¹ბს-631-601(კ-07) 11 დეკემბერი, 2007 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნათია წკეპლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: მაია ვაჩაძე, ნინო ქადაგიძე

განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი (მესამე პირი) _ ნ. გ.-ი

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) _ ბ. გ.-ი

მოპასუხე – ბორჯომის რაიონის მუნიციპალიტეტის საკრებულო

დავის საგანი – ადმინისტრაციული აქტის ბათილად ცნობა

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 10 აპრილის გადაწყვეტილება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ბ. გ.-მ სარჩელი აღძრა ბორჯომის რაიონულ სასამართლოში მოპასუხეების _ ბორჯომის რაიონის ყ.-ის სასოფლო საკრებულოს გამგეობის, ბორჯომის რაიონის მიწის მართვის სამმართველოსა და სოფ. კ.-ის მიწის მართვის საპრივატიზაციო კომისიის მიმართ, რომლითაც მოითხოვა ბორჯომის რაიონის ყ.-ის სასოფლო საკრებულოს გამგეობის 1997 წლის 15 ივნისის ¹32 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა და 0,04ჰა მიწის ნაკვეთის მესაკურედ ბ. გ.-ის ცნობა /იხ. ს.ფ. 1-4; Iტ/.

საქმის გარემოებები:

ბორჯომის რაიონის ყ.-ის სასოფლო საკრებულოს გამგეობის 1996 წლის 29 მარტის ¹13 და იმავე წლის 10 ოქტომბრის ¹52 გადაწყვეტილებით მოსარჩელეს უარი ეთქვა სოფელ კ.-ში, საცხოვრებელი სახლის მიმდებარედ 0,04ჰა საპრივატიზაციო მიწის ნაკვეთის საკუთრებაში გადაცემაზე და იგი გადაეცა იმავე სოფელში მცხოვრებ ც. გ.-ს.

ბორჯომის რაიონული სასამართლოს 1997 წლის 21 მარტის გადაწყვეტილებით გაუქმდა ყ.-ის სასოფლო საკრებულოს გამგეობის 1996 წლის 29 მარტის ¹13 და 1996 წლის 10 ოქტომბრის ¹52 გადაწყვეტილები, რომლებიც სათანადო განკარგვისათვის გადაეგზავნა იმავე გამგეობასა და კ.-ის მიწის პრივატიზაციის გამტარებელ კომისიას. ბორჯომის რაიონის ...-ის სასოფლო საკრებულოს გამგეობამ 1997 წლის 15 ივნისს კვლავ განიხილა ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილებების კანონიერება და ც. გ.-ს ხელმეორედ მიაკუთვნა 0,04ჰა მიწის ნაკვეთი.

სარჩელის ფაქტობრივი საფუძველი:

მოსარჩელემ მიიჩნია, რომ ...-ის სასოფლო საკრებულოს გამგეობამ არ გაითვალისწინა პრივატიზაციის კომისიის 1992 წლის 13 ივნისის ¹1 დადგენილება, რომლის მიხედვით სადავო მიწის ნაკვეთი მიმაგრებული იყო მოსარჩელე ბ. გ.-ზე. საკრებულოს გამგეობის მიერ მხედველობაში არ იქნა მიღებული კ.-ის მიწის პრივატიზაციის გამტარებელი კომისიის 1997 წლის 13 ივნისის სხდომის ოქმი, რის შესაბამისადაც კანონიერად იქნა მიჩნეული ძველი გადაწყვეტილება და სავადო მიწის ნაკვეთი კვლავ ბ. გ.-ს მიაკუთვნა, რომელიც ამ უკანასკნელის საცხოვრებელი სახლის უკანა კედლის გასწვრივ მდებარეობდა.

სარჩელის სამართლებრივი საფუძველი:

...-ის სასოფლო საკრებულოს გამგეობის მიერ დარღვეულია საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 1998 წლის 18 იანვრის ¹48, 1992 წლის 7 თებერვლის ¹128, 1992 წლის 10 მარტის ¹290 და 1993 წლის 10 იანვრის დადგენილებების მოთხოვნები, კერძოდ, ყ.-ის საკრებულოს გამგეობამ ც. გ.-ს სადავო მიწა მიაკუთვნა მიწის პრივატიზაციის გამტარებელი კომისიის სხდომის გარეშე. ...-ის საკრებულოს გამგეობამ 1997 წლის 15 ივნისის ¹32 გადაწყვეტილების მე-6 პუნქტში მიუთითა, რომ ბ. გ.-ს პრივატიზაციამდე მფლობელობაში ჰქონდა 0,47ჰა მიწის ნაკვეთი, რაც ერთ-ერთი საფუძველი გახდა მასზე სადავო 0,04ჰა მიწის ნაკვეთის გადაცემაზე უარის თქმისა. ფაქტობრივად კი, მოცემული პერიოდისთვის მოსარჩელეზე ირიცხებოდა 0,09ჰა მიწის ნაკვეთი, რაც დადასტურებულია საქმეზე დართული ცნობით.

ბორჯომის რაიონული სასამართლოს 2004 წლის 28 სექტემბრის განჩინებით ბორჯომის რაიონის მიწის მართვის სამმართველოს უფლებამონაცვლედ ჩაერთო საქართველოს გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტროს ბორჯომის რაიონული სამმართველო /იხ. ს.ფ. 54 ტI/.

მოპასუხე კ.-ის მიწის მართვის საპრივატიზაციო კომისიის თავმჯდომარემ სარჩელი მიიჩნია საფუძვლიანად და მოითხოვა მისი დაკმაყოფილება.

მოპასუხის მითითებით, მიწის რეფორმის კომისიამ 1992 წელს მიუზომა ბ. გ.-ს 0,04 ჰა მიწის ნაკვეთი, რომელშიც შეიჭრა ც. გ.-ი. ყ.-ის საკრებულომ სარეფორმო კომისიის გვერდის ავლით სადავო მიწის ნაკვეთი მიაკუთვნა ც. გ.-ს. ბორჯომის რაიონული სასამართლოს 1997 წლის 21 მაისის გადაწყვეტილებით გაუქმდა საკრებულოს გადაწყვეტილება და მიწის რეფორმის კომისიამ სადავო მიწა კვლავ ბ. გ.-ს მიაკუთვნა, თუმცა ამის შემდეგ ...-ის საკრებულოს გამგეობამ ისევ ც. გ.-ს მიაკუთვნა მიწა, რაც მოპასუხემ უკანონოდ მიიჩნია და მიუთითა, რომ სადავო მიწა ეკუთვნის ბ. გ.-ს (იხ. ს.ფ. 89).

ასევე საფუძვლიანად მიიჩნია ბ. გ.-ის სარჩელი მესამე პირის მიწის რეფორმის კომისიის წარმომადგენელმა (იხ. ს.ფ. 90).

რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 9 მარტის გადაწყვეტილებით ბ. გ.-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, რაც რაიონულმა სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:

რაიონულმა სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტები:

სოფელ კ.-ში მიწის პრივატიზაციის გამტარებელი კომისიის 1992 წლის 15 აპრილის სხდომის დადგენილებით, სარეზერვო მიწის ფონდის ხარჯზე ბ. გ.-ს საკუთარი სახლის უკან საბოსტნედ მიეზომა 0,04ჰა მიწის ნაკვეთი. ყ.-ის სასოფლო საკრებულოს გამგეობის მიერვე გაცემული ცნობებით დადასტურებულია, რომ ბ. გ.-ს ეწერა 0,09ჰა მიწის ფართობი, ფაქტობრივად კი ეკავა 0,25ჰა. იგი სოფლის მოსახლეობის პირველ კატეგორიას მიეკუთვნებოდა, რომლისთვისაც ნორმის სახით გათვალისწინებული იყო 0,30ჰა მიწის ფართობი. ყ.-ის სასოფლო საკრებულოს გამგეობის 1996 წლის 29 მარტის ¹13 გადაწყვეტილებით მოსარჩელეს უარი ეთქვა სადავო 0,04ჰა მიწის ნაკვეთის გადაცემაზე და იგი გადაეცა ც. გ.-ს, რომელსაც დაკავებული ჰქონდა მხოლოდ 0,18ჰა მიწის ნაკვეთი. იმავე საკრებულოს გამგეობის 1996 წლის 10 ოქტომბრის ¹10 გადაწყვეტილებით ცვლილებები იქნა შეტანილი 1996 წლის 29 მარტის გადაწყვეტილებაში, რომლის თანახმად ბ. გ.-ს უარი ეთქვა სადავო ფართის გადაცემაზე იმ მოტივით, რომ მისი ოჯახი წარმოადგენდა სოფლის მოსახლეთა მეორე კატეგორიას და მას უკვე ეკავა 0,25ჰა მიწის ნაკვეთი.

ბორჯომის რაიონული სასამართლოს 1997 წლის 21 მარტის გადაწყვეტილებით გაუქმდა ყ.-ის სასოფლო საკრებულოს გამგეობის 1996 წლის 29 მარტის ¹13 და 1996 წლის 10 ოქტომბრის ¹52 გადაწყვეტილებები, ვინაიდან მათში ნამსჯელი არ იყო მიწის განაწილების შესახებ. აღნიშნული გადაწყვეტილების შესაბამისად, იმსჯელა კ.-ის მიწის პრივატიზაციის გამტარებელმა კომისიამ და ძალაში დატოვა ამავე კომისიის 1992 წლის 15 აპრილის გადაწყვეტილება.

რაიონულმა სასამართლომ განმარტა, რომ «სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის საკუთრების შესახებ» კანონის ამოქმედების თაობაზე საქართველოს პარლამენტის 1996 წლის 22 მარტის ¹66 დადგენილების მე-2 პუნქტის შესაბამისად, საქართველოს მოქალაქეთა კომლებისათვის, ოჯახებისათვის კანონით გადაცემული მიწის ნაკვეთები, აგრეთვე 1992 წლამდე მათ კანონიერ სარგებლობაში არსებული საბაღე, საბოსტნე, სააგარაკო, სამოსახლო, საკარმიდამო ნაკვეთები ცხადდებოდა მათ კერძო საკუთრებად. აღნიშნულის გათვალისწინებით, ბორჯომის რაიონის ყ.-ის სასოფლო საკრებულოს გამგეობამ სწორი შეფასება არ მისცა სოფელ კ.-ში მიწის პრივატიზაციის გამტარებელი კომისიის სხდომის 1992 წლის 15 აპრილის გადაწყვეტილებას და უსაფუძვლოდ მიიჩნია იგი უკანონოდ. ამდენად, რაიონული სასამართლოს დასკვნით, ...-ის საკრებულოს გამგეობის 1997 წლის 15 ივნისის ¹32 დადგენილება დაუსაბუთებელი იყო და ექვემდებარებოდა გაუქმებას.

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ნ. გ.-მა, რომლითაც მოითხოვა რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, შედეგი მოტივით:

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უკანონოა, ვინაიდან სასამართლო პროცესზე არ გამოცხადდნენ მოპასუხეები - ბორჯომის რაიონის სოფელ ...-ის სასოფლო საკრებულოს გამგეობა და საქართველოს გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტროს ბორჯომის რაიონის სამმართველო სწარმოადგენლები. მიუხედავად ამისა, დაუსწრებელი გადაწყვეტილების მიღება არ მომხდარა და იგი დაექვემდებარა სააპელაციო წესით გასაჩივრებას.

აპელანტმა განმარტა, რომ საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 218.2. მუხლში მითითებულია, რომ არ შეიძლება აღნიშნული კოდექსის ამოქმდებამდე გამოცემული ადმინისტრაციული აქტის ძალადაკარგულად გამოცხადება, თუ პირმა განახორციელა იურიდიული მნიშვნელობის რაიმე ქმედება ამ აქტის საფუძველზე. კონკრეტულ შემთხვევაში, ც. გ.-ი სადავო მიწის ნაკვეთს, რომელიც სასამართლომ საკუთრების უფლებით გადასცა მოსარჩელეს, ჯერ კიდევ მიწის რეფორმის განხორციელებამდე ფლობდა, ხოლო 2000 წლის 16 ოქტომბრიდან შესაბამისი მიწის საკუთრების სარეგისტრაციო მოწმობის საფუძველზე წარმოდგენდა მისი ოჯახის საკუთრებას. ამასთან, სასამართლომ სადავო მიწის ნაკვეთი ისე აღიარა მოსარჩელის საკუთრებად, რომ არ გაუუქმებია ც. გ.-სათვის 2000 წლის 16 ოქტომბრის მიწის საკუთრების სარეგისტრაციო მოწმობა /იხ. ს.ფ. 96-97/.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005 წლის 15 ივნისის საოქმო განჩინებით საქართველოს გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტროს ბორჯომის სამმართველო და ბორჯომის რაიონის სოფელ კ.-ის მიწის მართვის საპრივატიზაციო კომისია ცნობილ იქნა არასათანადო მოპასუხეებად (იხ. ს.ფ. 119).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 19 დეკემბრის საოქმო განჩინებით სოფელ ...-ის საკრებულოს უფლებამონაცვლედ ჩაერთო ბორჯომის მუნიციპალიტეტის საკრებულო /იხ. ს.ფ. 58-59; IIტ/.

ნ. გ.-ის სააპელაციო საჩივარი არ ცნო მოწინააღმდეგე მხარემ ბ. გ.-მ და მოითხოვა რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილების ძალაში დატოვება შემდეგი მოტივით:

1998 წლის 10 თებერვლიდან 1996 წლამდე გაფორმდა ოჯახური იჯარის ხელშეკრულება სასოფლო-სამეურნეო პროდუქციის წარმოების შესახებ. 1992 წელს ჩამოყალიბდა მიწის რეფორმის გამტარებელი კომისია, რომელსაც დაევალა არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების საკარმიდამო მიწის ნაკვეთიდან გამოყოფოდა ბ. გ.-ს 0,04 ჰა. 1992 წლიდან 1996 წლამდე ბ. გ.-ის განკარგულებაში იყო ეს მიწის ნაკვეთი, რომელიც ესაზღვრებოდა სახლის ძირითად კედელს. 1996 წელს კომისიის გვერდის ავლით, იჯარის ხელშეკრულების გაუქმების გარეშე, კანონის გვერდის ავლით გამოუყო ციალა გ.-ს, რაც ბ. გ.-სათვის უცნობი იყო და 1997 წელს როდესაც გახდა მისთვის ცნობილი, გაასაჩივრა სასამართლოში.

მოწინააღმდეგე მხარის მითითებით, არასწორია აპელანტის მითითება, რომ სადავო ნაკვეთი დარეგისტრირებული იყო ნ. გ.-ის დედის _ აწ გარდაცვლილი ც. გ.-ის სახელზე, რადგან საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, ნ. გ.-ის სახელზე 0,04 ჰა მიწის ნაკვეთი არ იყო რეგისტრირებული. ამასთან, აპელანტის მიერ რაიონული სასამართლოს მითითების მიუხედავად ვერ იქნა წარმოდგენილი საკუთრების მოწმობა (იხ. ს.ფ. 89-90).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 10 აპრილის გადაწყვეტილებით ნ. გ.-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, ბორჯომის რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 9 მარტის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც დაკმაყოფილდა ბ. გ.-ის სარჩელი, ბათილად იქნა ცნობილი ბორჯომის რაიონის ...-ის სასოფლო საკრებულოს გამგეობის 1997 წლის 15 ივნისის ¹32 გადაწყვეტილება და ბ. გ.-ი აღიარებულ იქნა სოფელ კ.-ში მისი საცხოვებელი სახლის მიმდებარედ 0,04ჰა მიწის ნაკვეთის მესაკუთრედ, რაც სააპელაციო სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტები:

ბ. გ.-ი მიეკუთვნებოდა სოფლის მოსახლეობის მეორე კატეგორიას, რომლისთვისაც რეფორმის დროს, ნორმის სახით, გათვალისწინებული იყო 0,25ჰა მიწის ნაკვეთი. მოსარჩელეს რეფორმამდე, საკომლო ზონარგაყრილი წიგნის მიხედვით ეწერა 0,09ჰა მიწის ნაკვეთი, ხოლო რეფორმით გადაეცა მიწის ნაკვეთი და ფაქტობრივად ფლობდა 0,25ჰა მიწის ნაკვეთს. სოფელ კ.-ის მიწის პრივატიზაციის კომისიის 1992 წლის 15 აპრილის დადგენილებით ბ. გ.-ს სარეზერვო მიწის ფონდის ხარჯზე იჯარით საბოსტნედ გადაეცა 0,04ჰა მიწის ნაკვეთი თავისი სახლის უკან, სამხრეთით. რეფორმის პერიოდში ...-ის სოფლის საკრებულომ 1996 წლის 29 მარტის ¹13 გადაწყვეტილებით სადავო მიწის ნაკვეთი გადასცა მოპასუხე ც. გ.-ს, ხოლო ბ. გ.-ს უარი ეთქვა მის საკუთრებაში გადაცემაზე, ვინაიდან მას დაკავებული ჰქონდა საკარმიდამო მიწის ნაკვეთი 0,47ჰა. ამასთან, სოფელ ყ.-ის საკრებულომ 1996 წლის 10 ოქტომბერს მიიღო გადაწყვეტილება ¹52, რომლითაც ცვლილებები იქნა შეტანილი ¹13 გადაწყვეტილებაში და ბ. გ.-ზე სადავო მიწის ნაკვეთის გამოყოფაზე უარის თქმის საფუძვლად მიეთითა ის გარემოება, რომ მას, როგორც მეორე კატეგორიის კომლს, უკვე გადაცემული ჰქონდა ნორმით გათვალისწინებული 0,25ჰა მიწის ნაკვეთი. ბორჯომის რაიონული სასამართლოს 1997 წლის 21 მარტის გადაწყვეტილებით გაუქმდა ყ.-ის სასოფლო საკრებულოს გამგეობის 1996 წლის 29 მარტის ¹13 და 1996 წლის 10 ოქტომბრის ¹52 გადაწყვეტილებები. ბორჯომის რაიონის ყ.-ის სასოფლო საკრებულოს გამგეობამ 1997 წლის 15 ივნისს კვლავ განიხილა ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილებების კანონიერება და ც. გ.-ს ხელმეორედ მიაკუთვნა 0,04ჰა მიწის ნაკვეთი.

სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 18 იანვრის ¹48 დადგენილების მე-5 პუნქტი, რომლის მიხედვით, საქართველოს რესპუბლიკის მოქალაქეებზე კანონით დადგენილი ნორმის ფარგლებში რიცხული საკარმიდამო, საბაღე და სააგარაკო მიწები გადადიოდა მათ კერძო საკუთრებაში. ამასთან, განმარტა, რომ «სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის საკუთრების შესახებ» კანონის ამოქმედების თაობაზე საქართველოს პარლამენტის 1996 წლის 22 მარტის ¹66 დადგენილების მე-2 პუნქტის შესაბამისად, საქართველოს მოქალაქეთა კომლებისათვის, ოჯახებისათვის კანონით გადაცემული მიწის ნაკვეთები, აგრეთვე 1992 წლამდე მათ კანონიერ სარგებლობაში არსებული საბაღე, საბოსტნე, სააგარაკო, სამოსახლო, საკარმიდამო ნაკვეთები ცხადდებოდა მათ კერძო საკუთრებად. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ რამდენადაც მოსარჩელე რეფორმამდე «არენდის» წესით, იჯარით ფლობდა და ამუშავებდა სადავო მიწის ნაკვეთს, მან ზემოაღნიშნული ნორმატიული აქტების საფუძველზე მოიპოვა მისი საკუთრებაში მიღების უფლება.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 218-ე მუხლი გულისხმობდა დამოუკიდებლად იურიდიული მნიშვნელბის მქონე მოქმედების შესრულებას, ხოლო საკრებულოს გადაწყვეტილებით ნაკვეთზე საკუთრების მოწმობის გაცემა და მისი საჯარო რეესტრში დარეგისტრირება, ნაკვეთის გადაცემის თაობაზე გადაწყვეტილების თანმდევი შედეგი იყო, რაც ერთობლიობაში შეადგენდნენ მიწაზე საკუთრების უფლების მოპოვებისათვის აუცილებელ იურიდიულ შემადგენლობას – იურიდიული ფაქტების ერთობლიობას და შესაბამისად არ მოიაზრებოდა ზაკ-ის 218-ე მუხლში დასახელებული იურიდიული მნიშვნელობის მოქმედება /იხ.ს.ფ. 97-102; IIტ/.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ნ. გ.-მ, რომლითაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, შემდეგი მოტივით:

კასაციის მოტივი:

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უკანონოა, არ არის იურიდიულად საკმაოდ დასაბუთებელი. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მიღებისას არასწორად განმარტა კანონი «სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის შესახებ» კანონის ამოქმედების თაობაზე საქართველოს პარლამენტის 1996 წლის 22 მარტის ¹66 დადგენილება, «საქართველოს რესპუბლიკაში სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის რეფორმის შესახებ» საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 18 იანვრის ¹48 დადგენილება და საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 16 მაისის ¹327 ბრძანებულება. კასატორის აზრით, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 218-ე მუხლის თანახმად, არ შეიძლება ამ კოდექსის ამოქმდებამდე გამოცემული და დადასტურებული აღმჭურველი ადმინისტრაციული აქტის ბათილად ან ძალადაკარგულად გამოცხადება თუ პირმა განახორციელა იურიდიული მნიშვნელობის რაიმე ქმედება ამ აქტის საფუძველზე, მაშინ, როცა ც. გ.-ის სახელზე 2000 წლის 16 ოქტომბერს გაიცა მიწის საკუთრების სარეგისტრაციო მოწმობა, რომლის საფუძველზეც მოხდა იმავე თარიღით აღნიშნული მიწის ნაკვეთის მის საკუთრებად რეგისტრაცია.

სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის საკუთრების უფლების პირველადი რეგისტრაციის გადაუდებელ ღონისძიებათა და საქართველოს მოქალაქეთათვის სარეგისტრაციო მოწმობის გაცემის შესახებ» საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 16 მაისის ¹327 ბრძანებულების მოთხოვნათა შესაბამისად, მიწის ნაკვეთის მოქალაქის საკუთრებაში რეგისტრაციის საფუძველს წარმოადგენს მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების აქტი, ხოლო ასეთის არარსებობის შემთხვევაში რეგისტრაციისთვის გამოიყენება «საქართველოს რესპუბლიკაში სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის რეფორმის შესახებ» საქარტველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 18 იანვრის ¹48 დადგენილების შესაბამისად სოფლის (დაბის) ადგილობრივი თვითმმართველოს ორგანოს გადაწყვეტილებით შექმნილი მიწის რეფორმის კომისიის მიერ შედგენილი და სოფლის (დაბის) ყრილობაზე (საერთო კრებაზე) დამტკიცებული მიწების განაწილების სია. მოსარჩელეს არ გააჩნდა არც მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების აქტი და არც კომისიის მიერ შედგენილი და სოფლის ყრილობაზე დამტკიცებული მიწების განაწილების სია.

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლის თანახმად, სარჩელი სასამართლოს უნდა წარედგინოს შესაბამისი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გაცნობიდან 6 თვის განმავლობაში მაშინ, როცა გასაჩივრებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის არსებობა მოსარჩელისათვის მისი გამოცემისთანავე იყო ცნობილი და რომლის გასაჩივრებაც მხარემ მხოლოდ 2004 წლის 20 ივლისს მოახდინა, ანუ აქტის გამოცემიდან დაახლოებით 6 წლის შემდეგ, რაც არც რაიონულმა და არც სააპელაციო სასამართლომ არ მიიღო მხედველობაში. გარდა ამისა, სააპელაციო სასამართლომ მოპასუხე ისე ცნო სადავო მიწის მესაკუთრედ, რომ არ გაუუქმებია საჯარო რეესტრში ც. გ.-ის სახელზე მიწის ნაკვეთის რეგისტრაცია.

საკასაციო სასამართლოს 2007 წლის 23 ოქტომბრის განჩინებით ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34.3. მუხლის გ) პუნქტის საფუძველზე ნ. გ.-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნა დასაშვებად /პროცესუალური კასაცია/.

ნ. გ.-ის სარჩელი არ ცნო მოწინააღმდეგე მხარე ბ. გ.-მ და მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვება (იხ. ს.ფ. 177).

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლის, წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის მოტივების საფუძვლიანობისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ ნ. გ.-ის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 10 აპრილის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ სრულყოფილად არ გამოიკვლია საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებები და მათი არასწორად დადგენის შედეგად არასწორი გადაწყვეტილება მიიღო, არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, რაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველია.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე გადაწყვეტილების დადგენისას საერთოდ არ იმსჯელა და არ გამოიკვლია სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობა, რაზეც უთითებდა აპელანტი, რადგან მოცემულ შემთხვევაში ბორჯომის რაიონის ...-ის სასოფლო საკრებულოს გამგეობის 1997 წლის 15 ივნისის ¹32 გადაწყვეტილებაზე, რომლითაც არ ცნო ც. გ.-ზე მიწის გამოყოფის უკანონობა და ც. გ.-ზე გაიცა 0,04 ჰა მიწის ნაკვეთი სარეზერვო სამოსახლო ფონდიდან, მოსარჩელემ სარჩელი წარადგინა 2004 წლის 20 ივლისს, 7 წლის შემდეგ. აღნიშნულის მიუხედავად, სააპელაციო სასამართლომ არ შეამოწმა სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობა. აღნიშნულთან დაკავშირებით არ გამოუკვლევია როდის გახდა ცნობილი მოსარჩელე ბ. გ.-სათვის სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, სააპელაციო სასამართლოს სხდომაზე ბ. გ.-ის წარმომადგენელმა მიუთითა, რომ ბ. გ.-სათვის 1997 წელს გახდა ცნობილი, რომ კომისიის გვერდის ავლით სადავო მიწის ნაკვეთი გადაეცა ც. გ.-ს. სააპელაციო სასამართლომ მიუხედავად იმისა, რომ სხდომაზე მოთხოვნის ხანდაზმულობასთან დაკავშირებით მხარეებმა გამოთქვეს თავიანთი მოსაზრებები და აპელანტი აპელირებდა ხანდაზმულობის ვადის დარღვევაზე, შესაბამისი დასკვნები და შეფასებები არ აისახა სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში და სააპელაციო სასამართლომ სამართლებრივი შეფასების გარეშე დატოვა მითითებული საკითხი.

ამდენად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ საქმის ხელახლა განხილვისას უნდა შეამოწმოს სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობის საკითხი, გამოიკვლიოს აღნიშნულთან დაკავშირებით ფაქტობრივი გარემოებები, კერძოდ, როდის გახდა ცნობილი მოსარჩელე ბ. გ.-სათვის სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის შესახებ და დაირღვა თუ არა ხანდაზმულობის ვადა. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ უნდა იმსჯელოს მითითებულ გარემოებაზე და მისი გამოკვლევისა და შეფასების შედეგად დაადგინოს გადაწყვეტილება.

საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს სააპელაციო სასამართლოს სამართლებრივ შეფასებას იმის თაობაზე, რომ ბ. გ.-მ საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 18 იანვრის ¹48 დადგენილების მე-5 პუნქტისა და «სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის შესახებ» 1996 წლის 22 მარტის ¹66 დადგენილების მე-2 პუნქტის საფუძველზე მოიპოვა სადავო მიწის ნაკვეთის საკუთრებაში მიღების უფლება. აღნიშნულთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა არ ემყარება საქმის გარემოებების სრულყოფილად გამოკვლევას, რადგან საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 18 იანვრის ¹48 დადგენილების მე-5 პუნქტის თანახმად, საქართველოს რესპუბლიკის მოქალაქეებზე კანონით დადგენილი ნორმის ფარგლებში რიცხული საკარმიდამო, საბაღე და სააგარაკო მიწები უსასყიდლოდ გადადის მათ კერძო საკუთრებაში. სააპელაციო სასამართლო ისე დაეყრდნო მითითებულ ნორმატიულ აქტს, რომ არ გამოუკვლევია ბ. გ.-ი ფლობდა თუ არა ნორმით გათვალისწინებულ მიწის ნაკვეთს და სადავო 0,04 ჰა მიწის ნაკვეთის მისთვის გამოყოფით ბ. გ.-ის მფლობელობაში აღმოჩნდებოდა თუ არა ნორმით გათვალისწინებული ოდენობა, თუ გადააჭარბებდა შესაბამისი კატეგორიისათვის დადგენილ ზღვრულ ოდენობას.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე იხელმძღვანელა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 218-ე მუხლით და მიიჩნია, რომ საკრებულოს გადაწყვეტილებით ნაკვეთზე ც. გ.-სათვის საკუთრების მოწმობის გაცემა და საჯარო რეესტრში რეგისტრაცია ნაკვეთის გადაცემის თაობაზე გადაწყვეტილების თანამდევი შედეგია, რაც ერთობლიობაში შეადგენენ მიწაზე საკუთრების უფლების მოპოვებისათვის აუცილებელ იურიდიულ შემადგენლობას და არა იურიდიული მნიშვნელობის მქონე ქმედებას. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს ამგვარი დასკვნის გაკეთებამდე და მითითებული ნორმის განმარტებამდე არ გამოუკვლევია ნ. გ.-ის სახელზე რეალურად იყო თუ არა გაცემული საკუთრების მოწმობა და სადავო მიწის ფართი დარეგისტრირებული იყო თუ არა მის სახელზე საჯარო რეესტრში. აღნიშნულთან დაკავშირებით, სააპელაციო სასამართლოს არ უსარგებლია საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-4 და მე-19 მუხლებით მინიჭებული საპროცესო უფლებამოსილებით და აღნიშნულთან დაკავშირებით არ გამოუთხოვია შესაბამისი მტკიცებულებები, რადგან სააპელაციო სასამართლოს სხდომაზე ბ. გ.-ის წარმომადგენელი უთითებდა, რომ სადავო 0,04 ჰა მიწის ნაკვეთი არ იყო ნ. გ.-ის სახელზე დარეგისტრირებული, ასევე მხარემ ვერ წარუდგინა სასამართლოს საკუთრების მოწმობა. აღნიშნულ გარემოებები სააპელაციო სასამართლოს არ შეუფასებია გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში და სასამართლოს სხდომაზე აღნიშნულ საკითხთან დაკავშირებით მხარეთა მითითებების მიუხედავად, არ გამოუკვლევია იგი.

ამდენად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ მოცემულ საქმეზე გადაწყვეტილების დადგენისას არ გამოიკვლია საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე რიგი გარემოებები, არ მისცა მათ სათანადო სამართლებრივი შეფასება და მათ სრულყოფილ გამოკვლევასა და შეფასებებზე არ დაამყარა გადაწყვეტილებაში ასახული დასკვნები.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ კასატორ ნ. გ.-ის მიერ წამოყენებული საკასაციო პრეტენზიები დასაბუთებელი და დასაშვებია, შეიცავს დასაბუთებულ არგუმენტაციას გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონშეუსაბამობის თაობაზე და სსსკ-ის 412-ე მუხლის შესაბამისად, მოცემული საქმე ექვემდებარება ხელახლა განხილვას, რა დროსაც სააპელაციო სასამართლომ უნდა იმსჯელოს ზემოაღნიშნულ გარემოებებზე და მათი გამოკვლევისა და შეფასების შედეგად მიიღოს გადაწყვეტილება.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვენელა რა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1.2; სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 372-ე, 390-ე, 399-ე, 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ნ. გ.-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ 3. საქმეთა პალატის 2007 წლის 10 აპრილის გადაწყვეტილება და საქმე

4. ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

5. სასამართლო ხარჯები გადანაწილდეს საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების დადგენისას;

6. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.