ბს-722-688(კ-07) 31 ოქტომბერი, 2007 წ

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ

შემადგენლობა:

ნინო ქადაგიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: მაია ვაჩაძე, ნუგზარ სხირტლაძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა ლ. ლ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 4 ივნისის განჩინებაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

2005 წლის 5 მარტს ლ. ლ-ემ სასარჩელო განცხადებით მიმართა ზესტაფონის რაიონულ სასამართლოს მოპასუხეების: საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ზესტაფონის ტერიტორიულ სამსახურის, სოფ. .... საკრებულოსა და ს. ლ-ის მიმართ ადმინისტრაციული აქტის ბათილად ცნობის თაობაზე.

მოსარჩელე სასარჩელო განცხადებაში მიუთითებდა, რომ ცხოვრობდა ზესტაფონის რაიონის სოფ. .... რეფორმამდე დედამისი – დ. ლ-ე ფლობდა 5000 კვ.მ მიწას, ხოლო რეფორმის პერიოდში, კანონის შესაბამისად, განესაზღვრა პირველი კატეგორია და როგორც კოლმეურნეს, მიეცა 1,25 ჰა მიწა. ამ ფართში კომისიის დაუდევრობით შევიდა ა. ლ-ის 1200 კვ.მ მიწაც. მიუხედავად მათი წინააღმდეგობისა, აღნიშნული მიწა აწერია დღემდე, ხოლო მიწა ა. ლ-ის საკუთრებაა. საკარმიდამო ნაკვეთის ნაწილი, რომელსაც იგი ფლობდა, რეფორმამდე დათმო დედამისმა მისი ძმის – ნ. ლ-ის სასარგებლოდ. მას, როგორც ქალაქში მცხოვრებს, ეკუთვნოდა 0,25 ჰა და იგი უნდა მიზომოდა მას.

1992 წელს აღნიშნულ მიწაზე პრეტენზია განაცხადა ჟ. ლ-ემ და საპრივატიზაციო კომისიამ კანონის უხეში დარღვევით შეადგინა მიღება-ჩაბარების აქტი ¹113-1, რომელშიც შეიტანეს მათი კომლის საკუთრებაში არსებული 1200 კვ.მ ე.წ. საბოსტნე მიწაც, ხოლო მისი ძმა ნ. ლ-ე დარჩა მიწის გარეშე.

1995 წელს შეიცვალა სოფლის ხელმძღვანელობა და ყალბი მიღება-ჩაბარების აქტის ¹113-1 საფუძველზე შეადგინეს მეორე ყალბი აქტი ¹582. ამასთან, მას შეუცვალეს კატეგორია და ნაცვლად მეორესი მიაკუთვნეს პირველი კატეგორია. შემდეგ, სხვა კომისიის მიერ, კვლავ მეორე კატეგორია მიაწერეს ჟ. ლ-ის კომლს.

მოსარჩელის განმარტებით, დ. ლ-ის მიღება-ჩაბარების აქტი მისთვის ხელმიუწვდომელი იყო და მხოლოდ თებერვალში შეძლო მოეპოვებინა იგი საჯარო რეესტრში. აქტი აღმოჩნდა გადასწორებული და ნაკვეთები გაორებული.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელე ითხოვდა 1993 წლის 25 ივლისს ჟ. ლ-ის სახელზე გაცემული მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების შუალედური აქტის ბათილად ცნობასა და 1200 კვ.მ მიწის ნაკვეთის მიწის მიღება-ჩაბარების სახელწიფო აქტში მის სახელზე აღრიცხვას.

სასამართლო სხდომაზე მოსარჩელე ლ. ლ-ის წარმომადგენელმა ნ. ლ-ემ დააზუსტა სარჩელი და საბოლოოდ მოითხოვა 1993 წლის 25 ივლისს ჟ. ლ-ის სახელზე გაცემული შუალედური აქტის ბათილად ცნობა, აგრეთვე დავალებოდა საჯარო რეესტრს ს. ლ-ის სახელზე გაცემულ მიწის მიღება-ჩაბარების ¹582 სახელმწიფო აქტში ცვლილებების შეტანა, საიდანაც ამოირიცხებოდა სახნავი მიწის ნაკვეთი, 1748 კვ.მ მიმატებული ვენახი - 5950 კვ.მ და საყანე ფართი 800 კვ.მ, მისი დედის – დ. ლ-ის სახელზე 1997 წლის თებერვალში გაცემული მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების ¹848 სახელმწიფო აქტის გაუქმება და ახალი აქტის მიღება შესაბამისი ცვლილებებით.

ზესტაფონის რაიონული სასამართლოს 2006 წლის 4 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ლ. ლ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

რაიონული სასამართლო გადაწყვეტილებაში მიუთითებდა, რომ მოპასუხე ს. ლ-ის დედას, ჟ. ლ-ეს, მიკუთვნებული ჰქონდა პირველი კატეგორიის კომლის სტატუსი, რომელიც 1995 წლის 28 აპრილის მიწის მიღება-ჩაბარების ¹582 აქტით ფლობდა 1.25 ჰა მიწის ნაკვეთს. 1998 წლის 2 ოქტომბერს ს. ლ-ემ მიიღოO დედის – ჟ. ლ-ის სამემკვიდრო ქონება, რაზეც გაიცა სამემკვიდრო მოწმობა. 1998 წელს სოფელ .... გამგეობის სხდომის გადაწყვეტილებით აღდგენილ იქნა ს. ლ-ის სამემკვიდრეო კომლი და მთლიანად მიწის ნაკვეთი, რასაც ფლობდა ჟ. ლ-ე.

სოფ. .... საკრებულოს 1998 წლის 25 ნოემბრის მიწის მიღება-ჩაბარების ¹582 აქტით აწ გარდაცვლილ ჟ. ლ-ეს მიწის ნაკვეთი შეუმცირდა მეორე კატეგორიის კომლისათვის განსაზღვრულ 0,75 ჰა-მდე.

ს. ლ-ის მიერ ზესტაფონის რაიონულ სასამართლოში შეტანილ იქნა სარჩელი, რომლითაც მოითხოვა მიწის მართვის სამმართველოს მიერ 1998 წლის 25 ნოემბერს გაცემული მიწის მიღება-ჩაბარების აქტის ბათილად ცნობა.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 20 მარტის გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა ს. ლ-ის სარჩელი და ბათილად იქნა ცნობილი ჟ. ლ-ის სახელზე 1998 წლის 25 ნოემბერს გაცემული მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების ¹582 აქტი, ხოლო სადავო ¹113-1 შუალედური აქტი, რომელიც გაცემულია 1993 წლის 25 ივლისს ჟ. ლ-ის სახელზე და წინ უსწრებს მის სახელზევე 1995 წლის 28 აპრილს გაცემულ მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების აქტს, შედგენილია იმ დროისათვის მოქმედი მიწის კანონმდებლობის მოთხოვნათა შესაბამისად და მას ხელს აწერს კომისიის ყველა წევრი. შუალედური აქტის მიხედვით, ჟ. ლ-ეს გამოეყო მიწის ფართობი 4 ნაკვეთად, რაც შეტანილ იქნა მიღება-ჩაბარების აქტში.

რაიონული სასამართლოს მოსაზრებით, აღნიშნული მიწის ნაკვეთის აქტის კანონიერებაზე ერთხელ უკვე იმსჯელა ქ. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ 2006 წლის 20 მარტს მიღებული გადაწყვეტილებით, რაც წარმოადგენს პრეიუდიციას მოცემული საქმისათვის.

მითითებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ლ. ლ-ემ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 4 ივნისის განჩინებით ლ. ლ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა ზესტაფონის რაიონული სასამართლოს 2006 წლის 4 დეკემბრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ სოფ. ... პირველი კატეგორიის კომლის დაკმაყოფილება, უპირველეს ყოვლისა, ხდებოდა საკარმიდამო მიმდებარე ტერიტორიით, ხოლო დანარჩენი ემატებოდა სარეფორმო მიწის ფონდიდან.

ქალაქში მცხოვრები პირისათვის მიწის ფართის გამოყოფა ხდებოდა პირველი, მე-2 და მე-3 კატეგორიის კომლების დაკმაყოფილების შემდეგ, პრივატიზაცია «სოულობის" პრინციპით არ განხორციელებულა და იგი რეფორმის ჩატარებას საფუძვლად არ დასდებია.

მოსარჩელე ლ. ლ-ისა და რაიონულ სასამართლოში მისი წარმომადგენლის, ნ. ლ-ის დედას – დ. ლ-ეს განესაზღვრა პირველი კატეგორია, შესაბამისი ნორმით 1,25ჰა. ნ. ლ-ე სოფელში ჩაწერილ იქნა 1996 წლიდან და მას რეფორმაში მონაწილეობა არ მიუღია. შესაბამისად, მისთვის მიწის ნაკვეთი უნდა გამოყოფილიყო ყველა კატეგორიის კომლის დაკმაყოფილების შემდეგ, ხოლო თუ მას ნაკვეთი დაუთმო დედამ, მაშინ უდავოა, რომ ეს დათმობა უნდა მომხდარიყო დ. ლ-ის ნაკვეთის ფარგლებში. ჟ. ლ-ეს მიკუთვნებული ჰქონდა პირველი კატეგორიის კომლის სტატუსი. იგი 1995 წლის 28 აპრილს მიწის მიღება-ჩაბარების ¹582 სახ. აქტით ფლობდა 1,25 ჰა-ს. 1998 წელს ჟ. ლ-ის შვილმა, ს. ლ-ემ, მიიღო სამკვიდრო მოწმობა და იგი აღდგენილ იქნა დედის კომლში _ პირველი კატეგორიის მიწის ნაკვეთით, სახლითა და უძრავ-მოძრავი ქონებით. შემდეგ მას მიწის ნაკვეთი შეუმცირდა მე-2 კატოგორიის კომლისათვის განსაზღვრულ 0,75 ჰა-მდე, რაც გასაჩივრებულ იქნა ს. ლ-ის მიერ. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2006 წლის 20 მარტის გადაწყვეტილებით დამაყოფილდა ს. ლ-ის სარჩელი, ბათილად იქნა ცნობილი ჟ. ლ-ის სახელზე გაცემული მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების ¹582 აქტი, რომლითაც ამ უკანასკნელს მინიჭებული ჰქონდა მე-2 კატეგორია. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ძალაში დარჩა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2006 წლის 19 სექტემბრის განჩინებით.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, საყურადღებოა, რომ სადავო 1993 წლის 25 ივლისის ¹113-1 შუალედური აქტი, გაცემული ჟ. ლ-ის სახელზე, წინმსწრებია 1995 წლის 28 აპრილის მიღება-ჩაბარების აქტისა, რომელსაც ხელს აწერს კომისის ყველა წევრი და რომლის თანახმადაც ჟ. ლ-ეს გამოეყო მიწის ფართობი 4 ნაკვეთად, რაც იმავე ზომებში შეტანილ იქნა ხსენებულ მიღება-ჩაბარების აქტში, რაც დღეისათვის ძალაშია.

აღნიშნული მიწის ნაკვეთის აქტის კანონიერებაზე იმსჯელა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ 2006 წლის 20 მარტის გადაწყვეტილებაში და საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ 2006 წლის 19 სექტემბრის განჩინებაში, კერძოდ, ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 20 მარტის გადაწყვეტილებაში აღნიშნულია: «აღდგენილ იქნეს ს. ლ-ის უფლება დედის – ნ. ლ-ის მფლობელობაში მყოფ 1,25 ჰა მიწის ფართობზე, სახლზე, უძრავ-მოძრავ ქონებაზე ... ჟ. ლ-ე გარდაიცვალა 19... წლის 16 ივლისს. ჟ. ლ-ის გარდაცვალების შემდეგ, კომლის კატეგორიის სტატუსის შეცვლისათვის რაიმე სამართლებრივი საფუძველი არ არსებობდა".

საკასაციო სასამართლოს 2006 წლის 19 სექტემბრის განჩინებაში მითითებულია, რომ, «საკასაციო სასამართლო დაუშვებლად მიიჩნევს კასატორის საკასაციო პრეტენზიას, რომ ს. ლ-ემ მემკვიდრეობით მიიღო მხოლოდ სახლი და სამკვიდრო მოწმობით არ ყოფილა გათვალისწინებული მიწა".

«ს. ლ-ის დედის გარდაცვალების შემდეგ სოფელ როდინოულის საკრებულოს უფლება ჰქონდა შეეცვალა კომლის კატრეგორია, რაც წარმოადგენს სადავო მიღება-ჩაბარების აქტის ბათილად ცნობის საფუძველს". «ჟ. ლ-ის კუთვნილი მიწა სადაო მიღება-ჩაბარების აქტის გაცემის დროისათვის გადასული იყო ს. ლ-ის საკუთრებაში".

სააპელაციო სასამართლო მიუთითებდა, რომ ¹113-1 შუალედური აქტის ბათილად ცნობის კანონიერი საფუძველი აპელანტის მიერ დასახელებული არ იქნა, პირიქით, ხსენებული აქტი კანონიერია და ¹588 აქტში ცვლილებების შეტანის არანაირი საფუძველი არ არსებობს, მით უმეტეს შეუძლებელი და დაუსაბუთებელია ¹46X46, 38X38, 170X170, 35X35 ნაკვეთების აქტიდან ამოღება, რამეთუ ასეთის შემთხვევაში ჟ. ლ-ის მიწის ნაკვეთი გაუმართლებლად შემცირდება, რაც საკუთრების არამართლზომიერი ხელყოფის ტოლფასი მოქმედება იქნება.

სააპელაციო პალატის განმარტებით, უსაფუძვლოა აპელანტის მოთხოვნა აწ გარდაცვლილი დ. ლ-ის 1997 წლის მიწის მიღება-ჩაბარების აქტის ბათილად ცნობისა და ახალი აქტის გამოცემის შესახებ, რადგან დ. ლ-ე გარდაიცვალა 1995 წელს და 1997 წლის აქტზე მისი ხელმოწერა ვერ იქნებოდა, მისი კომლი გააგრძელა ლ. ლ-ემ, ხოლო ის გარემოება, რომ აქტში დაშვებულია შეცდომები გაანგარიშების თვალსაზრისით, არ არის მართებული, რადგან ასეთი რამ საქმის მასალებით არ დასტურდება.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრა ლ. ლ-ემ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად იმავე სასამართლოში დაბრუნება.

კასატორის მითითებით, ის გარემოება, რომ მიწის ნაკვეთი დედამისს – დ. ლ-ეს მიუზომეს, დადგენილია სარეფორმო კომისიის წევრების დაკითხვებით, ახსნა-განმარტებებითა და სისხლის სამართლის საქმეზე არსებული მასალებით. აღნიშნული დაკითხვის ოქმის ასლები მან წარადგინა სასამართლო სხდომაზე ზესტაფონში, რასაც მოსამართლემ შეფასება არ მისცა, არ იმსჯელა მტკიცებულებებზე ასევე არც სააპელაციო სასამართლომ.

თუკი ჟ. ლ-ის მიწის ნაკვეთში შედიოდა სადავო ნაკვეთი, მაშინ 1993-1995 წლებში რატომ მიმართავდა იგი როდინაულის გამგეობას და მიწის მართვის სამმართველოს მიწის ნაკვეთების ხელახალი «დაკოლვის" მოთხოვნით.

კასატორის აღნიშვნით, სააპელაციო სასამართლომ მიიღო დაგვიანებით წარდგენილი მტკიცებულება _ რონდაულის გამგეობის 1998 წლის 10 სექტემბრის გადაწყვეტილება, რომლითაც მიწის ნაკვეთისა და სახლის მესაკუთრედ, სამემკვიდრო მოწმობის საფუძველზე, მიჩნეულ იქნა ს. ლ-ე, დედამისის, ჟ. ლ-ის, ქონებაზე. მაშინ როცა სამემკვიდრეო მოწმობა გაცემულია 1998 წლის 2 ოქტომბერს. აღნიშნულს კასატორი გამგეობის მიერ ჩადენილ სიყალბედ მიიჩნევს, რომელზეც სასამართლოს რეაგირება არ მოუხდენია. არც უმსჯელია ამ მტკიცებულებაზე, რომელსაც პირდაპირი კავშირი აქვს სადავო საკითხთან. ამის შემდეგ, კასატორის აღნიშვნით, როგორ გადაწყვიტა სასამართლომ პრეიუდიციაზე დაყრდნობით საჩივარზე უარის თქმა, მისთვის დაუდგენელია.

კასატორის მითითებით, სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა. სასამართლომ მიუთითა «მიწის ნაკვეთის გამოყოფის წესის შესახებ" 1993 წლის 16 იანვრის ¹39 დებულებაზე, რომელიც ადგენდა, რომ მიწები მიეზომებოდათ კომლებს 1992 წლამდე არსებული ფართობის მდგომარეობით. 1993 წლის 24 თებერვლის ¹48 დადგენილებით, 1993 წლის 16 იანვრის ¹39 დებულების მიღებამდე გამოყოფილი მიწები აღარ ექვემდებარებოდა ხელახალ აზომვას.

კასატორი ასევე აღნიშნავდა, რომ სადავო მიწის ნაკვეთი პირველად მიზომილი იყო დ. ლ-ვის, რაც დადასტურებულია ამ საქმეზე დართული გამოძიების მასალებით. ასევე დადასტურებულია, რომ 113-1 აქტი შედგენილია 1993 წლის ივლისში, ე.ი. კასატორის მითითებით, ადგილი ჰქონდა მის მიერ მითითებული კანონის მოთხოვნის დარღვევას.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორი ითხოვდა სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებას და საქმის ხელახლა განსახილველად იმავე სასამართლოში დაბრუნებას.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო გაეცნო გასაჩივრებულ განჩინებას, ლ. ლ-ის საკასაციო საჩივარს, შეამოწმა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკა მოცემულ საქმესთან მიმართებაში და მიაჩნია, რომ ლ. ლ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემული საქმე არ არის მნიშვნელოვანი სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის, რის გამოც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არ განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან და ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა პროცესუალური დარღვევის გარეშე.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობს სააპელაციო სასამართლოს მიერ გამოყენებული საპროცესო და მატერიალური სამართლის ნორმების განმარტებისა და სამართლის განვითარების მიზნით საკასაციო სასამართლოს მიერ ზოგადი მნიშვნელობის მქონე (კონკრეტულთან ერთად) სახელმძღვანელოსა და სარეკომენდაციო გადაწყვეტილების გამოტანის ფაქტობრივი საჭიროება.

საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს _ წარმატების პერსპექტივა.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობს ლ. ლ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც აღნიშნულ საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განსახილველად დაშვებაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. უარი ეთქვას ლ. ლ-ის საკასაციო საჩივარს განსახილველად დაშვებაზე;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.