¹ბს-648-617(2კ-07) 5 დეკემბერი, 2007 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თავმჯდომარე ნუგზარ სხირტლაძე(მომხსენებელი)

მოსამართლეები: მიხეილ ჩინჩალაძე

ნინო ქადაგიძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ახალციხის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საფუძვლები.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

05.07.04წ. შპს «ზ.-მ» სარჩელით მიმართა ახალციხის რაიონულ სასამართლოს და ახალციხის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის 24.03.04წ. ¹01-349 აქტის ბათილად ცნობა და გაუქმებული დღგ-ს ჩათვლის აღდგენა მოითხოვა. მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ შპს «ზ.-ს» 09.01.03წ. გაფორმებული აქვს სადილერო ხელშეკრულება შპს «დ.-თან», რომლის საფუძველზე შპს «დ.-ა» აწვდის საქონელს. შპს «ზ.-ა» შესაბამის საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურებს აბარებს ახალციხის საოლქო საგადასახადო ინსპექციას, შპს «დ.» _ ხელვაჩაურის რაიონის საგადასახადო ინსპექციას. ახალციხის საოლქო საგადასახადო ინსპექციამ 24.03.04წ. აცნობა, რომ გაუუქმდა შპს «დ. _ ის» მიერ გამოწერილი შემდეგი ანგარიშ-ფაქტურების მიხედვით გადახდილი დღგ-ს ჩათვლა: 04.02.03წ. სერია აა-68 ¹013350, 04.03.03წ. სერია აა-68 ¹014361, 01.05.03წ. სერია აა-68 ¹014703, 10.04.03წ. სერია აა-68 ¹014702, 06.08.03წ. სერია აა-68 ¹015390. მოსარჩელემ მიუთითა, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 114.1 მუხლის თანახმად, ამ მუხლის დებულებათა გათვალისწინებით, ჩასათვლელი დღგ-ს თანხა არის გადასახადის თანხა, რომელიც დასაბეგრი ოპერაციის დროის მიხედვით გადახდილია წარდგენილი ანგარიშ-ფაქტურების შესაბამისად. ამასთანავე, დღგ-ს ჩათვლას დაექვემდებარება საქართველოს ბიუჯეტში გადახდილი დღგ-ს თანხა. ამავე კოდექსის 115.2 მუხლის შესაბამისად, საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა წარმოადგენს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიერ დადგენილი მკაცრი აღრიცხვის დოკუმენტს, რომლითაც დასტურდება დღგ-ს გადახდევინების ფაქტი, ხოლო 116.1 მუხლის თანახმად, დღს-ს დეკლარიაცია, წარდგენილი და დღგ- გადახდილი უნდა იქნეს რეგისტრაციის ადგილის მიხედვით საგადასახადო ორგანოში. მოსარჩელის განმარტებით, საქონლის მომწოდებლისა და საქონლის მიმღების მიერ საგადასახადო ვალდებულებები შესრულებული იქნა, შპს «დ.-ის» მიერ დღგ-ს თანხა გადახდილი იქნა რეგისტრაციის ადგილის მიხედვით და ჩარიცხული იქნა აჭარის ა/რ ბიუჯეტში, რომელიც საქართველოს ერთიანი ცენტრალიზებული საბიუჯეტო სისტემის განუყოფელ ნაწილს წარმოადგენს.

ახალციხის რაიონული სასამართლოს 17.11.04წ. გადაწყვეტილებით შპს «ზ.-ს» სასარჩელო მოთხოვნა დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი ახალციხის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის 12.11.03წ. დასკვნა და 24.03.04წ. მიმართვა, შპს «ზ.-ს» გადახდილად ჩაეთვალა სადავო დღგ-ს თანხა.

ახალციხის რაიონული სასამართლოს 17.11.04წ. გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხე ახალციხის საგადასახადო ინსპექციამ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 21.06.05წ. განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტი საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 16.1 მუხლის საფუძველზე საქმეში მესამე პირად იქნა ჩაბმული.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 12.04.07წ. განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული განჩინება უცვლელად იქნა დატოვებული. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ 2005 წლის 1 იანვრამდე მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 114.1 მუხლის თანახმად, ამ მუხლის დებულებათა გათვალისწინებით ჩასათვლელი დღგ-ს თანხა არის გადასახადის თანხა, რომელიც დასაბეგრი ოპერაციის დროის მიხედვით გადახდილია წარდგენილი ანგარიშ-ფაქტურების შესაბამისად. დღგ-ს ჩათვლად დაექვემდებარება საქართველოს ბიუჯეტში გადახდილი დღგ-ს თანხა. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ შპს «დ.-ის» მიერ სადავო დღგ-ს თანხა შეტანილი იყო აჭარის ა/რ ბიუჯეტში. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში საქონლის მიმწოდებლისა და მიმღების მიერ საგადასახადო ვალდებულებანი შესრულებულ იქნა საგადასახადო კოდექსის მოთხოვნათა შესაბამისად. გადასახადის გადამხდელის, შპს «დ.-ის» მიერ სადავო დღგ-ს თანხა გადახილ იქნა აჭარის ა/რ ბიუჯეტში, რომელიც «საბიუჯეტო სისტემისა და საბიუჯეტო უფლებამოსილების შესახებ» კანონის მე-2 მუხლის თანახმად, საქართველოს ბიუჯეტის განუყოფელ ნაწილს წარმოადგენდა. აჭარის ა/რ ბიუჯეტიდან ცენტრალურ ბიუჯეტში თანხის ჩაურიცხაობა სააპელაციო სასამართლომ შპს «ზ.-სათვის» აღნიშნული თანხის დაკისრების საფუძვლად არ მიიჩნია. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ახალციხის რაიონული სასამართლოს მიერ დავა არსებითად სწორად იყო გადაწყვეტილი.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 12.04.07წ. განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურმა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ახალციხის საგადასახადო ინსპექციამ.

კასატორმა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურმა აღნიშნა, რომ შპს «ზ.-მ» შეიძინა საქონელი შპს «დ.-საგან». საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-2 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, გადასახადებით დაბეგვრისათვის გამოიყენება საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობის ოფიციალურად გამოქვეყნებული და ძალაში შესული ის ნორმატიული აქტები, რომლებიც მოქმედებს საგადასახადო ვალდებულების წარმოშობის დღისათვის. გადასახადის დაბეგვრის მიზნებისთვის მეწარმე სუბიექტებმა შესაბამის პერიოდში მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 115-ე მუხლის თანახმად, ერთის მხრივ საქონლის მომწოდებელმა, წარადგინა ანგარიშ-ფაქტურების მე-4 პირები კონტროლის განხორციელების მიზნით შესაბამის საგადასახადო ინსპექციაში, ხოლო მეორეს მხრივ საქონლის მყიდველმა შპს «ზ.-მ» ანგარიშ-ფაქტურის მე-3 პირები წარუდგინა მომსახურე საგადასახადო ინსპექციას ჩათვლის მისაღებად, რაც არ იქნა განხორციელებული საგადასახადო დეპარტამენტის წერილის საფუძველზე.

კასატორის განცხადებით საგადასახადო დეპარტამენტის მხრიდან აღნიშნული წერილის (ინდივიდუალური სამართლებრივი აქტის) გამოცემის სამართლებრივ საფეძველს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 53-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად წარმოადგენს შესაბამისი პერიოდისთვის მოქმედი საგადასახადო კოდექსის მე-2, მე-6, 114-ე, 115-ე და 118-ე მუხლები. კერძოდ: საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-2 მუხლის თანახმად საგადასახადო სისტემა მოიცავდა საგადასახადო კოდექსით გათვალისწინებული გადასახადების (დაწესების, შეცვლის და გაუქმების) გადახდევინების პრინციპებს, ფორმებსა და მეთოდებს, საგადასახადო ორგანოებისა და საგადასახადო კონტროლის, აგრეთვე საგადასახადო კანონმდებლობის დარღვევისათვის პასუხისმგებლობის სახეების ერთობლიობას. საგადასახადო კოდექსის მე-6 მუხლის თანახმად საქართველოში მოქმედებს საერთო სახელმწიფოებრივი და ადგილობრივი გადასახადები. დამატებული გადასახადი წარმოადგენს საერთო სახელმწიფოებრივ გადასახადს და ის გადახდილად ჩაითვლება, როცა დღგ-ის თანხა დასაბეგრი ოპერაციის დროის მიხედვით გადახდილია სახელმწიფო ბიუჯეტში. აღნიშნულ ნორმას ითვალისწინებდა შესაბამისი პერიოდისათვის მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის პირველი ნაწილის ბოლო აბზაცი. კერძოდ: დღგ-ის ჩათვლას დაექვემდებარა სახელმწიფო ბიუჯეტში გადახდილი დღგ-ის თანხა. კასატორის აზრით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით. ნაწარმოები ოპერაციის დროს ცნება გადასახადის თანხის გადახდა განისაზღვრებოდა «საბიუჯეტო სისტემისა და საბიუჯეტო უფლებამოსილებათა შესახებ» საქართველოს კანონით და «2004 წლის 13 დეკემბრის სახელმწიფო გადასახადებიდან აფხაზეთისა და აჭარის ა/რ და საქართველოს სხვა ტერიტორიული ერთეულების ბიუჯეტებში ანარიცხების გრძელვადიანი ეკონომიკური ნორმატივების შესახებ» კანონის მიხედვით. «საბიუჯეტო სისტემისა და საბიუჯეტო უფლებამოსილებათა შესახებ» საქართველოს კანონის მე-9 მუხლის თანახმად, საბიუჯეტო სისტემის ყველა რგოლის შემოსავალი ფორმირდება საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობითა და ამ კანონით განსაზღვრული წესით. ბიუჯეტის ყველა შემოსავალი უნდა აისახოს ეროვნულ ბანკში გახსნილ სახაზინო ანგარიშზე. კასატორის აზრით, საქართველოს ბიუჯეტში თანხა გადახდილად ითვლება, თუ ის ასახვას ჰპოვებს ეროვნული ბანკის მიერ გახსნილ სახაზინო ანგარიშზე. წინააღმდეგ შემთხვევაში საგადასახადო კოდექსით განსაზღვრული დღგ-ის ჩათვლების განხორციელება საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობის მიხედვით დაუშვებელია. კასატორმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის «გ» ქვეპუნქტის საფუძველზე მოითხოვა. კასატორმა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და შპს «ზ.-ს» სასარჩელო მოთხოვნების დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

კასატორმა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ახალციხის საგადასახადო ინსპექციამ აღნიშნა, რომ 2005 წლის 1 იანვრამდე მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 114.1 მუხლის თანახმად, ამ მუხლის დებულებათა გათვალისწინებით ჩასათვლელი დღგ-ს თანხა არის გადასახადი თანხა, რომელიც დასაბეგრი ოპერაციის დროის მიხედვით გადახდილია წარდგენილი ანგარიშ-ფაქტურების შესაბამისად. დღგ-ს ჩათვლას დაექვემდებარება საქართველოს ბიუჯეტში გადახდილი დღგ-ს თანხა. სააპელაციო პალატამ იხელმძღვანელა ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის 15.06.06წ. ¹01-11/1800 წერილით და ახალციხის რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება დატოვა ძალაში. კასატორის აზრით, აღნიშნული წერილით არ დგინდება აჭარისა თუ საქართველოს ბიუჯეტში გადაიხადა შპს «დ.-მა» დავალიანება. კასატორმა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება მოითხოვა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 16.07.07წ. განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ახალციხის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივრები საქართველოს ადმინისტრაციულ საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული. მხარეებს განესაზღვრათ ვადა დასაშვებობის შესახებ მოსაზრებების წარმოდგენისათვის. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურმა წარმოადგინა მოსაზრება ახალციხის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობასთან დაკავშირებით, რომელშიც აღნიშნა, რომ საკასაციო საჩივარი აკმაყოფილებს ასკ-ის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით განსაზღვრულ დასაშვებობის პირობებს. აღნიშნულის საფუძვლად მიუთითა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივარში მითითებული გარემოებანი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლო გასაჩივრებული განჩინების გაცნობის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობის შემოწმების შედეგად თვლის, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ახალციხის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივრები დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა არსებითი პროცესუალური დარღვევის გარეშე და საქმეზე არსებითად სწორი გადაწყვეტილებაა მიღებული.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს არსებული პრაქტიკისაგან. საკასაციო სასამართლოს დღგ-ს ჩათვლასთან დაკავშირებით გააჩნია ჩამოყალიბებული ერთიანი პოზიცია და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკა. (იხ. მაგ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 27.09.05წ. განჩინება საქმე ¹ბს-665-252(კ-05); 22.11.05წ. განჩინება საქმე ¹ბს-852-438(კ-05)).

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ამ შემთხვევაში არ არსებობს სააპელაციო სასამართლოს მიერ გამოყენებული საპროცესო და მატერიალური სამართლის ნორმების განმარტებისა და სამართლის განვითარების მიზნით საკასაციო სასამართლოს მიერ ზოგადი მნიშვნელობის მქონე სახელმძღვანელო და სარეკომენდაციო გადაწყვეტილების გამოტანის ფაქტობრივი საჭიროება.

საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, აღნიშნულ საქმეს არ გააჩნია პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივრებს _ წარმატების პერსპექტივა.

აღნიშნულიდან გამომდინარე საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ამ კონკრეტულ შემთხვევაში არ არსებობს საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით განსაზღვრული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ახალციხის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივრები არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ახალციხის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.