ბს-658-625(კ-06) 21 მარტი, 2007 წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ

შემადგენლობა:

მაია ვაჩაძე (თავმჯდომარე),

ნინო ქადაგიძე (მომხსენებელი), ნუგზარ სხირტლაძე

სხდომის მდივანი – გ. ილინა

კასატორი (მოწინააღმდეგე მხარე)– ი/მ ,,დ. ც-ა, ადვოკატი – გ. წ-ა

მოწინააღმდგე მხარე (კასატორი) – საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ფოთის საგადასახადო ინსპექცია, წარმომადგენელი – მ. რ-ა

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება - ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 5 ივლისის გადაწყვეტილება

დავის საგანი – ადმინისტრაციული აქტის ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2006 წლის 22 თებერვალს ი/მ “დ. ც-მ" სასარჩელო განცხადებით მიმართა ფოთის საქალაქო სასამართლოს მოპასუხე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ფოთის საგადასახადო ინსპექციის მიმართ საგადასახადო შემოწმების აქტისა და 2006 წლის 9 იანვრის ¹7 საგადასახადო მოთხოვნის ბათილად ცნობის თაობაზე.

მოსარჩელე სასარჩელო განცხადებაში მიუთითებდა, რომ 2003 წლის 30 მაისს ინდმეწარმედ რეგისტრირებულია ფოთის საგადასახადო ინსპექციაში და მინიჭებული აქვს საიდენტიფიკაციო კოდი ¹115120840. 2005 წლის 20 დეკემბრის ¹474 ბრძანების საფუძველზე ფოთის საგადასახადო ინსპექციამ ჩაატარა საკონტროლო გასვლითი საგადასახადო შემოწმება, რომელიც შეეხო 2004 წლის 1 იანვრიდან 2005 წლის 31 დეკემბრამდე განვლილ პერიოდს.

მოსარჩელის მითითებით, 2006 წლის 3 იანვრის გასვლითი საგადასახადო შემოწმების აქტი და 2006 წლის 9 იანვრის ¹7 საგადასახადო მოთხოვნა მას ჩაჰბარდა 2006 წლის 16 თებერვალს.

მოსარჩელის განმარტებით, 2006 წლის 3 იანვრის გასვლითი საგადასახადო შემოწმება ჩატარებულია არაობიექტურად, საგადასახადო კოდექსის სრული იგნორირებით, ვინაიდან, საგადასახადო შემოწმების დროს სწორი გადაწყვეტილების მიღების მიზნით, საგადასახადო ორგანოები ვალდებულნი არიან გამოიკვლიონ ყველა არსებითი გარემოება. შემმოწმებლის მიერ უნდა შემოწმდეს ყველა დოკუმენტი, რომელსაც შეიძლება დამოკიდებულება ჰქონდეს კონკრეტულ ფაქტთან. მოცემულ შემთხვევაში კი არ შემოწმებულა 2003 წლის 6 ოქტომბრის ინვენტარიზაციის აქტი. ასევე, შემოწმების აქტს არ ახლავს დანართები და ცხრილები, რომლითაც დადასტურდებოდა დარიცხული გადასახადების სიზუსტე და მათი ოდენობა.

მოსარჩელის მითითებით, საქმიანობა, რომელსაც იგი ეწევა, შემოწმების აქტში აღნიშნულია როგორც “ბაზრის ორგანიზებისათვის" გადასახადი და შემოიფარგლება ერთ სავაჭრო კონტეინერში არსებული 6 სავაჭრო ადგილით, რომელიც, შესაბამისი ხელშეკრულებების საფუძველზე, გაქირავებულია ფიზიკურ პირებზე და თვეში ერთხელ ღებულობს ქირას. ამდენად, მისი შემოსავალი უნდა განისაზღვროს არა როგორც “ბაზრის ორგანიზებისათვის" გადასახადის გადამხდელად რეგისტრირებული, არამედ გაქირავების შედეგად მიღებული შემოსავლებიდან ბიუჯეტში გადახდილი თანხის განსაზღვრით, შესაბამისად, იგი გათავისუფლებულია საკონტროლო სალარო აპარატის გამოყენებისაგან.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 273-ე მუხლის 51-ე ნაწილის შესაბამისად, “ბაზრის ორგანიზებისათვის" გადასახადით დაბეგვრის ობიექტია ბაზრის ტერიტორიაზე არსებული სავაჭრო ადგილები. ამ მუხლის მიზნებისათვის ბაზარი არის სასოფლო-სამეურნეო, სასურსათო და სამრეწველო პროდუქციის სავაჭრო კომპლექსი, რომელიც შედგება ამ მიზნისათვის გამოყოფილი მიწის ნაკვეთისა და მასზე განლაგებული სტაციონალური და არასტაციონალური სავაჭრო ადგილებისაგან, ცენტრალიზებული სამეურნეო მომსახურებითა და მართვით, რომლის საქმიანობის ძირითად სახეს სავაჭრო ადგილების გაქირავება წარმოადგენს. მოსარჩელის განმარტებით, მის საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთი არ არის გამოყოფილი “ბაზრის ორგანიზებისათვის", ამდენად, ამ თვალსაზრისით გადასახადების დაკისრება კანონის უხეში დარღვევაა და მის მიმართ განხორციელებული საგადასახადო დარიცხვა არ არის მართებული, რადგან საგადასახადო დეპარტამენტის მითითებით,Y ფოთის საგადასახადო ინსპექციამ თავად უზრუნველყო მისთვის სავაჭრო ადგილების რაოდენობის განსაზღვრა და შესაბამისად, მათვე დაუწესეს ყოველთვიური გადასახადი, რომელსაც კეთილსინდისიერად იხდიდა. 2004 წლის 5 აპრილის ინვენტარიზაციის აქტით, კონკრეტულად - თითოეულ ადგილზე უნდა გადაეხადა ყოველთვიურად 20 ლარი, ხოლო შემოწმებით თითოეულ ადგილზე დაერიცხა დამატებით 15 ლარი, ამასთან ერთად განხორციელდა საჯარიმო სანქციებიც.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელე ითხოვდა ფოთის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 3 იანვრის გასვლითი საგადასახადო შემოწმების აქტისა და 2006 წლის 9 იანვრის ¹7 საგადასახადო მოთხოვნის ბათილად ცნობას.

მოპასუხე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ფოთის საგადასახადო ინსპექციის წარმომადგენელმა სასარჩელო განცხადება არ ცნო და მოითხოვა მოსარჩელისათვის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

ფოთის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 4 აპრილის გადაწყვეტილებით ი/მ ,,დ. ც-ს” სასარჩელო განცხადება დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, კერძოდ, ბათილად იქნა ცნობილი ფოთის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 3 იანვრის გასვლითი საგადასახადო შემოწმების აქტი და 2006 წლის 9 იანვრის ¹7 საგადასახადო მოთხოვნა ქონების გადასახადის ნაწილში, ხოლო დანარჩენ ნაწილში სასარჩელო განცხადება არ დაკმაყოფილდა უსაფუძვლობისა და დაუსაბუთებლობის მოტივით.

მითითებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ი/მ ,,დ. ც-მ” და ფოთის საგადასახადო ინსპექციამ.

ი/მ ,,დ. ც-” სააპელაციო საჩივარს ძირითადად აფუძნებდა იმავე გარემოებებზე, რაზეც მიუთითებდა სასარჩელო განცხადებაში.

აპელანტი სააპელაციო საჩივრით ითხოვდა ფოთის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 4 აპრილის გადაწყვეტილების გაუქმებას იმ ნაწილში, რომლითაც სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო დანარჩენ ნაწილში გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვებას.

მეორე აპელანტი – ფოთის საგადასახადო ინსპექცია სააპელაციო საჩივარში მიუთითებდა, რომ ი/მ ,,დ. ც-ს” კუთვნილი ობიექტის მიხედვით ქონების გადასახადის გასაანგარიშებლად ამ ქონების ღირებულების განსაზღვრა განხორციელდა არა შემმოწმებლის მიერ სუბიექტურად, არამედ სპეციალისტის შეფასების საფუძველზე. საგადასახადო ინსპექციამ ობიექტის საბაზრო ღირებულების განსაზღვრის მიზნით, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 117-ე მუხლის თანახმად, მიმართა ფოთის რეგიონალურ-სამრეწველო პალატას, რათა შეფასება განხორციელებულიყო სპეციალისტის მიერ, რომელსაც გააჩნდა სპეციალური ცოდნა და დაინტერესებული არ იყო შემოწმების შედეგით. ქ. ფოთის რეგიონალური სავაჭრო-სამრეწველო პალატის მთ. სპეციალისტის - ე. გუნიას წერილით ობიექტი შეფასებულ იქნა 5300 ლარად. სწორედ ამ დოკუმენტზე დაყრდნობით ფოთის საგადასახადო ინსპექციამ კანონის სრული დაცვით მოახდინა ი/მ ,,დ. ც-ზე” ქონების გადასახადის დარიცხვა.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, აპელანტი ითხოვდა ფოთის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 4 აპრილის გადაწყვეტილების იმ ნაწილში გაუქმებას, რომლითაც გაუქმდა ი/მ ,,დ. ც-ს” შემოწმების აქტი და მისთვის წარდგენილი საგადასახადო მოთხოვნა ქონების გადასახადის - 2058,42 ლარის დაკისრების ნაწილში.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2006 წლის 5 ივლისის გადაწყვეტილებით ი/მ “დ. ც-ს" სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; ფოთის საგადასახადო ინსპექციის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა ფოთის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 4 აპრილის გადაწყვეტილება და ახალი გადაწყვეტილებით ი/მ “დ. ც-ს" სასარჩელო განცხადება დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ბათილად იქნა ცნობილი ფოთის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 3 იანვრის გასვლითი საგადასახადო შემოწმების აქტი და 2006 წლის 9 იანვრის ¹7 საგადასახადო მოთხოვნა ქონების გადასახადის - 2058,42 ლარის, საკონტროლო-სალარო აპარატის გამოყენებისათვის - 500 ლარის, საკონტროლო-სალარო აპარატების გამოყენების ამსახველი ყოველთვიური ანგარიშების წარუდგენლობის გამო _ 1800 ლარისა და შემოსავლებისა და ხარჯების აღრიცხვის წიგნის უქონლობის გამო - 1000 ლარის ი/მ “დ. ც-სთვის" დაკისრების ნაწილში, ხოლო დანარჩენ ნაწილში ზემოაღნიშნული აქტები დარჩა უცვლელად.

სააპელაციო სასამართლო გადაწყვეტილებაში მიუთიებდა, რომ 2005 წლის 1 იანვრამდე მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 273-ე მუხლის 53-ე პუნქტი განსაზღვრავდა გადასახადს ,,ბაზრის ორგანიზებისათვის” ყოველთვიურად ერთ სავაჭრო ადგილზე, ტერიტორიულ ერთეულზე დასახლებული მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით, მაგრამ იმ ფაქტის გათვალისწინებით, რომ ქ. ფოთში, ... ¹1-სა და მის მიმდებარე ტერიტორიაზე არსებული ბაზრები განლაგებულია ერთმანეთის მოსაზღვრე ტერიტორიულ არიალში და ბაზრის ორგანიზატორი რამდენიმე პირია, მიუხედავად მოსახლეობის რიცხოვნობისა, სავაჭრო ადგილებით საერთო რაოდენობის მიხედვით, რომელიც 300-ზე მეტია (რაც დასტურდება ფოთის საგადასახადო ინსპექციის მომსახურების სამმართველოს ინფორმაციით), საგადასახადო კოდექსის 277-ე მუხლის 53-ე პუნქტის გათვალისწინებით, ,,ბაზრის ორგანიზებისათვის” ყოველთვიურად ერთ დახლზე გადახდას ექვემდებარება 35 ლარი. ი/მ “დ. ც-ა" ბაზრის ორგანიზებას ახორციელებდა 2004 წლის 1 იანვრიდან 2005 წლის 1 იანვრამდე (რის შემდეგაც ფიქსირებული გადასახადი გაუქმდა) 94 ერთეულ დახლზე (მის მიერ დეკლარირებულ დახლთა წლიური რაოდენობა).

ამდენად, 2004 წლის სრულ დეკლარირებას ექვემდებარებოდა ფიქსირებული გადასახადი 35 ლარი X 94 დახლზე, რაც არის - 3290 ლარი. მეწარმის მიერ კი აღნიშნულ პერიოდში დეკლარირებული იყო მხლოდ 1380 ლარი, რისთვისაც გასაჩივრებული აქტით მას დაერიცხა სხვაობა 1910 ლარი, ჯარიმა ფინანსური სანქციის სახით 2005 წლის 1 იანვრამდე მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 254-ე მუხლის მიხედვით 477,50 ლარი, საურავი, სსკ-ის 252-ე მუხლის მიხედვით, 551,74 ლარი და ახალი საგადასახადო კოდექსის (2005 წლის 1 იანვრიდან მოქმედი) 129-ე მუხლის მიხედვით - 492, 02 ლარი, სულ ჯამში დაერიცხა თანხა 1910 ლარი, ჯარიმა - 477,50 ლარი, საურავი - 1043,76 ლარი.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, 2006 წლის 3 იანვრის აქტით ი/მ “დ. ც-სათვის" დარიცხული ბაზრის ორგანიზებისათვის გადასახადი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 273-ე მუხლის 53-ე ნაწილის ცხრილის მეოთხე სვეტის განაკვეთით, კერძოდ, 35 ლარით სწორია და ამ ნაწილში შემოწმების აქტისა და საგადასახადო მოთხოვნის ბათილად ცნობის საფუძველი არ არის.

კანონიერია ასევე საგადასახადო შემოწმების აქტით ი/მ “დ. ც-სათვის" სოციალური გადასახადის დარიცხვა, ვინაიდან სოციალურ გადასახადში დარიცხული 3183,25 ლარი არის ბაზრის ორგანიზებისათვის მოსარჩელეზე დაკისრებული 35-ლარიანი განაკვეთის შედეგი და ჯამი, რის შესაბამისადაც გაიზარდა სოციალური გადასახადი.

ხოლო, რაც შეეხება გასაჩივრებული აქტებით სხვა სახის გადასახადების დარიცხვას, სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, ამ ნაწილში აქტები ბათილად უნდა იქნეს ცნობილი შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქმის მასალებით, მათ შორის, 2006 წლის 3 იანვრის გასაჩივრებული აქტითაც დასტურდება, რომ ი/მ “დ. ც-ს" კუთვნილი ქონება არაკაპიტალური სავაჭრო ობიექტია, რომელიც წარმოადგენს რკინის მასალის შეკვრას და რომლის ღირებულებაც შეადგენს 800 ლარს. საგადასახადო კოდექსის 183-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, 1000 ლარზე ნაკლები ღირებულების მქონე ძირითადი საშუალება არ იბეგრება.

ამდენად, ამ ნაწილში პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ სწორად იქნა გასაჩივრებული აქტი ბათილად ცნობილი.

სააპელაციო სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიიჩნია საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 139-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული 500-ლარიანი ჯარიმის ი/მ ,,დ. ც-ზე” დაკისრება. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ შემოწმების პერიოდი მოიცავდა 2004 წლის 7 იანვრიდან 2005 წლის 1 დეკემბრამდე პერიოდს. როგორც აქტით დასტურდება, ი/მ “დ. ც-მ" საკონტროლო-სალარო აპარატი შეიძინა 2005 წლის დეკემბერში და გაატარა რეგისტრაციაში. სკ-ის 139-ე მუხლის პირველი ნაწილი საკონტროლო-სალარო აპარატების გარეშე მუშაობისათვის ჯარიმას ითვალისწინებს იმ პირებისათვის, ვინც მოსახლეობასთან ფულადი ანგარიშსწორებისას არ იყენებს და არღვევს აღნიშნული მუხლით დადგენილ წესებს. დადგენილია და მხარეთა შორის დავას არ იწვევს ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ ი/მ “დ. ც-ა" უშუალოდ მოსახლეობასთან ფულად ანგარიშსწორებას არ ახორციელებდა. იგი მხოლოდ იჯარით გასცემდა ფართს და ღებულობდა შემოსავალს. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, ი/მ “დ. ც-ა" არ მიეკუთვნებოდა სკ-ის 139-ე მუხლის I ნაწილით გათვალისწინებულ პირს და შესაბამისად, უსაფუძვლო იყო მასზე სკ-ის 137-ე მუხლის თანახმად, საკონტროლო-სალარო აპარატების გამოყენების ამსახველი ყოველთვიური ანგარიშების (მაისიდან-ნოემბრის ჩათვლით) წარუდგენლობისათვის ფინანსური სანქციის სახით 1800 ლარის (9+200) დარიცხვა. აქვე სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს 2006 წლის 5 აპრილის ¹307 ბრძანებით ძალადაკარგულად გამოცხადდა 2005 წლის 17 მარტის ¹147 ბრძანება “საკონტროლო-სალარო აპარატების გამოყენების ამსახველი ყოველთვიური ანგარიშების საგადასახადო ორგანოებში წარდგენის წესის დამტკიცების შესახებ".

სააპელაციო სასამართლომ ასევე უსაფუძვლოდ მიიჩნია ი/მ “დ. ც-ს", შემოსავლებისა და ხარჯების აღრიცხვის წიგნების უქონლობის გამო, სკ-ის 133-ე მუხლის მოთხოვნების დარღვევისათვის 1000 ლარით დაჯარიმება და მიუთითა:

საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს 2004 წლის 31 დეკემბრის ¹899 ბრძანებით “შემოსავლებისა და ხარჯების აღრიცხვის გამარტივებული სისტემის შემოღების თაობაზე" პირთა შემოსავლებისა და ხარჯების აღრიცხვის წესს ადგენს მეწარმე.

აღნიშნული წესის პირველი პუნქტით, შემოსავლებისა და ხარჯების აღრიცხვის გამარტივებული წესით სარგებლობის უფლება აქვთ პირებს, რომლებიც საქონლის მომსახურების რეალიზაციას ახდენენ უპირატესად ნაღდი ანგარიშსწორებით.

მეორე პუნქტით: წინამდებარე წესებით ვალდებულნი არიან შემოსავლებისა და ხარჯების აღრიცხვა აწარმოონ:

ა. მეწარმე ფიზიკურმა პირებმა, რომლებიც არ იყენებენ დაქირავებულ პირთა შრომას.

ბ. სასოფლო-სამეურნეო წარმოებაში დასაქმებულმა ფიზიკურმა პირებმა, რომლებიც ახორციელებენ სასოფლო-სამეურნეო პროდუქციის პირველად მიწოდებას.

მესამე პუნქტით: “შემოსავლებისა და ხარჯების აღრიცხვის გამარტივებული წესების გამოყენების უფლება არა აქვთ პირებს, რომლებიც ვალდებულნი არიან ან ნებაყოფლობით ბუღალტრულ აღრიცხვას აწარმოებენ დარიცხვის მეთოდით, აგრეთვე, დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრირებულ პირებს".

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, დადგენილია, რომ ი/მ “დ. ც-ა" თავისი საქმიანობიდან გამომდინარე, არ მიეკუთვნებოდა ზემოთ დასახელებულ მეწარმე სუბიექტთა კატეგორიას და, ამდენად, ის არ იყო ვალდებული, ეწარმოებინა შემოსავლებისა და ხარჯების აღრიცხვის ჟურნალი.

სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, ი/მ “დ. ც-ს" საბუღალტრო აღრიცხვა უნდა ეწარმოებინა დარიცხვის მეთოდით. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, ი/მ “დ. ც-ს" მიმართ სკ-ის 133-ე მუხლის პირველი ნაწილით გამოყენებული სანქცია, 1000 ლარის დაჯარიმების სახით, უსაფუძვლოა.

მითითებული გადაწყვეტილება საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრეს ი/მ ,,დ. ც-მ” და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ფოთის საგადასახადო ინსპექციამ.

კასატორი ი/მ ,,დ. ც-ა” საკასაციო საჩივარში მიუთითებდა, რომ 2004 წლის 1 იანვრიდან 2005 წლის 1 იანვრამდე წარდგენილი დეკლარაციების მიხედვით, ნაცვლად 72 სავაჭრო ადგილისა (6X12=72), ბუღალტრის მიერ დეკლარაცია წარდგენილია შეცდომით 94 ერთეულ სავაჭრო ადგილზე. ეს შეცდომაც შემმოწმებელს უნდა გაესწორებინა. ფაქტობრივი სავაჭრო ადგილების რაოდენობიდან გამომდინარე, დეკლარაციაში დაშვებული შეცდომის შესახებ არაერთხელ მიუთითა და ითხოვდა შემმოწმებლის მიერ მის გასწორებას, მაგრამ უშედეგოდ, რის გამოც, ფაქტობრივად, მოხდა 22 ერთეულით სავაჭრო ადგილების ხელოვნური გაზრდა და, შესაბამისად, ზედმეტი თანხის დარიცხვა.

რაც შეეხება ძველი საგადასახადო კოდექსის 273-ე მუხლის 53-ე ნაწილში მოცემული ცხრილის მესამე სვეტის მიხედვით 20-ლარიანი გადასახადის დაწესებას, კასატორის განმარტებით, საგადასახადო ინსპექციაში ყველასათვის ცნობილი ფაქტია, რომ ამ გადასახადის დაწესებათან დაკავშირებით, საგადასახადო დეპარტამენტის თავმჯდომარის ბრძანების საფუძველზე ფოთის საგადასახადო ინსპექციაში გამოიყო სპეციალური კომისია, რომელმაც მოახდინა სავაჭრო ობიექტის აზომვა, დააფიქსირა მოქმედი და უმოქმედო სავაჭრო ადგილების რაოდენობა და თვითონვე განსაზღვრა, ბაზრის ორგანიზაციებისათვის, ყოველთვიურად ბიუჯეტში გადასახდელი თანხის ოდენობა, ე.ი. კანონსაწინააღმდეგო ქმედება მას არ განუხორციელებია და კეთილსინდისიერად იხდიდა მათ მიერ დაწესებულ ბიუჯეტის გადასახადს წლების განმავლობაში, რაც დასტურდება 2003 წლის შემოწმების აქტით.

კასატორის მითითებით, ვერც იგი და ვერც ნებისმიერი ბაზრის ორგანიზატორი ვერ განსაზღვრავდა მოცემულ შემთხვევაში შვიდი ბაზრის მიხედვით, ვის რამდენი სავაჭრო ადგილი ჰქონდა გაქირავებული და მათი რაოდენობა აჭარბებდა თუ არა 300 ერთეულს, გარდა ამისა, მისთვის შეუძლებელი იყო იმის განსაზღვრა, თუ რომელი ბაზარი როგორ ესაზღვრებოდა მეორე ბაზარს და არსებობდა თუ არა მათ შორის საერთო საზღვრები.

ხოლო, რაც შეეხება შემოწმების აქტში მითითებულ უმოქმედო სავაჭრო ადგილების კონსერვაციის რეჟიმზე გადაყვანას, კასატორის მითითებით, 2005 წლის 1 იანვრამდე მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 273-ე მუხლის 57-ე პუნქტის თანახმად, მოქმედ ბაზარზე განლაგებული უმოქმედო სავაჭრო ადგილი ადმინისტრაციის მოთხოვნით ექვემდებარებოდა კონსერვაციის რეჟიმზე გადაყვანას. კონსერვაციის რეჟიმზე შეიძლება გადაყვანილ იქნეს ბაზარი, საწყობი, კონტეინერი, ფარდული და ჯიხური, რომლებიც დაილუქება შესაბამისი საგადასახადო ორგანოს ლუქით. მის შემთხვევაში, სავაჭრო კონტეინერში მუდმივად მოქმედებდა 6 სავაჭრო ადგილი და წარდგენილ ყოველთვიურ დეკლარაციებში ნაჩვენები იყო შესაბამისი რაოდენობა, ხოლო დარჩენილი უმოქმედო ადგილები ცარიელი სივრცის გამო, დალუქვას არ ექვემდებარებოდა. ამდენად, ფიზიკურად შეუძლებელი იყო საგადასახადო ლუქის დადება, ეს ფაქტი ცნობილი იყო საგადასახადო ორგანოსათვის და არასდროს პრეტენზია აღნიშნულ საკითხთან დაკავშირებით არ გამოუთქვამს. ამით კიდევ ერთხელ დასტურდება მოქმედი 6 სავაჭრო ადგილის ოდენობა. შესაბამისად, აქტში აღნიშნული 94 ადგილზე თანხის დარიცხვა და დამატებით 14-ლარიანი განაკვეთის დამატება, თავისი საჯარიმო სანქციებით, უკანონოა და ექვემდებარება გაუქმებას.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორი ითხოვდა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 5 ივლისის გადაწყვეტილების გაუქმებას ი/მ “დ. ც-ზე" დაკისრებული 5716,81 ლარის ნაწილში და ამ ნაწილში მისი სასარჩელო განცხადების დაკმაყოფილებას.

მეორე კასატორი – საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ფოთის საგადასახადო ინსპექცია საკასაციო საჩივარში მიუთითებდა, რომ საფუძველს მოკლებული იყო სასამართლოს მსჯელობა იმის თაობაზე, რომ ი/მ “დ. ც-ს" კუთვნილი ქონების ღირებულება შეადგენდა 800 ლარს. კასატორის მითითებით, სააპელაციო პალატამ ისე დაადგინა ქონების ღირებულება, რომ არ უმსჯელია მთავარი სპეციალისტის - ე. გ-ს მიერ განხორციელებულ შეფასებაზე, რომლითაც აღნიშნული ქონება შეფასდა 5300 ლარად. ქ. ფოთის რეგიონალურმა სავაჭრო-სამრეწველო პალატამ ი/მ “დ. ც-ს" კუთვნილი ქონების ღირებულების შეფასება მოახდინა ფოთის საგადასახადო ინსპექციის მიმართვის საფუძველზე, სსკ-ის 117-ე მუხლის თანახმად. სწორედ ამ დოკუმენტზე დაყრდნობით, კანონის სრული დაცვით მოხდა ი/მ “დ. ც-ზე" ქონების გადასახადის ნაწილში 2058.52 ლარის დარიცხვა.

კასატორის მოსაზრებით, არამართებულია სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა იმის თაობაზე, რომ ი/მ “დ. ც-ს" არ გააჩნდა საკონტროლო-სალარო აპარატით მუშაობის ვალდებულება, იმ საფუძვლით, თითქოს აღნიშნული მეწარმე უშუალოდ მოსახლეობასთან არავითარ ფულად ანგარიშსწორებას არ ახდენდა. ამგვარ მსჯელობას კასატორი საფუძველს მოკლებულად მიიჩნევს და განმარტავს, რომ კანონი საკონტროლო-სალარო აპარატის გამოყენებას გადამხდელს ავალდებულებდა დასაბეგრი ბრუნვის დადგენის მიზნით. იმ გარემოებებს, რომ გადამხდელი ვალდებული იყო ემუშავა საკონტროლო-სალარო აპარატით, ამყარებს ის ფაქტიც, რომ რევიზიის პერიოდში (2005 წლის დეკემბერში) ი/მ “დ. ც-ს" შეძენილი ჰქონდა და სარგებლობდა საკონტროლო-სალარო აპარატით. ბუნებრივია, თუ გადამხდელს არ ჰქონდა ამის ვალდებულება, თავისი ინიციატივით არ შეიძენდა და არ ისარგებლებდა საკონტროლო-სალატრო აპარატით. სწორედ იმიტომ, რომ მან დროულად არ მოახდინა საკონტროლო-სალარო აპარატით ფუნქციონირება, მოქმედი კანონმდებლობის სრული დაცვით ი/მ “დ. ც-ს" დაერიცხა 500-ლარიანი ჯარიმა და საკონტროლო-სალარო აპარატის გამოყენების ამსახველი ყოველთვიური ანგარიშების წარმოუდგენლობისათვის, სსკ-ის 137-ე მუხლის თანახმად გათვალისწინებული 1800 ლარი.

კასატორის მითითებით, სააპელაციო სასამართლომ უსაფუძვლოდ და უკანონოდ გააუქმა ი/მ “დ. ც-ზე" დარიცხული 1000- ლარიანი ჯარიმა და სამოტივაციო ნაწილში მიუთითა, რომ ი/მ “დ. ც-ა” არ საჭიროებდა შემოსავლებისა და ხარჯების აღრიცხვის წიგნის წარმოებას. შემოწმების აქტში ნათლად ჩანს, რომ ი/მ “დ. ც-ს" 1000 - ლარიანი ჯარიმა დაერიცხა არა ამ მიზეზით, არამედ იმის გამო, რომ მან ვერ წარმოადგინა სამრეწველო საქმიანობაში გამოყენებული საბუღალტრო დოკუმენტაცია და სახეზე იყო გადამხდელის მიერ შემოსავლებისა და ხარჯების, აგრეთვე გადასახადით დასაბეგრი სხვა ობიექტების აღრიცხვის წესის დარღვევა, რომელსაც ითვალისწინებს სკ-ის 133-ე მუხლის პირველი ნაწილი.

ყოველივე ზემოღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორი ითხოვდა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2006 წლის 5 ივლისის გადაწყვეტილების გაუქმებას ი/მ “დ. ც-ზე" დაკისრებული თანხების გაუქმების ნაწილში და ახალი გადაწყვეტილებით მოსარჩელისათვის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, მხარეთა ახსნა-განმარტებების მოსმენისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ინდმეწარმე ,,დ. ც-სა” და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ფოთის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივრები უსაფუძვლოა და არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე დადგენილად მიიჩნევს შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებს:

ფოთის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 3 იანვრის გასვლითი საგადასახადო შემოწმების აქტით, ი/მ ,,დ. ც-ს” ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაეკისრა 11075,23 ლარის გადახდა.

მითითებული აქტის საფუძველზე საგადასახადო ინსპექციის მიერ 2006 წლის 9 იანვარს გაიცა საგადასახადო მოთხოვნა ¹7.

დარიცხული თანხა შედგება ბაზრის ორგანიზებისათვის, სოციალური, არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის, ქონების გადასახადის, საკონტროლო-სალარო აპარატის გარეშე მუშაობისა და შემოსავლებისა და ხარჯების აღრიცხვის წიგნის უქონლობის გამო დარიცხული გადასახადების, ჯარიმებისა და საურავებისაგან.

სააპელაციო სასამართლომ ი/მ ,,დ. ც-სათვის” ბაზრის ორგანიზებისათვის, სოციალური და არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის გადასახადების დარიცხვის ნაწილში აქტი მიიჩნია კანონიერად და მითითებულ ნაწილში დ. ც-ს უარი უთხრა აქტის ბათილობაზე.

კასატორი ი/მ ,,დ. ც-ა” საკასაციო პრეტენზიას წარმოადგენს ბაზრის ორგანიზებისათვის გადასახადის დარიცხვის ნაწილში და მიაჩნია, რომ მასზე აღნიშნული გადასახადის დაკისრება მოხდა კანონდარღვევით.

საკასაციო სასამართლომ, კასატორის მოთხოვნის საფუძველზე, ზემოაღნიშნული გადასახადის დაკისრების ნაწილში შეამოწმა სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების სისწორე და მიაჩნია, რომ კასატორის პრეტენზია უსაფუძვლოა.

იმავე სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო დადგენილად მიიჩნევს, რომ ი/მ ,,დ. ც-ა”, ქ. ფოთში, ... ქუჩის ¹1-ში, სადაც განლაგებულია ურთიერთმომიჯნავე რამდენიმე ბაზარი, ფლობს არაკაპიტალურ სავაჭრო ობიექტს. ი/მ ,,დ. ც-ს” არაკაპიტალური სავაჭრო ობიექტი და მომიჯნავე ტერიტორიაზე არსებული ბაზრები ქმნის ერთ ბაზარს, სადაც სავაჭრო ადგილების საერთო რაოდენობა აღემატება 300 ადგილს.

საგადასახადო კოდექსის 277-ე მუხლის 51-ე ნაწილის შესაბამისად, ბაზრის ორგანიზებისათვის გადასახადით დაბეგვრის ობიექტია ბაზრის ტერიტორიაზე არსებული სავაჭრო ადგილები. ამ მუხლის მიზნებისათვის, ბაზარი არის სასოფლო-სამეურნეო, სასურსათო და სამრეწველო პროდუქციის სავაჭრო კომპლექსი, რომელიც შედგება ამ მიზნისათვის გამოყოფილი მიწის ნაკვეთისა და მასზე განლაგებული სტაციონალური და არასტაციონალური სავაჭრო ადგილებისაგან, ცენტრალიზებული სამეურნეო მომსახურებითა და მართვით, რომლის საქმიანობის ძირითად სახეს სავაჭრო ადგილების გაქირავება წარმოადგენს.

იმავე მუხლის 531-მუხლის შესაბამისად, ბაზრები (გარდა თბილისში განლაგებულისა), რომელთა სავაჭრო ადგილების საერთო რაოდენობა 300-ზე მეტია, მიუხედავად მოსახლეობის რაოდენობისა, იბეგრება 53-ე ნაწილის ცხრილის მე-4 სვეტში მოცემული განაკვეთით. თუ ბაზრის ორგანიზატორი რამდენიმე პირია ან ბაზრები ერთმანეთს ესაზღვრება, მაშინ ამ მუხლის მიზნებისათვის სავაჭრო ადგილების რაოდენობა განისაზღვრება ამ ბაზრების სავაჭრო ადგილების საერთო რაოდენობით.

ზემოაღნიშნულ ფაქტობრივ გარემოებასა და საგადასახადო კოდექსის მითითებულ მუხლზე დაყრდნობით საკასაციო სასამართლო კანონშესაბამისად მიიჩნევს ი/მ ,,დ. ც-ს” დაბეგვრას ყოველთვიურად ერთ დახლზე საგადასახადო კოდექსის 277-ე მუხლის 53-ე ნაწილის მე-4 სვეტში მოცემული განაკვეთით _ 35 ლარით და თვლის, რომ ამ ნაწილში გადაწყვეტილება კანონიერია.

საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის პრეტენზიას დახლების ოდენობასთან დაკავშირებით და ამ უკანასკნელის ყურადღებას მიაქცევს შემდეგზე: დახლების ოდენობა საგადასახადო ორგანოში დეკლარირებულია თავად მის მიერ, მას, საგადასახადო კოდექსის მოთხოვნათა დაცვით, არ მოუთხოვია წარდგენილ დეკლარაციებში შესწორების შეტანა, რისი გათვალისწინებითაც, საკასაციო სასამართლო მოკლებულია კანონისმიერ საფუძველს, საქმის განხილვის ეტაპზე სადავოდ აქციოს სავაჭრო ადგილების რაოდენობა.

რაც შეეხება კასატორის მითითებას დახლების ნაწილის უმოქმედობის თაობაზე, საკასაციო სასამართლო იმავე საგადასახადო კოდექსის 277-ე მუხლის 57-ე ნაწილის მოთხოვნათა დაუცველობის გამო, ვერ გაიზიარებს ზემოაღნიშნულ მოსაზრებას და მიაჩნია, ვინაიდან სადავო სავაჭრო ადგილები მითითებული მუხლის შესაბამისად გადაყვანილი არ ყოფილა კონსერვაციის რეჟიმზე, ეს ადგილები მართებულად იქნა გათვალისწინებული ფიქსირებული გადასახადის გაანგარიშებისას. შესაბამისად, არ არსებობს აღნიშნული მოტივით გასაჩივრებული აქტის ბათილად ცნობის საფუძველი.

რაც შეეხება ფოთის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივარს, საკასაციო სასამართლო აღნიშნულს ასევე მიიჩნევს უსაფუძვლოდ და საკასაციო საჩივართან დაკავშირებით მიუთითებს შემდეგზე:

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 139-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, დაჯარიმებას იწვევს მოსახლეობასთან ფულადი ანგარიშსწორებისას საკონტროლო-სალარო აპარატის გარეშე მუშაობა ან მათი გამოუყენებლობა, თუ ასეთი ვალდებულება დადგენილია კანონით.

,,მომხმარებლებთან ფულადი ანგარიშსწორების განხორციელებისას საკონტროლო-სალარო აპარატების გამოყენების შესახებ” საქართველოს კანონის (ძალადაკარგულია 2005 წლის 27 დეკემბრის კანონით) მე-7 მუხლის ,,ა” პუნქტის შესაბამისად, საკონტროლო-სალარო აპარატების გამოყენების აუცილებლობისაგან თავისუფლდებიან პირები, რომლებიც არიან ფიქსირებული გადასახადის გადამხდელები.

საკასაციო სასამართლო კასატორის ყურადღებას მიაქცევს ზემოაღნიშნული ნორმის შინაარსს, რომლის საფუძველზეც ი/მ ,,დ. ც-ა” ნორმის მოქმედების პერიოდში, როგორც ფიქსირებული გადასახადის გადამხდელი, გათავისუფლებული იყო საკონტროლო-სალარო აპარატის გამოყენების ვალდებულებისაგან, ხოლო, რაც შეეხება კასატორის მიერ მითითებულ პერიოდს, საკასაციო სასამართლო აღნიშნულის თაობაზე განმარტავს შემდეგს: საკონტროლო სალარო-აპარატების გამოყენების სავალდებულობას კანონი ადგენს იმ მეწარმე სუბიექტებისათვის, რომლებიც მომხმარებელბთან აწარმოებენ სავაჭრო ოპერაციებს და მომსახურების გაწევის პროცესში ახდენენ ფულად ანგარიშსწორებას. იმ გარემოებას, რომ ი/მ ,,დ. ც-ა” მოსახლეობასთან არ აწარმოებდა ფულად ანგარიშსწორებას, კასატორი სადავოდ არა ხდის, რისი გათვალისწინებითაც საკასაციო სასამართლო კანონშეუსაბამოდ მიიჩნევს მის მიმართ საგადასახადო კოდექსის 139-ე მუხლით განსაზღვრული სანქციის გამოყენებას.

საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის მითითებას იმის თაობაზე, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად იმსჯელა შემოსავლებისა და ხარჯების წიგნის წარმოების არასავალდებულობაზე მაშინ, როცა ი/მ ,,დ. ც-ს” დაჯარიმება გამოწვეული იყო საბუღალტრო დოკუმენტაციის წარმოუდგენლობით.

საკასაციო სასამართლო საქმეში დაცული გასაჩივრების აქტის გაცნობის შედეგად, უდავოდ მიიჩნევს, რომ აქტში საუბარია შემოსავლების და ხარჯების აღრიცხვის წიგნის წარმოებისა და საგადასახადო ორგანოში მისი რეგისტრაციის სავალდებულობაზე, რა ნაწილშიც საკასაციო სასამართლო სრულად იზიარებს სააპელაციო სასამართოს მსჯელობის კანონიერებას და აღნიშნავს, რომ ი/მ ,,დ. ც-ა” არ მიეკუთვნება საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2004 წლის 31 დეკემბრის ¹899 ბრძანებით დამტკიცებული შემოსავლებისა და ხარჯების აღრიცხვის გამარტივებული წესების მე-2 მუხლით განსაზღვრულ პირთა კატეგორიას, რის გამოც მას არ მოეთხოვება შემოსავლებისა და ხარჯების აღრიცხვის გამარტივებული წესით სარგებლობა.

რაც შეეხება კასატორის პრეტენზიას ქონების გადასახადის ნაწილში, საკასაციო სასამართლო ადასტურებს საგადასახადო ორგანოს უფლებას, საჭიროების შემთხვევაში, საგადასახადო კონტროლის განხორციელების მიზნით, ისარგებლოს სპეციალისტის დახმარებით, მაგრამ აქვე საკასაციო სასამართლო მიუთითებს შემდეგს: აღნიშნული უფლება არ ნიშნავს იმას, რომ სპეციალისტის განმარტება, რომელიც არ შეიცავს დასაბუთებას და არ ემყარება გამოკვლევის შედეგად მიღებულ დასკვნას, გასაზიარებლად სავალდებულოა საგადასახადო ორგანოსათვის. სააპელაციო სასამართლო დადგენილად მიიჩნევს და აღნიშნულს ადასტურებს თავად კასატორიც, რომ ინდმეწარმის კუთვნილი ქონება წარმოადგენს რკინის კონსტრუქციისაგან შეკრულ არაკაპიტალურ სავაჭრო ობიექტს, რომელის ღირებულებაც 2000 წლის მდგომარეობით შეადგენდა 835 ლარს და რომელზეც მითითებული პერიოდიდან დამატებითი სარემონტო-სარეკონსტრუქციო სამუშაოები წარმოებული არ ყოფილა. კასატორი, აღნიშნულის საწინააღმდეგოდ ვერ წარმოადგენს შესაბამის მტკიცებულებებს, რაც საკასაციო სასამართლოს აძლევს საფუძველს მიიჩნიოს, რომ სპეციალისტის დასკვნა აშკარად ეწინააღმდეგება საქმეში დაცულ მასალებს და არ იძლევა მისი უპირობოდ გაზიარების შესაძლებლობას.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები უსაფუძვლოა და არ ექვემდებარება გაზიარებას.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ი/მ ,,დ. ც-სა” და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ფოთის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 5 ივლისის გადაწყვეტილება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.