ბს-662-631(კ-07) 17 ოქტომბერი, 2007 წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ

შემადგენლობა:

ნინო ქადაგიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: მაია ვაჩაძე, ნუგზარ სხირტლაძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა გ. მ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 25 აპრილის გადაწყვეტილებაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2006 წლის 4 ივლისს გ. მ-მა სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაცულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხე საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტროს მიმართ კუთვნილი თანხის ანაზღაურების თაობაზე.

მოსარჩელე სასარჩელო განცხადებაში აღნიშნავდა, რომ ცხოვრობდა ყოფილი სამხერეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის ტერიტორიაზე, ზნაურის რაიონის სოფელ .... ოჯახთან ერთად. 1987 წლიდან ზნაურის რაიონის ყოფილი საბჭოთა მეურნეობისაგან იჯარით ჰქონდა აღებული 4 ჰა ხილის ბაღი და 1 ჰა სახნავ-სათესი მიწის ნაკვეთი. მისი განმარტებით, 1990 წელს მიღებული მოსავალი ჩააბარა ზნაურის საბჭოთა მეურნეობას, საიდანაც, დასახელებული მეურნეობის ბუღალტრული გაანგარიშებით ეკუთვნოდა 13047 მანეთი, რომელიც ვერ მიიღო აღნიშნულ რეგიონში კონფლიქტის დაწყების გამო და იძულებით დატოვა საცხოვრებელი ადგილი.

მოსარჩელის განცხადებით, მან 1992 წელს განცხადებით მიმართა საქართველოს რესპუბლიკის სოფლის მეურნეობის სამინისტროს კუთვნილი თანხის ანაზღაურების მოთხოვნით. ამავე სამინისტრომ 1992 წლის 14 სექტემბერს განცხადება რეაგირებისათვის გადაუგზავნა ქარელის რაიონის სოფლის მეურნეობის სამმართველოს, რომელმაც 1992 წლის 5 ოქტომბერს სამინისტროს პასუხად აცნობა, რომ ვერ უზრუნველყოფდა გ. მ-ვის კუთვნილი თანხის ანაზღაურებას სახსრების უქონლობის გამო. 1996 წელს მან ასევე მიმართა საქართველოს პრეზიდენტს კუთვნილი თანხის ანაზღაურების მოთხოვნით, რომელმაც საკითხის გადაწყვეტა დაავალა შიდა ქართლის გუბერნატორს, მაგრამ ამ შემთხვევაშიც თანხის უქონლობის გამო მისი მოთხოვნა ვერ დაკმაყოფილდა.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, გ. მ-ი სასარჩელო განცხადებით ითხოვდა, მოპასუხე - საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტროს დაკისრებოდა მისი კუთვნილი თანხის 13047 მანეთის, შესაბამისი თანხით ანაზღაურება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 20 ნოემბრის გადაწყვეტილებით გ. მ-ის სასარჩელო მოთხოვნა დაკმაყოფილდა; მოპასუხე - საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტროს დაეკისრა მოსარჩელე გ. მ-ის სასარგებლოდ 7267 ლარის გადახდა.

დასახელებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრომ.

აპელანტი სააპელაციო საჩივარში აღნიშნავდა, რომ სასამართლოს არ გაურკვევია უმთავრესი საკითხი, თუ რამდენად არის საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო ყოფილი საბჭოთა მეურნეობების უფლებამონაცვლე. აპელანტი მიიჩნევდა, რომ სასამართლომ არასწორად განმარტა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 361-ე მუხლი, რომლის შესაბამისად ვალდებულება უნდა შესრულდეს ჯეროვნად, კეთილსინდისიერად, დათქმულ დროსა და ადგილას. აპელანტის აზრით, საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო არ არის უფლებამონაცვლე და ვალდებული, აღნიშნული მეურნეობების მიერ ნაკისრი ვალდებულებების შესრულებაზე. სასამართლომ ასევე არასწორად განმარტა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 137-ე, 138-ე და 141-ე მუხლები, ვინაიდან, სოფლის მეურნეობის სამინისტრო არ არის ვალდებული პირი და მას მოსარჩელის მიმართ მოთხოვნის არსებობა არასდროს უღიარებია, არც სარჩელი ყოფილა შეტანილი სასამართლოში მოსარჩელის მიერ საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით და ვადაში. აღნიშნულიდან გამომდინარე, აპელანტი მიიჩნევდა, რომ საფუძველს მოკლებულია ხანდაზულობის ვადის თავიდან ათვლა, რადგან მოსარჩელეს 1992 წლიდან ჰქონდა წარმოშობილი მოთხოვნის უფლება და მან მხოლოდ 2006 წელს მიმართა სასამართლოს.

აპელანტის განმარტებით, სასამართლომ დასაბუთების გარეშე იხელმძღვანელა 1997 წლიდან მოქმედი საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით და არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ მოსარჩელესა და ზნაურის საბჭოთა მეურნეობას შორის სამართლებრივი ურთიერთობა წარმოიშვა 1990 წელს, იმ დროს როდესაც საქართველოში მოქმედებდა საქართველოს საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის სამოქალაქო სამართლის კოდექსი. მოქმედი სამოქალაქო კოდექსის 1507-ე მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, სამოქალაქო კოდექსის მოქმედება ვრცელდება მხოლოდ იმ სამართლებრივ ურთიერთობებზე, რომლებიც წარმოიშობა ამ კოდექსის ამოქმედების შემდეგ. აპელანტის აზრით, თბილისის საქალაქო სასამართლო ვალდებული იყო ეხელმძღვანელა საქართველოს საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის სამოქალაქო სამართლის კოდექსით, რომლის 74-ე მუხლის თანახმად, უფლების დაცვის (სასარჩელო ხანდაზმულობა) საერთო ვადა განისაზღვრება სამი წლით. მე-80 მუხლის შესაბამისად, სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადის ათვლა ხდება სარჩელის უფლების წარმოშობის დღიდან, ე.ი იმ დღიდან, როდესაც პირმა შეიტყო ან უნდა შეეტყო თავისი უფლების დარღვევის შესახებ. ამავე კოდექსის 83-ე მუხლი განსაზღვრავდა სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადის დენის შეწყვეტას დადგენილი წესით სარჩელის აღძვრით. აღნიშნულიდან გამომდინარე აპელანტი მიიჩნევდა, რომ მოთხოვნა ხანდაზმულია.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, აპელანტი მოითხოვდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 20 ნოემბრის გადაწყვეტილების გაუქმებას და ახალი გადაწყვეტილებით მოსარჩელისათვის სასარჩელო მოთხოვნაზე უარის თქმას.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 25 აპრილის გადაწყვეტილებით საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტროს სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 20 ნოემბრის გადაწყვეტილება და სასამართლოს აღნიშნული გადაწყვეტილებით გ. მ-ის სასარჩელო განცხადება არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლო გადაწყვეტილებაში უთითებდა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სადავო სამართლებრივი ურთიერთობის რეგულირების მიზნით არასწორად გამოიყენა 1997 წლის საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი, რადგან, მოსარჩელე გ. მ-ი დავობს 1990 წელს სამართლებრივი ურთიერთობიდან წარმოშობილი ვალდებულების შესრულებაზე. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1507-ე მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, სამოქალაქო კოდექსის მოქმედება ვრცელდება მხოლოდ იმ ურთიერთობებზე, რომლებიც წარმოიშობა ამ კოდექსის ამოქმედების შემდეგ. განსახილველ სადავო შემთხვევაში სამართლებრივი ურთიერთობა წარმოიშვა 1997 წლის საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედებამდე, კერძოდ, 1992 წელს, როდესაც ქარელის რაიონის სოფლის მეურნეობის სამმართველომ სახსრების უქონლობის გამო არ დააკმაყოფილა გ. მ-ის მოთხოვნა თანხის ანაზღაურების შესახებ. ხოლო, გ. მ-ს სადავო სამართლებრივი ურთიერთობის დარეგულირების მიზნით სასამართლოსათვის არ მიუმართავს დავის წარმოშობიდან 2006 წლის 4 ივლისამდე, როდესაც მან სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის სამოქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას.

სააპელაციო სასამართლო აღნიშნავდა, რომ განსახილველი სადავო სამართლებრივი ურთიერთობის წარმოშობის დროს მოქმედებდა საქართველოს სსრ სამოქალაქო სამართლის კოდექსი, რომლის 75-ე მუხლის შესაბამისად, საერთო ვადა უფლების დაცვისა იმ პირის სარჩელით, რომლის უფლებაც დარღვეულია (სასარჩელო ხანდაზმულობა), განისაზღვრება სამი წლით, ხოლო, სახელმწიფო ორგანიზაციების, კოლმეურნეობებისა და სხვა კოოპერაციული და საზოგადოებრივი ორგანიზაციების ურთიერთშორის სარჩელებისათვის ერთი წლით. ამავე კოდექსის მე-80 მუხლის თანახმად, სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადა იწყება სარჩელის უფლების წარმოშობის დღიდან, სარჩელის უფლება წარმოიშობა იმ დღეს, როდესაც პირმა შეიტყო ან უნდა შეეტყო თავისი უფლების დარღვევის შესახებ. ამასთან, საქმის მასალებით და მხარის განმარტებებით დასტურდება ის გარემოება, რომ გ. მ-ს სასამართლოსათვის არ მიუმართავს 2006 წლის 4 ივლისამდე და სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადა არ შეჩერებულა სამოქალაქო კანონმდებლობით დადგენილი რაიმე საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიიჩნია აპელანტის მოსაზრება, საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტროს არასათანადო მოპასუხედ მონაწილეობის შესახებ, ვინაიდან, საქმეში წარმოდგენილი მასალების თანახმად დადასტურდა, რომ მოსარჩელე გ. მ-ი სამართლებრივ ურთიერთობაში იმყოფებოდა ზნაურის რაიონის საბჭოთა მეურნეობასთან, კერძოდ, 1990 წელს აღნიშნული მეურნეობის ხილის მიმღები პუნქტისათვის ჩაბარებული ხილის საფასურის ანაზღაურების საკითხს 1992 წელს იხილავდა საქართველოს რესპუბლიკის სოფლის მეურნეობის სამინისტროს გორის რაიონის სოფლის მეურნეობის სამმართველო და ქარელის რაიონის სოფლის მეურნეობის სამმართველო, რომლებიც წამოადგენდნენ საქართველოს რესპუბლიკის სოფლის მეურნეობის სამინისტროს ტერიტორიულ დაწესებულებებს, ხოლო საქართველოს რესპუბლიკის სოფლის მეურნეობის სამინისტროს სამართალმემკვიდრეს წარმოადგენს საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო.

სააპელაციო სასამართლოს აღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა გ. მ-მა.

კასატორი საკასაციო საჩივრით ითხოვს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 25 აპრილის გადაწყვეტილების გაუქმებას და ახალი გადაწყვეტილებით მისი სასარჩელო განცხადების დაკმაყოფილებას

კასატორი საკასაციო საჩივარში აღნიშნავს, რომ საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრომ, თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 20 ნოემბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა დაგვიანებით, კერძოდ, საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტროს აღნიშნული გადაწყვეტილება ჩაბარდა 2006 წლის 8 დეკემბერს. დასახელებული გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის თანახმად, გადაწყვეტილების გასაჩივრების ვადად მითითებული იყო მხარისათვის გადაწყვეტილების გადაცემიდამ გასაჩივრების 14 დღიანი ვადა. ხოლო, კასატორის განცხადებით, აპელანტმა სააპელაციო სასამართლოს სააპელაციო საჩივრით მიმართა დაგვიანებით 2006 წლის 25 დეკემბერს. აღნიშნულიდან გამომდინარე კასატორი მიიჩნევს, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 25 აპრილის გადაწყვეტილება უკანონოა.

კასატორი საკასაციო საჩივარს ძირითადად აფუძნებს იმავე მტკიცებულებებზე და გარემოებებზე, რაზეც უთითებდა სასარჩელო განცხადებაში.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო გაეცნო საკასაციო საჩივარს, გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებას, საქმის მასალებს, შეამოწმა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკა მოცემულ საქმესთან მიმართებაში და მიაჩნია, რომ გ. მ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემული საქმე არ არის მნიშვნელოვანი სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის, სააპელაციო სასამართლოს განჩინება არ განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან და სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა პროცესუალური დარღვევის გარეშე.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობს სააპელაციო სასამართლოს მიერ გამოყენებული საპროცესო და მატერიალური სამართლის ნორმების განმარტებისა და სამართლის განვითარების მიზნით საკასაციო სასამართლოს მიერ ზოგადი მნიშვნელობის მქონე (კონკრეტულთან ერთად) სახელმძღვანელოსა და სარეკომენდაციო გადაწყვეტილების გამოტანის ფაქტობრივი საჭიროება.

საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს _ წარმატების პერსპექტივა.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობს გ. მ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც აღნიშნულ საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განსახილველად დაშვებაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. უარი ეთქვას გ. მ-ს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვებაზე;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.