¹ბს-703-669(2კ-07) 20 დეკემბერი, 2007წ.

თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის

საქმეთა პალატამ

შემადგენლობით:

ლალი ლაზარაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მაია ვაჩაძე, ნუგზარ სხირტლაძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, შეამოწმა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და ფოთის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საკითხი ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 23 მაისის გადაწყვეტილებაზე

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2006 წლის 6 ოქტომბერს ინდივიდუალურმა მეწარმე ვ. ქ.-მ სასარჩელო განცხადებით მიმართა ფოთის საქალაქო სასამართლოს მოპასუხეების _ ფოთის საგადასახადო ინსპექციისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა ფოთის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 20 ივლისის ¹04-02/466 საგადასახადო მოთხოვნის დარიცხული საურავების ნაწილში ბათილად ცნობა, საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურებით სერია აა-69 ¹003551, ¹003999; სერია აა-70 ¹070122, ¹076326, ¹076375 განხორციელებული დღგ-ს ჩათვლების აღდგენა და დღგ-ს ჩათვლასთან დაკავშირებული საურავების გაუქმება.

სასარჩელო მოთხოვნის საფუძვლები მდგომარეობდა შემდეგში:

მოსარჩელე, როგორც ინდმეწარმე, 2002 წლის ნოემბრიდან გადამხდელად რეგისტრირებული იყო ზუგდიდის საოლქო საგადასახადო ინსპექციაში. მისი საქმიანობის საგანს შეადგენდა სასურსათო პროდუქციის (ფქვილი, შაქარი) შეძენა და შემდგომი რაელიზაცია. 2006 წლის 1 აგვისტოს ფოთის საგადასახდო ინსპექციის ¹04-02/466 საგადასახადო მოთხოვნით ი/მ ,,ვ. ქ.-ს” გადასახდელად დაეკისრა სხვადასხვა სახის გადასახადები, კერძოდ: დღგ _ ძირითადი თანხა 4659.76 ლარი, საურავი _ 8444.89 ლარი, საშემოსავლო _ ძირითადი თანხა 1465.52 ლარი, საურავი _ 381.34 ლარი, სოციალური _ ძირითადი თანხა 2237.0 ლარი, საურავი _ 973.92 ლარი და ეკონომიკური საქმიანობის გადასახადი _ ძირითადი თანხა 127.00 ლარი, საურავი _ 120.69 ლარი. სულ დარიცხულმა გადასახადმა შეადგინა ძირითადი თანხა _ 8489.28 ლარი, საურავი _ 9920.84 ლარი.

2006 წლის 7 აგვისტოს აღნიშნულ ფაქტთან დაკავშირებით მოსარჩელის მიერ ფოთის საგადასახადო ინსპექციაში წარდგენილ იქნა შესაგებელი, რომლითაც იგი მოითხოვდა განმარტებას, თუ რის საფუძველზე მოხდა საგადასახადო მოთხოვნაში აღნიშნული თანხების დაანგარიშება. 2006 წლის 11 აგვისტოს ფოთის საგადასახადო ინსპექციის პასუხით მოსარჩელის შესაგებელი არ დაკმაყოფილდა, რის საფუძვლად დასახელდა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 147-ე მუხლის მე-2, მე-3 და მე-4 ნაწილები. აღნიშნული საკითხების გარკვევის მიზნით და ინფორმაციის მისაღებად მას ეთხოვა გამოცხადებულიყო საგადასახადო ინსპექციის გადამხდელთა მომსახურების სამმართველოში. საგადასახადო ინსპექციაში მოსარჩელისათვის ცნობილი გახდა, რომ საგადასახადო მოთხოვნის საფუძველს წარმოადგენდა 2003 წელს დღგ-ს ანგარიშფაქტურებით განხორციელებული ჩათვლების გაუქმება.

2003 წელს ი/მ ,,ვ. ქ.-მ” აჭარის ა/რ-ის საგადასახადო ინსპექციაში რეგისტრირებულ შპს ,,ჯ.-სგან” ანგარიშ-ფაქტურებით: სერია აა-69 ¹003551 და ¹003999, ხოლო შპს ,,ბათუმის საბითუმო სავაჭრო ბაზისაგან” ანგარიშ-ფაქტურებით: სერია აა-70 ¹070122, ¹076326 და ¹076375 შეიძინა სხვადასხვა დასახელების საქონელი და შესაბამისად გამოწერილ იქნა საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურები. აღნიშნული საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების გამოწერა, თანხის აჭარის ა/რ-ის ბიუჯეტში ჩარიცხვა და ბათუმის საგადასახადო ინსპექციაში მათი წარდგენა მოხდა კანონის სრული დაცვით. მოსარჩელის განმარტებით, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის შესაბამისად ჩათვლილი დღგ-ს თანხები საგადასახადო ორგანოს მიერ უკანონოდ იქნა გაუქმებული (ს.ფ. 2-3).

მოპასუხე ფოთის საგადასახადო ინსპექციისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის წარმომადგენლებმა სარჩელი არ ცნეს და განმარტეს, რომ საქონლის მიმწოდებელს ანგარიშსწორება ბიუჯეტთან არ აქვს კანონშესაბამისად განხორციელებული, შესაბამისად არ არსებობს დღგ-ს ჩათვლის საფუძველი.

ფოთის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 22 ნოემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა. ი/მ ,,ვ. ქ.-ს” განხორციელებულად ჩაეთვალა დღგ-ს გადასახდელი თანხა _ 8489.28 ლარის ოდენობით. ბათილად იქნა ცნობილი ფოთის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 20 ივლისის ¹04-02-466 საგადასახადო მოთხოვნა დღგ-ს ძირითადი თანხის _ 4659.76 ლარისა და საურავის _ 8444.89 ლარის ნაწილში.

ფოთის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებსა და სამართლებრივ საფუძვლებს დაემყარა:

სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ის გარემოება, რომ ი/მ ,,ვ. ქ.-მ” 2003 წლის განმავლობაში აჭარის ა/რ-ის საგადასახადო ინსპექციაში რეგისტრირებული შპს ,,ჯ.-ასა” და შპს ,,ბ.-სგან” ნამდვილად შეიძინა სხვადასხვა დასახელების საქონელი, რაზედაც გამოწერილ იქნა შესაბამისი ანგარიშ-ფაქტურები: სერია აა-69 ¹003551, ¹003999, სერია აა-70 ¹076375, ¹076326 და ¹070122.

2006 წლის 19 ივლისსა და 29 სექტემბერს ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის მიერ გაცემული ცნობებით დადასტურებულია, რომ აღნიშნული ანგარიშ-ფაქტურები ჩაბარებულია საგადასახადო ინსპექციაში და ბიუჯეტთან ანგარიშსწორება ნაწარმოებია. სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელეს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლით გათვალისწინებული ვალდებულება ბიუჯეტის მიმართ შესრულებული აქვს, ხოლო ის გარემოება, რომ აღნიშნული დღგ-ს თანხა სახელმწიფო ბიუჯეტის ეროვნული ბანკის შესაბამის ანგარიშზე არ არის მოხვედრილი, არ წარმოადგენს დღგ-ს ჩათვლების გაუქმების საფუძველს. ,,საბიუჯეტო სისტემისა და საბიუჯეტო უფლებამოსილებათა შესახებ” საქართველოს კანონის მე-6 მუხლის თანახმად, საქართველოს საბიუჯეტო სისტემა მოიცავს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტს, აფხაზეთისა და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკების ბიუჯეტებსა და საქართველოს სხვა კატეგორიის ერთეულების ბიუჯეტს. ფოთის საგადასახადო ინსპექციის მიერ 2006 წლის 22 ნოემბერს გაცემული ცნობით დგინდება, რომ საქართველოს საგადასახადო დეპარტამენტის წერილის საფუძველზე დამატებითი ღირებულების გადასახადში გაუქმებულ იქნა შემდეგი ანგარიშ-ფაქტურები: სერია აა-69 ¹003551, ¹003999, სერია აა-70 ¹076375, ¹076326 და ¹070122. ანგარიშ-ფაქტურების შესაბამისად დღგ-ს თანხა შეადგენს 8639 ლარს. აღნიშნული დღგ-ს თანხა მოსარჩელეს ზემოაღნიშნული მოტივებით უნდა ჩაეთვალოს განხორციელებულად (ს.ფ. 70-73).

ფოთის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 22 ნოემბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ფოთის საგადასახადო ინსპექციამ და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტმა, რომლებმაც მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა. მათი მითითებით, საქართველოს ბიუჯეტში თანხა ჩარიცხულად ჩაითვლება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ იგი აისახება ეროვნული ბანკის მიერ გახსნილ სახაზინო ანგარიშზე. წინააღმდეგ შემთხვევაში საგადასახადო კოდექსით განსაზღვრული დღგ-ს ჩათვლის განხორციელება საქართველოს ბიუჯეტიდან თანხების დაბრუნების ტოლფასია, რაც პრაქტიკულად შეუძლებელს ხდის იმ თანხებზე ჩათვლების განხორციელებას, რომლებიც არ მოხვედრილა სახელმწიფო ბიუჯეტის ეროვნულ ბანკში გახსნილ სახაზინო ანგარიშზე. განხორციელებული ოპერაციის (საქონლის მიწოდების) დროს, როდესაც მოხდა დამატებული ღირებულების გადასახადით დასაბეგრი ოპერაციის წარმოება, მოქმედებდა საქართველოს კანონი ,,საბიუჯეტო სისტემისა და საბიუჯეტო უფლებამოსილებათა შესახებ”. აღნიშნული კანონის მე-9 მუხლი განსაზღვრავს, რომ საბიუჯეტო სისტემის ყველა რგოლის შემოსავალი ფორმირდება საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობითა და ამ კანონით განსაზღვრული წესით. ბიუჯეტის ყველა შემოსავალი უნდა აისახოს ეროვნულ ბანკში გახსნილ სახაზინო ანგარიშზე (ს.ფ. 77-78, 82-85).

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 23 მაისის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივრები დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ. გაუქმდა ფოთის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 22 ნოემბრის გადაწყვეტილება და სააპელაციო პალატის მიერ მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება. ი/მ ,,ვ. ქ.-ის” სასარჩელო განცხადება დაკმაყოფილდა. მოსარჩელეს განხორციელებულად ჩაეთვალა გადასახდელი დღგ-ს თანხა 8639 ლარის ოდენობით. ბათილად იქნა ცნობილი ფოთის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 20 ივლისის ¹04-02-466 საგადასახადო მოთხოვნა დღგ-ს ძირითადი თანხის _ 4659.76 ლარისა და საურავის _ 8444.89 ლარის ნაწილში.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ანგარიშ-ფაქტურებით სერია აა-69 ¹003551, ¹003999, სერია აა-70 ¹076375, ¹076326 და ¹070122 საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად დღგ-ს ჩათვლას გადახდილი თანხა ექვემდებარება. სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ მოსარჩელისათვის მიწოდებულ საქონელზე მიმწოდებელს დღგ გადახდილი აქვს.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე აღნიშნა, რომ ი/მ ,,ვ. ქ.-ის” მიმართ 2006 წლის 20 ივლისის ¹04-02-466 საგადასახადო მოთხოვნაში ასახულია მონაცემები _ დღგ-ს ძირითადი თანხა _ 1659.76 ლარი და საურავი _ 8444.89 ლარი, ხოლო ზემოაღნიშნული ანგარიშ-ფაქტურების თანახმად გადახდილი თანხაა 8489.28 ლარი. ამის გათვალისწინებით ი/მ ,,ვ. ქ.-ს” უნდა ჩაეთვალოს საგადასახადო მოთხოვნაში მითითებული დღგ შესაბამისი საურავით და ბათილად უნდა იქნას ცნობილი სადავო საგადასახადო მოთხოვნა დღგ-ს ნაწილში (ს.ფ. 102-107).

სააპელაციო სასამართლოს აღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ფოთის საგადასახადო ინსპექციამ და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურმა, რომლებმაც მოითხოვეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა. კასატორები მიუთითებენ, რომ განხორციელებული ოპერაციის (საქონლის მიწოდების) დროს, როდესაც მოხდა დამატებული ღირებულების გადასახადით დასაბეგრი ოპერაციის წარმოება, გადასახადის თანხის გადახდა განისაზღვრებოდა საქართველოს კანონით ,,საბიუჯეტო სისტემისა და საბიუჯეტო უფლებამოსილებათა შესახებ”. აღნიშნული კანონის მე-9 მუხლი განსაზღვრავს, რომ საბიუჯეტო სისტემის ყველა რგოლის შემოსავალი ფორმირდება საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობითა და ამ კანონით განსაზღვრული წესით. ბიუჯეტის ყველა შემოსავალი უნდა აისახოს ეროვნულ ბანკში გახსნილ სახაზინო ანგარიშზე. ამასთანავე აღნიშნავენ, რომ საქმეში არ ფიგურირებს შპს ,,ჯ.-ასა” და შპს ,,ბ.-ის” მიერ სადავოდ მიჩნეული საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურებით ბიუჯეტის კუთვნილი დღგ-ს გადასახდელი თანხების გადახდის დამადასტურებელი მტკიცებულებები და უსაფუძვლოდ მიაჩნიათ, რომ სააპელაციო სასამართლომ მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი ცნობები საკმარისად ჩათვალა დღგ-ს თანხების სახელმწიფო ბიუჯეტში გადახდილად აღიარებისათვის. შემოსავლების სამსახურის გადამხდელთა ცენტრალიზებულ კომპიუტერულ ბაზაში არსებულ მონაცემებზე დაყრდნობით ირკვევა, რომ ი/მ ,,ვ. ქ.-ის” მომწოდებლებს წარდგენილი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების მიხედვით დღგ-ს ბიუჯეტთან ანგარიშსწორება არ უწარმოებიათ და გადამხდელის პირადი აღრიცხვის ბარათის მონაცემების მიხედვით გრაფაში ,,გადახდილია ბიუჯეტში” დღგ-ს თანხა არ არის დაფიქსირებული. შესაბამისად არ არსებობს მომწოდებლების მიერ განხორციელებულ დასაბეგრ ოპერაციებზე გამოწერილი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურებით დღგ-ს ჩათვლების აღდგენის სამართლებრივი საფუძველი (ს.ფ. 114-116).

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და ფოთის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ არის დასაშვები, შემდეგ გარემოებათა გამო:

ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების ამომწურავ პირობებს, როგორიცაა: ა. საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის შედეგზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რამაც არსებითად იმოქმედა საქმის შედეგზე და განაპირობა არასწორი გადაწყვეტილების გამოტანა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ამ კატეგორიის დავებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკას.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და ფოთის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივრები არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და ფოთის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.