¹ბს-640-609(კ-07) 3 იანვარი, 2008 წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ

შემადგენლობა:

ნინო ქადაგიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: მიხეილ ჩინჩალაძე, ნუგზარ სხირტლაძე

საქმის განხილვის ფორმა – მხარეთა დასწრების გარეშე

კასატორი – შპს ,,...”

მოწინააღმდეგე მხარე - საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის რეგიონალური საბაჟო ,,.....”

გასაჩივრებული განჩინება - ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 3 მაისის განჩინება

დავის საგანი – საგადასახადო შეტყობინების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2006 წლის 5 ივლისს შპს ,,...” სარჩელით მიმართა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს მოპასუხე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტის რეგიონალური საბაჟო ,,....” მიმართ და მოითხოვა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტის რეგიონალური საბაჟო ,,....” უფროსის 2006 წლის 1 ივნისის ¹19 ბრძანების, მის საფუძველზე გამოცემული ქონებაზე ყადაღის დადებისა და საგადასახადო გირავნობის/იპოთეკის უფლების წარმოშობის შესახებ ¹2 შეტყობინებების ბათილად ცნობა.

მოსარჩელე მიუთითებდა, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტის რეგიონალური საბაჟო ,,...” უფროსის 2006 წლის ¹19 ბრძანების საფუძველზე, საგადასახადო ვალდებულების შესრულების მიზნით, შპს ,,...” მიმართ განხორციელდა შემდეგი ღონისძიებები: 1. სახელმწიფოს სასარგებლოდ საგადასახადო გირავნობის/იპოთეკის უფლება; 2. ქონებაზე ყადაღის დადება; 3. საბანკო ანგარიშებზე საინკასო დავალებების წარდგენა, რასაც, მოსარჩელის მითითებით, საფუძვლად დაედო ის გარემოება, რომ 2005 წლის 3 აგვისტოს შპს ,,....” წარედგინა საგადასახადო მოთხოვნა 613508,19 ლარზე, წერილობით განემარტა აღნიშნული ადმინისტრაციული აქტის გასაჩივრების წესის თაობაზე, რაც მათ მიერ არ გასაჩივრებულა და რაც საგადასახადო ორგანოს მიერ მიჩნეულ იქნა გადასახადის გადამხდელის მიერ საგადასახადო მოთხოვნის აღიარებად.

მოსარჩელის განმარტებით, საგადასახადო ორგანოს მტკიცება იმის თაობაზე, რომ საგადასახადო მოთხოვნა არ გასაჩივრებულა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 82-ე მუხლის შესაბამისად, სინამდვილეს არ შეესაბამება, ვინაიდან, მათ რეგიონალურ საბაჟო ,,....” წარადგინეს შესაგებელი, რომელიც ჩაბარებულია კანცელარიაში და მას ხელს აწერს საბაჟო დასავლეთის თანამშრომელი.

მოსარჩელის მითითებით, მათ შეასრულეს საგადასახადო კოდექსის 147-ე მუხლის მე-2 და მე-7 მუხლების მოთხოვნები, კერძოდ, საწარმოს მიერ დაცულია საგადასახადო მოთხოვნის გასაჩივრების 15-დღიანი ხანდაზმულობის ვადა და ამასთან, შპს ,,....” მიერ წარმოდგენილი შესაგებლის ყველა გვერდი ხელმოწერილია საწარმოს დირექტორის მიერ.

მოსარჩელის აღნიშვნით, საწარმოს მიერ ასევე ზედმიწევნით იქნა დაცული საგადასახადო კოდექსის 150-ე მუხლით გათვალისწინებული მოთხოვნები და მან დათქმულ ვადაში წარადგინა ფინანსური რისკების დაზღვევის პოლისი, გაცემული სადაზღვევო კომპანია ,,...” მიერ.

მოსარჩელის მითითებით, რეგიონალური საბაჟო ,,....” ვალდებული იყო განეხილა შპს ,,....” შესაგებელი, მაგრამ მათ შესაგებელი არ განუხილავთ და არც არავინ დაუბარებიათ მის განხილვაზე. მოსარჩელის აღნიშვნით, მოპასუხის მითითება საგადასახდო კოდექსის 154-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე, რომელიც ეხება ბრძანების გამოუცემლობას და მხარისათვის ბრძანების გადაგზავნას, უკანონოა, ვინაიდან ჯერ უნდა განხილულიყო შესაგებელი, რომელსაც დაესწრებოდა მომჩივანი და თუ ამის შემდეგ საბაჟო ,,....” არ გამოსცემდა ბრძანებას ან არ გაუგზავნიდა შპს ,,....”, ამ უკანასკნელს უნდა ევარაუდა, რომ მისი შესაგებელი არ დაკმაყოფილდა და გაესაჩივრებინა კანონით დადგენილი წესით.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელე მოითხოვდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტის რეგიონალური საბაჟო ,,....” უფროსის 2006 წლის 1 ივნისის ¹19 ბრძანების, მის საფუძველზე გამოცემული ქონებაზე ყადაღის დადებისა და საგადასახადო გირავნობის/იპოთეკის უფლების წარმოშობის შესახებ ¹2 შეტყობინებების ბათილად ცნობას.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 16 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით შპს ,,...” სასარჩელო განცხადება არ დაკმაყოფილდა.

სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2005 წლის 3 აგვისტოს შპს ,,...” საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტის რეგიონალური საბაჟო ,,....” მიერ წარედგინა საგადასახადო მოთხოვნა 613508,19 ლარზე. აღნიშნულ საგადასახადო მოთხოვნაზე შპს ,,...” მიერ შეტანილია შესაგებელი 2005 წლის 10 აგვისტოს, მაგრამ შესაგებელზე რეგიონალურ საბაჟოს კანონით დადგენილ ვადაში ბრძანება არ მიუღია.

სასამართლომ გაიზიარა მოპასუხის განმარტება, რომ აღნიშნული ქმედება საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 155-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ითვლება საგადასახადო ორგანოს უარად და ამავე ნაწილის თანახმად, შპს ,,...” ზემოაღნიშნული უარი უნდა გაესაჩივრებინა ბრძანების მიღებისათვის გათვალისწინებული 10-დღიანი ვადის გასვლიდან 5 დღეში, რაც მის მიერ არ განხორციელებულა. ამავე კოდექსის 155-ე მუხლის მესამე ნაწილის ,,ბ” პუნქტის თანახმად კი, თუ გადასახადის გადამხდელი, საგადასახადო აგენტი ან სხვა ვალდებული პირი ამ მუხლის პირველი ნაწილით დადგენილ ვადაში არ გაასაჩივრებს საგადასახადო ორგანოს უარს (თუ მან დროულად არ მიიღო საგადასახადო ორგანოს გადაწყვეტილება) საგადასახადო მოთხოვნა აღიარებულად ითვლება და იგი მიექცევა აღსასრულებლად. სასამართლოს აღნიშვნით, ვინაიდან შპს ,,...” 2006 წლის 1 ივნისსაც არ ჰქონდა გადახდილი დავალიანება, სწორედ ზემოაღნიშნული საფუძვლით რეგიონალური საბაჟო ,,....” უფროსის მიერ იქნა მიღებული ¹19 ბრძანება საგადასახადო ვალდებულების შესრულების უზრუნველყოფის ღონისძიების შესახებ, რომლითაც შპს ,,...” საბანკო ანგარიშებიდან უნდა განხორციელდეს სახელმწიფო დავალიანების ჩამოწერა. ასევე აღნიშნული ¹19 ბრძანების საფუძველზე მოსარჩელეს გაეგზავნა შეტყობინება ქონებაზე ყადაღის დადებისა და საგადასახადო გირავნობის/იპოთეკის უფლების წარმოშობის შესახებ, რასაც ითვალისწინებს საგადასახადო კოდექსის 84-ე, 85-ე და 89-ე მუხლები.

სასამართლოს მითითებით, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60¹ მუხლის შესაბამისად, ადმინისტრაციული აქტი ბათილია იმ შემთხვევაში, თუ იგი ეწინააღმდეგება კანონს ან დარღვეულია მისი მომზადების, ან გამოცემის კანონმდებლობით დადგენილი მოთხოვნები, რასაც მიუთითებს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლიც, რომლის თანახმად, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობის სამართლებრივ საფუძველს წარმოადგენს ის, რომ ადმინისტრაციული აქტი უნდა ეწინააღმდეგებოდეს კანონს და ის პირდაპირ და უშუალო ზიანს უნდა აყენებდეს მოსარჩელის კანონიერ უფლებას ან ინტერესს. მოცემულ შემთხვევაში სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გასაჩივრებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები მიღებულია კანონის დაცვით და იგი არ აყენებს ზიანს მოსარჩელის კანონიერ ინტერესს და შესაბამისად, არ არსებობს მათი ბათილად ცნობის საფუძველი.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრა შპს ,,...”, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილება.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 3 მაისის განჩინებით შპს ,,....” სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 16 ოქტომბრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ წარმოდგენილი სამართლებრივი მოსაზრებები და შეფასებები.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრა შპს ,,....”, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილება იმავე საფუძვლებით, რაზედაც მიუთითებდა სასარჩელო განცხადებაში.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ შპს ,,....” საკასაციო საჩივარი უსაფუძვლოა და არ უნდა დაკმაყოფილდეს, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ გასაჩივრებული განჩინება მიღებულია საპროცესო და მატერიალური ნორმების სწორი გამოყენებისა და განმარტების საფუძველზე და სახეზე არ არის გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლით განსაზღვრული საფუძველი.

საკასაციო სასამართლო მართებულად მიიჩნევს განსახილველ შემთხვევაში საგადასახადო კოდექსის შესაბამისი ნორმების გამოყენებას და მიუთითებს შემდეგზე: საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 154-ე მუხლის თანახმად, საგადასახადო ორგანოს ხელმძღვანელი/მისი მოადგილე ვალდებულია, გადასახადის გადამხდელის/საგადასახადო აგენტის ან სხვა ვალდებული პირის შესაგებლის მიღებიდან 10 დღის ვადაში განიხილოს იგი და გამოსცეს მოტივირებული ბრძანება შესაგებლის დაკმაყოფილების ან დავის შეწყვეტის შესახებ, შესაგებლის ნაწილობრივ დაკმაყოფილების ან მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ და არაუგვიანეს ბრძანების გამოცემიდან მე-3 დღისა გაუგზავნოს იგი შესაგებლის წარმომდგენს.

მითითებული მუხლით განსაზღვრულია საგადასახადო ორგანოს ვალდებულება გადასახადის გადამხდელის შესაგებლის მიღებისას და შესაგებლის განხილვის სამართლებრივი შედეგი, ანუ ის შემთხვევა, როდესაც საგადასახადო ორგანოს მიერ გადასახადის გადამხდელისათვის წარდგენილ ,,საგადასახადო მოთხოვნას” გადასახადის გადამხდელი არ ეთანხმება და მას შესაგებლით პასუხობს.

საგადასახადო ინსპექციის ხელმძღვანელმა ან მისმა მოადგილემ შესაგებლის მიღებიდან 10 დღის ვადაში უნდა განიხილოს იგი და იმავე ვადაში უნდა გამოსცეს მოტივირებული ბრძანება, შესაგებლის დაკმაყოფილების ან დავის შეწყვეტის შესახებ, შესაგებლის ნაწილობრივ დაკმაყოფილების ან მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ და ბრძანების გამოცემიდან არა უგვიანეს მე-3 დღისა გაუგზავნოს გადასახადის გადამხდელს.

იმავე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს შემდეგ პირობას, თუ საგადასახადო ინსპექციის ხელმძღვანელმა ან მისმა მოადგილემ ზემოაღნიშნულ 10 დღიან ვადაში არ გამოსცა ბრძანება ან გამოსცა, მაგრამ გადასახადის გადამხდელს არ გაუგზავნა, ეს ნიშნავს ,,გადასახადის გადამხდელის მოთხოვნის” შესრულებაზე უარის თქმას.

როგორც საქმის მასალებით დასტურდება, შპს ,,....” 2005 წლის 03 აგვისტოს გამოცემულ ¹09-13/1487 საგადასახადო მოთხოვნაზე შესაგებელი წარადგინა 2005 წლის 10 აგვისტოს. დადგენილია, რომ მას კანონით დადგენილ ვადაში არ მიუღია მოტივირებული ბრძანება შესაგებლის დაკმაყოფილების ან დავის შეწყვეტის შესახებ, შესაგებლის ნაწილობრივ დაკმაყოფილების ან მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის თაობაზე, რაც ზემოაღნიშნული მუხლით განსაზღვრული ნორმების შესაბამისად, ნიშნავს ორგანოს უარს გადასახადის გადამხდელის მოთხოვნის შესრულებაზე.

სარჩელი შპს ,,....” მიერ სასამართლოში წარდგენილია 2006 წლის 05 ივლისს.

იმავე საგადასახადო კოდექსის 155-ე მუხლი განსაზღვრავს გადასახადის გადამხდელის შესაგებელთან და ,,გადასახადის გადამხდელის მოთხოვნასთან” დაკავშირებით საგადასახო ინსპექციის ქმედების გასაჩივრების წესს და გასაჩივრების სამართლებრივ შედეგს. მითითებული მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, გადასახადის გადამხდელს/საგადასახადო აგენტს ან სხვა ვალდებულ პირს უფლება აქვს ამ კოდექსის 154-ე მუხლის მე-3 ნაწილით განსაზღვრულ შემთხვევაში საგადასახადო ორგანოს ხელმძღვანელის/ მისი მოადგილის ბრძანება (ამ ბრძანებისა და თანდართული დოკუმენტების მიღებიდან 5 დღის ვადაში), ამ კოდექსის 154-ე მუხლის პირველი ნაწილით განსაზღვრულ ვადაში ბრძანების მიუღებლობისას საგადასახადო ორგანოს უარი (ამ ვადის ამოწურვიდან 5 დღის ვადაში), ამ კოდექსის 147-ე მუხლის პირველ ნაწილში აღნიშნულ შემთხვევაში საგადასახადო ორგანოს შესაგებელი და იმავე ნაწილით განსაზღვრულ ვადაში შესაგებლის მიუღებლობისას საგადასახადო ორგანოს უარი (ამ ვადის ამოწურვიდან 5 დღის ვადაში) გაასაჩივროს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტში ან სასამართლოში.

საკასაციო სასამართლო ყურადღებას მიაქცევს მითითებული მუხლის შინაარსს და დამატებით განმარტავს: აღნიშნული მუხლის შესაბამისად, თუ გადასახადის გადამხდელმა 154-ე მუხლით დადგენილ ვადაში არ მიიღო საგადასახადო ინსპექციის ხელმძღვანელის ან მისი მოადგილის ბრძანება მის შესაგებელთან დაკავშირებით, რაც უარის თქმის ტოლფასია, გადასახადის გადამხდელს უფლება აქვს, ამ ვადის ამოწურვიდან 5 დღის ვადაში ეს უარი გაასაჩივროს იმ ორგანოში, რომელსაც ის ირჩევს დავის შემდგომი გადაწყვეტის ფორმად.

იმ შემთხვევაშიც კი, თუ საკასაციო სასამართლო უპირატესობას მიანიჭებს ადმინისტრაციული საპროცესო კანონმდებლობის ნორმებს (საუბარია ცვლილებების განხორციელებამდე არსებულ რედაქციაზე) და მიიჩნევს, რომ გადასახადის გადამხდელს უფლება ჰქონდა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლის მე-3 ნაწილით დადგენილ ერთთვიან და არა საგადასახადო კოდექსით განსაზღვრულ ვადაში გაესაჩივრებინა ადმინისტრაციული ორგანოს უარი, ამ შემთხვევაშიც კი შპს ,,....” მიერ გაშვებულია გასაჩივრების კანონით დადგენილი ვადები. (როგორც აღინიშნა, სარჩელი სასამართლოში წარდგენილია 2006 წლის 05 ივლისს.)

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის პირველი მუხლის შესაბამისად, საგადასახადო დავის გადაწყვეტის წესს და საგადასახადო ვალდებულების შესრულებასთან დაკავშირებულ სამართლებრივ ურთიერთობებს არეგულირებს საქართველოს საგადასახადო კოდექსი.

ამავე კოდექსის 155-ე მუხლის მე-3 ნაწილი ადგენს: თუ გადასახადის გადამხდელი ამ მუხლით დადგენილ ვადაში არ გაასაჩივრებს ბრძანებას, ან საგადასახადო ინსპექციის შესაგებელს თავის მოთხოვნაზე, ან საგადასახადო ინსპექციის უარს, რომელშიც იგულისხმება როგორც წერილობითი უარი, ისე უარი, რომელიც გამომდინარეობს იქიდან, რომ მან არ მიიღო წერილობითი უარი თავისი შესაგებლის ან მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე, ,,საგადასახადო მოთხოვნა” აღიარებულად ითვლება და მიექცევა აღსასრულებლად.

საგადასახადო კოდექსის ზემოაღნიშნული ნორმები საკასაციო სასამართლოს აძლევს საფუძველს დაასკვნას, რომ სააპელაციო სასამართლოს მხრიდან სადავო ,,საგადასახადო მოთხოვნა” მართებულად იქნა მიჩნეული აღიარებულად და არ არსებობს საკასაციო საჩივრის გაზიარებისა და გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების სამართლებრივი საფუძველი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. შპს ,,....” საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 03 მაისის განჩინება;

3. შპს ,,....” გადახდეს სახელმწიფო ბაჟი 8000 ლარის ოდენობით;

4. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.