ბს-668-640(2კ-08) 25 დეკემბერი, 2008 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: ნინო ქადაგიძე

მარიამ ცისკაძე

სხდომის მდივანი _ ქეთევან მაღრაძე

კასატორები (მოპასუხეები): 1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური, წარმომადგენელი _ შ. კ.-ი;

2. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ფოთის რეგიონალური ცენტრი (საგადასახადო ინსპექცია), წარმომადგენელი _ გ. ხ.-ა

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) _ შპს “კ.-ი”, წარმომადგენელი _ ი. გ.-ე

გასაჩივრებული განჩინება _ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 25 მარტის გადაწყვეტილება

სარჩელის საგანი _ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2007 წლის 24 ივლისს შპს “კ.-მა” სასარჩელო განცხადებით მიმართა ფოთის საქალაქო სასამართლოს მოპასუხეების _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ფოთის საგადასახადო ინსპექციის მიმართ.

მოსარჩელის განმარტებით, შპს ,,კ.-ი” ფოთის საგადასახადო ინსპექციაში რეგისტრირებული იყო 2005 წლის 19 აპრილს და მინიჭებული ჰქონდა საიდენტიფიკაციო ნომერი _ 215126717. ფოთის საგადასახადო ინსპექციის საგადასახადო აუდიტის სამმართველოს მიერ ჩატარებულ იქნა შპს ,,კ.-ის” კამერალური საგადასახადო შემოწმება, რაზეც 2007 წლის 3 მაისს შედგა კამერალური საგადასახადო შემოწმების აქტი, რომლის საფუძველზეც ფოთის საგადასახადო ინსპექციის უფროსმა 2007 წლის 11 მაისს გამოსცა ¹71 ბრძანება, რომლითაც შპს ,,კ.-ს” ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაერიცხა 56974 ლარი, საიდანაც დღგ-ს ძირითადი თანხა იყო 8789 ლარი, ჯარიმა _ 46989 ლარი, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 139-ე მუხლის თანახმად კი, ჯარიმა _ 3000 ლარი, საურავი _ 1196 ლარი. ხსენებული კამერალური საგადასახადო შემოწმების აქტი შედგენილი იყო საქართველოს მოქმედი საგადასახადო კოდექსის უხეში დარღვევით, კერძოდ, ამ აქტში მითითებული იყო, რომ შემოწმება დაიწყო 2007 წლის 27 აპრილს და დამთავრდა 2007 წლის 3 აპრილს, რაც პრაქტიკულად შეუძლებელი იყო. ხსენებულ აქტში აღნიშნული იყო, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 221-ე მუხლის პირველი ნაწილის ,,ბ” ქვეპუნქტის თანახმად, შპს “კ.-ი” დღგ-ს გადამხდელად სავალდებულო რეგისტრაციაზე უნდა დამდგარიყო 2005 წლის 1 სექტემბერს, რისთვისაც იმავე კოდექსის 140-ე და 131-ე მუხლების საფუძველზე, დაერიცხა ჯარიმები, ხოლო 129-ე მუხლის მიხედვით _ საურავი, გადასახადის გადაუხდელობისათვის. აღნიშნული იყო უკანონო, რადგან საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 249-ე მუხლის თანახმად, რომელიც განსაზღვრავდა დღგ-ს გაანგარიშების დეკლარაციის წარდგენას, გადასახადის გადახდის ვალდებულება დღგ-ს გადამხდელად რეგისტრირებულ პირს ეკისრებოდა, შპს ,,კ.-ი” კი, როგორც ხსენებულ კამერალური საგადასახადო შემოწმების აქტში იყო მითითებული, დღგ-ს გადამხდელად რეგისტრირებული არ იყო, ხოლო, რაც შეეხებოდა დეკლარაციას, იგი წარდგენილი იყო შესაბამის პერიოდში და დადგენილ ვადაში.

მოსარჩელის მტკიცებით, მართალია, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 221-ე მუხლის პირველი ნაწილის ,,ბ” ქვეპუნქტის მიხედვით, შპს ,,კ.-ი”, როგორც აქციზური საქონლის მწარმოებელი, უნდა გატარებულიყო დღგ-ს გადამხდელად რეგისტრაციაში, მაგრამ მას შემდეგ, რაც მან 2005 წლის დეკლარაცია წარადგინა შესაბამის საგადასახადო ინსპექციაში, საგადასახადო ორგანოსთვის ცნობილი გახდა მისი საქმიანობისა და ფუნქციონირების შესახებ. აქედან გამომდინარე, იმავე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, დღგ-ს გადამხდელად სავალდებულო წესით არარეგისტრირებული პირის გამოვლენისას, საგადასახადო ორგანო თავისი ინიციატივით ახდენდა ამ პირის რეგისტრაციას დღგ-ს გადამხდელად, რაც საგადასახადო ორგანოს არ გაუკეთებია, ხოლო მას რომ აღნიშნული ვალდებულება შეესრულებინა, გასაჩივრებულ აქტში ზემოაღნიშნული თანხის გადახდა მინიშნებული არ იქნებოდა. მოსარჩელემ ადმინისტრაციული წესით მოითხოვა სადავო აქტების გაუქმება, რაზეც 2007 წლის 22 ივლისს მიიღო პასუხი იმის შესახებ, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის 2007 წლის 12 ივლისის ¹5680 ბრძანებით მისი შესაგებელი არ დაკმაყოფილდა.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ თანახმა იყო, გადაეხადა დღგ-ს თანხა დეკლარაციის წარდგენამდე, რაც მისი ბრალეული მოქმედებით იყო გამოწვეული, ხოლო საგადასახადო ორგანოს მიერ კანონით დადგენილი ვალდებულების შეუსრულებლობის გამო, შპს ,,კ.-ი”, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 221-ე მუხლის მე-3 და მე-4 ნაწილების თანახმად, არ იყო ვალდებული, რაიმე გადასახადი გადაეხადა.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ მოითხოვა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის 2007 წლის 12 ივლისის ¹5680 ბრძანების, ფოთის საგადასახადო ინსპექციის კამერალური საგადასახადო შემოწმების 2007 წლის 3 მაისის აქტისა და 2007 წლის 11 მაისის ¹73 ბრძანების გაუქმება.

ფოთის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 15 ნოემბრის სხდომაზე მოსარჩელის წარმომადგენელმა აღნიშნა, რომ სარჩელი უნდა დაკმაყოფილებულიყო ნაწილობრივ, იმ მოტივით, რომ მოსარჩელე აღიარებდა ბიუჯეტის მიმართ დღგ-ს ნაწილში დავალიანებას მხოლოდ იმ დროიდან, როცა მან დაიწყო აქციზური საქონლის წარმოება, საგადასახადო ორგანოში აქციზის ყოველთვიური დეკლარაციის წარდგენამდე.

ფოთის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 29 ნოემბრის გადაწყვეტილებით შპს “კ.-ის” სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ფოთის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 3 მაისის კამერალური საგადასახადო შემოწმების აქტი, ამავე ინსპექციის 2007 წლის 11 მაისის ¹73 ბრძანება და 2007 წლის 14 მაისის ¹1354 საგადასახადო მოთხოვნა, დღგ-ს გადამხდელად სავალდებულო რეგისტრაციის გარეშე ფუნქციონირების გამო, შპს “კ.-სთვის” 56974 ლარის დაკისრების თაობაზე, ბათილად იქნა ცნობილი ნაწილობრივ _ 38200 ლარის ნაწილში, დანარჩენ ნაწილში კი სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები ჩაითვალა კანონიერად.

საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ფოთის საგადასახადო ინსპექციის კამერალური საგადასახადო შემოწმების 2007 წლის 3 მაისის აქტში მითითებული იყო, რომ შემოწმების შედეგად შპს ,,კ.-ს” დამატებით დაერიცხა 56974 ლარი. ამდენად, ამ აქტის მიხედვით, დღგ-ს გადამხდელად სავალდებულო რეგისტრაციის გარეშე ფუნქციონირების გამო, შპს ,,კ.-ს” დღგ-ს ძირითადი დავალიანების, ჯარიმისა და საურავის სახით, საბოლოოდ დაეკისრა 56974 ლარის გადახდა. ხსენებული აქტის საფუძველზე, ფოთის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 11 მაისის ¹73 ბრძანებით შპს ,,კ.-ს” დაეკისრა 56974 ლარი ბიუჯეტის სასარგებლოდ. 2007 წლის 14 მაისს კი, შპს ,,კ.-ს” გაეგზავნა ფოთის საგადასახადო ინსპექციის ¹1354 საგადასახადო მოთხოვნა ბიუჯეტის სასარგებლოდ დარიცხული თანხის _ 56974 ლარის ბიუჯეტში სრულად გადახდის მიზნით.

საქალაქო სასამართლომ მიუთითა, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 41-ე მუხლი განსაზღვრავდა გადასახადის გადამხდელთა ვალდებულებებს _ ითვალისწინებდა გადასახადის გადამხდელთა ზოგად ვალდებულებებს, რომლის მიხედვით, გადასახადის გადამხდელი ვალდებული იყო, შეესრულებინა საგადასახადო ვალდებულებები საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილი წესითა და პირობებით და ამ კოდექსით დადგენილი წესით აღრიცხვაზე დამდგარიყო შესაბამის საგადასახადო ორგანოში. იმავე კოდექსის 220-ე და 221-ე მუხლები კი ითვალისწინებდა არა ყველა სახის გადასახადის გადამხდელთა, არამედ მხოლოდ კონკრეტული სახის გადასახადის _ დღგ-ს გადამხდელთა ვალდებულებებს. ამ კოდექსის 220-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, დამატებული ღირებულების გადასახადის გადამხდელად ითვლებოდა პირი, რომელიც რეგისტრირებული იყო ან ვალდებული იყო, გატარებულიყო რეგისტრაციაში დღგ-ს გადამხდელად. ამ მუხლის დისპოზიციაში იგულისხმებოდა ის, რომ დღგ-ს გადამხდელი იყო ის პირიც, რომელიც ვალდებული იყო გატარებულიყო რეგისტრაციაში დღგ-ს გადამხდელად. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 221-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ბ” ქვეპუნქტი განსაზღვრავდა, თუ ვინ იყო ვალდებული, გატარებულიყო დღგ-ს გადამხდელად რეგისტრაციაში, რომლის მიხედვით, დღგ-ს გადამხდელად რეგისტრაციაში ვალდებული იყო გატარებულიყო ის პირი, რომელიც ეკონომიკური საქმიანობის ფარგლებში ახორციელებდა აქციზური საქონლის წარმოებას. მოსარჩელე არ უარყოფდა, რომ იგი შეიქმნა, როგორც აქციზური საქონლის მწარმოებელი პირი და ამ ფაქტს ადასტურებდა შპს ,,კ.-ის” მიერ საგადასახადო ორგანოში 2005 წლის 13 ოქტომბერს წარდგენილი აქციზის ყოველთვიური დეკლარაცია.

საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 221-ე მუხლის პირველი ნაწილის ,,ბ” ქვეპუნქტით განსაზღვრული იყო, რომ აქციზური საქონლის მწარმოებელი უნდა გატარებულიყო სავალდებულო რეგისტრაციაში აქციზური საქონლის მიწოდებამდე. ამ დებულებიდან გამომდინარე, უსაფუძვლო იყო მოსარჩელე მხარის აპელირება საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 221-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე, თითქოსდა 2005 წლის 13 ოქტომბერს საგადასახადო ორგანოში აქციზის ყოველთვიური დეკლარაციის წარდგენით იგი, როგორც დღგ-ს გადამხდელი, თავისუფლდებოდა დღგ-ს გადამხდელად სავალდებულო რეგისტრაციისაგან და აღნიშნული ვალდებულება გადადიოდა საგადასახადო ორგანოზე. მოსარჩელე მხარის ხსენებული მოსაზრება მით უმეტეს უსაფუძვლო იყო, როდესაც იგი აღიარებდა 2005 წლის სექტემბერში ეკონომიკური საქმიანობის წარმოებას, ანუ აქციზური საქონლის წარმოების დაწყებას დღგ-ს გადამხდელად სავალდებულო რეგისტრაციამდე. დასტურდებოდა, რომ მოსარჩელემ, როგორც აქციზური საქონლის მწარმოებელმა, 2005 წლის 1 სექტემბერს ეკონომიკური საქმიანობა დაიწყო დღგ-ს გადამხდელად სავალდებულო რეგისტრაციის გარეშე, რითაც დაარღვია საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 221-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ბ” ქვეპუნქტის მოთხოვნა.

საქალაქო სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელე მხარის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ დღგ-ს გადამხდელად რეგისტრაციის გარეშე ფუნქციონირების შემთხვევაში, საგადასახადო ორგანოში 2005 წლის 13 ოქტომბერს აქციზის ყოველთვიური დეკლარაციის წარდგენით უნდა მომხდარიყო დღგ-ს საგადასახადო დავალიანების შეწყვეტა. საქალაქო სასამართლომ გაიზიარა მოპასუხეთა წარმომადგენლების მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ შპს ,,კ.-ს”, როგორც დღგ-ს გადამხდელს, დღგ-ს გადახდის ვალდებულება უნდა დაკისრებოდა რეგისტრაციის გარეშე ფუნქციონირების მთელ პერიოდში, ასევე მას უნდა დაკისრებოდა ჯარიმა _ ბიუჯეტში გადასახდელი დღგ-ს თანხის 100%. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 140-ე მუხლის დისპოზიციიდან გამომდინარეობდა, რეგისტრაციის გარეშე ფუნქციონირების შემთხვევაში, დღგ-ს გადამხდელის საგადასახადო ვალდებულების წარმოშობისა (ათვლის) და დასრულების პერიოდი. ამ მუხლის მიხედვით, დღგ-ს გადამხდელად რეგისტრაციის გარეშე ფუნქციონირების შემთხვევაში, დღგ-ს გადახდის ამ კოდექსით გათვალისწინებული მოთხოვნები წარმოიშობოდა რეგისტრაციაში დღგ-ს გადამხდელად სავალდებულო გატარების მომენტიდან არა უგვიანეს 2 სამუშაო დღისა და მთავრდებოდა პირის (დამრღვევის) რეგისტრაციაში გატარებამდე. დადგენილი იყო, რომ მოსარჩელე დღგ-ს გადამხდელად რეგისტრაციაში გატარებულ იქნა 2007 წლის 3 მაისს ფოთის საგადასახადო ინსპექციის მიერ კამერალური საგადასახადო შემოწმების შედეგად. ამდენად, დღგ-ს საგადასახადო ვალდებულება შპს ,,კ.-ს” გააჩნდა 2005 წლის სექტემბრიდან (დღგ-ს გადახდის ვალდებულების წარმოშობიდან) 2007 წლის 3 მაისამდე (შპს ,,კ.-ის” დღგ-ს გადამხდელად რეგისტრაციაში გატარებამდე). დღგ-ს ძირითადი თანხის ნაწილში 8789 ლარის დარიცხვა მოსარჩელის მიმართ საქალაქო სასამართლომ მთლიანად გაიზიარა და ამ ნაწილში ფოთის საგადასახადო ინსპექციის კამერალური საგადასახადო შემოწმების 2007 წლის 3 მაისის აქტი, 2007 წლის 11 მაისის ¹73 ბრძანება და 2007 წლის 14 მაისის ¹1354 საგადასახადო მოთხოვნა კანონიერად მიიჩნია.

საქალაქო სასამართლომ, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 140-ე მუხლის თანახმად, ასევე კანონიერად მიიჩნია მოსარჩელისათვის ჯარიმის სახით 8789 ლარის დარიცხვა. საქალაქო სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიიჩნია მოსარჩელისათვის თანხის დარიცხვა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 131-ე მუხლით _ დეკლარაციის დადგენილ ვადებში წარუდგენლობისათვის. ხსენებული მუხლი ვრცელდებოდა ყველა გადამხდელზე, ამასთან, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 140-ე მუხლი იყო სპეციალური მუხლი, რომელიც რეაგირებას ახდენდა დღგ-ს გადამხდელზე ამ კოდექსით გათვალისწინებული ყველა მოთხოვნის დარღვევის შემთხვევაში, რაც იმას ნიშნავდა, რომ დღგ-ს გადამხდელი, სხვა გადამხდელებისგან განსხვავებით, ჯარიმდებოდა საგადასახადო დეკლარაციის დაგვიანებით წარდგენის გამო, მაგრამ არა ამ კოდექსის 131-ე მუხლით გათვალისწინებული წესით _ თვეში 200 ლარით ან დამატებით გადასახდელი თანხის 5%-ის ოდენობით, არამედ ბიუჯეტში გადასახდელი დღგ-ს თანხის 100%-ით. საქალაქო სასამართლომ ასევე უსაფუძვლოდ მიიჩნია მოსარჩელისათვის თანხის დარიცხვა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 133-ე მუხლის დარღვევის გამო. ხსენებული მუხლი ითვალისწინებდა პასუხისმგებლობას შემოსავლებისა და ხარჯების, აგრეთვე, გადასახადით დასაბეგრი სხვა ობიექტების აღრიცხვის წესის დარღვევისათვის. ზემოაღნიშნული კამერალური საგადასახადო შემოწმების აქტით არ დასტურდებოდა, თუ გადასახადით დასაბეგრი რომელი ობიექტის აღრიცხვის წესი დაარღვია მოსარჩელემ და რაში გამოიხატა დარღვევა.

რაც შეეხებოდა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 129-ე მუხლით დადგენილ პასუხისმგებლობას, საქალაქო სასამართლომ საფუძვლიანად მიიჩნია მოსარჩელისათვის საურავის დაკისრება, რადგან საურავი იყო ძირითადი საგადასახადო სანქცია, რომელიც ეკისრებოდა ნებისმიერ პირს, რომელმაც საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილ ვადაში არ გადაიხადა გადასახადი. იმავე კამერალური საგადასახადო შემოწმების აქტით დადასტურებული იყო მოსარჩელის საგადასახადო დავალიანება დღგ-ს ნაწილში _ 8789 ლარი. ამდენად, მისთვის საურავის დარიცხვა ამ კოდექსის 129-ე მუხლით, იყო კანონშესაბამისი.

ფოთის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 29 ნოემბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით ნაწილობრივ გაასაჩივრა შპს “კ.-მა”, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება იმ ნაწილში, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა სარჩელი და ახალი გადაწყვეტილებით საბოლოო სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილება.

ფოთის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 29 ნოემბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით ასევე ნაწილობრივ გაასაჩივრა ფოთის საგადასახადო ინსპექციამ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება იმ ნაწილში, რომლითაც დაკმაყოფილდა სარჩელი და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 25 მარტის გადაწყვეტილებით ფოთის საგადასახადო ინსპექციის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; შპს “კ.-ის” სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა ფოთის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 29 ნოემბრის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც შპს “კ.-ის” სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის 2007 წლის 12 ივლისის ¹5680 ბრძანება, ხოლო ფოთის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 3 მაისის კამერალური საგადასახადო შემოწმების აქტი და ამავე ინსპექციის 2007 წლის 11 მაისის ¹73 ბრძანება ბათილად იქნა ცნობილი ჯარიმის _ 43989 ლარისა და საურავის _ 1196 ლარის დაკისრების ნაწილში.

სააპელაციო სასამართლომ საქმის მასალების მიხედვით, დადგენილად მიიჩნია, რომ ფოთის საგადასახადო ინსპექციის კამერალური საგადასახადო შემოწმების 2007 წლის 3 მაისის აქტით, ამავე ინსპექციის უფროსის 2007 წლის 27 აპრილის ¹02-153 ბრძანების საფუძველზე, ჩატარდა შპს ,,კ.-ის” კამერალური საგადასახადო შემოწმება, რომელიც დაიწყო 2007 წლის 27 აპრილს და დამთავრდა 2007 წლის 3 აპრილს. მითითებული კამერალური საგადასახადო შემოწმების აქტით მოსარჩელეს, დღგ-ს გადამხდელად სავალდებულო რეგისტრაციის გარეშე ფუნქციონირების გამო, დღგ-ს ძირითადი დავალიანების, ჯარიმისა და საურავის სახით, სულ დაერიცხა 56974 ლარი. იმავე აქტში მითითებული იყო, რომ შპს ,,კ.-ი” დღგ-ს გადამხდელად რეგისტრირებული უნდა ყოფილიყო 2005 წლის 1 სექტემბრიდან. ხსენებული კამერალური საგადასახადო შემოწმების აქტის საფუძველზე გამოცემული 2007 წლის 11 მაისის ¹73 ბრძანებით შპს ,,კ.-ს” ასევე დაეკისრა 56974 ლარის გადახდა ბიუჯეტის სასარგებლოდ. 2007 წლის 28 მაისს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურს შესაგებლით მიმართა შპს ,,კ.-მა” და მოითხოვა ფოთის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 14 მაისის ¹1354 საგადასახადო მოთხოვნის მიხედვით, 2007 წლის 3 მაისის კამერალური საგადასახადო შემოწმების აქტის საფუძველზე, 2005 წლის 1 სექტემბრიდან 2007 წლის 1 აპრილამდე დღგ-ს სავალდებულო რეგისტრაციის გარეშე ფუნქციონირების მთელ პერიოდზე დარიცხული 56974 ლარის გაუქმება. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის 2007 წლის 12 ივლისის ¹5680 ბრძანებით შპს ,,კ.-ის” შესაგებელი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 221-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, დღგ-ს გადამხდელად სავალდებულო წესით არარეგისტრირებული პირის გამოვლენისას, საგადასახადო ორგანო საკუთარი ინიციატივით ახდენდა ამ პირის რეგისტრაციას დღგ-ს გადამხდელად. სააპელაციო სასამართლომ საქმის მასალებით დადგენილად მიიჩნია, რომ ფოთის საგადასახადო ინსპექციისათვის ჯერ კიდევ შპს ,,კ.-ის” მიერ 2005 წლის დეკლარაციის წარდგენის დროისათვის იყო ცნობილი ის ფაქტი, რომ შპს ,,კ.-ი” ეწეოდა დღგ-ით დასაბეგრ ოპერაციას და ამდენად, ფოთის საგადასახადო ინსპექციას საქართველოს საგადასახადო კოდექსის ზემოთ მითითებული მუხლიდან გამომდინარე, თავად უნდა მოეხდინა 2005 წლის 1 სექტემბრიდან მოსარჩელის რეგისტრაცია დღგ-ს გადამხდელად.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 126-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილების თანახმად, საგადასახადო სანქცია იყო პასუხისმგებლობის ზომა, ჩადენილი საგადასახადო სამართალდარღვევისათვის. საგადასახადო სანქციები გამოიყენებოდა საურავისა და ფულადი ჯარიმის სახით, ხოლო ამ კოდექსის 129-ე მუხლის პირველი ნაწილი მიუთითებდა, რომ თუ გადასახადის თანხა არ იყო გადახდილი საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილ ვადაში, გადასახადის გადამხდელი/საგადასახადო აგენტი ან სხვა ვალდებული პირი ვალდებული იყო, გადაეხადა შესაბამისი საურავი. საქმის მასალებით დადგენილი იყო, რომ შპს ,,კ.-ი” დღგ-ს გადამხდელად საგადასახადო ინსპექციაში რეგისტრირებულ იქნა მხოლოდ 2007 წლის 3 მაისს და მანამდე იგი დღგ-ს გადამხდელს არ წარმოადგენდა. ამდენად, საურავი მას დღგ-ს თანხის გადაუხდელობისათვის ვერ დაეკისრებოდა სადავო პერიოდიდან, კერძოდ, 2005 წლის 1 სექტემბრიდან. ამიტომ ფოთის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 3 მაისის კამერალური საგადასახადო შემოწმების აქტი და 2007 წლის 11 მაისის ¹73 ბრძანება ბათილად უნდა ყოფილიყო ცნობილი საურავის _ 1196 ლარის დაკისრების ნაწილში, ხოლო, რაც შეეხებოდა ჯარიმას 43989 ლარის ოდენობით, ამ ნაწილშიც ზემოთ მითითებული აქტები ბათილად უნდა ყოფილიყო ცნობილი იმავე კოდექსის 131-ე მუხლის პირველი ნაწილიდან გამომდინარე, რომელიც ითვალისწინებდა გადასახადის გადამხდელის/საგადასახადო აგენტის ან სხვა ვალდებული პირის მიერ საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილ ვადაში საგადასახადო ორგანოში საგადასახადო დეკლარაციის წარდგენის ვადის დარღვევას.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ შპს ,,კ.-ი” საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 220-ე მუხლის პირველი ნაწილიდან გამომდინარე, ვერ ჩაითვლებოდა დღგ-ს გადამხდელად 2005 წლის 1 სექტემბრიდან, ვინაიდან იგი არ იყო ასეთად რეგისტრირებული შესაბამის საგადასახადო ინსპექციაში. გარდა ამისა, მართალია, იგი ვალდებული იყო გატარებულიყო რეგისტრაციაში, მაგრამ ამ ვალდებულების შეუსრულებლობის შემთხვევაში, ხსენებული კოდექსის 221-ე მუხლის მე-4 ნაწილიდან გამომდინარე, აღნიშნული ვალდებულება ეკისრებოდა თავად საგადასახადო ინსპექციას. რაც შეეხებოდა მოსარჩელისათვის დღგ-ს ძირითადი თანხის 8789 ლარის ოდენობით დაკისრებას, ამ ნაწილში ფოთის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 3 მაისის კამერალური საგადასახადო შემოწმების აქტი და 2007 წლის 11 მაისის ¹73 ბრძანება შეესაბამებოდა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 140-ე მუხლის ,,ა” ქვეპუნქტის მოთხოვნას, რომელიც იმპერატიულად ადგენდა, რომ დღგ-ს გადამხდელად რეგისტრაციის გარეშე ფუნქციონირების შემთხვევაში, გადასახადის გადამხდელს დაეკისრებოდა რეგისტრაციის გარეშე ფუნქციონირების მთელ პერიოდში ბიუჯეტში გადასახდელი დღგ-ს თანხის 100 პროცენტით გადახდა, რაც მოცემულ შემთხვევაში, შეადგენდა 8789 ლარს.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 25 მარტის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურმა, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

კასატორის განმარტებით, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უკანონოა და უნდა გაუქმდეს. საქმის მასალებით დადგენილია, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ფოთის საგადასახადო ინსპექციის საგადასახადო აუდიტის (შემოწმების) სამმართველოს უფროსმა ინსპექტორმა ამავე ინსპექციის უფროსის 2007 წლის 27 აპრილის ¹02-153 ბრძანების საფუძველზე, 2007 წლის 3 მაისს შპს ,,კ.-ის” მიმართ შეადგინა შემოწმების აქტი. შემოწმებით დადგინდა, რომ ხსენებული საზოგადოება დღგ-ს გადამხდელად სავალდებულო რეგისტრაციაზე უნდა დამდგარიყო 2005 წლის 1 სექტემბერს, ვინაიდან საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 221-ე მუხლის პირველი ნაწილის ,,ბ” ქვეპუნქტის თანახმად, პირი, რომელიც ეკონომიკური საქმიანობის ფარგლებში ახორციელებს აქციზური საქონლის წარმოებას ან/და იმპორტს, უნდა გატარდეს დღგ-ს გადამხდელად რეგისტრაციაში აქციზური საქონლის მიწოდებამდე, რაც ამავე საზოგადოების მიერ არ შესრულებულა.

კასატორის მტკიცებით, ამ შემთხვევაში, 2005 წლის 1 სექტემბრიდან 2006 წლის 1 იანვრამდე დღგ-ით დასაბეგრმა ბაზამ შეადგინა 5794 ლარი, რაზეც კუთვნილი გადასახადი შეადგენს 1043 ლარს. მოსარჩელეს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 140-ე მუხლის მიხედვით, დღგ-ს გადამხდელად რეგისტრაციის გარეშე საქმიანობისათვის დაერიცხა ჯარიმა _ 1043 ლარი, ამ კოდექსის 131-ე მუხლის მიხედვით, დეკლარაციის დადგენილ ვადებში წარმოუდგენლობისათვის _ 11400 ლარი, ხსენებული კოდექსის 129-ე მუხლის მიხედვით კი საურავი _ 425 ლარი. 2006 წელს დღგ-ით დასაბეგრმა ბაზამ შეადგინა 26694 ლარი, რაზეც კუთვნილი გადასახადი შეადგენს 4805 ლარს. მოსარჩელეს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 140-ე მუხლის მიხედვით, დღგ-ს გადამხდელად რეგისტრაციის გარეშე საქმიანობისათვის დაერიცხა ჯარიმა _ 4805 ლარი, ამ კოდექსის 131-ე მუხლის მიხედვით, დეკლარაციის დადგენილ ვადებში წარმოუდგენლობისათვის _ 22000 ლარი, ხსენებული კოდექსის 129-ე მუხლის მიხედვით კი საურავი _ 686 ლარი. 2007 წლის 1 იანვრიდან 1 აპრილამდე დღგ-ით დასაბეგრმა ბაზამ შეადგინა 16338 ლარი, რაზეც კუთვნილი გადასახადი შეადგენს 2941 ლარს. მოსარჩელეს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 140-ე მუხლის მიხედვით, დღგ-ს გადამხდელად რეგისტრაციის გარეშე საქმიანობისათვის დაერიცხა ჯარიმა _ 2941 ლარი, ამ კოდექსის 131-ე მუხლის მიხედვით, დეკლარაციის დადგენილ ვადებში წარმოუდგენლობისათვის _ 1800 ლარი, ხსენებული კოდექსის 129-ე მუხლის მიხედვით კი საურავი _ 85 ლარი. შესამოწმებელ პერიოდში აღნიშნული მეწარმე არ ახორციელებდა ბუღალტრულ აღრიცხვა-ანგარიშგებას სათანადო მოთხოვნების შესაბამისად, რაც საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 133-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, იწვევს დაჯარიმებას 3000 ლარის ოდენობით.

კასატორის განმარტებით, სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ დღგ-ს გადამხდელად რეგისტრაციის გარეშე ფუნქციონირება სახეზე იყო და მოსარჩელის მიმართ სწორად იქნა გამოყენებული საგადასახადო სანქცია, თუმცა სრულიად გაუგებარი და სამართლებრივ საფუძველს მოკლებულია სასამართლოს მსჯელობა იმასთან დაკავშირებით, რომ დღგ-ს კუთხით გამოვლენილ საგადასახადო სამართალდარღვევაზე უნდა გავრცელდეს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მხოლოდ 140-ე მუხლი, ხოლო სხვა მუხლებით დადგენილი პასუხისმგებლობის ზომები არ იქნეს გამოყენებული.

კასატორი მიუთითებს, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 126-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, საგადასახადო სამართალდარღვევათა ერთობლიობისას საგადასახადო სანქცია გამოიყენება თითოეული სამართალდარღვევისათვის ცალ-ცალკე, ამასთან, უფრო მკაცრი სანქცია არ შთანთქავს ნაკლებად მკაცრ სანქციას. აღნიშნული ნორმიდან გამომდინარე, ამ კოდექსის 140-ე მუხლით გათვალისწინებული სანქციის გარდა, სხვა მუხლებით გათვალისწინებული სანქციების არდაკისრება შპს ,,კ.-სთვის” არის უკანონო და ეწინააღმდეგება ამავე კოდექსის 126-ე მუხლის მე-3 ნაწილს. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის ,,ე” ქვეპუნქტის თანახმად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არის იურიდიულად დაუსაბუთებელი და მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 25 მარტის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ასევე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ფოთის რეგიონალურმა ცენტრმა (საგადასახადო ინსპექცია), რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

კასატორის განმარტებით, როგორც საქმის მასალებით არის დადგენილი, ფოთის საგადასახადო ინსპექციის საგადასახადო აუდიტის (შემოწმების) სამმართველოს უფროსმა ინსპექტორმა ამავე ინსპექციის უფროსის 2007 წლის 27 აპრილის ¹02-153 ბრძანების საფუძველზე, ჩაატარა შპს ,,კ.-ის” კამერალური საგადასახადო შემოწმება. საზოგადოებას შემოწმების შედეგად დამატებით გადასახდელად დაერიცხა დღგ-ს ძირითადი თანხა _ 8789 ლარი, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 140-ე მუხლის საფუძველზე, ჯარიმა _ 8789 ლარი, ამ კოდექსის 131-ე მუხლის საფუძველზე, ჯარიმა _ 35200 ლარი, ამავე კოდექსის 133-ე მუხლის საფუძველზე, ჯარიმა _ 3000 ლარი და ხსენებული კოდექსის 129-ე მუხლის საფუძველზე, საურავი _ 1196 ლარი, სულ _ 56974 ლარი. დასახელებულ საზოგადოებას კანონის ფარგლებში ჩაჰბარდა საგადასახადო მოთხოვნა.

კასატორის მტკიცებით, შემოწმებით დადგინდა, რომ შპს ,,კ.-ი” დღგ-ს გადამხდელად სავალდებულო რეგისტრაციაზე უნდა დამდგარიყო 2005 წლის 1 სექტემბერს. აღნიშნულ მოთხოვნას მას ავალდებულებდა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 221-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ბ” ქვეპუნქტი. საქმის მასალებით კი დადგენილია, რომ შპს ,,კ.-ის” ძირითად საქმიანობის წარმოადგენდა ლუდის წარმოება და შესაბამისად, ამ კოდექსის 221-ე მუხლის პირველი ნაწილის ,,ბ” ქვეპუნქტის საფუძველზე, ხსენებული საზოგადოება თავად იყო ვალდებული, გატარებულიყო დღგ-ს გადამხდელად რეგისტრაციაში.

კასატორი მიუთითებს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 221-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ბ” ქვეპუნქტი და აღნიშნა, რომ, რადგან შპს ,,კ.-ს” ჯერ კიდევ 2005 წელს საგადასახადო ორგანოში წარდგენილი ჰქონდა აქციზის გადამხდელთა დეკლარაცია, ამ დროისათვის ფოთის საგადასახადო ინსპექციისთვის ცნობილი უნდა ყოფილიყო ის ფაქტი, რომ მოსარჩელე ეწეოდა დღგ-ით დასაბეგრ ოპერაციას და ამდენად, ფოთის საგადასახადო ინსპექციას, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის ზემოთ მითითებული მუხლიდან გამომდინარე, თავად უნდა მოეხდინა 2005 წლის სექტემბრიდან მოსარჩელის რეგისტრაცია დღგ-ს გადამხდელად. სააპელაციო სასამართლომ ცალმხრივად იმსჯელა და შესაბამისად, იგნორირება გაუკეთა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 221-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ბ” ქვეპუნქტს, ასევე _ ამ კოდექსის 220-ე მუხლის პირველ ნაწილს, რომლის თანახმად, დამატებული ღირებულების გადასახადის გადამხდელად ითვლება პირი, რომელიც რეგისტრირებულია ან ვალდებულია, გატარდეს რეგისტრაციაში დღგ-ს გადამხდელად.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორის განმარტებით, აშკარაა, რომ სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, საერთოდ უგულებელყო საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 221-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ბ” ქვეპუნქტი და 220-ე მუხლის პირველი ნაწილი, რაც საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების ერთ-ერთ ძირითად საფუძველს წარმოადგენს. სააპელაციო სასამართლომ ამ კონკრეტულ შემთხვევაში, დაარღვია სამართლის ნორმები და შესაბამისად, არსებობს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის მე-2 ნაწილითა და 394-ე მუხლის “ე” ქვეპუნქტით გათვალისწინებული აბსოლუტური საფუძველი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2008 წლის 30 ივნისის განჩინებებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ფოთის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) საკასაციო საჩივრები; მხარეებს მიეცათ უფლება, 2008 წლის 30 ივნისის განჩინებების ჩაბარებიდან 14 დღის ვადაში წარმოედგინათ მოსაზრება, თუ რამდენად იყო დასაშვები განსახილველად საკასაციო საჩივრები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით; საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული დასაშვებობის შემოწმება განისაზღვრა 2008 წლის 18 სექტემბრამდე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2008 წლის 18 სექტემბრის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ფოთის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნა დასაშვებად საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის “ა” ქვეპუნქტით და მათი განხილვა დაინიშნა მხარეთა დასწრებით 2008 წლის 13 ნოემბერს, 11.30 საათზე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო გაეცნო საქმის მასალებს, მოისმინა მხარეთა ახსნა-განმარტებანი, შეამოწმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება-დასაბუთებულობა, წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრების საფუძვლიანობა და მიაჩნია, რომ საკასაციო საჩივრები უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქმის მასალებში ასახულ შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე: საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ფოთის საგადასახადო ინსპექციის კამერალური საგადასახადო შემოწმების 2007 წლის 3 მაისის აქტით, ამავე ინსპექციის საგადასახადო აუდიტის (შემოწმების) სამმართველოს უფროს ინსპექტორ ლ. ბაძგარაძის მიერ ინსპექციის უფროსის 2007 წლის 27 აპრილის ¹02-153 ბრძანების საფუძველზე ჩატარდა შპს “კ.-ის” კამერალური საგადასახადო შემოწმება. ხსენებული აქტის თანახმად, შემოწმება დაიწყო 2007 წლის 27 აპრილს და დამთავრდა 2007 წლის 3 აპრილს. შპს “კ.-ი” ფოთის საგადასახადო ინსპექციაში რეგისტრირებულია 2005 წლის 19 აპრილს და მინიჭებული აქვს საიდენტიფიკაციო ნომერი _ 215126717. მეწარმის ძირითად საქმიანობად მითითებულია _ ლუდის წარმოება. ხსენებული კამერალური საგადასახადო შემოწმების აქტის თანახმად, შპს “კ.-ი” საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 221-ე მუხლის პირველი პუნქტის “ბ” ქვეპუნქტის თანახმად, დღგ-ს გადამხდელად სავალდებულო რეგისტრაციაზე უნდა დამდგარიყო 2005 წლის 1 სექტემბერს. 2005 წლის 1 სექტემბრიდან 2006 წლის 1 იანვრამდე დღგ-ს დასაბეგრმა ბაზამ შეადგინა _ 5794 ლარი, რაზეც კუთვნილი გადასახადი შეადგენდა 1043 ლარს. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 140-ე მუხლის მიხედვით, დღგ-ს გარეშე საქმიანობისათვის შპს “კ.-ს” დაერიცხა ჯარიმა _ 1043 ლარი. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 131-ე მუხლის მიხედვით კი, დეკლარაციის დადგენილ ვადებში წარუდგენლობისათვის _ 11400 ლარი, საურავი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 129-ე მუხლის მიხედვით შეადგენდა _ 425 ლარს. 2006 წელს დღგ-ს დასაბეგრმა ბაზამ შეადგინა _ 26694 ლარი, რაზეც კუთვნილი გადასახადი შეადგენდა _ 4805 ლარს. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 140-ე მუხლის მიხედვით, დღგ-ს გარეშე საქმიანობისათვის დაერიცხა ჯარიმა _ 4805 ლარი, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 131-ე მუხლის მიხედვით, დეკლარაციის დადგენილ ვადებში წარუდგენლობისათვის 22000 ლარი, საურავი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 129-ე მუხლის მიხედვით _ 686 ლარი. 2007 წლის 1 იანვრიდან 1 აპრილამდე დღგ-ს დასაბეგრმა ბაზამ შეადგინა _ 16338 ლარი, რაზეც კუთვნილი გადასახადი შეადგენდა _ 2941 ლარს. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 140-ე მუხლის მიხედვით, დღგ-ს გარეშე საქმიანობისათვის დაერიცხა ჯარიმა _ 2941 ლარი. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 131-ე მუხლის მიხედვით, დეკლარაციის დადგენილ ვადებში წარუდგენლობისათვის _ 1800 ლარი, საურავი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 129-ე მუხლის მიხედვით _ 85 ლარი. სულ შპს “კ.-ს” დაერიცხა ძირითადი თანხა _ 8789 ლარი, ჯარიმა _ 35200 ლარი, საურავი _ 1196 ლარი. ამასთან, ხსენებული აქტის თანახმად, შესამოწმებელ პერიოდში მეწარმე არ აწარმოებდა ბუღალტრულ აღრიცხვა-ანგარიშგებას სათანადო მოთხოვნების შესაბამისად, რაც საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 133-ე მუხლის მე-3 პუნქტის საფუძველზე, იწვევდა დაჯარიმებას _ 3000 ლარის ოდენობით. ამდენად, კამერალური საგადასახადო შემოწმების აქტის თანახმად, დღგ-ს გადამხდელად სავალდებულო რეგისტრაციის გარეშე ფუნქციონირების გამო, შპს “კ.-ს” დღგ-ს ძირითადი დავალიანების, ჯარიმისა და საურავის სახით, საბოლოოდ, დაეკისრა _ 56974 ლარი (ს.ფ. 5-6).

საკასაციო სასამართლო ასევე მიუთითებს, რომ კამერალური საგადასახადო შემოწმების აქტის საფუძველზე, ფოთის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 11 მაისის ¹73 ბრძანებით შპს “კ.-ს” ბიუჯეტის სასარგებლოდ _ 56974 ლარის გადახდა დაეკისრა, 2007 წლის 14 მაისს კი, ფოთის საგადასახადო ინსპექციის ¹1354 საგადასახადო მოთხოვნა გაეგზავნა დარიცხული თანხის _ 56974 ლარის ბიუჯეტში სრულად გადახდის თაობაზე (ს.ფ. 7-8). საგულისხმოა ისიც, რომ მოსარჩელე აღიარებდა ბიუჯეტის მიმართ დღგ-ს ნაწილში დავალიანებას იმ დროიდან, როცა მან დაიწყო აქციზური საქონლის წარმოება. ამასთან, მიუთითებდა, რომ მას ბიუჯეტის წინაშე დღგ-ს გადახდის ვალდებულება წარმოეშვა 2005 წლის 1 სექტემბერს, რაც იმას ნიშნავდა, რომ, რამდენადაც შპს “კ.-ი” აწარმოებდა ეკონომიკურ საქმიანობას, უნდა გატარებულიყო საგადასახადო ორგანოში დღგ-ს გადამხდელად, თუმცა იქვე მიუთითებდა, რომ საზოგადოების ვალდებულება უნდა შეწყვეტილიყო 2005 წლის 13 ოქტომბერს, როცა საზოგადოებამ საგადასახადო ორგანოში წარადგინა აქციზის გადამხდელთა ყოველთვიური დეკლარაცია, ვინაიდან იმ დროიდან დღგ-ს გადამხდელად რეგისტრაციის ვალდებულება გადავიდა საგადასახადო ორგანოზე, ხოლო აღნიშნული მოსაზრების სამართლებრივ საფუძვლად უთითებდა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 221-ე მუხლის მე-4 პუნქტს, რომლის მიხედვით დღგ-ს გადამხდელად სავალდებულო წესით არარეგისტრირებული პირის გამოვლენისას საგადასახადო ორგანო საკუთარი ინიციატივით ახდენს ამ პირის რეგისტრაციას დღგ-ს გადამხდელად.

საკასაციო სასამართლო თავდაპირველად აღნიშნავს, რომ მოცემულ შემთხვევაში სადავო საკითხს წარმოადგენს ის გარემოებები, თუ ვის ეკისრებოდა შპს “კ.-ის” საგადასახადო ინსპექციაში დღგ-ს გადამხდელად რეგისტრაციის ვალდებულება და რამდენად შესაძლებელი იყო საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 140-ე და 131-ე მუხლებით გათვალისწინებული სანქციების ერთდროულად გამოყენება და იყო თუ არა სახეზე ორი სამართალდარღვევის ფაქტი.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ სააპელაციო სასამართლომ სათანადოდ არ დაადგინა და არ შეაფასა ამ საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებები, კერძოდ, თუ როდიდან ითვლება პირი დღგ-ს გადამხდელად, ასეთად საგადასახადო ინსპექციაში რეგისტრაციის თუ აღნიშნულის თაობაზე ვალდებულების წარმოშობის მომენტიდან, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 220-ე მუხლის პირველ პუნქტთან მიმართებაში, რომლის თანახმად, დამატებული ღირებულების გადასახადის (შემდგომში _ დღგ) გადამხდელად ითვლება პირი, რომელიც რეგისტრირებულია ან ვალდებულია გატარდეს რეგისტრაციაში დღგ-ის გადამხდელად. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ ისე დაადგინა საგადასახადო ორგანოს პასუხისმგებლობა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 221-ე მუხლის მე-4 ნაწილიდან გამომდინარე გაეტარებინა შპს “კ.-ი” დღგ-ს გადამხდელად რეგისტრაციაში, რომ არ იმსჯელა თავად შპს “კ.-ის” ვალდებულებაზე. მით უფრო, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 221-ე მუხლის პირველი პუნქტის “ბ” ქვეპუნქტის თანახმად, პირი ვალდებულია გატარდეს დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრაციაში, თუ ეკონომიკური საქმიანობის ფარგლებში ახორციელებს აქციზური საქონლის წარმოებას ან/და იმპორტს (გარდა საგარეო-ეკონომიკური საქმიანობის სასაქონლო ნომენკლატურის 8703 კოდში აღნიშნული მსუბუქი ავტომობილების იმპორტისა ან/და მიწოდებისა), იგი უნდა გატარდეს რეგისტრაციაში აქციზური საქონლის მიწოდებამდე.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ ფოთის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) წარმომადგენლის განმარტების თანახმად, მიუხედავად იმისა, რომ შპს “კ.-ის” მიერ აქციზის შესახებ დეკლარაცია საგადასახადო ინსპექციაში წარდგენილ იქნა ჯერ კიდევ 2005 წელს და იმის გამოვლენა, რომ შპს “კ.-ი” წარმოადგენდა დღგ-ს გადამხდელს, საგადასახადო ინსპექციის მიერ მოხდა მხოლოდ 2007 წელს, როდესაც განხორციელდა ბაზის ინვენტარიზაცია. შესაბამისად, საგადასახადო ინსპექციის მიერ 2007 წლიდან მოხდა იმის გამოვლენა, რომ შპს “კ.-ი” 2005 წლიდან წარმოადგენდა დღგ-ს გადამხდელს. მხოლოდ ამის შემდეგ განხორციელდა შპს “კ.-ის” რეგისტრაცია დღგ-ს გადამხდელად.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ ისე გააუქმა სადავო აქტით შპს “კ.-ზე” საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 140-ე და 129-ე მუხლების საფუძველზე დაკისრებული ჯარიმა-საურავი, რომ არ დაასაბუთა, თუ რატომ არ უნდა დაკისრებოდა მოსარჩელეს ხსენებული მუხლებით გათვალისწინებული პასუხისმგებლობა, ასევე არ იმსჯელა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 140-ე მუხლის “ა” ქვეპუნქტითა და 131-ე მუხლით გათვალისწინებული სანქციების ერთდროულად გამოყენებაზე.

აღნიშნულთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არ შეაფასა, თუ რამდენად შესაძლებელი იყო მოცემულ შემთხვევაში ორი სამართალდარღვევის _ დღგ-ს გადამხდელად რეგისტრაციის გაუვლელობისა და საგადასახადო დეკლარაციის ვადის დარღვევით წარდგენის არსებობა და აღნიშნულ სამართალდარღვევებთან მიმართებაში, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 126-ე მუხლის მე-3 ნაწილის გამოყენება, რომლის თანახმად, საგადასახადო სამართალდარღვევათა ერთობლიობისას საგადასახადო სანქცია გამოიყენება თითოეული სამართალდარღვევისათვის ცალ-ცალკე. ამასთან, უფრო მკაცრი სანქცია არ შთანთქავს ნაკლებად მკაცრ სანქციას.

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის დებულებანი.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. ამავე კოდექსის 412-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ბ” ქვეპუნქტის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას (განჩინებას) და საქმეს ხელახლა განსახილველად აბრუნებს სააპელაციო სასამართლოში, თუ არსებობს ამ კოდექსის 394-ე მუხლით გათვალისწინებული საფუძვლები, გარდა აღნიშნული მუხლის “გ” და “ე” ქვეპუნქტებისა. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის “ე¹” ქვეპუნქტის თანახმად კი, გადაწყვეტილება ყოველთვის ჩაითვლება კანონის დარღვევით მიღებულად, თუ გადაწყვეტილების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილი _ სრულყოფილად არ გამოიკვლია საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებები და შესაბამისად, არ მისცა მათ სწორი სამართლებრივი შეფასება, რის გამოც სახეზეა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის “ე¹” ქვეპუნქტით გათვალისწინებული საკასაციო საჩივრის აბსოლუტური საფუძველი, შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო თვითონ ვერ მიიღებს გადაწყვეტილებას საქმეზე, რადგან არსებობს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძველი.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემული საქმის ხელახლა განხილვისას სააპელაციო სასამართლომ, ზემოხსენებულის გათვალისწინებით, ყოველმხრივ უნდა გამოიკვლიოს საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებები, სრულყოფილად დაადგინოს საქმის ფაქტობრივი გარემოებები და მისცეს მათ სწორი სამართლებრივი შეფასება.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ საკასაციო საჩივრები უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გაუქმდეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ფოთის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) საკასაციო საჩივრები დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 25 მარტის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

სახელმწიფო ბაჟის საკითხი გადაწყდეს საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებისას;

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.