ბს-72-72(კ-08) 22 აპრილი, 2008 წელი

ქ. თბილისი

მიღების ადგილი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნათია წკეპლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ნინო ქადაგიძე, მაია ვაჩაძე

განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი (მოპასუხე) _ შსს ქ. თბილისის მთავარი სამმართველო

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) _ ვ. გ-ა

დავის საგანი _ მიუღებელი ხელფასისა და ერთდროული დახმარების ანაზღაურება

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 7 დეკემბრის გადაწყვეტილება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2007 წლის 30 მარტს ვ. გ-ამ სარჩელი აღძრა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიაში შსს ქ. თბილისის მთავარი სამმართველოს მიმართ და მოითხოვა მიუღებელი ხელფასის _ 504,4 ლარისა და ერთდროული დახმარების ანაზღაურება 4 თვის ხელფასის ოდენობით შემდეგი საფუძვლით:

მოსარჩელე 1974 წლიდან 2005 წლის 27 ივლისამდე მუშაობდა შსს ქ. თბილისის მთავარ სამმართველოში. მუშაობის პერიოდში მიუღებელი დარჩა 1999 წლის ოქტომბრის, ნოემბრისა და დეკემბრის და 2000 წლის დეკემბრის ხელფასი – 504,4 ლარის ოდენობთ.

მოსარჩელის მითითებით, სახელფასო დავალიანების ანაზღაურების მოთხოვნით მიმართა შსს ქ. თბილისის მთავარ სამმართველოს, მაგრამ დავალიანების ანაზღაურება არ მომხდარა, რითაც მოსარჩელის მოსაზრებით ილახება მისი კანონიერი უფლებები, კერძოდ, “საჯარო სამსახურის შესახებ” კანონის მე-9 და 37-ე მუხლების შესაბამისად, მოსამსახურეს უფლება აქვს სამსახურში მიღების დღიდან სამსახურიდან გათავისუფლების დღემდე მიიღოს შრომითი გასამრჯელო ხელფასი, რომელიც მოიცავს თანამდებობრივ სარგოს, პრემიას და კანონით გათვალისწინებულ დანამატებს. მოსამსახურეთა შრომითი გასამრჯელოს ფონდის ფორმირების წყაროა შესაბამისი ბიუჯეტი. მოპასუხემ აღიარა დავალიანების არსებობა და საბიუჯეტო ასიგნებათა შემცირება არ შეიძლება იყოს მოსამსახურეთა შრომითი გასამრჯელოს და კანონით გათვალისწინებული სხვა გარანტიების დაფინანსების შემცირების საფუძველი.

მოსარჩელის მითითებით, “საქართველოს შინაგან საქმეთა ორგანოებში სამსახურის გავლის წესის შესახებ” დებულების 75-ე მუხლის შესაბამისად შინაგან საქმეთა ორგანოს თანამშრომელს, რომელიც დათხოვნილია პენსიის მიღების უფლებით, ერთდროული დახმარების სახით ეძლევა უკანასკნელი 4 თვის ხელფასი, ხოლო პენსიის გარეშე დათხოვნისას გამოსასვლელი დახმარება _ უკანასკნელი 2 თვის ხელფასის ოდენობით. აღნიშნულის შესაბამისად, მოსარჩელემ მიიჩნია, რომ მას უნდა მიეცეს ერთდროული დახმარება 4 თვის ხელფასის ოდენობით, რადგან დათხოვნილია პენსიის მიღების უფლებით. მითითებული დებულების 75-ე მუხლის მოქმედება შეჩერებული იყო 2006 წლის 1 იანვრამდე, ხოლო 2006 წლის 23 იანვრის ¹139 ბრძანებულებით აღნიშნული ნორმის მოქმედება შეჩერდა 2007 წლის 1 იანვრამდე. შესაბამისად, 2006 წლის 1 იანვრიდან 23 იანვრამდე დებულების 75-ე მუხლი მოქმედებდა, რის გამოც მოსარჩელეს უნდა აუნაზღაურდეს ერთდროული დახმარება (იხ. ს.ფ. 1).

ვ. გ-ას სარჩელი არ ცნო მოპასუხემ და მოითხოვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი მოტივით:

მოპასუხის მითითებით, ქ. თბილისის შინაგან საქმეთა მთავარი სამმართველო არის დამოუკიდებელი ტერიტორიული ორგანო, რომელსაც გააჩნია თავისი ბალანსი და ფინანსთა სამინისტროს დაქვემდებარებაშია. მას არ გააჩნია დამოუკიდებელი ბიუჯეტი და ამ ეტაპზე არ არსებობს თანხები მოსარჩელის დასაკმაყოფილებლად.

მოპასუხემ არ გაიზიარა მოსარჩელის მოთხოვნა ერთდროული დახმარების ანაზღაურების შესახებ და მიუთითა, რომ აღნიშნულ საკითხს არეგულირებს ასევე საქართველოს პრეზიდენტის 2005 წლის 3 დეკემბრის ¹1082 ბრძანებულების მე-11 პუნქტი, რომლის მოქმედება შეჩერებულია 2008 წლის 1 იანვრამდე (იხ. ს.ფ. 23).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 8 მაისის გადაწყვეტილებით ვ. გ-ას სარჩელი დაკმაყოფილდა, მოპასუხეს დაეკისრა მოსარჩელის სასარგებლოდ მიუღებელი ხელფასის _ 504,4 ლარის და ერთდროული გასასვლელი დახმარების _ 4 თვის ხელფასის ანაზღაურება 1365,31 ლარის ოდენობით, რაც საქალაქო სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:

საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ვ. გ-ა 1974 წლის 22 ივლისიდან 2005 წლის 27 ივლისამდე მუშაობდა შს ორგანოებში. შს სამინისტროს ქ. თბილისის მთავარი სამმართველოს 2006 წლის 1 ნოემბრის წერილით დასტურდება, რომ 1999-2000 წლებში ვ. გ-ას სახელფასო დავალიანება შეადგენდა 504,4 ლარს. 2007 წლის 8 მაისის ცნობით დასტურდება, რომ გათავისუფლებისას – 2005 წლის 27 ივნისისათვის ვ. გ-ას ძირითადი ხელფასი 330 ლარს, ხოლო წოდების თანხა 11,33 ლარს შეადგენდა. საქალაქო სასამართლოს მითითებით, მოსარჩელის მიერ სასამართლოში წარმოდგენილ იქნა შს მთავარი სამმართველოს 2006 წლის 11 იანვარს გაცემული წერილი, რომლითაც მოსარჩელეს ეცნობა, რომ მის პენსიაზე გასვლასთან დაკავშირებით მისაღები კომპენსაციის გაცემა შეჩერებული იყო და იგი ვერ გაიცემოდა.

საქალაქო სასამართლოს მითითებით, “საჯარო სამსახურის შესახებ” კანონის 11.2 მუხლის “დ” ქვეპუნქტის თანახმად, საქართველოს შს სამინისტროს თანამშრომლებზე აღნიშნული კანონის მოთხოვნები გავრცელდება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ საქართველოს კონსტიტუციით, სპეციალური კანონმდებლობით ან მათ საფუძველზე სხვა რამ არ არის დადგენილი, ხოლო ამავე კანონის 14.1 მუხლის შესაბამისად, საქართველოს შრომის კანონმდებლობა მოხელეებზე ვრცელდება აღნიშნული კანონით განსაზღვრულ თავისებურებათა გათვალისწინებით. “საჯარო სამსახურის შესახებ” კანონის 37.1 მუხლის შესაბამისად, მოსამსახურეს უფლება აქვს სამსახურში მიღების დღიდან სამსახურიდან გათავისუფლების დღემდე მიიღოს შრომითი გასამრჯელო, ხოლო სადავო ურთიერთობის დროს მოქმედი საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის მე-16 მუხლის მიხედვით, დაწესებულება, რომელშიც მუშაობს თანამშრომელი, პასუხისმგებელია ხელფასის ანაზღაურებაზე. ამავე კოდექსის 96-ე მუხლის თანახმად, მუშას ან მოსამსახურეს, მისი დათხოვნისას საწარმოსაგან, დაწესებულებისაგან, ორგანიზაციისაგან კუთვნილი მთელი თანხა იძლევა დათხოვნის დღეს. აღნიშნული საკითხი ანალოგიურად არის მოწესრიგებული ამჟამად მოქმედი შრომის კოდექსითაც და “პოლიციის შესახებ” კანონის 31-ე მუხლითაც, რომლითაც დადგენილია, რომ პოლიციის თანამშრომელი პოლიციაში სამსახურისათვის იღებს ხელფასს. შს ორგანოს თანამშრომელისათვის ხელფასის ანაზღაურებას ითვალისწინებს ასევე “საქართველოს შინაგან საქმეთა ორგანოებში სამსახურის გავლის წესის შესახებ დებულების დამტკიცების თაობაზე” საქართველოს პრეზიდენტის 1997 წლის 17 მარტის ¹139 ბრძანებულების 55-ე მუხლი.

სახელფასო დავალიანების ანაზღაურების ნაწილში სასამართლომ არ გაიზიარა მოპასუხის მოსაზრება, რომ ქ. თბილისის შს მთავარი სამმართველოს ბიუჯეტი ამ ეტაპზე არ ითვალისწინებს წინა წლების დავალიანებების ასანაზღაურებელ თანხებს. საქალაქო სასამართლოს მოსაზრებით, აღნიშნული მოტივი არ წარმოადგენს სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის კანონისმიერ საფუძველს.

საქალაქო სასამართლომ საფუძვლიანად და დასაბუთებულად მიიჩნია მოსარჩელის მოთხოვნა ერთდროული დახმარების ანაზღაურების შესახებ. აღნიშნულთან დაკავშირებით, საქალაქო სასამართლომ მიუთითა, რომ “საქართველოს შინაგან საქმეთა ორგანოებში სამსახურის გავლის წესის შესახებ დებულების დამტკიცების თაობაზე” საქართველოს პრეზიდენტის 1997 წლის 17 მარტის ¹139 ბრძანებულებით დამტკიცებული დებულების 75-ე მუხლში 2004 წლის 10 ივნისს შეტანილ იქნა ცვლილება და განისაზღვრა, რომ შს თანამშრომელს, რომელიც სამსახურიდან დათხოვნილია პენსიის მიღების უფლებით, ერთდროული დახმარების სახით ეძლევა 4 თვის ხელფასი. 2004 წლის 30 დეკემბრის ¹624 ბრძანებულებით მითითებული ნორმის მოქმედება შეჩერდა 2006 წლის 1 იანვრამდე, ხოლო 2006 წლის 23 იანვრის ¹61 ბრძანებულებით აღნიშნული მუხლის ამოქმედება კვლავ გადაიდო 2007 წლის 1 იანვრამდე. ამდენად, 2006 წლის 1 იანვრიდან 23 იანვრამდე მოცემული მუხლი შეჩერებული არ იყო და მოქმედებდა.

საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ვ. გ-ას ერთჯერადი კომპენსაციის გაცემაზე, რომელიც “საქართველოს შინაგან საქმეთა ორგანოებში სამსახურის გავლის წესის შესახებ დებულების” 75-ე მუხლიდან გამომდინარეობდა, უარი ეთქვა 2006 წლის 11 იანვრის წერილით, ანუ იმ პერიოდში, როდესაც იგი შეჩერებული არ იყო.

საქალაქო სასამართლომ არ გაიზიარა მოპასუხის მოსაზრება, რომ მოცემულ დავაზე “საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მოსამსახურეთა და სამოქალაქო პირთა სოციალური დაცვისა და მატერიალური უზრუნველყოფის შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 2005 წლის 23 დეკემბრის ბრძანებულების მე-11 პუნქტი უნდა გავრცელდეს და განმარტა, რომ პირველ რიგში გასათვალისწინებელია, რომ ვ. გ-ა შს ორგანოებიდან მოცემული აქტის გამოცემამდე, 2005 წლის ივლისში გათავისუფლდა. მას ერთჯერადი კომპენსაციის მიღების უფლება იმ დროს მოქმედი 1997 წლის ¹139 ბრძანებულებით დამტკიცებული დებულების 75-ე მუხლის შესაბამისად გააჩნდა და მოსარჩელე 2005 წელს მისი კუთვნილი უფლების რეალიზაციას ითხოვს. ამასთან, მითითებული 2005 წლის 23 დეკემბრის ბრძანებულების მე-11 პუნქტის მოქმედება ამავე აქტის 26-ე პუნქტის თანახმად, თავიდანვე შეჩერებული იყო ჯერ 2007 წლის 1 იანვრამდე, ხოლო შემდეგ 2008 წლის 1 იანვრამდე. ამდენად, ახალ აქტს ვ. გ-ას სარჩელზე უკუქცევითი ძალა ვერ მიენიჭება იმ გარემოების გათვალისწინებითაც, რომ იგი აუარესებს მის მდგომარეობას.

საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ერთჯერადი დახმარების მიღების უფლება შს ორგანოების თანამშრომლებმა ჯერ კიდევ 1997 წლიდან მოიპოვეს, ხოლო მოპოვებული უფლებების გაუარესება და მითუმეტეს მისი გაუქმება ეწინააღმდეგება საქართველოს კონსტიტუციას და ადამიანთა საყოველთაო აღიარებული უფლებებისა და გარანტიების დაცვის თაობაზე მიღებულ საერთაშორისო ნორმატიულ აქტებს, რომელთანაც მიერთებულია საქართველო და რატიფიცირებულია საქართველოს პარლამენტის მიერ.

საქალაქო სასამართლომ საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2005 წლის 23 მარტის გადაწყვეტილების, მითითებული ფაქტობრივი გარემოებებისა და სამართლებრივი ნორმების ურთიერთშეჯერების საფუძველზე მიიჩნია, რომ მოსარჩელის მოთხოვნა ერთჯერადი გასასვლელი დახმარების ანაზღაურების შესახებ საფუძვლიანია (იხ. ს.ფ. 25-30).

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა შსს ქ. თბილისის მთავარმა სამმართველომ და მოითხოვა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 8 მაისის გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება შემდეგი მოტივით:

აპელანტის მითითებით, საქალაქო სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, აპელანტის მოსაზრებით, ვინაიდან 2006 წლის 1 იანვრიდან 23 იანვრამდე საქართველოს შინაგან საქმეთა ორგანოებში სამსახურის გავლის წესის შესახებ დებულების” 75-ე მუხლის მოქმედება შეჩერებული იყო, მოსარჩელის მოთხოვნა გასასვლელი დახმარების ანაზღაურების შესახებ არ უნდა დაკმაყოფილებულიყო. მოსარჩელე შს ორგანოებში მუშაობდა 2005 წლის 27 ივლისამდე. საქართველოს პრეზიდენტის 2004 წლის 30 დეკემბრის ¹624 ბრძანებულებით დამტკიცებული “საქართველოს შინაგან საქმეთა ორგანოებში სამსახურის გავლის წესის შესახებ დებულების” 75-ე მუხლის მოქმედება შეჩერდა 2006 წლის 1 იანვრამდე. შესაბამისად, აღნიშნული ნორმა შეჩერებული იყო მოსარჩელის დათხოვნის დროისთვისაც.

აპელანტის მოსაზრებით, “ნორმატიული აქტების შესახებ” კანონის 25-ე მუხლის შესაბამისად, სადავო საკითხის მოწესრიგებისას უპირატესობა უნდა მინიჭებოდა “საქართველოს შს სამინისტროს მოსამსახურეთა და სამოქალაქო პირთა სოციალური დაცვისა და მატერიალური უზრუნველყოფის შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 2005 წლის 23 დეკემბრის ¹1082 ბრძანებულებას, რომლის მე-11 პუნქტი შს ორგანოებიდან დათხოვნილ თანამშრომელთა ერთდროული დახმარების გაცემის საკითხს ახლებურად არეგულირებს (იხ. ს.ფ. 37-38).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 7 დეკემბრის გადაწყვეტილებით შსს ქ. თბილისის მთავარი სამმართველოს სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 8 მაისის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, ვ. გ-ას სარჩელი დაკმაყოფილდა, საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს ქ. თბილისის მთავარ სამმართველოს ვ. გ-ას სასარგებლოდ დაეკისრა მიუღებელი ხელფასის _ 504,4 ლარის და ერთჯერადი გასასვლელი დახმარების _ 1365,31 ლარის ანაზღაურება, რაც სააპელაციო სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:

სააპელაციო სასამართლო არსებითად დაეთანხმა და გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილებით დადგენილად მიჩნეული საქმის ფაქტობრივი გარემოებები და სამართლებრივი შეფასება და მიიჩნია, რომ მათი გამაბათილებელი არგუმენტები აპელანტს არ წარუდგენია.

სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, საქალაქო სასამართლომ არასწორად დააკისრა დავალიანების ანაზღაურება შინაგან საქმეთა სამინისტროს, რადგან მოსარჩელეს მოპასუხედ დასახელებული ჰყავდა ქ. თბილისის შს მთავარი სამმართველო, რომელთანაც იმყოფებოდა შრომით ურთიერთობებში. საქმის განხილვის მიმდინარეობისას არ დამდგარა მოპასუხის შეცვლის საკითხი, საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილში დასაბუთებულია დავალიანების ანაზღაურების მოვალეობის თბილისის შს მთავარი სამმართველოსათვის დაკისრება, რის გამოც გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი ამ მიმართებით უნდა შეიცვალოს და ვ. გ-ას მიმართ დავალიანების ანაზღაურების მოვალეობა უნდა დაეკისროს შს სამინისტროს ქ. თბილისის მთავარ სამმართველოს (იხ. ს.ფ. 54-56).

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შსს ქ. თბილისის მთავარმა სამმართველომ და მოითხოვა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 7 დეკემბრის გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება შემდეგი მოტივით:

კასატორის მითითებით, ვ. გ-ა შს ორგანოებში მუშაობდა 2005 წლის 27 ივლისამდე, ხოლო მისი შს ორგანოებიდან დათხოვნის მომენტში, როდესაც მას ადმინისტრაციულ ორგანოსთან წარმოეშვა საბოლოო ანგარიშსწორების უფლება, “საქართველოს შინაგან საქმეთა ორგანოებში სამსახურის გავლის წესის შესახებ დებულების” 75-ე მუხლის მოქმედება შეჩერებული იყო. შესაბამისად, მითითებული ნორმით გათვალისწინებული უფლება მოსარჩელეს ვერ წარმოეშობოდა და მისი სარჩელი არ უნდა დაკმაყოფილებულიყო. ამასთან, მითითებული ნორმის მოქმედება საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 4 დეკემბრის ¹669 ბრძალებულების საფუძველზე კვლავ შეჩერებულია 2009 წლის 1 იანვრამდე (იხ. ს.ფ. 60-61).

მოწინააღმდეგე მხარეს საკასაციო საჩივარზე შეპასუხება არ წარმოუდგენია.

საკასაციო სასამართლოს 2008 წლის 11 მარტის განჩინებით შსს ქ. თბილისის მთავარი სამმართველოს საკასაციო საჩივარი დასაშვებად იქნა მიჩნეული ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34.3 მუხლის “გ” ქვეპუნქტის შესაბამისად (იხ. ს.ფ. 71-74).

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, საკასაციო საჩივრის მოტივების საფუძვლიანობისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ შსს ქ. თბილისის მთავარი სამმართველოს საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს და უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 7 დეკემბრის გადაწყვეტილება შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლოს სსსკ-ის 407.2 მუხლის შესაბამისად, იზიარებს ქვემდგომი სასამართლოების მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, რომ 1974 წლის 22 ივლისიდან 2005 წლის 27 ივლისამდე მუშაობდა ქ. თბილისის შს მთავარ სამმართველოში; საქმეში წარმოდგენილი ქ. თბილისის შს მთავარი სამმართველოს 2006 წლის 1 ნოემბრის ¹27/9/6-გ/155 მიმართვით დასტურდება, რომ ვ. გ-ას მიღებელი აქვს 1999 წლის ოქტომბრის, ნოემბრის, დეკემბრის და 2000 წლის დეკემბრის ხელფასი, სულ 504,4 ლარის ოდენობით. ამავე და ქ. თბილისის შს მთავარი სამმართველოს 2006 წლის 30 ოქტომბრის, 28 თებერვლისა და 11 იანვრის მიმართვებით, ვ. გ-ას უარი ეთქვა მიუღებელი სახელფასო დავალიანებისა და ერთდროული დახმარების გაცემაზე იმ მოტივით, რომ საქართველოს პრეზიდენტის 2004 წლის 30 დეკემბრის ¹624 ბრძანებულებით დამტკიცებული “საქართველოს შს ორგანოებში სამსახურის გავლის წესის შესახებ” დებულების 75-ე მუხლის მოქმედება შეჩერებული იყო, ხოლო სახელფასო დავალიანების ანაზღაურებისათვის მიმდინარე წლის ბიუჯეტი არ ითვალისწინებდა წინა პერიოდის დავალიანებების დაფარვისათვის საჭირო ასიგნებებს.

საკასაციო სასამართლო სრულად იზიარებს სააპელაციო და საქალაქო სასამართლოების დასკვნებს და მიაჩნია, რომ კანონის სწორად გამოყენებისა და განმარტების შედეგად მართებულად დაკმაყოფილდა სასარჩელო მოთხოვნა, სახეზე არ არის სსსკ-ის 393-394-ე მუხლების მოთხოვნათა დარღვევა, საკასაციო საჩივარი დაუსაბუთებელია, არ შეიცავს დასაბუთებულ არგუმენტაციას გადაწყვეტილების კანონშეუსაბამობის თაობაზე, რის გამოც არ არსებობს სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სასამართლოებმა მართებულად არ გაიზიარეს მოპასუხის არგუმენტი სათანადო ასიგნებების არარსებობის გამო მიუღებელი ხელფასის ანაზღაურების შესახებ მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის თაობაზე და მართებულად არ მიიჩნიეს აღნიშნული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის კანონიერ საფუძვლად.

საკასაციო სასამართლო ასევე იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას ვ. გ-ის გასასვლელი დახმარების ანაზღაურების შესახებ და დაუსაბუთებულად მიიჩნევს კასატორის მიერ წამოყენებულ საკასაციო პრეტენზიას. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ სწორად მოახდინა სადავო ურთიერთობის მომწესრიგებელ ნორმათა საქმის ფაქტობრივ გარემოებებთან შეფარდება. შესაბამისად, სახეზე არ არის სსსკ-ის 393-ე მუხლის დარღვევა.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საქართველოს პრეზიდენტის 1997 წლის 17 მარტის ¹139 ბრძანებულებით დამტკიცებული “საქართველოს შინაგან საქმეთა ორგანოებში სამსახურის გავლის წესის შესახებ” დებულების 75-ე მუხლში საქართველოს პრეზიდენტის 2004 წლის 10 ივნისის ¹213 ბრძანებულებით შევიდა ცვლილება და დადგინდა, რომ შინაგან საქმეთა ორგანოს თანამშრომელს, რომელიც სამსახურიდან დათხოვნილია პენსიის მიღების უფლებით, ერთდროული დახმარების სახით ეძლევა უკანასკნელი 4 თვის ხელფასი. მითითებული ბრძანებულება ამოქმედდა გამოქვეყნებიდან მე-15 დღეს და მოქმედებდა საქართველოს პრეზიდენტის 2004 წლის 30 დეკემბრის ¹624 ბრძანებულების ამოქმედებამდე, რომლის მე-2 მუხლით მითითებული დებულების 75-ე მუხლის მოქმედება შეჩერდა 2006 წლის 1 იანვრამდე. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ საქართველოს პრეზიდენტის 2004 წლის 10 ივნისის ¹213 ბრძანებულების მიღებითა და ამოქმედებით შინაგან საქმეთა ორგანოს თანამშრომლებს და მათ შორის მოსარჩელეს წარმოეშვათ სამომავლო უფლება _ სამუშაოდან დათხოვნის შემთხვევაში ერთდროული დახმარების მიღების შესახებ. შესაბამისად, ამგვარი უფლების არსებობაზე გავლენას ვერ მოახდენს ის გარემოება, რომ საქართველოს პრეზიდენტის 2004 წლის 30 დეკემბრის ¹624 ბრძანებულების მე-2 მუხლით “საქართველოს შინაგან საქმეთა ორგანოებში სამსახურის გავლის წესის შესახებ” დებულების 75-ე მუხლის მოქმედება შეჩერდა 2006 წლის 1 იანვრამდე.

აღნიშნულთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საკანონმდებლო ცვლილებით ჩამოყალიბებული ახალი რედაქციის ამოქმედების ვადის დათქმა, არცერთ შემთხვევაში არ განაპირობებს არსებული ნორმის შეჩერებას ან უმოქმედობას, რამდენადაც მოქმედი სამართლებრივი სივრცე _ საკანონმდებლო ბაზა არ იცნობს ისეთ იურიდიულ ტერმინს, როგორიცაა “უმოქმედო ნორმა” - მისი ალოგიკურობის გამო, ასევე, სამართლებრივი ნონსენსია “შეჩერებული ნორმა”. აღნიშნული ვრცელდება ასევე კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტების მიმართაც, რადგან “ნორმატიული აქტების შესახებ” კანონის 5.3 მუხლის შესაბამისად, საქართველოს საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტები ქმნიან საქართველოს კანონმდებლობას.

საკასაციო სასამართლო ასევე განმარტავს, რომ სამართლებრივი სახელმწიფოს პრინციპი უზრუნველყოფს სამართლებრივ ნდობას, რაც თავის მხრივ მოითხოვს კანონის ნორმების სიცხადეს. კანონმდებლობის “არაწინააღმდეგობრიობის” პრინციპი კი განაპირობებს კანონმდებლობას, როგორც ჰარმონიულ ურთიერთობას, რომელიც თავისუფალი იქნება შიდა წინააღმდეგობისაგან. სამართლებრივი სახელმწიფოს პრინციპი აწესებს კანონის ნორმების ერთმანეთთან ისე შეხამების ვალდებულებას, რომ ესა თუ ის მოქალაქე არ აღმოჩნდეს დაუცველი ურთიერთსაწინააღმდეგო მოვალეობისაგან. კანონშემოქმედებითი საქმიანობის განხორციელებისას კანონმდებელი შეზღუდულია ნორმატიული, სოციალური, ლოგიკური, ენობრივი და სხვა ხასიათის შეზღუდვებით, კერძოდ, კანონმდებლის ნორმატიული შეზღუდვა კონსტიტუციიდან და სამართლებრივი სისტემის კონსტიტუციით დაცულ ნორმათა კომპლექსიდან გამომდინარეობს.

აღნიშნულთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლო ითვალისწინებს საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს პირველი კოლეგიის 2005 წლის 23 მარტის ¹1/3/301 გადაწყვეტილებას, რომელიც ეხებოდა კანონის იმ ნორმის შესაბამისობას საქართველოს კონსტიტუციის 30.4 და 32-ე მუხლებთან, რომლითაც შეჩერდა უკვე არსებული ნორმის მოქმედება. საკონსტიტუციო სასამართლომ არაკონსტიტუციურად მიიჩნია ამგვარი ნორმა და სამართლიანად აღნიშნა, რომ “ნორმატიული აქტის მიღებისას კანონმდებელი ვალდებულია სწორად განსაზღვროს მისი მოქმედების სავარაუდო შედეგები. კანონმდებლის პროგნოზი ამ თვალსაზრისით უნდა იყოს დასაბუთებული და გამართლებული, რათა ადგილი არ ჰქონდეს კანონის ამოქმედების ხშირად გადავადებას და ადამიანის უფლებათა მარტოოდენ დეკლარირებას. კანონმდებლის მხრიდან საკანონმდებლო პროცესისადმი ასეთი დამოკიდებულება მიჩნეულ უნდა იქნეს მის ერთ-ერთ კონსტიტუციულ ვალდებულებად”. საკონსტიტუციო სასამართლომ ასევე აღნიშნა, რომ “ამგვარი მიდგომით ეჭვის ქვეშ დგება არა მარტო უფლების რეალიზაცია, არამედ თვით ამ უფლების არსებობაც. ასეთ ვითარებაში, უფლებები ფიქტიურ ხასიათს იძენენ და შინაარსგამოცლილი ხდებიან”.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ადმინისტრაციული ორგანოები საკანონმდებლო აქტის საფუძველზე აღჭურვილნი არიან ნორმათშემოქმედების კომპეტენციით, რაც გამოვლენას ჰპოვებს ნორმატიული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების მიღების სახით. ნორმატიული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემისთვის უფლებამოსილი ორგანო განისაზღვრება იმ კანონით, რომელიც შესაბამის ორგანოებს აღჭურავს ასეთი აქტის გამოცემის უფლებამოსილებით. შესაბამისი ადმინისტრაციული ორგანოსთვის მოქმედი კანონმდებლობის თანახმად მინიჭებული ადმინისტრაციული ნორმაშემოქმედების უფლება მისი კომპეტენციის უმნიშვნელოვანესი ელემენტიც არის, ვინაიდან აღმასრულებელი ხელისუფლების ძირითადი ფუნქციაა სამართალგამოყენებითი, ნორმაშეფარდებითი საქმიანობა. ადმინისტრაციული ორგანოების ნორმაშემოქმედებითი ხასიათის საქმიანობა მხოლოდ ამ მიზანს ემსახურება და ამ ფუნქციით არის დეტერმინირებული. ამდენად, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ ნორმებს ორგვარი – სამართალგამოყენებითი და სამართალდამდგენი _ იურიდიული დატვირთვა აქვს; ეს ნორმები ემსახურება სამართალგამოყენების, ანუ აღსრულების მიზანს, რის გამოც, მოქმედი კანონმდებლობის მიხედვით, აღმასრულებელი ორგანოს ნორმატიული აქტები გამოიცემა კანონის აღსრულების მიზნით, ანუ ისინი კანონქვემდებარე აქტებია.

ნორმატიული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის უფლებამოსილების ზოგადი სამართლებრივი საფუძვლები ჩადებულია საქართველოს კონსტიტუციაში, საქართველოს კანონში “ნორმატიული აქტების შესახებ” და საქართველოს ზოგად ადმინისტრაციულ კოდექსში. ასევე, ცალკეული კანონები შეიცავს სპეციალურ მითითებას, რომ კონკრეტული მმართველობის ორგანო აღჭურვილია, ამავე კანონის საფუძველზე გამოსცეს ნორმატიულ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი. საკანონმდებლო აქტის საფუძველზე ნორმატიულ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის შემთხვევაში მნიშვნელოვანია, რომ თვით ამ კანონში განისაზღვროს ნორმატიულ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის უფლებამოსილების “შინაარსი, მიზანი და მოცულობა”. ე.ი. თვითონ კანონმდებელმა უნდა განსაზღვროს მომავალში ნორმატიულ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემით განხორციელებული სამართლებრივი მოწესრიგების ჩარჩოები და მიმართულებები ისე, რომ მმართველობის ორგანოს შეეძლოს კანონმდებლის ნების ფარგლებში და შესაბამისად მოქმედება.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ “საქართველოს შინაგან საქმეთა ორგანოებში სამსახურის გავლის წესის შესახებ დებულების დამტკიცების თაობაზე” საქართველოს პრეზიდენტის 1997 წლის 17 მარტის ¹139 ბრძანებულებაში დამატების შეტანის შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 2004 წლის 30 დეკემბრის ¹624 ბრძანებულების მე-2 პუნქტი სამართლებრივი თვალსაზრისით გაგებულ უნდა იქნას იმგვარად, რომ ნორმაშემოქმედების მომენტში საქართველოს პრეზიდენტის ნამდვილ ნებას წარმოადგენდა დებულების 75-ე მუხლის მოქმედების გადავადება, რამდენადაც ნორმის შეჩერების უფლებამოსილებით ადმინისტრაციული ორგანოები არ არიან აღჭურვილნი. ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 5.1 მუხლის მიხედვით, ადმინისტრაციულ ორგანოს უფლება არა აქვს კანონმდებლობის მოთხოვნების საწინააღმდეგოდ განახორციელოს რაიმე ქმედება, რაც გულისხმობს, რომ ადმინისტრაციული ორგანოები თავიანთ საქმიანობაში, მათ შორის ნორმაშემოქმედებითი ფუნქციისას შებოჭილნი არიან საკანონმდებლო აქტით განსაზღვრული უფლებამოსილების ფარგლებით.

ამდენად, ¹624 ბრძანებულების მე-2 პუნქტის ლოგიკური ინტერპრეტაციის საფუძველზე, მოსარჩელის მოთხოვნა ექვემდებარება დაკმაყოფილებას, ვინაიდან ნორმით დადგენილი სიკეთის (უფლების) ამოქმედების გადავადება არ იწვევს ამ უფლების არარსებობას.

ამდენად, საკანონმდებლო ნორმის ინტერპრეტაცია განეკუთვნება რა სასამართლოს იურისდიქციის სფეროს, მინიჭებული უფლებამოსილების საფუძველზე, საკასაციო სასამართლოს, ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მიაჩნია, რომ “საქართველოს შინაგან საქმეთა ორგანოებში სამსახურის გავლის წესის შესახებ” დებულების 75-ე მუხლი უნდა გავრცელდეს ვ. გ-ზე, მოთხოვნა ერთჯერადი დახმარების გაცემის თაობაზე საფუძვლიანია, რამდენადაც მოსარჩელეს გასასვლელი დახმარების ანაზღაურებაზე უარი ეთქვა ადმინისტრაციული ორგანოს 2006 წლის 11 იანვრის წერილით, როდესაც დებულების 75-ე მუხლი მოქმედებდა. შესაბამისად, არ არსებობდა დახმარების გაცემაზე უარის თქმის საფუძველი. ის გარემოება, რომ ნორმა მოქმედებდა ადმინისტრაციული ორგანოსათვის დახმარების გაცემის თაობაზე მიმართვის, ან ადმინისტრაციული ორგანოდან უარის მიღების დროისათვის, განმსაზღვრელია, რადგან ერთდროული გასასვლელი დახმარების მიღების უფლება წარმოიშვა საქართველოს პრეზიდენტის 2004 წლის 10 ივნისის ¹213 ბრძანებულების მიღებით და არსებობდა დახმარების მისაღებად ადმინისტრაციული ორგანოსათვის მიმართვის დროს.

საკასაციო სასამართლო უსაფუძვლობის გამო ვერ გაიზიარებს კასატორის საკასაციო პრეტენზიას იმის თაობაზე, რომ სააპელაციო სასამართლოს სადავო საკითხის გადაწყვეტისას უნდა ეხელმძღვანელა საქართველოს პრეზიდენტის 2005 წლის 23 დეკემბრის ¹1082 ბრძანებულების მე-11 პუნქტით. აღნიშნულთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას იმის თაობაზე, რომ სადავო ურთიერთობის მოსაწესრიგებლად არ არსებობს ¹1082 ბრძანებულების გამოყენების სამართლებრივი საფუძველი, რადგან მითითებული ბრძანებულება მიღებულ იქნა ვ. გ-ას სამუშაოდან გათავისუფლების შემდეგ _ 2005 წლის 23 დეკემბერს.

“ნორმატიული აქტების შესახებ” კანონის 47-ე მუხლის შესაბამისად, ნორმატიულ აქტს უკუძალა არა აქვს. აქტს უკუძალა ენიჭება იმ შემთხვევაში, თუ ეს პირდაპირ არის დადგენილი ამ ნორმატიული აქტით. ნორმატიულ აქტს, რომელიც აუარესებს პირის მდგომარეობას, უკუძალა არა აქვს.

ამდენად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში არ არსებობს სადავო ურთიერთობის მოსაწესრიგებლად საქართველოს პრეზიდენტის 2005 წლის 23 დეკემბრის ¹1082 ბრძანებულების გამოყენების წინაპირობა.

ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ შეიცავს დასაბუთებულ პრეტენზიას გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონშეუსაბამობის შესახებ, რის გამოც ქ. თბილისის შს მთავარი სამმართველოს საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს და უცვლელად უნდა დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 7 დეკემბრის გადაწყვეტილება.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1.2, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 372-ე, 390-ე, 399-ე, 410-ე, 410-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ქ. თბილისის შს მთავარი სამმართველოს საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 7 დეკემბრის გადაწყვეტილება;

3. საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ საჩივრდება.