¹ბს-713-679(კ-06) 8 თებერვალი, 2007 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

ნუგზარ სხირტლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მაია ვაჩაძე, ნინო ქადაგიძე

ზეპირი განხილვის გარეშე საქართველოს ადმინისტრაციულ საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე შეამოწმა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ფოთის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საფუძვლები.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

15.13.06წ. ინდმეწარმე “გ. მ-ემ” სასარჩელო განცხადებით მიმართა ფოთის საქალაქო სასამართლოს და ფოთის საგადასახადო ინსპექციის 21.11.05წ. ¹358 ბრძანების ბათილად ცნობა, მისთვის 117040 ლარის დარიცხვის შესახებ ყველა ადმინისტრაციული აქტის გაუქმება და მის მიერ წარმოდგენილი ანგარიშ-ფაქტურების მიხედვით გადახდილი დღგ-ს ჩათვლა მოითხოვა. მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ ფოთის საგადასახადო ინსპექციის უფროსის 21.11.05წ. ¹358 ბრძანების საფუძველზე გაცემულ იქნა საინკასო დავალება, რომლითაც ხორციელდება ინდმეწარმე “გ. მ-ის” საბანკო ანგარიშიდან შესაბამისი თანხის ჩამოჭრა. მოსარჩელის განცხადებით, მიუხედავად მისი არაერთგზისი მიმართვისა, საგადასახადო ინსპექციამ არ გააცნო ადმინისტრაციული აქტები, რომელთა საფუძველზეც დაერიცხა გადასახადი. მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ საგადასახადო კოდექსის 89-ე მუხლის თანახმად, საინკასო დავალება არის თანხის ამოღების მიზნით გატარებული უზრუნველყოფის ღონისძიება, რომლითაც ხორციელდება გადასახადის გადამხდელის მიერ ვალდებულების შეუსრულებლობისას და მხოლოდ აღიარებული საგადასახადო დავალიანების ფარგლებში ხდება საინკასო დავალებით საბანკო ანგარიშიდან თანხის ჩამოწერა. საგადასახადო ინსპექციას არ წარმოუდგენია გადასახადის დარიცხვის შესახებ სათანადო აქტი და საგადასახადო მოთხოვნა. მოსარჩელის განმარტებით, შესაბამისად არ არსებობს არც აღიარებული ვალდებულება და არც შეტყობინება ნებაყოფლობით გადასახადის გადახდის თაობაზე. 10.04.06წ. ინდმეწარმე “გ. მ-ემ” დაზუსტებული სარჩელით მიმართა სასამართლოს, რომელშიც აღნიშნა, რომ სადავო გადასახადის თანხა მოიცავდა დღგ-ს, საშემოსავლო გადასახადს და სოციალურ გადასახადს. მოსარჩელის განცხადებით, შესაბამისი სასაქონლო ოპერაციის წარმოებისას მას საქონლის მომწოდებლებისათვის, ამ უკანასკნელთ კი შესაბამის საგადასახადო ორგანოში ჰქონდათ გადახდილი სადავო დღგ-ს თანხა, რაც მისთვის დღგ-ს ჩათვლის საფუძველს ქმნიდა.

ფოთის საქალაქო სასამართლოს 25.04.06წ. გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ფოთის საგადასახადო ინსპექციას დაევალა ინდმეწარმე “გ. მ-თვის” 2001-2002წწ. შესაბამისი დეკლარაციებით წარდგენილი და საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურებით გადახდილი 111660 ლარის ღირებულების დღგ-ს ჩათვლა. ბათილად იქნა ცნობილი ფოთის საგადასახადო ინსპექციის 08.10.03წ. ¹103 შეტყობინება და 21.11.05წ. ¹358 ბრძანება გ. მ-ის საბანკო ანგარიშებზე საინკასო დავალების გაცემის შესახებ. დანარჩენ ნაწილში სასარჩელო მოთხოვნა არ დაკმაყოფილდა უსაფუძვლობისა და დაუსაბუთებლობის გამო.

ფოთის საქალაქო სასამართლოს 25.04.06წ. გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ფოთის საგადასახადო ინსპექციამ.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 14.07.06წ. განჩინებით საქმეში მესამე პირებად ჩაბმულ იქნენ შპს “ა-21” შპს “ს-ა”, ინდმეწარმე “ე. ი-ე”, შპს “ლ-ი”, შპს “ა-ა”, ინდმეწარმე “გ. ბ-ე”, შპს “ბ-ი”, ინდმეწარმე “ი. შ-ე”, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტი.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 01.08.06წ. გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, გაუქმდა ფოთის საქალაქო სასამართლოს 25.04.06წ. გადაწყვეტილება იმ ნაწილში, რომლითაც 9758,60 ლარის ოდენობით დღგ-ს ჩათვლა განხორციელდა სერია აა 68 ¹015171, ¹015057, ¹016816, ¹016407, ¹016386, ¹015220, ¹016414, ¹016872, ¹016881, ¹016880, ¹01573 ანგარიშ-ფაქტურებზე. დანარჩენ ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ 1997 წლის საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის ბოლო წინადადების თანახმად, დღგ-ს ჩათვლას დაექვემდებარებოდა მხოლოდ საქართველოს ბიუჯეტში გადახდილი დღგ-ს თანხა. სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ პროდუქციის მომწოდებლებს სერია აა 68 ¹015171, ¹015057, ¹016816, ¹016407, ¹016386, ¹015220, ¹016414, ¹016872, ¹016881, ¹016880, ¹01573 ანგარიშ-ფაქტურების შესაბამისად ბიუჯეტთან ანგარიშსწორება განხორციელებული არ ჰქონდათ და მიიჩნია, რომ აღნიშნულ ანგარიშ-ფაქტურების შესაბამისად გადახდილი დღგ-ს თანხა მყიდველს გადახდილად არ უნდა ჩათვლოდა.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 01.08.06წ. გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტმა და გადაწყვეტილების იმ ნაწილის გაუქმება მოითხოვა, რომლითაც უცვლელი დარჩა ფოთის საქალაქო სასამართლოს 25.04.06წ. გადაწყვეტილება. კასატორის განცხადებით, ბიუჯეტთან ანგარიშსწორების ამსახველი დოკუმენტების, პირადი აღრიცხვის ბარათების მიხედვით შპს “ა-21-ს”, შპს “ლ-ს” ერიცხებათ ვადაგადაცილებული დავალიანება, ინდმეწარმე “ი. შ-ეს”, ინდმეწარმე “ე. ი-ეს” და ინდმეწარმე “გ. ბ-ეს” ბიუჯეტში თანხობრივი შენატანი საერთოდ არ განუხორციელებიათ. კასატორმა აღნიშნა, რომ ნაწარმოები დასაბეგრი ოპერაციის დროს ცნება “გადასახადის თანხის გადახდა” განისაზღვრებოდა “საბიუჯეტო სისტემისა და საბიუჯეტო უფლებამოსილებათა შესახებ” და “სახელმწიფო გადასახადებიდან აფხაზეთისა და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის და საქართველოს სხვა ტერიტორიული ერთეულების ბიუჯეტებში ანარიცხების გრძელვადიანი ეკონომიკური ნორმატივების შესახებ” კანონების მიხედვით. კასატორის განცხადებით, მხოლოდ აღნიშნული კანონების შესაბამისად გადახდილი დღგ-ს თანხა ჩაითვლებოდა ბიუჯეტში გადახდილად. “საბიუჯეტო სისტემისა და საბიუჯეტო უფლებამოსილებათა შესახებ” კანონის მე-9 მუხლის თანახმად, საბიუჯეტო სისტემის ყველა რგოლის შემოსავალი ფორმირდება საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობითა და ამ კანონით განსაზღვრული წესით. ბიუჯეტის ყველა შემოსავალი უნდა აისახოს ეროვნულ ბანკში გახსნილ სახაზინო ანგარიშზე. კასატორის აზრით, დაუშვებელია ბიუჯეტების შემოსავალში თანხების აღრიცხვა როგორც ხაზინის, ისე გადამხდელების მომსახურე კომერციულ ბანკებში შესაბამის ანგარიშებზე მათი სრულფასოვანი ასახვის გარეშე. კასატორის განცხადებით, აღნიშნული ნორმები სააპელაციო პალატის მიერ გამოყენებული არ იქნა, რის გამო, საქართველოს ადმინისტრაციულ საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივარი დასაშვებად უნდა იქნეს მიჩნეული, ვინაიდან ზემოაღნიშნული დარღვევები, კასატორის მოსაზრებით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის “ე” ქვეპუნქტის და 393-ე მუხლის მე-2 ნაწილის “ა” ქვეპუნქტის მიხედვით საკასაციო საჩივრის აბსოლუტური საფუძვლებია. კასატორი თვლის, რომ მომწოდებლების მიერ დღგ-ს თანხის გადახდის შესახებ ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის მიერ გაცემული ცნობებით არ დასტურდება (არ არის დართული გადასახადისგადახდის ქვითრები) დღგ-ის თანხის საქართველოს ბიუჯეტის ეროვნული ბანკის სახაზინო ანგარიშზე ასახვა და ის ვერ ჩაითვლება გადამხდელისათვის კანონიერი ნდობის საფუძვლად.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა სააპელაციო საქმეთა პალატის 01.08.06წ. გადაწყვეტილება საკასაციო წესით ნაწილობრივ გაასაჩივრა აგრეთვე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ფოთის საგადასახადო ინსპექციამ. კასატორმა აღნიშნა, რომ განსახილველი სამართალურთიერთობის წარმოშობის დროს მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის ბოლო აბზაცის თანახმად, დღგ-ს ჩათვლას დაექვემდებარება საქართველოს ბიუჯეტში გადახდილი დღგ-ს თანხა. კასატორის განცხადებით, სახელმწიფო ბიუჯეტში თანხის გადახდა განისაზღვრებოდა “საბიუჯეტო სისტემისა და საბიუჯეტო უფლებამოსილებათა შესახებ” საქართველოს კანონით და “სახელმწიფო გადასახადებიდან აფხაზეთისა და აჭარის ა/რ და საქართველოს სხვა ტერიტორიული ერთეულების ბიუჯეტებში ანარიცხების გრძელვადიანი ეკონომიკური ნორმატივების შესახებ” 13.12.06წ. კანონის მიხედვით. მხოლოდ ამ მოთხოვნათა დაცვის შემდეგ ჩაითვლებოდა დღგ-ს თანხა სახელმწიფო ბიუჯეტში გადახდილად. კასატორი თვლის, რომ განსახილველ შემთხვევაში სადავო დღგ-ს თანხა გადახდილია ზემოაღნიშნული ნორმატიული აქტებით განსაზღვრული წესის დარღვევით. კერძოდ, დარვეულია “საბიუჯეტო სისტემისა და საბიუჯეტო უფლებამოსილებათა შესახებ” კანონის მე-9 მუხლის მოთხოვნა, რომლის თანახმად, საბიუჯეტო სისტემის ყველა რგოლის შემოსავალი უნდა აისახოს ეროვნულ ბანკში გახსნილ სახაზინო ანგარიშზე. დაუშვებელია ბიუჯეტის შემოსავლების თანხების აღრიცხვა როგორც ხაზინის, ასევე გადამხდელების მომსახურე კომერციულ ბანკებში შესაბამის ანგარიშებზე მათი სრულფასოვანი ასახვის გარეშე. აღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორმა 01.08.06წ. გადაწყვეტილების გასაჩივრებული ნაწილის გაუქმება და “საგადასახადო მოთხოვნის” და გირავნობა/იპოთეკის წარმოშობის შესახებ შეტყობინების ძალაში დატოვება მოითხოვა.

საკასაციო პალატის 06.10.06წ. განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის საკასაციო საჩივარი, ხოლო 31.10.06წ. განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ფოთის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივარი ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული და მხარეებს განემარტათ საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის თაობაზე მოსაზრებების წარმოდგენის უფლება.

ინდმეწარმე “გ. მ-ემ” წარმოადგინა შეპასუხება, რომელშიც განმარტა, რომ 1997წ. საგადასახადო კოდექსით გათვალისწინებული ყველა საგადასახადო მოთხოვნა შესრულდა. მოწინააღმდეგე მხარემ გასაჩივრებული განჩინების უცვლელად დატოვება მოითხოვა.

კასატორებმა წარმოადგინეს მოსაზრება საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის თაობაზე. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტი და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო ინსპექციის ფოთის საგადასახადო ინსპექცია მიიჩნევენ, რომ საკასაციო საჩივრები აკმაყოფილებენ სასკ-ის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს, რის გამოც დასაშვებად უნდა იქნენ მიჩნეული.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაცნობის, საკასაციო საჩივრების საფუძვლიანობის შემოწმების შედეგად თვლის, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ფოთის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივრები მიჩნეული უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს არსებული პრაქტიკისაგან. საკასაციო სასამართლოს დღგ-ს ჩათვლასთან დაკავშირებით გააჩნია ჩამოყალიბებული ერთიანი პოზიცია და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკა. (იხ. მაგ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 27.09.05წ. განჩინება საქმე ¹ბს-665-252(კ-05); 22.11.05წ. განჩინება საქმე ¹ბს-852-438(კ-05)). აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა თვლის, რომ საკასაციო საჩივარში მოყვანილი დღგ-ს ჩათვლის გაუქმების მოტივები არ ქმნის საკასაციო საჩივრების განსახილველად დაშვების საფუძვლებს. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ განსახილველ შემთხვევაში არ არსებობს საკასაციო საჩივრების დაშვების საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის საკასაციო საჩივარი და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ფოთის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ფოთის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.