარგულება არ განაპირობებდა საქართველოს რესპუბლიკის მთავრობის 1992 წლის 29 მაისის ¹612 დადგენილებით დამტკიცებული სახელმწიფო ქონების აუქციონით გაყიდვის შესახებ დებულების მე-12 მუხლით გათვალისწინებული სახელმწიფო ქონების აუქციონით გაყიდვის შესახებ გარიგების ბათილობის საფუძვლის _ აუქციონის ჩატარების წესის უხეშად დარღვევის არსებობას.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ, ზოგადად, თ. ა-ის სარჩელი სრულიად დაუსაბუთებელია, იგი ვერ ასაბუთებს, თუ როგორ შეილახა მისი ინტერესი სადავო აუქციონის ჩატარებით, რა კონკრეტული დარღვევით ჩატარდა აუქციონი, ამასთან, შეჩერების პერიოდში აუქციონის ჩატარებას მოსარჩელე არც აფუძნებს თავის სარჩელს. თავად ყვარლის რაიონის გამგეობა კი სადავოდ არ ხდის აუქციონის კანონიერებას.

საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს კასატორის მსჯელობას იმ ნაწილში, რომ მოცემული საქმე აღძრულია არაუფლებამოსილი პირის _ პროკურატურის სარჩელით და სასამართლო არ იყო უფლებამოსილი, განეხილა აღნიშნული საქმე. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ აღნიშნული საქმე თავის დროზე აღძრულია 1964 წლის საქართველოს სსრ სამოქალაქო საპროცესო სამართლის კოდექსის შესაბამისად, რომელიც ითვალისწინებდა საქმის აღძვრას სასამართლოში პროკურორის განცხადებით სხვა პირთა უფლებათა და კანონით დაცული ინტერესების დასაცავად (მუხ.4, 41). პროკურორის სარჩელის საფუძველზე პრივატიზების გარიგების ბათილად ცნობის შესახებ დავის აღძვრის შესაძლებლობას ასევე ითვალისწინებდა “საქართველოს რესპუბლიკაში სახელმწიფო საწარმოთა პრივატიზების შესახებ” საქართველოს რესპუბლიკის 1991 წლის 9 აგვისტოს კანონის 23-ე მუხლის მე-3 პუნქტი. ამასთან, ახალი სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის ამოქმედების შემდგომ საქმე გაგრძელდა თ. ა-ის, როგორც მოსარჩელის მონაწილეობით, რომელმაც მხარი დაუჭერა აღნიშნულ სარჩელს. ახალი სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის ამოქმედების შემდგომ აღნიშნული საქმის განხილვა გაგრძალდა ამ კოდექსით დადგენილი წესით, როგორც ამას ითვალისწინებდა აღნიშნული კოდექსის გარდამავალი და დასკვნითი დებულებების 436-ე მუხლი. ამდენად, კასატორის მიერ მითითებული ზემოაღნიშნული გარემოება არ წარმოადგენდა საქმის განხილვის დამაბრკოლებელ გარემოებას.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლის შესაბამისად, საკასაციო სასამართლომ ახალი გადაწყვეტილების მიღებით არ უნდა დააკმაყოფილოს სასარჩელო განცხადება.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 47-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად თ. ა-ი, როგორც პენსიონერი, უნდა გათავისუფლდეს სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა :

1. დ. ა-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს;

2. გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის 2004 წლის 30 სექტემბრის განჩინება და საკასაციო სასამართლოს მიერ მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება;

3. თ. ა-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდეს;

4. საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ საჩივრდება.