¹ბს-698-664(2კ-07) 20 დეკემბერი, 2007წ.

თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის

საქმეთა პალატამ

შემადგენლობით:

ლალი ლაზარაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მაია ვაჩაძე, ნუგზარ სხირტლაძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, შეამოწმა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და ფოთის საგადასახდო ინსპექციის საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საკითხი ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 28 მაისის გადაწყვეტილებაზე

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2006 წლის 25 ოქტომბერს ინდივიდუალურმა მეწარმე ნ. ხ.-მ სასარჩელო განცხადებით მიმართა ფოთის საქალაქო სასამართლოს მოპასუხეების _ ფოთის საგადასახადო ინსპექციისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა ფოთის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 2 აგვისტოს ¹04-02/485 საგადასახადო მოთხოვნის ბათილად ცნობა, საგადასახადო სერია აა 70 ¹067436 და ¹081059 ანგარიშ-ფაქტურებით განხორციელებული ჩათვლების აღდგენა და გაუქმებული დღგ-ს ჩათვლასთან დაკავშირებული საურავის გაუქმება.

სასარჩელო მოთხოვნის საფუძვლები მდგომარეობდა შემდეგში:

მოსარჩელე, როგორც ინდმეწარმე, 2003 წლის თებერვლიდან გადამხდელად რეგისტრირებული იყო ზუგდიდის საოლქო საგადასახადო ინსპექციაში. მისი საქმიანობის საგანს შეადგენდა სასურსათო პროდუქციის (ფქვილი, შაქარი) შეძენა და შემდგომი რაელიზაცია. 2006 წლის 2 აგვისტოს ფოთის საგადასახდო ინსპექციის საგადასახადო მოთხოვნით ¹04-02/485 ი/მ ,,ნ. ხ.-ს’’ გადასახდელად დაეკისრა სხვადასხვა სახის გადასახადები, კერძოდ: დღგ _ ძირითადი თანხა 4720.80 ლარი, საურავი _ 4383.53 ლარი, საშემოსავლო _ ძირითადი თანხა 154.48 ლარი, საურავი _ 43.50 ლარი, სოციალური _ ძირითადი თანხა 789.22 ლარი, საურავი _ 371.33 ლარი, ეკონომიკური საქმიანობის გადასახადი _ ძირითადი თანხა 49.00 ლარი, საურავი _ 35.10 ლარი და მიწა-არასასოფლო _ ძირითადი თანხა 109.36 ლარი, საურავი _ 130.30 ლარი. სულ დარიცხულმა გადასახადმა შეადგინა ძირითადი თანხა _ 5822.86 ლარი, საურავი _ 4963.76 ლარი.

2006 წლის 25 აგვისტოს აღნიშნულ ფაქტთან დაკავშირებით მოსარჩელის მიერ ფოთის საგადასახადო ინსპექციაში წარდგენილ იქნა შესაგებელი, რომლითაც იგი მოითხოვდა, განემარტათ, თუ რის საფუძველზე მოხდა საგადასახადო მოთხოვნაში აღნიშნული თანხების დაანგარიშება. 2006 წლის 18 სექტემბრის ¹712 ბრძანებით შესაგებელი არ დაკმაყოფილდა. საგადასახადო ინსპექციაში მოსარჩელისათვის ცნობილი გახდა, რომ საგადასახადო მოთხოვნის საფუძველს წარმოადგენდა 2003 წელს დღგ-ს ანგარიშ-ფაქტურებით განხორციელებული ჩათვლების გაუქმება.

2003 წელს ი/მ ,,ნ. ხ.-მ” აჭარის ა/რ-ის საგადასახადო ინსპექციაში რეგისტრირებულ შპს ,,ლ.-სგან” შეიძინა სხვადასხვა დასახელების საქონელი და შესაბამისად გამოწერილ იქნა მკაცრი აღრიცხვის საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურები სერია აა-70 ¹067436 და ¹081059. აღნიშნული საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების გამოწერა, თანხის აჭარის ა/რ-ის ბიუჯეტში ჩარიცხვა და ბათუმის საგადასახადო ინსპექციაში მათი წარდგენა მოხდა კანონის სრული დაცვით. მოსარჩელის განმარტებით, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის შესაბამისად ჩათვლილი დღგ-ს თანხები საგადასახადო ორგანოს მიერ უკანონოდ იქნა გაუქმებული (ს.ფ. 2-3).

მოპასუხე ფოთის საგადასახადო ინსპექციის წარმომადგენელმა სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ საქონლის მიმწოდებელს ანგარიშსწორება ბიუჯეტთან არ აქვს კანონშესაბამისად მოხდენილი, შესაბამისად, არ არსებობს დღგ-ს ჩათვლის საფუძველი, ხოლო რაც შეეხება საშემოსავლო, სოციალური, ეკონომიკური საქმიანობისა და მიწის გადასახადის ნაწილში თანხების დარიცხვას იგი განხორციელებულია საგადასახადო კოდექსის 68-ე მუხლის შესაბამისად, მოსარჩელის მიერ წარდგენილი დეკლარაციების საფუძველზე.

ფოთის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 22 ნოემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ: ი/მ ,,ნ. ხ.-ს” განხორციელებულად ჩაეთვალა დღგ-ს გადასახდელი თანხა _ 4720.80 ლარი და ასევე განთავისუფლდა აღნიშნულ თანხაზე დარიცხული საურავის _ 4383.53 ლარის გადახდისაგან. აღნიშნულ ნაწილში ბათილად იქნა ცნობილი ფოთის საგადასახადო ინსპექციის ¹04-02-485 საგადასახადო მოთხოვნა, ხოლო სასარჩელო მოთხოვნის დანარჩენი ნაწილის დაკმაყოფილებაზე მოსარჩელეს უარი ეთქვა უსაფუძვლობის გამო.

ფოთის საქალაქო სასამართლომ გადაწყვეტილება შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებსა და სამართლებრივ საფუძვლებს დაამყარა:

სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ის გარემოება, რომ ი/მ ,,ნ. ხ.-მ” 2003 წლის განმავლობაში აჭარის ა/რ-ის საგადასახადო ინსპექციაში რეგისტრირებული შპს ,,ლ.-სგან” ნამდვილად შეიძინა სხვადასხვა დასახელების საქონელი, რაზედაც გამოიწერა შესაბამისი ანგარიშ-ფაქტურები სერია აა-70 ¹067436 და ¹081059.

2006 წლის 18 აგვისტოს ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის მიერ გაცემული ცნობით დასტურდებოდა, რომ აღნიშნული ანგარიშ-ფაქტურები ჩაბარებულია საგადასახადო ინსპექციაში და ბიუჯეტთან ანგარიშსწორება ნაწარმოებია. სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელეს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლით გათვალისწინებული ვალდებულება ბიუჯეტის მიმართ შესრულებული აქვს, ხოლო ის გარემოება, რომ აღნიშნული დღგ-ს თანხა სახელმწიფო ბიუჯეტის ეროვნული ბანკის შესაბამის ანგარიშზე არ არის მოხვედრილი, არ წარმოადგენს დღგ-ს ჩათვლების გაუქმების საფუძველს.

ამასთანავე სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელეს კანონიერად წარედგინა საგადასახადო მოთხოვნა საშემოსავლო, სოციალური, ეკონომიკური საქმიანობისა და მიწის გადასახადის ნაწილში, რამდენადაც აღნიშნული გადასახადის დარიცხვა განხორციელდა საგადასახადო კოდექსის 68-ე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად, მის მიერ საგადასახადო ორგანოში წარდგენილი დეკლარაციების საფუძველზე. მოსარჩელე მხარემ ვერ შეძლო სასამართლოსათვის წარედგინა დამადასტურებელი მტკიცებულება იმის თაობაზე, რომ მას აღნიშნული გადასახადები ნამდვილად გადახდილი ჰქონდა. სასამართლომ მიიჩნია, რომ ამ ნაწილში მოსარჩელის მოთხოვნა არ ექვემდებარება დაკმაყოფილებას (ს.ფ.44-47).

ფოთის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 22 ნოემბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ფოთის საგადასახადო ინსპექციამ და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტმა, რომლებმაც მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა. მათი მითითებით, საქართველოს ბიუჯეტში თანხა ჩარიცხულად ჩაითვლება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ იგი ასახულია ეროვნული ბანკის მიერ გახსნილ სახაზინო ანგარიშზე. წინააღმდეგ შემთხვევაში საგადასახადო კოდექსით განსაზღვრული დღგ-ს ჩათვლის განხორციელება საქართველოს ბიუჯეტიდან თანხების დაბრუნების ტოლფასია, რაც პრაქტიკულად შეუძლებელს ხდის იმ თანხებზე ჩათვლების განხორციელებას, რომლებიც არ მოხვედრილა სახელმწიფო ბიუჯეტის ეროვნულ ბანკში გახსნილ სახაზინო ანგარიშზე (ს.ფ. 51-52, 56-59).

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 28 მაისის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივრები დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ. ფოთის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 22 ნოემბრის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება. ი/მ ,,ნ. ხ.-ს” სასარჩელო განცხადება დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ. მოსარჩელეს განხორციელებულად ჩაეთვალა გადასახდელი დღგ-ს თანხა სერია აა-70 ¹067436 და ¹081059 ანგარიშ-ფაქტურების მიხედვით, შესაბამისად, 1700 ლარისა და 1690 ლარის, ჯამში _ 3390 ლარის ოდენობით და მოსარჩელე გათავისუფლდა აღნიშნულ თანხაზე დარიცხული საურავისაგან. ბათილად იქნა ცნობილი ფოთის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 2 აგვისტოს ¹04-02/485 საგადასახადო მოთხოვნა დღგ-ს თანხის _ 3390 ლარისა და შესაბამისი საურავის ნაწილში.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ანგარიშ-ფაქტურებით სერია აა-70 ¹067436 და ¹081059 საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად დღგ-ს ჩათვლას გადახდილი თანხა ექვემდებარება. სააპელაციო სასამართლომ ასევე დაადგინა, რომ მოსარჩელისათვის მიწოდებულ საქონელზე მიმწოდებელს დღგ გადახდილი აქვს.

სააპელაციო სასამართლომ ამასთანავე აღნიშნა, რომ საქმის სააპელაციო წესით განხილვისას საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-4-ე, მე-19 მუხლების შესაბამისად შემოწმებულ იქნა საკითხი 2006 წლის 2 აგვისტოს ფოთის საგადასახადო ინსპექციის ¹04-02-485 საგადასახადო მოთხოვნაში დღგ-ს ძირითადი თანხის _ 4720.80 ლარის და შესაბამისი საურავის _ 4383.53 ლარის წარმოშობის თაობაზე და გაირკვა, რომ მოსარჩელის მიერ საგადასახადო ინსპექციაში თავად იქნა წარდგენილი დღგ-ს ყოველთვიური დეკლარაციები, სადაც ნაჩვენებია თანხები: 153, 173, 305, 323, 334, 120 ლარი რაც ჯამში შეადგენს 1408 ლარს.

აღნიშნულიდან გამომდინარე სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელის მოთხოვნა ზემოხსენებული ანგარიშ-ფაქტურების მიმართ, კერძოდ დღგ-ს ძირითადი თანხის _ 3390 ლარისა და დარიცხული საურავის ნაწილში უნდა დაკმაყოფილდეს, ხოლო დანარჩენი ნაწილის დაკმაყოფილებაზე უარი უნდა ეთქვას უსაფუძვლობის გამო (ს.ფ. 93-99).

სააპელაციო სასამართლოს აღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ფოთის საგადასახადო ინსპექციამ და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურმა, რომლებმაც მოითხოვეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა. კასატორები მიუთითებენ, რომ განხორციელებული ოპერაციის (საქონლის მიწოდების) დროს, როდესაც მოხდა დამატებული ღირებულების გადასახადით დასაბეგრი ოპერაციის წარმოება, გადასახადის თანხის გადახდა განისაზღვრებოდა საქართველოს კანონით ,,საბიუჯეტო სისტემისა და საბიუჯეტო უფლებამოსილებათა შესახებ”. აღნიშნული კანონის მე-9 მუხლი განსაზღვრავს, რომ საბიუჯეტო სისტემის ყველა რგოლის შემოსავალი ფორმირდება საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობითა და ამ კანონით განსაზღვრული წესით. ბიუჯეტის ყველა შემოსავალი უნდა აისახოს ერობნულ ბანკში გახსნილ სახაზინო ანგარიშზე. საქმეში არ ფიგურირებს შპს ,,ლ.-ის” მიერ სადავოდ მიჩნეული საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურებით ბიუჯეტის კუთვნილი დღგ-ს გადასახდელი თანხების გადახდის დამადასტურებელი მტკიცებულებები და სააპელაციო სასამართლომ მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი ცნობები უსაფუძვლოდ ჩათვალა დღგ-ს თანხების სახელმწიფო ბიუჯეტში გადახდილად აღიარებისათვის საკმარისად (ს.ფ. 106-108, 116-118).

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და ფოთის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ არის დასაშვები, შემდეგ გარემოებათა გამო:

ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების ამომწურავ პირობებს, როგორიცაა: ა. საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის შედეგზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რამაც არსებითად იმოქმედა საქმის შედეგზე და განაპირობა არასწორი გადაწყვეტილების გამოტანა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ამ კატეგორიის დავებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკას.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და ფოთის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივრები არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და ფოთის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.