¹ბს-68-66(კ-07) 11 აპრილი, 2007 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: ნინო ქადაგიძე

ნუგზარ სხირტლაძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა გ. ჩ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 9 ნოემბრის გადაწყვეტილების გაუქმების თაობაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2005 წლის 27 ოქტომბერს გ. ჩ-ემ სასარჩელო განცხადებით მიმართა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს მოპასუხეების _ ს. ლ-ასა და ჯ. გ-ის მიმართ და ზიანის ანაზღაურება მოითხოვა.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ 1995 წლის ნოემბერში აჭარის ა/რ უშიშროების ყოფილმა მინისტრმა ი. გ-ემ სიტყვიერი დავალება მისცა იმავე სამინისტროს განყოფილების უფროსს _ ს. ლ-ას, რათა შეემოწმებინა ხელვაჩაურის რაიონის სოფელ ... მცხოვრები ლ. შ-ის საცხოვრებელი სახლის ეზო და ,,ა-ის" ტიპის კატარღის აღმოჩენის შემთხვევაში, მიეტანა იგი აჭარის ა/რ უშიშროების სამინისტროში. ს. ლ-ამ აღნიშნული დავალების შესრულება დაავალა ოპერატიულ თანამშრომელ ჯ. გ-ეს, რომელმაც სამსახურებრივი უფლებამოსილების გადამეტებით, ამოღების ოქმის შედგენის გარეშე, აღნიშნული კატარღა გადაიტანა ხსენებული სამინისტროს ეზოში. აღნიშნულიდან მეორე დღეს, მოსარჩელემ დასახელებული კატარღის საკუთრების დამადასტურებელი საბუთები ს. ლ-ას წარუდგინა და კატარღის დაბრუნება მოითხოვა, თუმცა უშედეგოდ, ს. ლ-ამ აღნიშნული საბუთები და სადავო კატარღა კანონიერ მფლობელს არ დაუბრუნა. მოგვიანებით, სადავო კატარღა გამოძიებით დაუდგენელმა პირებმა აჭარის ა/რ უშიშროების სამინისტროს ეზოდან გაიტანეს და უკანონოდ მიითვისეს, რითაც მოსარჩელეს, როგორც აჭარის ა/რ პროკურატურის მიერ ჩატარებული გამოძიებით დადგინდა, 20000 აშშ დოლარის ზიანი მიადგა, თუმცა, მოსარჩელის მტკიცებით, სადავო კატარღის ღირებულება 50000 აშშ დოლარს შეადგენდა.

აღნიშნულ ფაქტთან დაკავშირებით აღიძრა სისხლის სამართლის საქმე ს. ლ-ასა და ჯ. გ-ის მიმართ საქართველოს ძველი სისხლის სამართლის კოდექსის 187-ე მუხლის პირველი ნაწილით, რაც ითვალისწინებდა პასუხისმგებლობას ხელისუფლების ან სამსახურებრივი უფლებამოსილების გადამეტებისათვის. 2005 წლის 3 აგვისტოს აჭარის ა/რ პროკურატურის საგამოძიებო ნაწილის უფროსის მიერ გამოტანილ იქნა დადგენილება სისხლის სამართლებრივი დევნის დაწყებაზე უარის თქმის შესახებ იმ საფუძვლით, რომ, მართალია, ს. ლ-ასა და ჯ. გ-ის ქმედებაში შეინიშნებოდა ზემოთ მითითებული მუხლით გათვალისწინებული დანაშაულის ნიშნები, მაგრამ საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 71-ე მუხლის თანახმად, გასული იყო სისხლის სამართლებრივი პასუხისმგებლობის ხანდაზმულობის 2-წლიანი ვადა, ვინაიდან მითითებული დანაშაულისთვის გათვალისწინებული იყო 2 წლით თავისუფლების აღკვეთა.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ სისხლისსამართლებრივი დევნის დაწყებაზე უარის თქმის შესახებ დადგენილება არ ათავისუფლებდა მოპასუხეებს საქართველოს სამოქალაქო კანონმდებლობით გათვალისწინებული პასუხისმგებლობისაგან, ამდენად მოსარჩელემ მიყენებული ზიანის _ 50000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი 90000 ლარის მოპასუხეებისთვის დაკისრება მოითხოვა.

მოპასუხეებმა _ ს. ლ-ამ და ჯ. გ-ემ სარჩელი არ ცნეს და შესაგებელში აღნიშნეს, რომ მოსარჩელის მიერ მითითებულ ფაქტთან დაკავშირებით არ იყო ჩატარებული სრულყოფილი გამოძიება და არ იყო დადგენილი მათი ბრალეულობა, ამასთან ისინი არასათანადო მოპასუხეებს წარმოადგენდნენ, ხოლო სარჩელი ხანდაზმული იყო, ვინაიდან იმ დროს მოქმედი საქართველოს სამოქალაქო სამართლის კოდექსის (1964 წ.) 75-ე მუხლი ითვალისწინებდა უფლების დაცვის სასარჩელო ხანდაზმულობის სამწლიან ვადას, ხოლო მოსარჩელისათვის უფლების დარღვევის თაობაზე ცნობილი გახდა 1995 წელს, რასაც თვითონ მოსარჩელეც აღნიშნავდა.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2005 წლის 28 დეკემბრის გადაწყვეტილებით გ. ჩ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

აღნიშნული გადაწყვეტილება გ. ჩ-ემ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა. აპელანტმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2006 წლის 12 ივნისის განჩინებით განსახილველ საქმეში თანამოპასუხეებად საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო და აჭარის ა/რ შინაგან საქმეთა მთავარი სამმართველო ჩაებნენ. იმავე განჩინებით დადგენილ იქნა, რომ საქმე განხილული უნდა ყოფილიყო ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით, იმ საფუძვლით, რომ საქმეში მოპასუხეებად საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო და აჭარის ა/რ შინაგან საქმეთა მთავარი სამმართველო ჩაებნენ, რის გამოც საქმე განსჯადობით განსახილველად გადაეცა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატას.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 9 ნოემბრის საოქმო განჩინებით აჭარის ა/რ შინაგან საქმეთა მთავარი სამმართველო არასათანადო მოპასუხედ იქნა ცნობილი და ამოირიცხა მოპასუხეთა სიიდან.

სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვისას აპელანტმა დააზუსტა სააპელაციო საჩივარი, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით მოპასუხეებისთვის სოლიდარულად 50000 აშშ დოლარის დაკისრება მოითხოვა.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 9 ნოემბრის გადაწყვეტილებით გ. ჩ-ის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; გაუქმდა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2005 წლის 28 დეკემბრის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც გ. ჩ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა გ. ჩ-ის მოთხოვნა ჩადენილი, დანაშაულის შედეგად მიყენებული ზიანის მოპასუხეებისთვის დაკისრების შესახებ და განმარტა, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106-ე მუხლის ,,გ" ქვეპუნქტის თანახმად, მხარეები თავისუფლდებიან მტკიცებულებათა წარმოდგენისაგან ისეთი ფაქტების დასადასტურებლად, რომლებსაც, თუმცა ემყარება მათი მოთხოვნები, მაგრამ მტკიცებას არ საჭიროებენ. მოცემულ შემთხვევაში ჯ. გ-ისა და ს. ლ-ას მხრიდან მართლსაწინააღმდეგო ქმედების ჩადენა არ იყო დადასტურებული სისხლის სამართლის საქმეზე გამოტანილი, კანონიერ ძალაში შესული სასამართლოს განაჩენით, რის გამოც სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ აჭარის ა/რ პროკურატურის საგამოძიებო ნაწილის უფროსის 2005 წლის 3 აგვისტოს სისხლის სამართლის დევნის დაწყებაზე უარის თქმის შესახებ დადგენილებას არ ჰქონდა პრეიუდიციული ძალა მოცემული დავის გადაწყვეტისათვის. ამასთან, მითითებულ დადგენილებას ვერ მიეცემოდა უტყუარი მტკიცებულების ძალა, ვინაიდან დადგენილი იყო, რომ ს. ლ-ამ და ჯ. გ-ემ სამსახურებრივი უფლებამოსილების გადამეტებაში თავი დამნაშავედ არ ცნეს, მათ მხოლოდ თანხმობა განაცხადეს, რომ არ დაწყებულიყო მათ მიმართ სისხლისსამართლებრივი დევნა და ხანდამულობის ვადის გასვლის გამო შეწყვეტილიყო საქმე. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ არც სხვა მტკიცებულებით დასტურდებოდა ს. ლ-ასა და ჯ. გ-ის ბრალეულობა.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ აჭარის ა/რ უშიშროების სამინისტროს თანამშრომლების მიერ (კონკრეტული პირები დაუდგენელი იყო სამსახურებრივი მოვალეობის დარღვევამ ზიანი მიაყენა გ. ჩ-ეს, რაც საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1005-ე მუხლით იწვევდა სახელმწიფოს პასუხისმგებლობასაც, თუმცა მიუთითა, რომ გ. ჩ-ემ სასამართლოს სარჩელით 2005 წლის 27 ოქტომბერს მიმართა, სადავო კატარღა კი ლ. შ-ის საცხოვრებელი სახლის ეზოდან აჭარის ა/რ უშიშროების სამინისტროს თანამშრომლის მიერ ამოღებულ იქნა 1995 წლის ნოემბერში. ამასთან, თვით აპელანტმა მიუთითა, რომ მან მეორე დღესვე მიუტანა აჭარის ა/რ უშიშროების სამინისტროს განყოფილების უფროსს _ ს. ლ-ას სადავო კატარღის საკუთრების დამადასტურებელი საბუთები, რაც იმას მოწმობდა, რომ მოსარჩელისთვის 1995 წელს გახდა ცნობილი თავისი უფლების დარღვევის თაობაზე.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ დელიქტით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლების ხანდაზმულობის ვადა, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1008-ე მუხლის თანახმად, სამი წელი იყო, რომელიც იწყება იმ მომენტიდან, როცა დაზარალებულმა შეიტყო ზიანის ან ზიანის ანაზღაურებაზე ვალდებული პირის შესახებ. შესაბამისად, გ. ჩ-ის მიერ გაშვებული იყო სასამართლოსთვის სარჩელით მიმართვის სამწლიანი ხანდაზმულობის ვადა, რომლის ათვლაც მოცემულ შემთხვევაში 1995 წლიდან დაიწყო.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ, ვინაიდან საქმეში მოპასუხის სახით საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს ჩაბმის შედეგად საქმე განხილულ და გადაწყვეტილ იქნა ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უნდა გაუქმებულიყო და საქმეზე მიღებულიყო ახალი გადაწყვეტილება.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 9 ნოემბრის გადაწყვეტილება გ. ჩ-ემ საკასაციო წესით გაასაჩივრა. კასატორმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

კასატორი აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად დაადგინა, რომ 2005 წლის 3 აგვისტოს სისხლისსამართლებრივი დევნის დაწყებაზე უარის თქმის შესახებ დადგენილებას არ ჰქონდა პრეიუდიციული ძალა, ვინაიდან მოცემულ შემთხვევაში ს. ლ-ასა და ჯ. გ-ის მიერ დანაშაულის ჩადენის ფაქტი დადასტურებული იყო სწორედ ხსენებული დადგენილებით, ხოლო მათ მიმართ სისხლისსამართლებრივი დევნის შეწყვეტა გამოიწვია ხანდაზმულობის ვადის გასვლამ.

კასატორი განმარტავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ აჭარის ა/რ უშიშროების სამინისტროს თანამშრომლების მიერ სამსახურებრივი მოვალეობის დარღვევამ ზიანი მიაყენა გ. ჩ-ეს, რაც საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1005-ე მუხლის თანახმად იწვევს სახელმწიფოს პასუხისმგებლობასაც. კასატორი მიუთითებს, რომ სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა საპროცესო ნორმების დარღვევით, არასწორად განმარტა კანონი, რის შედეგადაც საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება მიიღო.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2007 წლის 5 თებერვლის განჩინებით, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული გ. ჩ-ის საკასაციო საჩივარი; მხარეებს მიეცათ უფლება, 2007 წლის 5 თებერვლის განჩინების ჩაბარებიდან 14 დღის ვადაში წარმოედგინათ მოსაზრება, თუ რამდენად იყო დასაშვები განსახილველად საკასაციო საჩივარი ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით. ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული დასაშვებობის შემოწმება განისაზღვრა 2007 წლის 11 აპრილამდე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ გ. ჩ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ პირობებს, როგორიცაა: ა. საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რამაც არსებითად იმოქმედა საქმის შედეგზე და განაპირობა არასწორი გადაწყვეტილების გამოტანა. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ ეწინააღმდეგება ამ კატეგორიის დავებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებულ პრაქტიკას.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ამდენად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს _ წარმატების პერსპექტივა.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. გ. ჩ-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 9 ნოემბრის გადაწყვეტილება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.