¹ბს-680-652(კ-08) 8 ოქტომბერი, 2008 წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ

შემადგენლობა:

ნინო ქადაგიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ლევან მურუსიძე, ნუგზარ სხირტლაძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა ჯ. კ-ას, ლ. ხ-ის, ი. ტ-ის, ი. შ-ის, ს. გ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 27 თებერვლის გადაწყვეტილებაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2005 წლის 20 ივნისს თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას სასარჩელო განცხადებით მიმართეს ჯ. კ-ამ, ლ. ხ-ემ, ი. ტ-ემ, ი. შ-ემ, ს. გ-ემ და შ. დ-ემ საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს მიმართ დავალიანების ანაზღაურების თაობაზე.

მოსარჩელეები სასარჩელო განცხადებით ითხოვდნენ მოპასუხე საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს მათ სასარგებლოდ დაკისრებოდა ი. ტ-ის – 924 ლარის, შ. დ-ის – 997,58 ლარის, ს. გ-ის – 1283,76 ლარის, ჯ. კ-ის – 1389,87 ლარის, ლ. ხ-ის – 1276,44 ლარისა და ი. შ-ის – 1093,25 ლარის ანაზღაურება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 16 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ჯ. კ-ას, ლ. ხ-ის, ი. ტ-ის, ი. შ-ის, ს. გ-სა და შ. დ-ის სასარჩელო განცხადება დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; მოპასუხე საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს დაეკისრა ჯ. კ-ის – 507,09 ლარის, ლ. ხ-ის – 464, 79 ლარის, ი. ტ-ის – 143, 47ლარის, ი. შ-ის – 288, 63 ლარის, ს. გ-ის – 370, 66 ლარის, შ. დ-ის – 178, 93 ლარის ანაზღაურება, ხოლო დანარჩენ ნაწილში სასარჩელო განცხადება არ დაკმაყოფილდა.

საქალაქო სასამართლო გადაწყვეტილებაში მიუთითებდა, რომ ,,საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონის 37-ე მუხლის თანახმად, მოსამსახურეს უფლება აქვს სამსახურში მიღების დღიდან სამსახურიდან გათავისუფლების დღემდე მიიღოს შრომის გასამრჯელო (ხელფასი).

ამავე კანონის მე-14 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, საქართველოს შრომის კანონმდებლობა მოხელეებზე ვრცელდება აღნიშნული კანონით განსაზღვრულ თავისებურებათა გათვალისწინებით, ხოლო ამავე მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, საჯარო სამსახურთან დაკავშირებული ის ურთიერთობა, რაც აღნიშნული კანონით არ წესრიგდება, რეგულირდება შესაბამისი კანონმდებლობით. საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის 96-ე მუხლის თანახმად, მოსამსახურეს მისი დათხოვნისას დაწესებულებისაგან კუთვნილი მთელი თანხა ეძლევა დათხოვნის დღეს. თუ მუშაკი დათხოვნის დღეს არ მუშაობდა, მაშინ შესაბამისი თანხა უნდა აუნაზღაურდეს არა უგვიანეს შემდეგი დღისა დათხოვნილი მუშაკის მიერ ანგარიშსწორების შესახებ მოთხოვნის წარდგენიდან. აღნიშნულიდან გამომდინარე სასამართლომ განმარტა, რომ მოსარჩელეებს სახელფასო დავალიანების მოთხოვნის უფლება წარმოეშვათ მაშინ, როდესაც გათავისუფლდნენ სამსახურიდან.

,,საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონის 376-ე მუხლის თანახმად, მოსამსახურის შრომითი გასამრჯელო (ხელფასი) მოიცავს თანამდებობრივ სარგოს, პრემიას, საჯარო სამსახურში წელთა ნამსახურობისათვის დაწესებულ და საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებულ სხვა დანამატებს, ხოლო ,,სამხედრო მოსამსახურის სტატუსის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-12 მუხლის შესაბამისად კი, ,,სამსახურებრივი მოვალეობის კეთილსინდისიერად შესრულების, სანიმუშო დისციპლინისა და საბრძოლო მომზადებაში წარჩინებული მაჩვენებლებისათვის სამხედრო მოსამსახურეს წლის განმავლობაში შეიძლება მიეცეს ფულადი ჯილდო და/ან მატერიალური დახმარება.

საქალაქო სასამართლოს განმარტებით, ხელფასი მოიცავდა როგორც ჯილდოს, ასევე დახმარებას და აღნიშნულ ნაწილში სარჩელის მოთხოვნა საფუძვლიანად მიიჩნია.

,,სამხედრო მოსამსახურის სტატუსის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-12 მუხლის მესამე პუნქტის შესაბამისად, სამხედრო მოსამსახურეებს სახელმწიფოს ხარჯზე ეძლევათ სასურსათო ულუფა და ფორმის ტანსაცმელი ან შესაბამისი ფულადი კომპენსაცია. სასამართლოს განმარტებით, კვების კომპენსაცია არ წარმოადგენდა ხელფასის კომპონენტს, ამიტომ მასზე უნდა გავრცელებულიყო საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 129-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მოთხოვნა, რომლის მიხედვითაც, პერიოდულად შესასრულებელი ვალდებულებების ხანდაზმულობის ვადა შეადგენს 3 - წელს. სასამართლოს განმარტებით მოსარჩელეებმა სასამართლოს მიმართეს 2005 წლის 20 ივნისს, შესაბამისად გასული ჰქონდათ მოთხოვნის 3 წლიანი ხანდაზმულობის ვადა.

რაც შეეხება მოსარჩელეთა მოთხოვნას გასასვლელი დახმარებისა და საშუალო ხელფასის მიხედვით კომპენსაციის ანაზღაურების ნაწილში, სასამართლოს განმარტებით, აღნიშნულ შეღავათებს ითვალისწინებდა საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის 42³-ე მუხლი. აღნიშნული მუხლის პირველი ნაწილის ,,ა” ქვეპუნქტის თანახმად, გათავისუფლებულ მუშაკს ეძლევა დახმარება ერთი თვის საშუალო ხელფასის ოდენობით და ამავე მუხლის პირველი ნაწილის ,,ბ” ქვეპუნქტით, უნარჩუნდებათ საშუალო ხელფასი შრომით მოწყობამდე, მაგრამ დათხოვნის დღიდან არა უმეტეს ორი თვის განმათვლობაში, გასასვლელი დახმარების მიღების გაუთვალისწინებლად, ამასთან, აღნიშნული ქვეპუნქტის მოქმედება, თანახმად შრომის კანონთა კოდექსის 242¹-ე მუხლისა, შეჩერებულ იქნა 2006 წლის 1 იანვრამდე. იმისათვის, რომ სამართლებრივი ნორმა იქნეს შეფარდებული, აუცილებელია, ნორმატიული აქტი მოქმედებდეს დროში, სივრცეში და პირთა წრის მიხედვით, ანუ უნდა არსებობდეს სამივე პირობა ერთდროულად. მოცემულ შემთხვევაში სამართლის ნორმის – საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის 42³-ე მუხლის პირველი ნაწილის ,,ა” და ,,ბ” ქვეპუნქტების მოქმედება შეჩერებული იყო 2006 წლის 1 იანვრამდე ანუ ნორმა დაიწყებდა მოქმედებას სწორედ აღნიშნული თარიღის დადგომისას, რის გამოც, მოსარჩელეთა მოთხოვნა გასასვლელი დახმარებისა და 2 თვის ხელფასის ანაზღაურების ნაწილში არ დაკმაყოფილდა.

მოსარჩელეები ითხოვდნე ასევე ,,საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონის 37-ე მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად, დანამატს ნამსახური წლებისათვის. სასამართლოს მითითებით, მართალია, აღნიშნული კანონი ითვალისწინებდა დანამატს ნამსახური წლებისათვის, მაგრამ ამავე კანონის 137-ე მუხლის შესაბამისად, ამ ნორმის მოქმედება შეჩერებული იყო 2006 წლის 1 იანვრამდე. ამასთან, საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2005 წლის 23 მარტის ¹1/3/301 გადაწყვეტილების თანახმად, ძალადაკარგულად იქნა ცნობილი აღნიშნული პუნქტი გადაწყვეტილების გამოქვეყნების მომენტიდან.

მითითებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ჯ. კ-ამ, ლ. ხ-ემ, ი. ტ-ემ, ი. შ-ემ, ს. გ-ემ და შ. დ-ემ.

აპელანტები სააპელაციო საჩივრით ითხოვდნენ თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 16 ნოემბრის გადაწყვეტილების, სარჩელზე უარის თქმის ნაწილში, გაუქმებასა და ახალი გადაწყვეტილებით მათი სასარჩელო განცხადების სრულად დაკმაყოფილებას.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 27 თებერვლის გადაწყვეტილებით, ჯ. კ-ას, ლ. ხ-ის, ი. ტ-ის, ი. შ-ის, ს. გ-სა და შ. დ-ის სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 16 ნოემბრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლო განჩინებაში მიუთითებდა, რომ საქმეში არსებული მასალების საფუძველზე უდავოდ დადგენილად მიიჩნევს, რომ მოსარჩელეები მუშაობდნენ რა საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს სამხედრო სანატორიუმ ,,....”, წარმოადგენდნენ სამოქალაქო პირებს და არა სამხედრო მოსამსახურეებს (ეს გარემოება სადავოდ არც მათ წარმომადგენელს გაუხდია საქმის სააპელაციო წესით განხილვისას), რის გამოც ისინი არ განეკუთვნებოდნენ იმ სუბიექტთა წრეს, რომლებზედაც ,,სამხედრო მოსამსახურის სტატუსის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-12 მუხლის მე-3 პუნქტით დადგენილი კომპენსაციის მიღების უფლება ვრცელდებოდა, რადგან ამ კანონის შესაბამისად, კომპენსაციის მიმღები უნდა წარმოადგენდეს სამხედრო მოსამსახურეს.

,,სამხედრო მოსამსახურის სტატუსის შესახებ” საქართველოს კანონის (2007 წლის 11 მაისამდე მოქმედი რედაქცია) მე-12 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, სამხედრო მოსამსახურე იმყოფება სრულ სახელმწიფო კმაყოფაზე. ამავე მუხლის მე-3 პუნქტის თანახმად, სამხედრო მოსამსახურეს საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი ნორმით სახელმწიფოს ხარჯზე ეძლევა სასურსათო ულუფა და ფორმის ტანსაცმელი ან შესაბამისი ფულადი კომპენსაცია. ამდენად, სასურსათო ულუფა და სანივთე ქონება წარმოადგენს სამხედრო მოსამსახურის უზრუნველყოფის სახეებს, რომლის ანაზღაურებაც მოწესრიგებულია ,,სამხედრო მოსამსახურის სტატუსის შესახებ” საქართველოს კანონით, რომელიც სამხედრო მოსამსახურეთა სოციალური საკითხების რეგულირების სპეციალურ საკანონმდებლო აქტს წარმოადგენს.

შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, საქალაქო სასამართლომ არსებითად სწორად უთხრა მოსარჩელეებს უარი კვების კომპენსაციის ანაზღაურებაზე, თუმცა არასწორად მიუთითა უარის თქმის სამართლებრივი საფუძველი.

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის მოსაზრებით, მოსარჩელეებს ასევე არსებითად სწორად ეთქვათ უარი შრომის კანონთა კოდექსის 42³-ე მუხლის პირველი ნაწილის ,,ა” და ,,ბ” ქვეპუნქტებით გათვალისწინებული გასასვლელი დახმარებისა და კომპენსაციის გაცემაზე, რადგან ეს ურთიერთობები მოსარჩელეებთან მიმართებაში რეგულირებული უნდა იქნეს საჯარო სამსახურის შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, თანახმად ამავე კანონის მე-14 მუხლის პირველი ნაწილისა.

რაც შეეხება აპელანტების მოთხოვნას - ,,საჯარო სამსახურის შესახებ” კანონის 37-ე მუხლის მე-2 პუნქტის საფუძველზე მათთვის ნამსახური წლებისათვის დანამატების გაცემაზე, სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, იგი სამართლებრივად დაუსაბუთებელია და არ უნდა დაკმაყოფილდეს, რადგან მითითებული ნორმის მოქმედება სადავო პერიოდში შეჩერებული იყო, ხოლო შემდეგში 23.12.2005 ¹24780 კანონით მოხდა მისი საერთოდ გაუქმება ისე, რომ იგი არ ამოქმედებულა. შესაბამისად, არც ამ ნაწილში არსებობს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა გასაჩივრებული გადაწყვეტილებისა და სააპელაციო საჩივრის არგუმენტები მოპასუხის მიერ დავალიანების აღიარების შესახებ და განმარტა, რომ საქმეში დაცული ცნობები საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს მიერ ვალის აღიარების ფაქტს არ ადასტურებდა. აღნიშნული ცნობები იყო საინფორმაციო ხასიათის და ისინი ადასტურებდა არა მოპასუხის მიერ დავალიანების აღიარებას, არამედ ფაქტს იმის შესახებ, თუ რა თანხები ერგებოდათ მოსარჩელეებს. ვალის აღიარების ფაქტად, სახელფასო დავალიანების ანაზღაურების ნაწილში, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია მხოლოდ საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს ფინანსების მართვის დეპარტამენტის 2007 წლის 6 ივისის ¹9/2035 წერილი და მიუთითა, რომ ამ ნაწილში სარჩელი დაკმაყოფილებული იყო და არ გასაჩივრებულა.

მითითებული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ჯ. კ-ამ, ლ. ხ-ემ, ი. ტ-ემ, ი. შ-ემ, ს. გ-ემ და შ. დ-ემ.

კასატორები საკასაციო საჩივრით ითხოვდნენ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 27 თებერვლის გადაწყვეტილების გაუქმებასა და ახალი გადაწყვეტილებით მათი სასარჩელო განცხადების სრულად დაკმაყოფილებას.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2008 წლის 3 ივლისის განჩინებით, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ჯ. კ-ას, ლ. ხ-ის, ი. ტ-ის, ი. შ-ის, ს. გ-ისა და შ. დ-ის საკასაციო საჩივარი; მხარეებს მიეცათ უფლება, 2008 წლის 3 ივლისის განჩინების ჩაბარებიდან 10 დღის ვადაში წარმოედგინათ მოსაზრება, თუ რამდენად იყო დასაშვები განსახილველად ჯ. კ-ას, ლ. ხ-ის, ი. ტ-ის, ი. შ-ის, ს. გ-სა და შ. დ-ის საკასაციო საჩივარი ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით.

2008 წლის 14 ივნისს ჯ. კ-ამ, ლ. ხ-ემ, ი. ტ-ემ, ი. შ-ემ, ს. გ-ემ და შ. დ-ემ მოსაზრებით მიმართეს საქართველოს უზენაეს სასამართლოს, რომლითაც მოითხოვეს მათი საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობა, იმ მოტივით, რომ საკასაციო საჩივარი აკმაყოფილებდა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო გაეცნო გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებას, ჯ. კ-ას, ლ. ხ-ის, ი. ტ-ის, ი. შ-ისა და ს. გ-ის საკასაციო საჩივარს, შეამოწმა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკა მოცემულ საქმესთან მიმართებაში და მიაჩნია, რომ ჯ. კ-ას, ლ. ხ-ის, ი. ტ-ის, ი. შ-ისა და ს. გ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემული საქმე არ არის მნიშვნელოვანი სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის, სააპელაციო სასამართლოს განჩინება არ განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან და სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა პროცესუალური დარღვევის გარეშე.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობს სააპელაციო სასამართლოს მიერ გამოყენებული საპროცესო და მატერიალური სამართლის ნორმების განმარტებისა და სამართლის განვითარების მიზნით, საკასაციო სასამართლოს მიერ ზოგადი მნიშვნელობის მქონე (კონკრეტულთან ერთად) სახელმძღვანელოსა და სარეკომენდაციო გადაწყვეტილების გამოტანის ფაქტობრივი საჭიროება.

საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს _ წარმატების პერსპექტივა.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობს ჯ. კ-ას, ლ. ხ-ის, ი. ტ-ის, ი. შ-ისა და ს. გ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც აღნიშნულ საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განსახილველად დაშვებაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. უარი ეთქვას ჯ. კ-ას, ლ. ხ-ეს, ი. ტ-ეს, ი. შ-ესა და ს. გ-ეს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვებაზე;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.