ბს-633-605(კ-08) 11 სექტემბერი, 2008 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: ლევან მურუსიძე

ნუგზარ სხირტლაძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა ე. ს.-ისა და ვ. ა.-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 19 დეკემბრის განჩინებისა და თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 19 დეკემბრის საოქმო განჩინების გაუქმების თაობაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1994 წლის 24 აგვისტოს მ. ს.-მა და ვ. ა.-მა ეზოს გამოყოფის, ალაყაფის კარის გადატანისა და სათავსის დაბრუნების შესახებ სარჩელი აღძრეს თბილისის ისნის რაიონის სასამართლოში მოპასუხეების _ ლ. ა.-ისა და ქ. თბილისის ისნის რაიონის საბინაო-საექსპლუატაციო ტრესტის მიმართ.

მოსარჩელეთა განმარტებით, ქ. თბილისში, ...-ის ქ. ¹18/60-ში მდებარე ლიტერ “ბ” ნაგებობა _ საცხოვრებელი სახლი პირადი საკუთრების უფლებით ეკუთვნოდათ მათ, რომელიც მემკვიდრეობით მიიღეს მათი მამისა და პაპისაგან _ ა. ს.-გან, რომელსაც ხსენებული სახლის მშენებლობის უფლება 1943 წელს მისცა ქ. თბილისის საქალაქო საბჭოს აღმასკომმა და გათვალისწინებულ იქნა იქვე არსებული ლიტერ “გ” ნაგებობის დანგრევა. ა. ს.-ს სახლის ასაშენებლად გამოეყო 189 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, რომელზეც მან ააშენა სახლი, ხოლო იმ პერიოდში ლიტერ “გ” ნაგებობის დანგრევა არ მომხდარა და იგი მდგმურებს ჰქონდათ სარგებლობაში, ა. ს.-ის გარდაცვალების შემდეგ კი, ქ. თბილისის ისნის რაიონის საბინაო-საექსპლუატაციო ტრესტმა იგი ყოველგვარი საბუთის გარეშე, თავის სახელზე აღრიცხა და სხვადასხვა დროს სხვადასხვა ორგანიზაციებსა და მოქალაქეებს გადასცა სარგებლობაში, რითაც შეიზღუდა მოსარჩელეთა უფლებები ეზოთი სარგებლობის თაობაზე. გარდა ამისა, მოსარჩელეთა საეზოვე მიწის ნაკვეთზე მოპასუხე ლ. ა.-მა, რომელიც ცხოვრობდა ლიტერ “ა” სახლში და ეზოში შესასვლელი ჰქონდა ...-ის ქ. ¹60-დან, უნებართვოდ მოაწყო ალაყაფის კარი, რითაც მიიტაცა მოსარჩელეთა ეზოს ნაწილი და მათ ყოველმხრივ შეუზღუდა და მოუსპო ეზოთი სარგებლობის უფლება. მოპასუხე ლ. ა.-ს ქ. თბილისის ისნის რაიონის გამგეობამ წინადადება მისცა, გამოეთავისუფლებინა მიტაცებული საეზოვე მიწის ნაკვეთი და გადაეტანა უნებართვოდ მოწყობილი ალაყაფის კარი, რაც მას არ გაუკეთებია.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელეებმა მოითხოვეს მათთვის ლიტერ “გ” ნაგებობის სარგებლობაში გადაცემის ქ. თბილისის ისნის რაიონის საბინაო-საექსპლუატაციო ტრესტისთვის დავალება, ასევე მოსარჩელეთა ეზოში ნებართვის გარეშე მოწყობილი ალაყაფის კარის გადატანისა და მოსარჩელეთა ეზოს მიტაცებული ნაწილის მათთვის გადაცემის ლ. ა.-თვის დავალება, აგრეთვე, მათთვის ნების დართვა ეზოში გამყოფი ღობის დაყენების თაობაზე იმგვარად, რომ მათ სარგებლობაში დარჩენილიყო მათი კუთვნილი საეზოვე მიწის ნაკვეთი.

მოსარჩელეებმა არაერთხელ დააზუსტეს სარჩელის საგანი და საბოლოოდ, გაშვებული სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადის აღდგენა, ქ. თბილისის ისნის რაიონის საბინაო-საექსპლუატაციო ტრესტსა და ლ. ა.-ს შორის ქ. თბილისში, ...-ის ქ. ¹60-ისა და ...-ის ქ. ¹18-ის გადაკვეთაზე მდებარე ლიტ “გ” ნაგებობაზე 1994 წლის 14 ივნისს დადებული არასაცხოვრებელი ფართის ქირავნობის ხელშეკრულებისა და ამ ხელშეკრულების საფუძველზე გაცემული ორდერის გაუქმება მოითხოვეს.

მოსარჩელებმა თბილისის ისნის რაიონის სასამართლოში წარადგინეს დამატებითი სასარჩელო განცხადება, რომლითაც დამატებით მოითხოვეს უნებართვოდ მოწყობილი ფანჯრის ამოქოლვის მოპასუხე ლ. ა.-თვის დავალება.

თბილისის ისნის რაიონის სასამართლოს 1995 წლის 10 მაისის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადა აღდგენილ იქნა; გაუქმდა ქ. თბილისის ისნის რაიონის საბინაო-საექსპლუატაციო ტრესტსა და ლ. ა.-ს შორის 1994 წლის 14 ივნისს დადებული ¹052-4 ქირავნობის ხელშეკრულება, ასევე გაუქმდა ქ. თბილისის მერიის არასაცხოვრებელი ფართობის აღრიცხვა-განაწილების სამმართველოს მიერ 1992 წლის 21 მაისს გაცემული ¹1913 ორდერი ქ. თბილისში, ...-ის ქ. ¹60-ში მდებარე არასაცხოვრებელ ასაღებ სადგომზე; მოშლას დაექვემდებარა ქ. თბილისში, ...-ის ქ. ¹18/60-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის ერთსართულიანი ლიტ “გ” ნაგებობა და ქ. თბილისის ისნის რაიონის საბინაო-საექსპლუატაციო ტრესტი ამოირიცხა ქ. თბილისში, ...-ის ქ. ¹18/60-ში მდებარე სახლთმფლობელობის მესაკუთრეთა სიიდან; სარჩელი ეზოს ნაწილის გამოყოფის, ალაყაფის კარის გადატანისა და ფანჯრის ღიობის ამოქოლვის ნაწილში დარჩა განუხილველად.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 1995 წლის 13 ივნისის განჩინებით გაუქმდა თბილისის ისნის რაიონის სასამართლოს 1995 წლის 10 მაისის გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში და მოსარჩელეებს, სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადის არასაპატიო მიზეზით გაშვების გამო, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარი ეთქვათ.

საზედამხედველო პროტესტის საფუძველზე, თბილისის საქალაქო სასამართლოს პრეზიდიუმის 1997 წლის 13 ივნისის დადგენილებით ამავე სასამართლოს 1995 წლის 13 ივნისის განჩინება გაუქმდა და უცვლელად დარჩა თბილისის ისნის რაიონის სასამართლოს 1995 წლის 10 მაისის გადაწყვეტილება.

1997 წლის 4 აგვისტოს მ. ს.-მა და ვ. ა.-მა ხელმეორედ მიმართეს სასარჩელო განცხადებით თბილისის ისნის რაიონის სასამართლოს ლ. ა.-ის, ქ. თბილისის ისნის რაიონის გამგეობისა და ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვისა და პრივატიზაციის დეპარტამენტის მიმართ, ხოლო მესამე პირად მიუთითეს ქ. თბილისის ¹35 სახელმწიფო სანოტარო კანტორაზე. მოსარჩელეებმა მოითხოვეს მოპასუხე ლ. ა.-თვის ალაყაფის კარის აღებისა და გადატანის, ასევე მათ მხარეზე არსებული ფანჯრის ღიობის ამოქოლვის დავალება, აგრეთვე, ქ. თბილისში, ...-ის ქ. ¹60-ისა და ...-ის ქ. ¹18-ის გადაკვეთაზე მდებარე ლიტერ “გ” არასაცხოვრებელ ნაგებობაზე ქ. თბილისის ქონების მართვის სამმართველოსა და ლ. ა.-ს შორის გაფორმებული 1996 წლის 17 იანვრის პრივატიზაციის ხელშეკრულებისა და საკუთრების მოწმობის ბათილად ცნობა და ამ ფართიდან ლ. ა.-ის გამოსახლება.

მოსარჩელეთა განმარტებით, 1943 წლის 24 თებერვალს ქ. თბილისის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის მიერ ა. ს.-თან (მ. ს.-ის მამა და ვ. ა.-ის პაპა) დადებული ხელშეკრულების თანახმად, ა. ს.-ს მშენებლობისათვის გადაეცა ქ. თბილისში, ...-ის ქ. ¹18-ში მდებარე 189 კვ.მ მიწის ნაკვეთი და მან ხსენებულ მიწის ნაკვეთზე ააშენა საცხოვრებელი სახლი, რომელიც მემკვიდრეობით მიიღეს მოსარჩელეებმა. აღნიშნული ხელშეკრულების საფუძველზე, აღებული უნდა ყოფილიყო ამ მიწის ნაკვეთზე არსებული არასაცხოვრებელი, რაც ვერ მოხერხდა იმის გამო, რომ მასში ცხოვრობდნენ მოქალაქეები, ხოლო შემდგომში იგი ყოველგვარი საფუძვლის გარეშე, ჩაირიცხა ადგილობრივ კომუნალურ ფონდში. მოსარჩეელებს მხოლოდ თბილისის ისნის რაიონის სასამართლოს 1995 წლის 10 მაისის გადაწყვეტილებითა და თბილისის საქალაქო სასამართლოს პრეზიდიუმის 1997 წლის 13 ივნისის დადგენილების საფუძველზე მიეცათ აღნიშნული არასაცხოვრებლის დანგრევის უფლება. მოსარჩელეებსა და ლ. ა.-ს შორის იმ დრომდე გრძელდებოდა დავა მოსარჩელეების კუთვნილი 189 კვ.მ მიწის ნაკვეთის გამოყოფის თაობაზე, რადგან ლ. ა.-ი იმ დრომდე უკანონოდ სარგებლობდა მოსარჩელეთა მიწის ნაკვეთის ნაწილით, ხსენებულ მიწის ნაკვეთზე მან დააყენა ალაყაფის კარი, ასევე 1996 წლის 17 იანვარს უკანონოდ შეისყიდა იმავე მიწის ნაკვეთზე არსებული სადავო არასაცხოვრებელი ფართობი და იმ დრომდე უკანონოდ ფლობდა მას. ლ. ა.-მა მოსარჩელეთა თანხმობის გარეშე გააკეთა თავისი საცხოვრებელი სახლის კედელში ფანჯრის ღიობი, რომელიც მდებარეობდა მოსარჩელეთა სახლის მხარეზე, რითაც ილახებოდა მათი უფლებები.

ზემოაღნიშნული სარჩელი რამდენიმე სასამართლო ინსტანციის მიერ იქნა განხილული. თბილისის ისანი-სამგორის რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 10 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით მ. ს.-ისა და ვ. ა.-ის სარჩელი, უსაფუძვლობისა და ხანდაზმულობის ვადის გაშვების გამო, არ დაკმაყოფილდა.

რაიონულმა სასამართლომ მიიჩნია, რომ სასარჩელო მოთხოვნა იყო ხანდაზმული და არ გამომდინარეობდა საქმის ფაქტობრივი გარემოებებიდან, კერძოდ, ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროს ¹2/109 ცნობის მიხედვით, 1940 წელს ...-ისა და ...-ის ქ. ¹18/60-ში მდებარე სახლზე აღრიცხული იყო მხოლოდ ერთი მფლობელობა _ 476 კვ.მ მიწის ნაკვეთი პ. ა.-ის _ მოპასუხის მამის სახელზე, ლიტ “ა” ნაგებობა _ 1906 წლის ¹6193 დოკუმენტის საფუძველზე. ლიტ “ბ” მოსარჩელე მ. ს.-ის სახლთმფლობელობაზე, მიწის ნაკვეთის ფართზე მინიშნებული არ იყო. საქმეში არსებული შესაბამისი საგადასახადო ინსპექციის ცნობის თანახმად, მოსარჩელე მ. ს.-ნი იხდიდა მიწის გადასახადს 120 კვ.მ ფართზე. აღნიშნულ საბუთებზე დაყრდნობით, რაიონულმა სასამართლომ დაასკვნა, რომ მ. ს.-ი 54 წლის განმავლობაში ფლობდა და სარგებლობდა 120 კვ.მ მიწის ფართით. შესაბამისი ტექნიკური ექსპერტიზის დასკვნის მიხედვით, ორ სახლთმფლობელობას _ ლიტ “ა-სა” და ლიტ “ბ-ს” შორის მიწის ფართის გადანაწილება ტექნიკურად შეუძლებელი იყო. ალაყაფის კარი მოქცეული იყო ლ. ა.-ის სახელზე რიცხულ ფართში და საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის თანახმად, ლ. ა.-ს შეეძლო, თავისუფლად განეკარგა მისი ქონება და მოეწყო ალაყაფის კარი. ლიტ “გ” არასაცხოვრებელ ფართზე პრივატიზაციის ხელშეკრულების გაუქმების შესახებ მოთხოვნასთან დაკავშირებით, რაიონულმა სასამართლომ განმარტა, რომ ამ სასარჩელო მოთხოვნაზე მოსარჩელე მ. ს.-ი წარმოადგენდა არასათანადო მხარეს _ მოსარჩელეს, რადგან იგი არასოდეს ყოფილა აღნიშნული ფართის მესაკუთრე, ლიტ “გ” _ ერთსართულიანი, 23,75 კვ.მ ფართის ნაგებობა აღრიცხული იყო საბინაო-საექსპლუატაციო ტრესტის ბალანსზე და მისი განკარგვის უფლება მხოლოდ მის მესაკუთრეს _ ამ ტრესტს ჰქონდა. ომის დროს და შემდგომ პერიოდში, ამ ფართში ცხოვრობდნენ მოქალაქეები, რომლებიც ლ. ა.-ის საბინაო წიგნში იყვნენ ჩაწერილი, ხოლო შემდგომ ხსენებულმა ტრესტმა იქ განათავსა კოოპერატივი “ი.-ა”, მოგვიანებით კი _ ქიმწმენდა “...”. აღნიშნულის შემდეგ ქ. თბილისის ისნის რაიონის საკრებულომ დასახელებული არასაცხოვრებელი ფართი ჯერ ქვეიჯარით გადასცა ლ. ა.-ს, შემდეგ კი მიჰყიდა მას და 1996 წლის 1 თებერვალს იმავე ფართზე გაიცა ¹5449 საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობა.

თბილისის ისანი-სამგორის რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 10 ოქტომბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მ. ს.-მა და ვ. ა.-მა, რომელთაც მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვისას მ. ს.-მა და ვ. ა.-მა დააზუსტეს სააპელაციო საჩივარი და ქ. თბილისში, ...-ის ქ. ¹60-ისა და ...-ის ქ. ¹18-ის გადაკვეთაზე არსებული სახლთმფლობელობიდან მიწის ნაკვეთის გამოყოფა, ლ. ა.-ის მიერ მათი კუთვნილი ფართიდან ალაყაფის კარის აღება, ლ. ა.-ზე 1996 წლის 17 იანვრის ლიტ “გ” არასაცხოვრებელი ფართის პრივატიზაციის ხელშეკრულებისა და მასზე გაცემული საკუთრების მოწმობის ბათილად ცნობა და მოპასუხე ლ. ა.-ის სადავო ფართიდან გამოსახლება მოითხოვეს.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002 წლის 4 აპრილის ახალი გადაწყვეტილებით მ. ს.-ისა და ვ. ა.-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა თბილისის ისანი-სამგორის რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 10 ოქტომბრის გადაწყვეტილება; მ. ს.-ისა და ვ. ა.-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა და მათ ქ. თბილისში, ...-ის ქ. ¹18-ისა და ...-ის ქ. ¹60-ის გადაკვეთაზე არსებული სახლთმფლობელობიდან გამოეყოთ მიწის ნაკვეთი საქართველოს რესპუბლიკის იუსტიციის სამინისტროს სასამართლო ექსპერტიზის კვლევითი ცენტრის 1992 წლის 28 სექტემბრის ¹1474/15 დასკვნის ¹2 დანართის მიხედვით; გადაწყდა აღნიშნული ფართიდან ლ. ა.-ის ალაყაფის კარის აღება; ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისში, ...-ის ქ. ¹60-ში მდებარე არასაცხოვრებელი ფართის პრივატიზაციის ხელშეკრულება და ამ ფართზე საქართველოს რესპუბლიკის სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვისა და პრივატიზაციის დეპარტამენტის მიერ 1996 წლის 29 იანვარს გაცემული ¹23-85პ საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობა; აღნიშნული ფართიდან გამოსახლებულ იქნა მოპასუხე ლ. ა.-ი.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1513-ე და 170-ე მუხლებზე და მიიჩნია, რომ მოსარჩელეებს შეეძლოთ, მოეთხოვათ მათზე რიცხული საეზოვე მიწის ნაკვეთის გამოყოფა, ასევე მოსარჩელეებს, როგორც მესაკუთრეებს, იმავე მიწის ნაკვეთიდან ლ. ა.-ის ალაყაფის კარის აღების მოთხოვნა შეეძლოთ.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ თბილისის ისნის რაიონის სასამართლოს 1995 წლის 10 მაისის გადაწყვეტილება კანონიერ ძალაში იყო შესული და რაიონული სასამართლოს მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ პრივატიზაციის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის მოთხოვნაზე მ. ს.-ი და ლ. ა.-ი არასათანადო მოსარჩელეებს წარმოადგენდნენ, უსაფუძვლო იყო, რადგან ხსენებული გადაწყვეტილებით ქ. თბილისის ისნის რაიონის საბინაო-საექსპლუატაციო ტრესტის 90-ე უბანსა და ლ. ა.-ს შორის არასაცხოვრებელი სადგომის ქირავნობის 1994 წლის 14 ივნისის ხელშეკრულება გაუქმებული იყო.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002 წლის 4 აპრილის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ლ. ა.-მა, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002 წლის 4 აპრილის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის სამმართველომაც გაასაჩივრა ნაწილობრივ და მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება მხოლოდ პრივატიზაციის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის ნაწილში.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2002 წლის 27 სექტემბრის განჩინებით მ. ს.-ის გარდაცვალების გამო, მისი საპროცესო უფლებამონაცვლის დადგენამდე, მოცემული საქმის წარმოება შეჩერდა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2003 წლის 2 ივნისის განჩინებით დაკმაყოფილდა ლ. ა.-ის უფლებამონაცვლე ლ. ბ.-ის შუამდგომლობა და საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე, მიწის მართვის დეპარტამენტსა და ტექინვენტარიზაციის ბიუროს აეკრძალათ სადავო ფართის აწ გარდაცვლილი მ. ს.-ის მეუღლეზე აღრიცხვა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2004 წლის 10 ოქტომბრის განჩინებით დადგინდა ლ. ა.-ისა და მ. ს.-ის უფლებამონაცვლეები _ შესაბამისად, ე. და ლ. ბ.-ები და ე. ს.-ი და განახლდა ლ. ა.-ის უფლებამონაცვლეების _ ე. და ლ. ბ.-ებისა და ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველოს საკასაციო საჩივრების წარმოება.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2004 წლის 22 დეკემბრის განჩინებით ლ. ა.-ის უფლებამონაცვლეების _ ე. და ლ. ბ.-ებისა და ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველოს საკასაციო საჩივრები დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002 წლის 4 აპრილის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.

საკასაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის “ე” ქვეპუნქტზე, რომლის თანახმად, გადაწყვეტილება ყოველთვის ჩაითვლებოდა კანონის დარღვევით მიღებულად, თუ გადაწყვეტილება იურიდიულად არ იყო საკმაოდ დასაბუთებული. იმავე კოდექსის 412-ე მუხლის თანახმად, თუ ამ კოდექსის 411-ე მუხლის შესაბამისად საკასაციო სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილების მიღება შეუძლებელი იყო, იგი აუქმებდა გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებას და საქმეს ხელახლა განსახილველად და გადაწყვეტილების მისაღებად უბრუნებდა საოლქო სასამართლოს შესაბამის კოლეგიას ან პალატას.

საკასაციო სასამართლომ სააპელაციო სასამართლოსა და მხარეთა ყურადღება მიაქცია იმ გარემოებაზე, რომ, მართალია, თბილისის საქალაქო სასამართლოს პრეზიდიუმის 1997 წლის 13 ივნისის ¹162 დადგენილებით იმავე სასამართლოს 1995 წლის 13 ივნისის განჩინება გაუქმდა და ძალაში დარჩა თბილისის ისნის რაიონის სასამართლოს 1995 წლის 10 მაისის გადაწყვეტილება მ. ს.-ისა და ვ. ა.-ის სარჩელის დაკმაყოფილების თაობაზე, მაგრამ, ნიშანდობლივი იყო, რომ მ. ს.-სა და ვ. ა.-ს ხსენებული გადაწყვეტილება იმ დრომდე რეალურად არ ჰქონდათ აღსრულებული, კერძოდ, ზემოთ მითითებული გადაწყვეტილების საფუძველზე, ქ. თბილისში, ...-ის ქ. ¹60-ისა და ...-ის ქ. ¹18-ის გადაკვეთაზე მდებარე სადავო ლიტ “გ” არასაცხოვრებელი ნაგებობის მესაკუთრედ საჯარო რეესტრში მოსარჩელეთა აღრიცხვა, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 183-ე მუხლის თანახმად, არ მომხდარა. საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, თბილისის საქალაქო სასამართლოს პრეზიდიუმის 1997 წლის 13 ივნისის დადგენილება, ფაქტობრივად, ახალი სარჩელის წარდგენის საფუძველი გახდა, რადგან ამ უკანასკნელის აღსრულება ვერ განხორციელდა სადავო ქონების პრივატიზების გამო, იმჟამად სარჩელის საგანი ლ. ა.-სა და სახელმწიფოს შორის გაფორმებული პრივატიზაციის ხელშეკრულებისა და შესაბამისად, გაცემული საკუთრების მოწმობის ბათილად ცნობა იყო.

საკასაციო სასამართლომ მხარეთა ყურადღება იმ გარემოებასაც მიაქცია, რომ თბილისის ისნის რაიონის სასამართლოს 1995 წლის 10 მაისის გადაწყვეტილებით სარჩელის მოთხოვნა ეზოს გამოყოფის, ალაყაფის კარის გადატანისა და ფანჯრის ღიობის ამოქოლვის ნაწილში დარჩა განუხილველი. სააპელაციო სასამართლომ სასამართლო სხდომაზე კვლავ გაზარდა დავის საგანი და იმსჯელა მასზე მაშინ, როცა დავის საგნის გაზრდის თაობაზე არც მოპასუხეთა პოზიცია გამოუკვლევია და არც ხანდაზმულობაზე უმსჯელია. მოპასუხე მხარე კი, სწორედ სასამართლოს წინაშე შუამდგომლობდა სარჩელის გაზრდილი ნაწილის ხანდაზმულობაზე. ზემოთქმულის გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლომ მოიხმო საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 140-ე მუხლი, რომლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სარჩელის შეტანა ხანდაზმულობის ვადის დენის შეწყვეტას არ გამოიწვევდა, თუ მოსარჩელე უარს იტყოდა სარჩელზე ან სასამართლოს მიერ კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით სარჩელი განუხილველად იქნებოდა დატოვებული.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 26 დეკემბრის საოქმო განჩინებით მოცემული საქმიდან გამოიყო ეზოს გამოყოფის, ფანჯრის ღიობის ამოქოლვისა და ალაყაფის კარის გადატანის მოთხოვნა, მასზე წარმოება შეჩერდა პრივატიზაციის შესახებ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ ნაწილში დავის საბოლოო განხილვამდე და დადგინდა შემდგომ მისი განსჯადობით განსახილველად გადაცემა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატისათვის.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 26 დეკემბრის განჩინებით მ. ს.-ის უფლებამონაცვლე ე. ს.-ისა და ვ. ა.-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის ისანი-სამგორის რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 10 ოქტომბრის გადაწყვეტილება 1996 წლის 17 იანვრის პრივატიზაციის ხელშეკრულების, საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობის გაუქმებისა და ლ. ა.-ის გამოსახლებაზე უარის თქმის ნაწილში.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ამ საქმის სააპელაციო პალატაში განხილვისას ე. ს.-ის წარმომადგენელმა _ ა. მ.-მა შეამცირა სასარჩელო მოთხოვნა და უარი განაცხადა სარჩელზე ფანჯრის ღიობის ამოქოლვის ნაწილში, ხოლო დანარჩენ ნაწილში მხარი დაუჭირა სააპელაციო საჩივარს. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ, როგორც ამავე სასამართლომ მიიჩნია, დავა ეზოს გამოყოფისა და ალაყაფის კარის გადატანის თაობაზე, იყო კერძო-სამართლებრივი, ხოლო მოთხოვნა 1996 წლის 17 იანვრის პრივატიზაციის ხელშეკრულებისა და მის საფუძველზე, ლ. ა.-ის სახელზე გაცემული საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობის გაუქმების შესახებ, ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით უნდა ყოფილიყო განხილული, რის გამოც შესაბამისი საოქმო განჩინებით კერძო-სამართლებრივ ნაწილში სააპელაციო საჩივრის წარმოება შეჩერდა პრივატიზაციის შესახებ დავაზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე. შესაბამისად, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 377-ე მუხლიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ განიხილა მხოლოდ ე. ს.-ის (მ. ს.-ის უფლებამონაცვლე) და ვ. ა.-ის სააპელაციო საჩივარი თბილისის ისანი-სამგორის რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 10 ოქტომბრის გადაწყვეტილებაზე, ქ. თბილისში, ...-ის ქ. ¹60-ში მდებარე ლიტ ,,გ-ს” ლ. ა.-ის მიერ პრივატიზების ნაწილში.

სააპელაციო სასამართლო სრულად დაეთანხმა რაიონული სასამართლოს დასკვნას, რომ სასარჩელო მოთხოვნის ამ ნაწილში შესაბამისი მოსარჩელე წარმოადგენდა არასათანადო მხარეს, რადგან იგი არასოდეს ყოფილა აღნიშნული ფართის მესაკუთრე. ქ. თბილისში, ...-ის ქ. ¹60-ში მდებარე ლიტ ,,გ” – ერთსართულიანი, 23,75 კვ.მ ფართის ნაგებობა აღრიცხული იყო საბინაო-საექსპლუატაციო ტრესტის ბალანსზე, წარმოადგენდა სახელმწიფო საკუთრებას და სწორედ იგი იყო მის განკარგვაზე უფლებამოსილი. ამ არასაცხოვრებელი სადგომის პრივატიზება მოხდა კანონის სრული დაცვით და არ არსებობდა მისი გაუქმების სამართლებრივი საფუძვლები. ამ დაუკმაყოფილებელი სასარჩელო მოთხოვნიდან გამომდინარე, არ არსებობდა ლ. ა.-ის სახელზე გაცემული საკუთრების მოწმობის გაუქმებისა და მისი გამოსახლების საფუძვლები.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 26 დეკემბრის განჩინება და თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 26 დეკემბრის საოქმო განჩინება საკასაციო წესით იმავე ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლებით გაასაჩივრეს ე. ს.-მა და ვ. ა.-მა, რომელთაც მოითხოვეს ხსენებული განჩინებების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება _ ლ. ა.-სა და ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველოს შორის 1996 წლის 17 იანვარს დადებული პრივატიზაციის ხელშეკრულებისა და ლ. ა.-ის სახელზე გაცემული საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობის ბათილად ცნობა, ასევე ლ. ა.-ის გამოსახლება სადავო არასაცხოვრებელი ფართიდან.

კასატორების განმარტებით, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 19 დეკემბრის განჩინება მიღებულია კანონის დარღვევით, კერძოდ, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის მე-2 ნაწილის “ა” ქვეპუნქტის თანახმად, სასამართლომ არ გამოიყენა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 150-ე მუხლის მე-2 ნაწილი, 157-ე, 159-ე, 161-ე, 170-ე, 171-ე, 172-ე, 312-ე, 487-ე, 489-ე, 516-ე, 517-ე, 518-ე, 1513-ე მუხლები, ასევე საქართველოს კონსტიტუციის 82-ე მუხლის მე-2 პუნქტი და საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-10, მე-11 მუხლები. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ,,,ბ” ქვეპუნქტის მიხედვით, სასამართლომ გამოიყენა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 75-ე და 84-ე მუხლები (1964 წ. რედაქცია), რომლებიც არ უნდა გამოეყენებინა.

კასატორთა განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელეთა მოთხოვნა ეზოს გამოყოფისა და ალაყაფის კარის გადატანის თაობაზე, იყო კერძო-სამართლებრივი, ხოლო 1996 წლის 17 იანვრის პრივატიზაციის ხელშეკრულებისა და მის საფუძველზე, ლ. ა.-ის სახელზე გაცემული საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობის გაუქმების ნაწილში სააპელაციო საჩივარი ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით უნდა განხილულიყო. სააპელაციო სასამართლომ ამავე სასამართლოს სხდომაზე გამოაცხადა საოქმო განჩინება კერძო-სამართლებრივ ნაწილში სარჩელის გამოყოფისა და სამოქალაქო კოლეგიისათვის გადაცემის შესახებ, მაგრამ გასაჩივრებული განჩინება არასწორია, რადგან მასში აღნიშნულია, რომ კერძო-სამართლებრივ ნაწილში სააპელაციო საჩივრის წარმოება შეჩერდა პრივატიზაციის შესახებ დავაზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე. სააპელაციო სასამართლო განიხილავდა სააპელაციო საჩივარს მხოლოდ ქ. თბილისში, ...-ის ქ. ¹60-ში მდებარე ლიტერ ,,გ-ს” ლ. ა.-ის მიერ პრივატიზების ნაწილში, გასაჩივრებული განჩინების სარეზოლუციო ნაწილში კი მიუთითა, რომ სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა 1996 წლის 17 იანვრის პრივატიზების ხელშეკრულების, საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობის გაუქმებისა და ლ. ა.-ის გამოსახლებაზე უარის თქმის ნაწილში. კასატორთა მტკიცებით, სააპელაციო სასამართლომ გადაამეტა თავის უფლებამოსილებას და კერძო-სამართლებრივ ნაწილში სააპელაციო საჩივრის წარმოება შეაჩერა, რის უფლებაც აქვს მხოლოდ სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას, ანუ ვისი განსჯადიც არის კერძო-სამართლებრივი დავა. მოცემული საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის, რის გამოც წინამდებარე საკასაციო საჩივარი დასაშვებად უნდა იქნეს მიჩნეული და განხილული.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2008 წლის 16 ივნისის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ე. ს.-ისა და ვ. ა.-ის საკასაციო საჩივარი; მხარეებს მიეცათ უფლება, 2008 წლის 16 ივნისის განჩინების ჩაბარებიდან 14 დღის ვადაში წარმოედგინათ მოსაზრება, თუ რამდენად იყო დასაშვები განსახილველად საკასაციო საჩივარი საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით; საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული დასაშვებობის შემოწმება განისაზღვრა 2008 წლის 11 სექტემბრამდე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ე. ს.-ისა და ვ. ა.-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, როგორიცაა: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით და არსებობს ვარაუდი, რომ მას შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინებისა და საოქმო განჩინების საკასაციო სასამართლოს დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება და საოქმო განჩინება არ ეწინააღმდეგება ამ კატეგორიის დავებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებულ პრაქტიკას.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

გარდა ამისა, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ე. ს.-სა და ვ. ა.-ს, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, უნდა დაუბრუნდეთ მათ მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის _ 300 ლარის 70 პროცენტი _ 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ე. ს.-ისა და ვ. ა.-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 26 დეკემბრის განჩინება და თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 26 დეკემბრის საოქმო განჩინება;

3. ე. ს.-სა და ვ. ა.-ს დაუბრუნდეთ მათ მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის _ 300 ლარის 70 პროცენტი _ 210 ლარი;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.