საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შესახებ

¹ბს-683-650(კ-06) 21 თებერვალი, 2007 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მაია ვაჩაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ნინო ქადაგიძე, ნუგზარ სხირტლაძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ ბ. ხ-ი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ საქართველოს თავდაცვის სამინისტრო (მოპასუხე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 27 ივნისის გადაწყვეტილება

სარჩელის საგანი _ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა; სამუშაოზე აღდგენა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2005 წლის 12 აგვისტოს ბ. ხ-მა სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხე საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს წინააღმდეგ და სამსახურიდან მისი დათხოვნის შესახებ ბრძანების გაუქმება და თანამდებობაზე აღდგენა მოითხოვა.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ 2005 წლის 1 აპრილიდან იგი საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს მე-..... ქვეითი ბრიგადის .....-ე მსუბუქი ქვეითი ბატალიონის მე-2 მსუბუქი ქვეითი ასეულის პირველი მსუბუქი ოცეულის მეთაურად დაინიშნა. 2005 წლის 4 ივლისს ¹....... სამხედრო ნაწილის მეთაურის ბრძანებით, ოჯახური პირობების გამო, 18 ივლისამდე მოკლევიდან შვებულებაში იმყოფებოდა. მოსარჩელეს 2005 წლის 18 ივლისს გადასცეს ¹........ სამხედრო ნაწილის მეთაურის ¹176 ბრძანება, რომლის თანახმადაც, იგი “სამხედრო მოსამსახურის სტატუსის შესახებ” საქართველოს კანონის 21-ე მუხლის მე-2 პუნქტის “დ” ქვეპუნქტის თანახმად, სამსახურებრივი შეუსაბამობის მოტივით შეიარაღებული ძალების რიგებიდან იქნა დათხოვილი.

ბ. ხ-მა მისი სამსახურიდან დათხოვნა უკანონოდ მიიჩნია და მიუთითა შემდეგზე:

“სამხედრო მოსამსახურის სტატუსის შესახებ" საქართველოს კანონის 21-ე მუხლის შესაბამისად, სამხედრო მოსამსახურის სამსახურიდან დათხოვნა ხდებოდა ამ კანონისა და საქართველოს საკანონმდებლო აქტების საფუძველზე, ანუ იმ ურთიერთობების დასარეგულირებლად, რომლებიც აღნიშნულ კანონში არ იყო გათვალისწინებული, გამოიყენებოდა “საჯარო სამსახურის შესახებ" საქართველოს კანონი, რომლის 93-ე მუხლის თანახმად, მოხელე სამსახურიდან შეიძლებოდა გაეთავისუფლებინა იმ პირს ან დაწესებულებას, რომელსაც მისი სამსახურში მიღების უფლება ჰქონდა. იმავე კანონის 22-ე მუხლის მიხედვით კი, თანამდებობაზე პირის დანიშვნის უფლება ჰქონდა შესაბამისი დაწესებულების ხელმძღვანელს ან მის მიერ ამისათვის უფლებამოსილ პირს. მოსარჩელის თქმით, მისი სამსახურიდან დათხოვნის უფლება ჰქონდა მხოლოდ საქართველოს თავდაცვის მინისტრს და არა რომელიმე სამხედრო ნაწილის მეთაურს.

ბ. ხ-ის მოსაზრებით, მისი სამსახურიდან დათხოვნა მოხდა “სამხედრო მოსამსახურის სტატუსის შესახებ" კანონის 21.2 მუხლის “დ" ქვეპუნქტის შესაბამისად, “სამსახურებრივი შეუსაბამობის” მოტივით, მაგრამ ხსენებული კანონი სამსახურებრივი შეუსაბამობის ცნებას არ იცნობდა, “საჯარო სამსახურის შესახებ" საქართველოს კანონის 98-ე მუხლის თანახმად კი, დაკავებულ თანამდებობასთან შეუსაბამობის გამო მოხელის გათავისუფლების კონკრეტული წინაპირობები იყო ჩამოთვლილი, რომელთაგან მის შემთხვევაში არც ერთი გარემოების არსებობა არ იყო სახეზე.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 26 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს სამხედრო ნაწილი ¹.......-ის მეთაურის 2005 წლის 12 ივლისის ¹6 ბრძანება ბ. ხ-ს შეიარაღებული ძალების რიგებიდან დათხოვნის შესახებ და მოპასუხე საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს დაევალა ყველა გარემოების გამოკვლევისა და ფაქტების ურთიერთშეჯერების საფუძველზე მოსარჩელის შრომითი მოწყობის შესახებ ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მიღება. იმავე გადაწყვეტილებით ბ. ხ-ს პირვანდელ თანამდებობაზე აღდგენაზე უარი ეთქვა. ადმინისტრაციული აქტის ბათილად ცნობის შესახებ სასარჩელო მოთხოვნის ნაწილში მოპასუხე საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს დაეკისრა სახელმწიფო ბაჟის _ 30 ლარის გადახდა.

საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ გასაჩივრებული ბრძანება გამოცემული იყო კანონის მოთხოვნათა დაუცველად, კერძოდ, “სამხედრო მოსამსახურის სტატუსის შესახებ" საქართველოს კანონის 21.2 მუხლი ითვალისწინებდა სამხედრო მოსამსახურის სამსახურიდან დათხოვნის საფუძვლების ამომწურავ ჩამონათვალს, მათ შორის, სამსახურებრივ შეუსაბამობას. თავის მხრივ, “საჯარო სამსახურის შესახებ" საქართველოს კანონის 98.1 მუხლით დადგენილი იყო ის გარემოებანი, რომელთა მიხედვითაც, მოხელე დაკავებულ თანამდებობასთან შეუსაბამოდ ითვლებოდა და რომლებიც მისი სამსახურიდან გათავისუფლების კონკრეტულ საფუძველს წარმოადგენდა. იმავე კანონის 98.2 მუხლის თანახმად, მოხელე თავისუფლდებოდა დაკავებული თანამდებობიდან ამ მუხლის პირველი პუნქტის “ბ-ვ" ქვეპუნქტის საფუძველზე, თუ მას არ სურდა, გადასულიყო სხვა შესაბამის თანამდებობაზე.

ამდენად, საქალაქო სასამართლოს განმარტებით, მოპასუხეს უნდა გაერკვია მოსარჩელის სამსახურებრივი (თანამდებობრივი) შეუთავსებლობის საფუძველი, ამასთან, დაედგინა _ შეიარაღებული ძალების რიგებიდან დათხოვნის ნაცვლად, ბ. ხ-ს სურდა თუ არა სხვა თანამდებობის დაკავება.

საქალაქო სასამართლოს აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს საქართველოს თავდაცვის სამინისტრომ და ბ. ხ-მა.

საქართველოს თავდაცვის სამინისტრომ გადაწყვეტილება გაასაჩივრა მთლიანად იმ ნაწილის გარდა, რომლითაც სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. აპელანტმა გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

ბ. ხ-მა თანამდებობაზე აღდგენაზე უარის თქმის ნაწილში მიღებული გადაწყვეტილების გაუქმება და, შესაბამისად, ახალი გადაწყვეტილებით სასარჩელო მოთხოვნის სრულად დაკმაყოფილება მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 27 ივნისის ახალი გადაწყვეტილებით ბ. ხ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა: თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2005 წლის 26 ოქტომბრის გადაწყვეტილება სადავო ბრძანების ბათილად ცნობისა და მოპასუხისათვის სახელმწიფო ბაჟის დაკისრების ნაწილში გაუქმდა.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ბ. ხ-ის სამუშაოდან დათხოვნა მოხდა საამისოდ უფლებამოსილი პირის _ საქართველოს თავდაცვის მინისტრის 2005 წლის 8 ივლისის ¹1847 ბრძანების საფუძველზე, მაგრამ მოსარჩელის მიერ იგი გასაჩივრებული არ ყოფილა და ბ. ხ-მა სადავოდ გახადა მხოლოდ საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს სამხედრო ნაწილი ¹.......-ის მეთაურის 2005 წლის 12 ივლისის ¹6 ბრძანება, რომელიც, თავის მხრივ, საქართველოს თავდაცვის მინისტრის ზემოხსენებული ბრძანების შესაბამისად იყო მიღებული.

სააპელაციო სასამართლომ იმავე გადაწყვეტილებით განმარტა, რომ კანონის შესაბამისად, მოპასუხე საქართველოს თავდაცვის სამინისტრო სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლებული იყო, რის გამოც მას ბაჟი ვერ დაეკისრებოდა.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ბ. ხ-მა საკასაციო წესით იმავე საფუძვლებით გაასაჩივრა და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება მოითხოვა.

კასატორი მიუთითებს, რომ, მართალია, მოცემულ საქმეში წარმოდგენილია სამსახურიდან მისი დათხოვნის შესახებ საქართველოს თავდაცვის მინისტრის ბრძანება, მაგრამ მას აღნიშნული ბრძანება არ ჩაჰბარებია, ხოლო ხსენებული დარღვევა წარმოადგენს სამსახურში მისი აღდგენის საფუძველს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2006 წლის 10 ოქტომბრის განჩინებით, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ბ. ხ-ის საკასაციო საჩივარი; მხარეებს მიეცათ უფლება, 2006 წლის 10 ოქტომბრის განჩინების ჩაბარებიდან 14 დღის ვადაში წარმოედგინათ მოსაზრება, თუ რამდენად იყო დასაშვები განსახილველად საკასაციო საჩივარი ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით. ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული დასაშვებობის შემოწმება განისაზღვრა 2006 წლის 13 დეკემბრამდე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2006 წლის 13 დეკემბრის განჩინებით ბ. ხ-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნა დასაშვებად ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის “ა” ქვეპუნქტის შესაბამისად და მისი განხილვა მხარეთა დასწრებით დაინიშნა 2007 წლის 31 იანვარს, 13.00 საათზე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო ზეპირი მოსმენის გარეშე გაეცნო საქმის მასალებს, შეამოწმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება-დასაბუთებულობა, წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობა და მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ.

საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას, რომ ბ. ხ-მა სადავოდ გახადა მხოლოდ საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს სამხედრო ნაწილი ¹........-ის მეთაურის 2005 წლის 12 ივლისის ¹6 ბრძანება, ხოლო მისი სამსახურიდან დათხოვნის თაობაზე საქართველოს თავდაცვის მინისტრის 2005 წლის 8 ივლისის ¹1847 ბრძანება სადავოდ არ გაუხდია.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ, როგორც მოცემული საქმის მასალებიდან, კერძოდ, სააპელაციო სასამართლოს 2006 წლის 23 მაისის სხდომის ოქმიდან (ს.ფ. 97) ირკვევა, ხსენებულ სხდომაზე ბ. ხ-ის წარმომადგენელმა აღნიშნა, რომ მისთვის და მისი მარწმუნებლისათვის საერთოდ არ გაუცნიათ ბ. ხ-ის სამსახურიდან დათხოვნის თაობაზე საქართველოს თავდაცვის მინისტრის 2005 წლის 8 ივლისის ¹1847 ბრძანება, რის გამოც ვერ შეძლეს მისი გასაჩივრება სასამართლოში, ხოლო მას შემდეგ, რაც მოპასუხემ სააპელაციო სასამართლოს წარუდგინა აღნიშნული ბრძანების ასლი, მათ მოითხოვეს დასახელებული ბრძანების ბათილად ცნობაც.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ, ვინაიდან ბ. ხ-მა პირველი ინსტანციის სასამართლოში მოითხოვა მხოლოდ საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს სამხედრო ნაწილი ¹.......-ის მეთაურის 2005 წლის 12 ივლისის ¹6 ბრძანების ბათილად ცნობა, ხოლო მას შემდეგ, რაც სააპელაციო სასამართლოს მოთხოვნით საქართველოს თავდაცვის სამინისტრომ იმავე სასამართლოში წარადგინა საქართველოს თავდაცვის მინისტრის 2005 წლის 8 ივლისის ¹1847 ბრძანების ასლი, ბ. ხ-მა დამატებით მოითხოვა საქართველოს თავდაცვის მინისტრის 2005 წლის 8 ივლისის ¹1847 ბრძანების ბათილად ცნობაც, მან, ფაქტობრივად, სააპელაციო სასამართლოში გაადიდა დავის საგანი.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 381-ე მუხლის (იმჟამად მოქმედი რედაქცია) თანახმად, დავის საგნის გადიდება სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვისას დასაშვები იყო მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ მოწინააღმდეგე მხარე თანახმა იქნებოდა ამაზე, ან სააპელაციო სასამართლო ამას მიზანშეწონილად ცნობდა.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ სააპელაციო სასამართლოს საერთოდ არ უმსჯელია ბ. ხ-ის მიერ დავის საგნის გაზრდაზე, მაშინ, როდესაც კონკრეტულ შემთხვევაში დავის საგნის გაზრდა იმჟამად დაშვებულიც იყო და მიზანშეწონილიც. საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნული ქმედებით დაარღვია ბ. ხ-ის საპროცესო უფლება დავის საგნის გაზრდის თაობაზე და, ფაქტობრივად, გააუარესა მისი მდგომარეობა. ამასთან, მოცემული საქმის მასალებით არ დასტურდება საქართველოს თავდაცვის მინისტრის 2005 წლის 8 ივლისის ¹1847 ბრძანების ასლის სააპელაციო სასამართლოში წარდგენამდე იმავე ბრძანების ბ. ხ-თვის გაცნობის ფაქტი.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 381-ე მუხლის (იმჟამად მოქმედი რედაქცია) იმპერატიული მოთხოვნა იმის თაობაზე, რომ მხარის მიერ დავის საგნის გადიდების შემთხვევაში, სასამართლოს აუცილებლად უნდა მოეხდინა აღნიშნულზე შესაბამისი საპროცესო რეაგირება.

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლში მოცემულია სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმების აბსოლუტური საფუძვლები. ხსენებული მუხლის “ე” ქვეპუნქტის თანახმად, გადაწყვეტილება ყოველთვის ჩაითვლება კანონის დარღვევით მიღებულად, თუ გადაწყვეტილება იურიდიულად არ არის საკმარისად დასაბუთებული.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასრულყოფილად განიხილა მოცემული საქმე, რის შედეგადაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილება იურიდიულად არ არის საკმარისად დასაბუთებული, რაც ხსენებული გადაწყვეტილების გაუქმების აბსოლუტური საფუძველია.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ მოცემული საქმის მისთვის დაბრუნების შემდეგ ბ. ხ-ის სასარჩელო მოთხოვნები უნდა განიხილოს შესაბამისი საპროცესო კანონით დადგენილი წესით და იმავე კანონით განსაზღვრულ ფარგლებში, რის შედეგადაც საქმეზე მიიღოს კანონიერი და დასაბუთებული გადაწყვეტილება.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ბ. ხ-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 27 ივნისის გადაწყვეტილება და მოცემული საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.