ბს-689-661(კ-08) 23 დეკემბერი, 2008 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თავმჯდომარე ლევან მურუსიძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: ნუგზარ სხირტლაძე

პაატა სილაგაძე

სხდომის მდივანი _ გულნარა ილინა

კასატორი (მოპასუხე) _ სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო, წარმომადგენელი _ ზ. ლ.-ი

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) _ სს “...-ი”, წარმომადგენელი _ ა. კ.-ი

მესამე პირი _ ქ. თბილისის მერია

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 13 მარტის გადაწყვეტილება

სარჩელის საგანი _ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა, ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2007 წლის 12 მარტს სს “...-მ” სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხე სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიმართ.

სასარჩელო განცხადებაში აღნიშნული იყო, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1995 წლის 22 ივნისის ¹12.29.495 დადგენილებით მიღებულ იქნა მიწათსარგებლობის კომისიის წინადადება და დაკმაყოფილდა ...-ის კომბინატის თხოვნა ...-ის ¹1-ში მის მიერ ფაქტობრივად დაკავებული ტერიტორიის დამაგრების შესახებ. “იურიდიული პირების ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმის შეცვლასა და ხელახალ რეგისტრაციასთან დაკავშირებით, მუნიციპალიტეტის კაბინეტის დადგენილებებში ნაწილობრივი ცვლილებების შეტანის შესახებ” ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1997 წლის 4 სექტემბრის ¹18.21.1102 დადგენილებით ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1995 წლის 22 ივნისის ¹12.29.495 დადგენილებაში შეტანილ იქნა ცვლილებები და სს “...-ს”, როგორც ...-ის კომბინატის სამართალმემკვიდრეს, დაუმაგრდა მის მიერ ფაქტობრივად დაკავებული 11,85 ჰა მიწის ნაკვეთი ...-ის ¹1-ში. 2000 წლის 30 მარტს “ფიზიკური პირებისა და კერძო სამართლის იურიდიული პირების სარგებლობაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის კერძო საკუთრებად გამოცხადების შესახებ” საქართველოს კანონის, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1997 წლის 4 სექტემბრის ¹18.21.1102 დადგენილების, საქართველოს რესპუბლიკის სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს 1994 წლის 18 ივლისის ¹03.08.40 დადგენილების, საქართველოს სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს 2000 წლის 23 მარტის ¹06-202/70 წერილისა და ქ. თბილისის ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროს მიერ 2000 წლის 28 მარტს გაცემული ¹24-735 ცნობის საფუძველზე, სს “...-სთვის” გამოყოფილი მიწის ნაკვეთიდან 35053 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე რეგისტრირებულ იქნა სს “...-ის” საკუთრების უფლება საჯარო რეესტრში.

მოსარჩელის განმარტებით, 2001 წლის 4 მარტს სს “...-სა” და ქ. თბილისის მერიას შორის დაიდო იჯარის ხელშეკრულება ქ. თბილისში, ...-ის ¹1-ში მდებარე დანარჩენ _ 76091 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთზე და 2003 წლის 9 იანვარს აღნიშნული იჯარის ხელშეკრულება რეგისტრირებულ იქნა საჯარო რეესტრში. 2006 წლის 28 დეკემბერს სს “...-მა” განცხადებით მიმართა შესაბამის სარეგისტრაციო სამსახურს და მოითხოვა ქ. თბილისში, ...-ის ¹1-ში მდებარე 76091 კვ.მ მიწის ნაკვეთის მის საკუთრებაში აღრიცხვა. 2007 წლის 11 იანვარს შესაბამისმა სარეგისტრაციო სამსახურმა სს “...-ს” გადასცა ¹0119-048610 გადაწყვეტილება სს “...-ის” განცხადების განხილვის ვადის დინების შეჩერების შესახებ, რომელშიც მიუთითა, რომ 18 კალენდარული დღის ვადაში წარსადგენი იყო უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლების დამდგენი დოკუმენტი, ხოლო მისი წარუდგენლობის შემთხვევაში, ხსენებული განცხადება დარჩებოდა განუხილველი. დასახელებული გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის მოთხოვნით 2007 წლის 16 იანვარს სს “...-მა” შეიტანა ადმინისტრაციული საჩივარი საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში. საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურმა 2007 წლის 12 თებერვლის ¹01/11-661/59/ბ წერილით სს “...-ს” უარი უთხრა მის სახელზე უძრავი ქონების რეგისტრაციაზე იმ მოტივით, რომ “ფიზიკური პირებისა და კერძო სამართლის იურიდიული პირების სარგებლობაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის კერძო საკუთრებად გამოცხადების შესახებ” საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, კერძო საკუთრების უფლება ენიჭებოდა საქართველოს მოქალაქეს და საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად რეგისტრირებულ კერძო სამართლის იურიდიულ პირს იმ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთზე, რომელიც მათ ამ კანონის ამოქმედებამდე მიწის საკუთრების დამადასტურებელი საბუთით ჰქონდათ გამოყოფილი. სადავო უძრავი ქონება სს “...-ს” გადაეცა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1995 და 1997 წლების შესაბამისი დადგენილებებით.

მოსარჩელის მტკიცებით, რაც შეეხებოდა ზემოაღნიშნული კანონის მე-3 მუხლის მე-3 და მე-4 პუნქტებს, რომელთა თანახმად, თუ ფიზიკური ან კერძო სამართლის იურიდიული პირი არ გადაიხდიდა ამ კანონით დადგენილ ერთჯერად საზღაურს, იგი ვალდებული იყო, 1999 წლის 31 დეკემბრამდე მიწის ნაკვეთი გაეფორმებინა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით დადგენილი სარგებლობის ფორმით (იჯარა, აღნაგობა, უზუფრუქტი, გირავნობა), 2001 წლის 4 მარტს ამ კანონის მიხედვით, სს “...-მა” გააფორმა იჯარის ხელშეკრულება მის სარგებლობაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე და 2003 წელს კანონის მოთხოვნათა დაცვით, დაარეგისტრირა იგი საჯარო რეესტრში. “ფიზიკური პირებისა და კერძო სამართლის იურიდიული პირების სარგებლობაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის კერძო საკუთრებად გამოცხადების შესახებ” საქართველოს კანონით განსაზღვრული იყო ერთჯერადი საზღაურის გადახდისთანავე მიწაზე საკუთრების უფლების მინიჭება. ამ კანონის ნორმების საფუძველზე უთხრა მოსარჩელეს უარი საჯარო რეესტრმა რეგისტრაციაზე, რითაც, მოსარჩელის მოსაზრებით, უხეშად დაირღვა კანონი და მისი, როგორც ქონების შემძენის, კანონიერი ინტერესები უფლების საჯარო რეესტრში რეგისტრაციაზე. სს “...-ს” მის მფლობელობაში არსებულ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთზე გააჩნდა მიწის სარგებლობის დამადასტურებელი საბუთი.

მოსარჩელის განმარტებით, არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის პირველადი რეგისტრაცია წარმოებდა მიწით სარგებლობის უფლების დამადასტურებელი საბუთის საფუძველზე, რომელიც ოფიციალურად იყო აღრიცხული ან გაცემული რაიმე შესაბამისი სამსახურის მიერ. ამ შემთხვევაში, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1995 წლის შესაბამისი დადგენილების საფუძველზე იყო გაცემული ზემოაღნიშნული მიწის ფართი. “სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის მართვისა და განკარგვის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-15 მუხლის მე-2 პუნქტის “ა” ქვეპუნქტში პირდაპირ იყო მითითებული, რომ ამ პირობების შეუსრულებლობის შემთხვევაში, პირები იხდიდნენ ჯარიმას მათ სარგებლობაში არსებული მიწის ნაკვეთის წლიური გადასახადის ოდენობით. სს “...-მა” შესაბამის სარეგისტრაციო სამსახურს წარუდგინა მიწის გადასახადის შესახებ ცნობა, კერძოდ, 2006 წლის 27 დეკემბერს გაორმაგებული თანხის გადახდის თაობაზე ¹54 საგადასახადო დავალება და ¹01/101/684 ცნობა სახელმწიფოს მიმართ სს “...-ის” დავალიანების არარსებობის შესახებ.

მოსარჩელის მტკიცებით, ამ შემთხვევაში სახეზე არ იყო “უძრავ ქონებაზე უფლების რეგისტრაციის შესახებ” საქართველოს კანონის 24-ე მუხლით განსაზღვრული სარეგისტრაციო წარმოებაზე უარის თქმის არც ერთი საფუძველი.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ მოითხოვა საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2007 წლის 12 თებერვლის ¹01/11-661/59/ბ წერილის ბათილად ცნობა და ქ. თბილისში, ...-ის ¹1-ში მდებარე 76091 კვ.მ მიწის ნაკვეთის სს “...-ის” სახელზე საკუთრების უფლებით რეგისტრაციის საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურისთვის დავალება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 3 მაისის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე, მოცემულ საქმეში მესამე პირად ჩაბმულ იქნა ქ. თბილისის მერია.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 11 ივნისის გადაწყვეტილებით სს “...-ს” უარი ეთქვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე.

საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1995 წლის 22 ივნისის ¹12.29.495 დადგენილებით მიღებულ იქნა მიწათსარგებლობის კომისიის წინადადება და დაკმაყოფილდა ...-ის კომბინატის თხოვნა ...-ის ¹1-ში მის მიერ ფაქტობრივად დაკავებული ტერიტორიის დამაგრების შესახებ. “იურიდიული პირების ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმის შეცვლასა და ხელახალ რეგისტრაციასთან დაკავშირებით, მუნიციპალიტეტის კაბინეტის დადგენილებებში ნაწილობრივი ცვლილებების შეტანის შესახებ” ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1997 წლის 4 სექტემბრის ¹18.21.1102 დადგენილების თანახმად, ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმის შეცვლასა და ხელახალ რეგისტრაციასთან დაკავშირებით, შეტანილ იქნა ცვლილება ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1995 წლის 22 ივნისის ¹12.29.495 დადგენილებაში და სს “...-ს”, როგორც თბილისის ...-ის კომბინატის სამართალმემკვიდრეს, დაუმაგრდა მის მიერ დაკავებული 11,85 ჰა მიწის ნაკვეთი ...-ის ¹1-ში. 2000 წლის 30 მარტს საჯარო რეესტრიდან გაცემული ამონაწერით დასტურდებოდა, რომ “ფიზიკური პირებისა და კერძო სამართლის იურიდიული პირების სარგებლობაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის კერძო საკუთრებად გამოცხადების შესახებ” საქართველოს კანონის, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1997 წლის 4 სექტემბრის ¹18.21.1102 დადგენილების, საქართველოს რესპუბლიკის სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს 1994 წლის 18 ივლისის ¹03.08.40 დადგენილების, საქართველოს სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს 2000 წლის 23 მარტის ¹06-202/70 წერილისა და ქ. თბილისის ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროს მიერ 2000 წლის 28 მარტს გაცემული ¹24-735 ცნობის საფუძველზე, 35053 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე რეგისტრირებულ იქნა სს “...-ის” საკუთრების უფლება საჯარო რეესტრში.

საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2001 წლის 4 მარტს სს “...-სა” და ქ. თბილისის მთავრობას შორის დაიდო იჯარის ხელშეკრულება ქ. თბილისში, ...-ის ¹1-ში მდებარე 76091 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთზე. ხსენებული იჯარის ხელშეკრულების ვადად განისაზღვრა 30 წელი, ხოლო ამ ხელშეკრულების სამართლებრივ საფუძვლად მიეთითა საქართველოს კონსტიტუციაზე, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსზე, “არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის მართვისა და განკარგვის შესახებ” საქართველოს კანონზე, “მიწის რეგისტრაციის შესახებ” საქართველოს კანონზე, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1997 წლის 4 სექტემბრის ¹18.21.1102 დადგენილებასა და საქართველოს სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს 2000 წლის 23 მარტის ¹06-202/70 წერილზე. 2006 წლის 28 დეკემბერს სს “...-მა” განცხადებით მიმართა შესაბამის სარეგისტრაციო სამსახურს და მოითხოვა “ფიზიკური პირებისა და კერძო სამართლის იურიდიული პირების სარგებლობაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის კერძო საკუთრებად გამოცხადების შესახებ” საქართველოს კანონის თანახმად, ქ. თბილისში, ...-ის ¹1-ში მდებარე 76091 კვ.მ მიწის ნაკვეთის მის საკუთრებაში აღრიცხვა.

საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ “ფიზიკური პირებისა და კერძო სამართლის იურიდიული პირების სარგებლობაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის კერძო საკუთრებად გამოცხადების შესახებ” საქართველოს კანონის თანახმად, არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის კერძო საკუთრებად გამოცხადება ნიშნავდა ფიზიკური პირებისა და კერძო სამართლის იურიდიული პირებისათვის მათ სარგებლობაში არსებულ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწაზე კერძო საკუთრების უფლების მინიჭებას, ხოლო სარგებლობაში არსებული მიწის ნაკვეთი გულისხმობდა დადგენილი წესით ფიზიკური პირების ან კერძო სამართლის იურიდიული პირებისათვის გამოყოფილ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთს, მიწის გამოყოფის დადგენილი წესი კი _ მიწით მოსარგებლისათვის არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის გამოყოფის დროისათვის მოქმედი კანონმდებლობით განსაზღვრულ მიწის გამოყოფის წესს. გამოყოფილი მიწა გულისხმობდა ფიზიკური პირების ან კერძო სამართლის იურიდიული პირებისათვის მიწით სარგებლობის უფლების დამადასტურებელი საბუთით განსაზღვრული ფორმით სარგებლობაში გადაცემულ მიწას. ამ კანონის მიზნებისათვის, მიწით სარგებლობის უფლების დამადასტურებელი საბუთი იყო ამ კანონის ამოქმედებამდე დადგენილი წესით, რომელიმე შესაბამისი სამსახურის მიერ გაცემული მიწის ნაკვეთის მიმაგრების აქტი ან მიწის ნაკვეთის გეგმა ან სათანადო წესით დამოწმებული ასლი.

საქალაქო სასამართლომ უდავოდ დადგენილად მიიჩნია ის გარემოება, რომ მოსარჩელესა და ადგილობრივი მმართველობის ორგანოს შორის საიჯარო ხელშეკრულება ქ. თბილისში, ...-ის ¹1-ში მდებარე 76091 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე დაიდო 2001 წლის 4 მარტს, ხოლო “ფიზიკური პირებისა და კერძო სამართლის იურიდიული პირების სარგებლობაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის კერძო საკუთრებად გამოცხადების შესახებ” საქართველოს კანონი მიღებულ იქნა 1998 წლის 28 ოქტომბერს, რომელიც ვრცელდებოდა ამ კანონის მიღებამდე არსებულ სამართლებრივ ურთიერთობებზე, ხოლო მიწით სარგებლობის უფლების დამადასტურებელ საბუთად მიიჩნეოდა ამ კანონის ამოქმედებამდე დადგენილი წესით, რომელიმე შესაბამისი სამსახურის მიერ გაცემული მიწის ნაკვეთის მიმაგრების აქტი ან მიწის ნაკვეთის გეგმა ან სათანადო წესით დამოწმებული ასლი, ამავე კანონის მე-3 მუხლის მე-4 პუნქტის თანახმად კი, თუ ფიზიკური პირი ან კერძო სამართლის იურიდიული პირი არ გადაიხდიდა ამ კანონით დადგენილ ერთჯერად საზღაურს, იგი ვალდებული იყო, 1999 წლის 31 დეკემბრამდე მიწის ნაკვეთი გაეფორმებინა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით დადგენილი სარგებლობის (იჯარა, აღნაგობა, უზუფრუქტი, ქირავნობა) ფორმით. ამ მუხლის მე-2 და მე-3 პუნქტებით განსაზღვრული ერთჯერადი საზღაურის გადახდისთანავე მას მიენიჭებოდა მიწაზე კერძო საკუთრების უფლება.

საქალაქო სასამართლომ ასევე დადგენილად მიიჩნია, რომ 2000 წლის 30 მარტს სს “...-ის” მიერ, მისთვის გამოყოფილი მიწის ნაკვეთიდან 35053 კვ.მ ფართზე, განხორციელდა საკუთრების უფლების რეგისტრაცია, ხოლო მიწის ნაკვეთის დანარჩენ ფართზე მოსარჩელის მიერ ვერ იქნა შესრულებული ზემოაღნიშნული კანონის მოთხოვნები, რაც საფუძველი გახდებოდა მისი საკუთრების უფლებით რეგისტრაციისა. რაც შეეხებოდა 2001 წლის 4 მარტს სს “...-სა” და ქ. თბილისის მთავრობას შორის დადებულ იჯარის ხელშეკრულებას, მის სამართლებრივ საფუძველს წარმოადგენდა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი და “სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის მართვისა და განკარგვის შესახებ” საქართველოს კანონი. 2007 წლის 22 ივნისამდე მოქმედი “სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის მართვისა და განკარგვის შესახებ” საქართველოს კანონი, რომელიც მიღებულ იქნა 1998 წლის 28 ოქტომბერს, აწესრიგებდა სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის მართვისა და განკარგვის საკითხებს და განსაზღვრავდა იმ სახელმწიფო ორგანოთა კომპეტენციას, რომლებიც სახელმწიფო მიწის განკარგვასთან დაკავშირებულ ურთიერთობებში წარმოადგენდა სახელმწიფოს. სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწების განკარგვის შეზღუდვებს აწესებდა ხსენებული კანონის მე-3 მუხლი, კერძოდ, იგი განსაზღვრავდა იმ წესს, რომლის მიხედვითაც სარგებლობაში ან საკუთრებაში განიკარგებოდა სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთი. “სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის მართვისა და განკარგვის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-4 პუნქტის თანახმად, სახელმწიფო მიწა სარგებლობაში ან საკუთრებაში განიკარგებოდა კონკურსის, აუქციონის ან პირდაპირი განკარგვის წესით, ხოლო ამავე მუხლის მე-8 პუნქტის მიხედვით, სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული მიწის პირდაპირი წესით განკარგვის საკითხს წყვეტდა საქართველოს პრეზიდენტი. ზემოაღნიშნული ნორმების ანალიზის საფუძველზე, საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელის მოთხოვნა იყო უსაფუძვლო.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 11 ივნისის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა სს “...-მა”, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 13 მარტის გადაწყვეტილებით სს “...-ის” სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 11 ივნისის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც სს “...-ის” სასარჩელო განცხადება დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად, ბათილად იქნა ცნობილი საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2007 წლის 12 თებერვლის ¹01/11-661/59/ბ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი და მასვე დაევალა, საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ, ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა, იმავე გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლიდან ერთი თვის ვადაში.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მიღებისას პირველი ინსტანციის სასამართლომ დაარღვია საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის მოთხოვნები, კერძოდ, არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, არასწორად განმარტა კანონი, ასევე დაარღვია ამავე კოდექსის 394-ე მუხლის “ე” ქვეპუნქტი _ ხსენებული გადაწყვეტილება იურიდიულად არ იყო საკმარისად დასაბუთებული, რაც მისი გაუქმების აბსოლუტურ საფუძველს წარმოადგენდა.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ გამოკვლეული ფაქტობრივი გარემოებები, მიუთითა მათზე და ამასთან, აღნიშნა, რომ, მართალია, ქ. თბილისის მერიასა და სს “...-ს” შორის 2001 წლის 4 მარტის ხელშეკრულებას საფუძვლად დაედო “არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის მართვისა და განკარგვის შესახებ” და “მიწის რეგისტრაციის შესახებ” საქართველოს კანონები, თუმცა იმავდროულად, ხსენებული ხელშეკრულების სამართლებრივ საფუძვლად მიეთითა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1997 წლის 4 სექტემბრის დადგენილებაზე, რომლითაც სს “...-ს” დაუმაგრდა მის მიერ დაკავებული, ქ. თბილისში, ...-ის ¹1-ში მდებარე 11,85 ჰა მიწის ნაკვეთი.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ 2001 წლის 4 მარტის ხელშეკრულების დადებისას და პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილების გამოტანისას მოქმედი “სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის მართვისა და განკარგვის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის დეფინიციით, ამ კანონის რეგულირების სფეროს განეკუთვნებოდა სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის მართვა და განკარგვა. ამ კანონის პირველი მუხლის “ბ” ქვეპუნქტის თანახმად, განკარგვა, ამ კანონის მიზნებისათვის, ნიშნავდა სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ფიზიკური და იურიდიული პირებისათვის საკუთრებაში ან სარგებლობაში გადაცემას, ხოლო ამავე კანონის მე-3 მუხლის მე-4 პუნქტის მიხედვით, სახელმწიფო მიწა სარგებლობაში ან საკუთრებაში განიკარგებოდა კონკურსის, აუქციონის ან პირდაპირი განკარგვის წესით. “სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის მართვისა და განკარგვის შესახებ” საქართველოს კანონი მიღებულ იქნა 1998 წლის 28 ოქტომბერს. ამ კანონის მე-14 მუხლის თავდაპირველი რედაქციის თანახმად, ამავე კანონის მე-14 მუხლის მე-4 პუნქტით განისაზღვრა, რომ ამ კანონის მოქმედება არ უნდა გავრცელებულიყო მიწის ნაკვეთებზე, რომლებიც “ფიზიკური პირებისა და კერძო სამართლის იურიდიული პირების სარგებლობაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის კერძო საკუთრებად გამოცხადების შესახებ” საქართველოს კანონის საფუძველზე, გადავიდა კერძო საკუთრებაში. 1999 წლის 22 ივნისის ¹2294 კანონით მითითებულ მუხლში განხორციელებული ცვლილების მიხედვით, სიტყვები _ “გადავიდა კერძო საკუთრებაში” შეიცვალა სიტყვებით _ “ექვემდებარება კერძო საკუთრებაში გადაცემას”.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე აღნიშნა, რომ “სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის მართვისა და განკარგვის შესახებ” საქართველოს კანონი ცალსახად ადგენდა ამ კანონის მიზნებისათვის მიწის განკარგვის წესს, რომლითაც არ მომხდარა სს “...-ის” მიერ მიწაზე სარგებლობის უფლების მოპოვება (კონკურსი, აუქციონი, პირდაპირი მიყიდვა). ამასთან, მითითებული კანონის მე-14 მუხლის მე-4 პუნქტით განისაზღვრა მიწის ნაკვეთები, რომლებზეც აღნიშნული კანონის მოქმედება არ უნდა გავრცელებულიყო. კანონმდებელმა ასეთად მიიჩნია ის მიწის ნაკვეთები, რომლებიც მოქცეული იყო “ფიზიკური პირებისა და კერძო სამართლის იურიდიული პირების სარგებლობაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის კერძო საკუთრებად გამოცხადების შესახებ” საქართველოს კანონის სამართლებრივი რეგულირების სფეროში.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ თბილისის ...-ის კომბინატმა, ხოლო შემდგომ, მისმა სამართალმემკვიდრე სს “...-მა” მიწაზე სარგებლობის უფლება მოიპოვეს ჯერ 1995 წლის 22 ივნისის შესაბამისი დადგენილებით, ხოლო შემდეგ მითითებულ დადგენილებაში ცვლილების შეტანის საფუძველზე _ 1997 წლის 4 სექტემბერს, ანუ “ფიზიკური პირებისა და კერძო სამართლის იურიდიული პირების სარგებლობაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის კერძო საკუთრებად გამოცხადების შესახებ” და “სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის მართვისა და განკარგვის შესახებ” საქართველოს კანონების მიღებამდე. “ფიზიკური პირებისა და კერძო სამართლის იურიდიული პირების სარგებლობაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის კერძო საკუთრებად გამოცხადების შესახებ” საქართველოს კანონი მიღებულ იქნა 1998 წლის 28 ოქტომბერს, რომლითაც განისაზღვრა, რომ ეს კანონი აწესრიგებდა ფიზიკური პირებისა და კერძო სამართლის იურიდიული პირების სარგებლობაში არსებულ სახელმწიფო საკუთრების არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწაზე კერძო საკუთრების უფლების მინიჭებასთან დაკავშირებულ საკითხებს. ამავე კანონის მე-3 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, მიწაზე კერძო საკუთრების უფლება ენიჭებოდათ საქართველოს მოქალაქეს და საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად რეგისტრირებულ კერძო სამართლის იურიდიულ პირს იმ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთებზე, რომლებიც ამ კანონის ამოქმედებამდე მათ მიწით სარგებლობის დამადასტურებელი საბუთით ჰქონდათ გამოყოფილი.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე დადგენილად მიიჩნია, რომ სს “...-ს” სადავო მიწის ნაკვეთი იმჟამად ადგილობრივი მმართველობის ორგანოს მიერ სარგებლობის დამადასტურებელი საბუთით ჰქონდა გამოყოფილი, რაც სადავოდ არ გაუხდია მიწის განმკარგავს და შესაბამისად, ქ. თბილისის მერიასა და სს “...-ს” შორის გაფორმდა საიჯარო ხელშეკრულება, სწორედ ამ კანონის ამოქმედებამდე მიღებული მიწით სარგებლობის დამადასტურებელი საბუთის და არა “სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის მართვისა და განკარგვის შესახებ” საქართველოს კანონის საფუძველზე, როგორც ეს საიჯარო ხელშეკრულებაში იქნა არასწორად მითითებული, რასაც თავისთავად, არ შეიძლებოდა გამოეწვია მიწით სარგებლობის ფაქტობრივი თუ სამართლებრივი საფუძვლის შეცვლა.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ “ფიზიკური პირებისა და კერძო სამართლის იურიდიული პირების სარგებლობაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის კერძო საკუთრებად გამოცხადების შესახებ” საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-3 პუნქტის თანახმად, ამ მუხლის მე-2 პუნქტით დაწესებული ერთჯერადი საზღაური გადაიხდებოდა 1998 წლის 31 დეკემბრამდე. ამ ვადის გასვლის შემდეგ ერთჯერადი საზღაური ორმაგდებოდა. კანონის მითითებული ნორმა, სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, არ იძლეოდა ნორმის იმგვარად ინტერპრეტაციის საშუალებას, რომ თუკი მიწით მოსარგებლე 1998 წლის 31 დეკემბრამდე ვერ გადაიხდიდა დაწესებულ ერთჯერად საზღაურს, მის მიმართ ავტომატურ რეჟიმში ამოქმედდებოდა “სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის მართვისა და განკარგვის შესახებ” საქართველოს კანონი, რომელიც სულ სხვა სამართლებრივ რეჟიმში აქცევდა მიწათმოსარგებლეს და თავად მიწის განმკარგველს, რაც კანონის არასწორ განმარტებას წარმოადგენდა, რადგან “ფიზიკური პირებისა და კერძო სამართლის იურიდიული პირების სარგებლობაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის კერძო საკუთრებად გამოცხადების შესახებ” საქართველოს კანონით დადგენილი ერთჯერადი საზღაურის დადგენილ ვადაში გადაუხდელობის შემთხვევაში, ამ ვადის გასვლის შემდეგ ერთჯერადი საზღაური ორმაგდებოდა, რომლის გადახდის შემდეგ მიწით მოსარგებლე ამავე კანონით დადგენილი წესით, მოიპოვებდა მიწაზე საკუთრების უფლებას. ამასთან, საგულისხმო იყო ის გარემოებაც, რომ სს “...-მა”, მითითებული კანონის მე-3 მუხლის მე-4 პუნქტის მოთხოვნათა შესაბამისად, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით დადგენილი წესით, გააფორმა საიჯარო ხელშეკრულება, რომლის დროსაც ქ. თბილისის მერიას სადავოდ არ გაუხდია ხელშეკრულების გაფორმების ვადა (1999 წლის 31 დეკემბრამდე), აღნიშნულის შემდეგ კი, მიწით მოსარგებლის მიმართ ამოქმედდა ხსენებული კანონის მე-3 მუხლის მე-4 პუნქტის დათქმა _ “ამ მუხლის მე-2 და მე-3 პუნქტებით განსაზღვრული ერთჯერადი საზღაურის გადახდისთანავე მას მიენიჭებოდა მიწაზე კერძო საკუთრების უფლება” და არა _ “სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის მართვისა და განკარგვის შესახებ” საქართველოს კანონი.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე აღნიშნა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების მიღებისას არ უმსჯელია საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2007 წლის 12 თებერვლის ¹01/11-661/59/ბ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობის საკითხზე, რაც სარჩელის, დავის საგანს წარმოადგენდა. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ აღნიშნული წარმოადგენდა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებულ საპროცესო ნორმის დარღვევას.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლის თანახმად, სასამართლოში ადმინისტრაციული დავის საგანი შეიძლებოდა ყოფილიყო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის შესაბამისობა საქართველოს კანონმდებლობასთან და ადმინისტრაციული ორგანოს ვალდებულება ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის თაობაზე. ამავე კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის მიხედვით, თუ სასამართლო მიიჩნევდა, რომ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი გამოცემული იყო საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების გარეშე, იგი უფლებამოსილი იყო, სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად, ბათილად ეცნო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი და ადმინისტრაციული ორგანოსთვის დაევალებინა, ამ გარემოებათა გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ, გამოეცა ახალი. სასამართლო ამ გადაწყვეტილებას მიიღებდა, თუ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობისათვის არსებობდა მხარის გადაუდებელი კანონიერი ინტერესი. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ამ შემთხვევაში, გასაჩივრებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობისათვის მოსარჩელეს გააჩნდა კანონიერი ინტერესი.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე მიიჩნია, რომ მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ 2007 წლის 12 თებერვლის ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემისას გამოკვლეული არ ყოფილა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებები, კერძოდ, სს “...-ი” წარმოადგენდა “ფიზიკური პირებისა და კერძო სამართლის იურიდიული პირების სარგებლობაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის კერძო საკუთრებად გამოცხადების შესახებ” საქართველოს კანონის, თუ “სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის მართვისა და განკარგვის შესახებ” საქართველოს კანონის სამართალსუბიექტს, გადახდილი ჰქონდა თუ არა სს “...-ს” მიწის ერთჯერადი საზღაურის ორმაგი ოდენობა (საქმის მასალებში წარმოდგენილი 2006 წლის 27 დეკემბრის ¹54 საგადასახადო დავალების თანახმად, სს “...-ს” გადახდილი ჰქონდა მიწის რენტის (პრივატიზაციის) საზღაური _ (11413,65X2) 22827,30 ლარი) და “უძრავ ნივთებზე უფლებათა რეგისტრაციის შესახებ” საქართველოს კანონის რომელი მოთხოვნები იქნა დარღვეული სს “...-ის” მიერ.

ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება მიაპყრო იმ გარემოებას, რომ “სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის მართვისა და განკარგვის შესახებ” საქართველოს კანონი, სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოში დავის განხილვის დროისათვის, ძალადაკარგული იყო 2007 წლის 22 ივნისის ¹5049-Iს კანონით, ხოლო “ფიზიკური პირებისა და კერძო სამართლის იურიდიული პირების სარგებლობაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის კერძო საკუთრებად გამოცხადების შესახებ” საქართველოს კანონი ძალადაკარგული იყო “ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების წესისა და საკუთრების უფლების მოწმობის ფორმის დამტკიცების შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 15 სექტემბრის ¹525 ბრძანებულების ამოქმედებისთანავე, რომლის მე-3 მუხლით განისაზღვრა იმ მიწის ნაკვეთების კატეგორია, რომლებიც ექვემდებარებოდა საკუთრების უფლების აღიარებას, მათ შორის, მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთები.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია და აღნიშნა, რომ მხარეებს სადავოდ არ გაუხდიათ ის გარემოება, რომ სს “...-ს” ქ. თბილისში, ...-ის ¹1-ში მდებარე მიწის ნაკვეთი ჰქონდა მართლზომიერ მფლობელობაში, რომელიც საქართველოს პრეზიდენტის ზემოთ მითითებული ნორმატიული აქტის საფუძველზე, ექვემდებარებოდა სახელმწიფოს მიერ მის საკუთრებად აღიარებას და შესაბამისად, მის სამართლებრივ რეგისტრაციას ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის სახით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 13 მარტის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულმა სააგენტომ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

კასატორის განმარტებით, სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში სააპელაციო სასამართლოს მიერ გაგზავნილი სააპელაციო საჩივრის ასლი შევიდა 2008 წლის 18 თებერვალს, ხოლო სასამართლო უწყება სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს არ მიუღია, ანუ სააპელაციო სასამართლოს სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოსთვის არ უცნობებია საქმის განხილვის თარიღი, რითაც დაირღვა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 70-78-ე მუხლებით დადგენილი წესი. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოსთვის არ იყო ცნობილი სააპელაციო საჩივრის განხილვის თარიღი და ხსენებულ სააგენტოს არ მიეცა საშუალება, მონაწილეობა მიეღო საქმის განხილვაში, რაც საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის “ბ” ქვეპუნქტის თანახმად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების აბსოლუტური საფუძველია.

კასატორი აღნიშნავს, რომ გასაჩივრებული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მომზადების პროცესში სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიერ საფუძვლიანად იქნა შესწავლილი, როგორც ქ. თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურში არსებული სარეგისტრაციო წარმოების მასალები, ისე სს “...-ის” საჩივარი და მიღებულ იქნა მართლზომიერი და მიზანშეწონილი გადაწყვეტილება. სადავო აქტი დაფუძნებულია მისი მიღების დროს მოქმედ კანონმდებლობაზე, აგრეთვე, იმ გარემოებებზე, ფაქტებზე, მტკიცებულებებზე და არგუმენტებზე, რომლებიც წარმოდგენილი, გამოკვლეული და შესწავლილ იქნა ადმინისტრაციული წარმოების დროს. გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში აღნიშნულია, რომ 2001 წლის 4 მარტს გაფორმებული იჯარის ხელშეკრულება უკანონოა, რადგან მასში არ უნდა ყოფილიყო მითითებული “სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის მართვისა და განკარგვის შესახებ” საქართველოს კანონი. მიუხედავად იმისა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, ხსენებული ხელშეკრულება უკანონოა, იგი არავის გაუუქმებია და მის საფუძველზე, 2003 წლის 9 იანვარს საჯარო რეესტრში განხორციელდა იჯარის რეგისტრაცია. აღნიშნულიდან გამომდინარე, უძრავ ნივთზე, რომელზეც საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული იყო იჯარა, ვერ გავრცელდებოდა “ფიზიკური პირებისა და კერძო სამართლის იურიდიული პირების სარგებლობაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის კერძო საკუთრებად გამოცხადების შესახებ” საქართველოს კანონი.

კასატორის განმარტებით, სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო მიწის ნაკვეთების (უძრავი ნივთების) რეგისტრაციაში გატარებას არ აწარმოებს. სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო აწარმოებს უძრავ ნივთებზე უფლებების (საკუთრება, იპოთეკა, აღნაგობა, უზუფრუქტი, სერვიტუტი, ქირავნობა, ქვექირავნობა, იჯარა, ქვეიჯარა, თხოვება), ყადაღისა და საგადასახადო გირავნობის/იპოთეკის საჯარო რეესტრში რეგისტრაციას. აღნიშნული უფლებების რეგისტრაცია წარმოებს სამოქალაქო გარიგებების შედეგად შედგენილი ან შესაბამისი უფლებამოსილი ორგანოების მიერ მიღებული უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტების საფუძველზე და მათ შესაბამისად. სააპელაციო სასამართლომ ამ საქმეზე (სადაც მოპასუხე მხარეს წარმოადგენს სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო და არა ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოს შესაბამისი კომისია) გამოტანილ გადაწყვეტილებაში დადგენილად მიიჩნია და აღნიშნა, რომ მხარეებს სადავოდ არ გაუხდიათ ის გარემოება, რომ სს “...-ს” ქ. თბილისში, ...-ის ¹1-ში მდებარე მიწის ნაკვეთი აქვს მართლზომიერ მფლობელობაში, რომელიც “ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების წესისა და საკუთრების უფლების მოწმობის ფორმის დამტკიცების შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 15 სექტემბრის ¹525 ბრძანებულების საფუძველზე, ექვემდებარება სახელმწიფოს მიერ მის საკუთრებად აღიარებას და შესაბამისად, მის სამართლებრივ რეგისტრაციას ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემით. სასამართლოს აღნიშნული მსჯელობაც არ გამომდინარეობს კანონმდებლობიდან, არსებული ფაქტობრივი საფუძვლებიდან და არ შეესაბამება რეალობას, რადგან სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო არ არის ის ორგანო, რომელსაც გააჩნია უძრავ ნივთზე უფლების დამადასტურებელი საბუთის მიღებისა და გაცემის უფლებამოსილება. უფლების რეგისტრაციის თაობაზე მარეგისტრირებელი ორგანო მართლაც იღებს წერილობით გადაწყვეტილებას, ანუ გამოსცემს ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს, მაგრამ საქართველოს პრეზიდენტის შესაბამისი ბრძანებულების საფუძველზე, მიწის ნაკვეთებზე პირთა საკუთრების უფლების აღიარებას ახორციელებენ ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოების შესაბამისი კომისიები და არა სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო, რისთვისაც სს “...-მა” უნდა მიმართოს ქ. თბილისის ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოს ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორის მტკიცებით, სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, არასწორად განმარტა ისინი და სრულიად უსაფუძვლოდ, საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების გარეშე მიიჩნია გასაჩივრებული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი უკანონოდ.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2008 წლის 12 სექტემბრის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს საკასაციო საჩივარი; მხარეებს მიეცათ უფლება, 2008 წლის 12 სექტემბრის განჩინების ჩაბარებიდან 14 დღის ვადაში წარმოედგინათ მოსაზრება, თუ რამდენად იყო დასაშვები განსახილველად საკასაციო საჩივარი საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2008 წლის 24 ნოემბრის განჩინებით სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნა დასაშვებად საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის “ა” ქვეპუნქტით და მისი განხილვა დაინიშნა 2008 წლის 16 დეკემბერს, 12.00 საათზე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო გაეცნო საქმის მასალებს, მოისმინა მხარეთა ახსნა-განმარტებანი, შეამოწმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება-დასაბუთებულობა, წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობა და მიაჩნია, რომ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქმის მასალებში ასახულ შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე: ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1995 წლის 22 ივნისის ¹12.29.495 დადგენილებით მიღებულ იქნა მიწათსარგებლობის კომისიის წინადადება და დაკმაყოფილდა ...-ის კომბინატის თხოვნა ...-ის ¹1-ში მის მიერ ფაქტობრივად დაკავებული ტერიტორიის დამაგრების შესახებ (ს.ფ. 23). “იურიდიული პირების ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმის შეცვლასა და ხელახალ რეგისტრაციასთან დაკავშირებით, მუნიციპალიტეტის კაბინეტის დადგენილებებში ნაწილობრივი ცვლილებების შეტანის შესახებ” ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1997 წლის 4 სექტემბრის ¹18.21.1102 დადგენილების თანახმად, ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმის შეცვლასა და ხელახალ რეგისტრაციასთან დაკავშირებით, შეტანილ იქნა ცვლილება ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1995 წლის 22 ივნისის ¹12.29.495 დადგენილებაში და სს “...-ს”, როგორც თბილისის ...-ის კომბინატის სამართალმემკვიდრეს, დაუმაგრდა მის მიერ დაკავებული 11,85 ჰა მიწის ნაკვეთი ...-ის ¹1-ში (ს.ფ. 20-22). 2000 წლის 30 მარტს საჯარო რეესტრიდან გაცემული ამონაწერის თანახმად, “ფიზიკური პირებისა და კერძო სამართლის იურიდიული პირების სარგებლობაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის კერძო საკუთრებად გამოცხადების შესახებ” საქართველოს კანონის, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1997 წლის 4 სექტემბრის ¹18.21.1102 დადგენილების, საქართველოს რესპუბლიკის სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს 1994 წლის 18 ივლისის ¹03.08.40 დადგენილების, საქართველოს სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს 2000 წლის 23 მარტის ¹06-202/70 წერილისა და ქ. თბილისის ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროს მიერ 2000 წლის 28 მარტს გაცემული ¹24-735 ცნობის საფუძველზე, 35053 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე რეგისტრირებულ იქნა სს “...-ის” საკუთრების უფლება საჯარო რეესტრში (ს.ფ. 19). 2001 წლის 4 მარტს სს “...-სა” და ქ. თბილისის მთავრობას შორის დაიდო იჯარის ხელშეკრულება ქ. თბილისში, ...-ის ¹1-ში მდებარე 76091 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთზე, ხოლო ხსენებული იჯარის ხელშეკრულების ვადად განისაზღვრა 30 წელი, ამ ხელშეკრულების სამართლებრივ საფუძვლად კი მიეთითა საქართველოს კონსტიტუციაზე, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსზე, “არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის მართვისა და განკარგვის შესახებ” საქართველოს კანონზე, “მიწის რეგისტრაციის შესახებ” საქართველოს კანონზე, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1997 წლის 4 სექტემბრის ¹18.21.1102 დადგენილებასა და საქართველოს სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს 2000 წლის 23 მარტის ¹06-202/70 წერილზე (ს.ფ. 9-11). 2006 წლის 28 დეკემბერს სს “...-მა” განცხადებით მიმართა თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურს და მოითხოვა “ფიზიკური პირებისა და კერძო სამართლის იურიდიული პირების სარგებლობაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის კერძო საკუთრებად გამოცხადების შესახებ” საქართველოს კანონის თანახმად, ქ. თბილისში, ...-ის ¹1-ში მდებარე 76091 კვ.მ მიწის ნაკვეთის მის საკუთრებაში აღრიცხვა (ს.ფ. 31). 2007 წლის 16 იანვარს სს “...-მა” შეიტანა ადმინისტრაციული საჩივარი საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში და მოითხოვა მისი განცხადების განხილვის ვადის შეჩერების შესახებ სამგორი-ნაძალადევის სექტორის სახელმწიფო რეგისტრატორის 2007 წლის 1 ოქტომბრის ¹0119-048610 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა (ს.ფ. 32-36). საჯარო რეესტრის ეროვნულმა სააგენტომ 2007 წლის 12 თებერვლის ¹01/11-661/59/ბ წერილით სს “...-ს” უარი უთხრა ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე _ მის სახელზე უძრავი ქონების რეგისტრაციაზე იმ მოტივით, რომ “ფიზიკური პირებისა და კერძო სამართლის იურიდიული პირების სარგებლობაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის კერძო საკუთრებად გამოცხადების შესახებ” საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, კერძო საკუთრების უფლება ენიჭებოდა საქართველოს მოქალაქეს და საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად რეგისტრირებულ კერძო სამართლის იურიდიულ პირს იმ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთებზე, რომლებიც მათ ამ კანონის ამოქმედებამდე მიწის საკუთრების დამადასტურებელი საბუთით ჰქონდათ გამოყოფილი, სს “...-ს” კი არ ჰქონდა აღნიშნული კანონით გათვალისწინებული ვალდებულება და შესაბამისად, მასზე ვერ გავრცელდებოდა “ფიზიკური პირებისა და კერძო სამართლის იურიდიული პირების სარგებლობაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის კერძო საკუთრებად გამოცხადების შესახებ” საქართველოს კანონი (ს.ფ. 15-17).

საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ სასამართლო უწყება სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს არ მიუღია და სააპელაციო სასამართლოს სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოსთვის არ უცნობებია საქმის განხილვის თარიღი, რითაც დაირღვა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 70-78-ე მუხლებით დადგენილი წესი, სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოსთვის არ იყო ცნობილი სააპელაციო საჩივრის განხილვის თარიღი და ხსენებულ სააგენტოს არ მიეცა საშუალება, მონაწილეობა მიეღო საქმის განხილვაში, რაც საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის “ბ” ქვეპუნქტის თანახმად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების აბსოლუტური საფუძველია.

ამასთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქმის მასალებში წარმოდგენილ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის რეესტრზე (ს.ფ. 116), რომლის მიხედვითაც, ამ საქმის მხარეებს, მათ შორის, სს “...-ს” ჯერ კიდევ 2008 წლის 14 თებერვალს გაეგზავნა 2008 წლის 13 მარტს, 14.30 საათზე დანიშნული სასამართლო სხდომის უწყება და მოწინააღმდეგე მხარის სააპელაციო საჩივრის ასლი, ხოლო აღნიშნული გზავნილი სს “...-ს” ჩაჰბარდა 2008 წლის 19 თებერვალს, რაც დასტურდება საფოსტო გზავნილების ჩაბარების შესახებ შეტყობინების ბარათით (ს.ფ. 120), რომელშიც სიტყვა-სიტყვით არის მითითებული ამ გზავნილის შემცველობაზე _ უწყება და სააპელაციო საჩივარი და ამავე შეტყობინებაზე დასმულია სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მრგვალი ბეჭედი. აქედან გამომდინარე, მართალია, სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს წარმომადგენელი არ გამოცხადდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 13 მარტის სხდომაზე, მაგრამ ის გარემოება, რომ ამ სააგენტოსთვის არ იყო ცნობილი ხსენებული სასამართლო სხდომის თაობაზე, მოცემული საქმის მასალებით არ დასტურდება.

გარდა ამისა, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე, რომლის თანახმად, თუ სასამართლო მიიჩნევს, რომ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი გამოცემულია საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის გარემოების გამოკვლევისა და შეფასების გარეშე, იგი უფლებამოსილია, სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად, ბათილად ცნოს ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი და დაავალოს ადმინისტრაციულ ორგანოს, ამ გარემოებათა გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ გამოსცეს ახალი. სასამართლო ამ გადაწყვეტილებას იღებს, თუ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობისათვის არსებობს მხარის გადაუდებელი კანონიერი ინტერესი.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილით რეგლამენტირებული საპროცესო ნორმის გამოყენებისას სასამართლომ უნდა დაასაბუთოს, თუ რატომ არის მისთვის შეუძლებელი საქმის გარემოებების გამოკვლევა და სადავო საკითხის არსებითად გადაწყვეტა საქმეზე დასაბუთებული გადაწყვეტილების მიღებით, ასევე _ ის გარემოება, რომ კონკრეტული გარემოებების გამოკვლევა და შეფასება შესაბამისი ადმინისტრაციული ორგანოს დისკრეციულ უფლებამოსილებას წარმოადგენს, რის გამოც სასამართლო მოკლებულია შესაძლებლობას, გამოიკვლიოს და სათანადოდ შეაფასოს საქმის გარემოებები, რომ აღნიშნულით იგი შესაძლებელია შეიჭრას მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოს დისკრეციულ უფლებამოსილებაში. ამდენად, დაუშვებელია ზემოთ მოყვანილი დასაბუთების გარეშე, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის ნორმის საპროცესო რეალიზება _ ადმინისტრაციული ორგანოსთვის ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალება.

საკასაციო სასამართლო ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლომ, ერთი მხრივ, დადგენილად მიიჩნია პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ გამოკვლეული ფაქტობრივი გარემოებები და მიუთითა მათზე, ხოლო, მეორე მხრივ, ისე გამოიყენა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილი, სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად, ბათილად ცნო საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2007 წლის 12 თებერვლის ¹01/11-661/59/ბ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი და ამავე სააგენტოს ისე დაავალა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ, ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა, იმავე გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლიდან ერთი თვის ვადაში, რომ არ დაუსაბუთებია, თუ რატომ იყო აუცილებელი საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის ნორმის გამოყენება და რატომ იყო სააპელაციო სასამართლოსთვის შეუძლებელი, თვითონ გამოეკვლია საქმის გარემოებები და სადავო საკითხის არსებითად გადაწყვეტით, საქმეზე დასაბუთებული გადაწყვეტილება მიეღო, ასევე _ თუ რატომ განეკუთვნებოდა კონკრეტული გარემოებების გამოკვლევა და შეფასება მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოს დისკრეციულ უფლებამოსილებას. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ 2007 წლის 12 თებერვლის ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემისას გამოკვლეული არ ყოფილა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებები, კერძოდ, სს “...-ი” წარმოადგენდა “ფიზიკური პირებისა და კერძო სამართლის იურიდიული პირების სარგებლობაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის კერძო საკუთრებად გამოცხადების შესახებ” საქართველოს კანონის, თუ “სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის მართვისა და განკარგვის შესახებ” საქართველოს კანონის სამართალსუბიექტს, გადახდილი ჰქონდა თუ არა სს “...-ს” მიწის ერთჯერადი საზღაურის ორმაგი ოდენობა და “უძრავ ნივთებზე უფლებათა რეგისტრაციის შესახებ” საქართველოს კანონის რომელი მოთხოვნები იქნა დარღვეული სს “...-ის” მიერ. სააპელაციო სასამართლოს საერთოდ არ მიუთითებია იმაზე, შედიოდა თუ არა დასახელებული გარემოებების გამოკვლევა-შეფასება სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს დისკრეციულ უფლებამოსილებაში. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ, მიუხედავად მისი მხრიდან სადავო საკითხის გადაუწყვეტლობისა, აღნიშნა, რომ მხარეებს სადავოდ არ გაუხდიათ ის გარემოება, რომ სს “...-ს” ქ. თბილისში, ...-ის ¹1-ში მდებარე მიწის ნაკვეთი ჰქონდა მართლზომიერ მფლობელობაში, რომელიც საქართველოს პრეზიდენტის ნორმატიული აქტის _ “ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების წესისა და საკუთრების უფლების მოწმობის ფორმის დამტკიცების შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 15 სექტემბრის ¹525 ბრძანებულების საფუძველზე, ექვემდებარებოდა სახელმწიფოს მიერ მის საკუთრებად აღიარებას და შესაბამისად, მის სამართლებრივ რეგისტრაციას ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის სახით.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის “ე¹” ქვეპუნქტზე, რომლის თანახმად, გადაწყვეტილება ყოველთვის ჩაითვლება კანონის დარღვევით მიღებულად, თუ გადაწყვეტილების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ამ შემთხვევაში სახეზეა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის “ე¹” ქვეპუნქტით გათვალისწინებული, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების აბსოლუტური საფუძველი _ ხსენებული გადაწყვეტილების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია.

ამდენად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ თუ სააპელაციო სასამართლო მოცემული საქმის ხელახლა განხილვისას საჭიროდ მიიჩნევს სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად, მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოსთვის ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალებას, მან უნდა დაასაბუთოს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის საპროცესო ნორმის გამოყენება და საქმეზე მიიღოს დასაბუთებული გადაწყვეტილება, ხოლო წინააღმდეგ შემთხვევაში, საქმის გარემოებათა ყოველმხრივი და სრულყოფილი გამოკვლევა-შეფასების შედეგად, თვითონ გადაწყვიტოს სადავო საკითხი და საქმეზე მიიღოს დასაბუთებული განჩინება.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 13 მარტის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 13 მარტის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

3. სასამართლო ხარჯების საკითხი გადაწყდეს საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებისას;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.