¹ბს-728-694(კ-06) 15 მაისი, 2007წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემდეგი შემადგენლობა:

ნათია წკეპლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: მაია ვაჩაძე, ლალი ლაზარაშვილი

ლანა ჭანტურიას მდივნობით

კასატორები – საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ფოთის საგადასახადო ინსპექცია _ წარმომადგენელი გ. ხ-ა, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური _ წარმომადგენელი დ. რ-ე

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) _ კოოპერატივი “გ-ი” დირექტორი კ. კ-ი, წარმომადგენელი თ. ტ-ე, თ. კ-ა

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 10 ივლისის გადაწყვეტილება

დავის საგანი – ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამარლებრივი აქტის ბათილად ცნობა და ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალება

საკასაციო სასამართლომ საქმის მასალების გაცნობის შედეგად

გ ა მ ო ა რ კ ვ ი ა :

კოოპერატივმა “გ-მა” სარჩელი აღძრა ფოთის საქალაქო სასამართლოში მოპასუხე ფოთის საგადასახადო ინსპექციის მიმართ, რომლითაც მოითხოვა ადმინისტრაციული აქტის ბათილად ცნობა და მოპასუხისთვის ახალი ადმინისტრაციული აქტის გამოცემის დავალება /იხ. ს.ფ.2-6/.

საქმის გარემოებები:

2004 წლის 8 ნოემბერს ფოთის საგადასახადო ინსპექციის მიერ შემოწმდა კოოპერატივ “გ-ის” საწარმო და შედგა აქტი, რომლის თანახმად, “გ-ს” სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ დამატებით დაერიცხა 147792 ლარი. აღნიშნულ შემოწმების აქტზე მოსარჩელემ შეიტანა პრეტენზია, რაც მოპასუხემ არ გაიზიარა იმ საფუძვლით, რომ შემოწმების შედეგად დარიცხული თანხები არ ექვემდებარებოდა გადაანგარიშებას. 2005 წლის 24 მარტს მოსარჩელემ მიმართა საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო სამართლის იურიდიულ პირს _ სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნულ ბიუროს, რომელმაც დასკვნაში მიუთითა, რომ კოოპერატივ “გ-ს” ბიუჯეტის სასარგებლოდ დამატებით უნდა დაერიცხოს 6887,35 ლარი, საიდანაც ძირითადი გადასახდელია 3347,07 ლარი, ხოლო ჯარიმა – საურავი 3540,28 ლარი.

სარჩელის სამართლებრივი საფუძველი:

მოსარჩელეს მიაჩნია, რომ ფოთის საგადასახადო ინსპექციის მიერ 2005 წლის 25 თებერვალს გაცემული წერილი ¹1/3-4-40, ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის “დ” პუნქტის თანახმად, წარმოადგენდა ადმინისტრაციულ აქტს, რამდენადაც აღნიშნული წერილი გულისხმობდა მოპასუხის გადაწყვეტილებას მის უფლებამოსილებაში შემავალი საკითხის დაკმაყოფილებაზე მოსარჩელისათვის უარის თქმას, რასაც შედეგად მოჰყვა სამართლებრივი შედეგი – ბიუჯეტისათვის ზედმეტი თანხის (140704,65 ლარი) გადახდა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, ზაკ-ის 60.1. “დ” მუხლის შესაბამისად, ზემოაღნიშნული წერილი ექვემდებარებოდა ბათილობას, რამდენადაც იგი ეწინააღმდეგებოდა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 36-ე, 42-ე, 95.2, 121-ე, 96.6, 251-ე, 252-ე, 253-ე მუხლებს. ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 23-ე მუხლის შესაბამისად, სარჩელის მეორე მოთხოვნას წარმოადგენდა მოპასუხის მიერ, ექსპერტიზის დასკვნის საფუძველზე ადმინისტრაციული აქტის გამოცემა, რომლითაც კოოპერატივ “გ-ს” სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაეკისრებოდა დამატებით არა 147792 ლარის, არამედ 6887,35 ლარის გადახდა. ამასთან, “ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ” საქართველოს კანონის 4.1. მუხლის შესაბამისად, დადგენილია, რომ ამ კანონის ამოქმედებისთანავე შესრულებულად ითვლება საქართველოს რეზიდენტი და არარეზიდენტი ფიზიკური და იურიდიული პირების მიერ 2004 წლის 1 იანვრამდე წარმოშობილი და შეუსრულებელი საგადასახადო და საბაჟო ვალდებულებები. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, ამ მუხლის მოქმედება ვრცელდება საქართველოს საგადასახადო კოდექსითა და სხვა საკანონმდებლო აქტებით განსაზღვრულ გადასახადის გადამხდელებზე, აგრეთვე საგადასახადო აგენტებზე, რომლებმაც 2004 წლის 1 იანვრამდე არ განახორციელეს საგადასახადო ვალდებულებათა დეკლარირება ან/და გადახდა. შესაბამისად, მოსარჩელის მოსაზრებით, აღნიშნული კანონის 4.1.2. მუხლის შესაბამისად, საგადასახადო ვალდებულებები შესრულებულად უნდა ჩაითვალოს, რამდენადაც შემოწმების აქტში სადავოდ გამხდარი ყველა გადასახადი 2004 წლის 1 იანვრამდეა წარმოშობილი /იხ.ს.ფ. 2-6/.

ფოთის საქალაქო სასამართლოს 2005 წლის 6 ივნისის გადაწყვეტილებით კოოპერატივ “გ-ის” სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ბათილად იქნა ცნობილი ქ. ფოთის საგადასახადო ინსპექციის 2005 წლის 25 თებერვლის ადმინისტრაციული აქტი; ფოთის საგადასახადო ინსპექციას დაევალა ადმინისტრაციული აქტის გამოცემა, რომლითაც კოოპერატივ “გ-ს” დაეკისრებოდა სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ, ნაცვლად მასზე დარიცხული 147 792 ლარისა, 6887,35 ლარის გადახდა, საიდანაც ძირითადი გადასახადი იქნებოდა 3347,07 ლარი, ხოლო ჯარიმა-საურავი _ 3540,28 ლარი, კერძოდ: დღგ-ს ძირითადი გადასახადი 1600 ლარი, ჯარიმა-საურავი _ 400 ლარი; საშემოსავლო გადასახადი, ძირითადი _ 660 ლარი, ჯარიმა-საურავი _ 230,65 ლარი; სოციალური გადასახადი, ძირითადი _ 1087 ლარი, ჯარიმა-საურავი _ 2909,63 ლარი; ხოლო დანარჩენ ნაწილში მოსარჩელის მოთხოვნა არ დაკმაყოფილდა უსაფუძვლობის გამო, რაც საქალაქო სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:

საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტები:

1996 წლის 15 ივნისს კოოპერატივ “გ-სა” და შპს “კ-ს” შორის დაიდო ხელშეკრულება, რომლითაც ამ უკანასკნელმა კოოპერატივ “გ-ში” განახორციელა ინვესტიცია 93665 ლარის ოდენობით. განხორციელებული ინვესტიციის მიუხედავად, კოოპერატივ “გ-ის” მიერ ვერ შესრულდა მითითებული ხელშეკრულების 5.4. პუნქტით ნაკისრი ვალდებულებები, რის გამოც კოოპერატივის წევრთა საერთო კრების გადაწყვეტილებით, ნაკისრი ვალდებულებების შეუსრულებლობის სანაცვლოდ შპს “კ-ი” მიღებულ იქნა კოოპერატივში მეპაიედ და მისი წილი განისაზღვრა საწარმოს ქონების 50%-ის კუთვნილებით, სადაც შევიდა საინვესტიციო თანხა და მიწის გადასახადი საერთო თანხით 93665 ლარი. ამასთან, ხელშეკრულების პირობების შეუსრულებლობის გამო, მეპაიეთა საერთო კრების გადაწყვეტილებით შპს “კ-თვის” მიკუთვნებულ იქნა კოოპერატივ “გ-ის” ქონების ნაწილი 42335 ლარის ოდენობით, რაც რეგისტრირებულია ლანჩხუთის რაიონულ სასამართლოში.

საქალაქო სასამართლომ უსაფძვლოდ მიიჩნია სარევიზიო დოკუმენტებში მითითებული გარემოება იმის თაობაზე, რომ შპს “კ-მა” კოოპერატივ “გ-ის” საწესდებო კაპიტალი 42335 ლარით უნდა შეავსოს, რამდენადაც აღნიშნული თანხის საზოგადოების ქონება კოოპერატივის მეპაიეთა საერთო კრების გადაწყვეტილებით მიეკუთვნა შპს “კ-ს”. ამდენად, 2004 წლის 8 ნოემბრის აქტსა და 2005 წლის 25 თებერვლის წერილში მოყვანილი არგუმენტი, რომ შპს “კ-მა” 42335 ლარით უნდა შეავსოს საწარმოს საწესდებო კაპიტალი, სასამართლოს დასკვნით, იყო უსაფუძვლო. სააპელაციო სასამართლოს დასკვნით, ასევე უსაფუძვლოა აქტში მითითებული გარემოება, რომ კოოპერატივ “გ-ის” დირექტორი კ. კ-ი, იმავდროულად იყო შპს “კ-ის” დირექტორი, 1999 წლიდან 2004 წლის 1 იანვრამდე კოოპერატივის სალაროდან კრედიტორული დავალიანების სანაცვლოდ გატანილია 83348 ლარი, რაც დასტურდებოდა რევიზიის მიერ გამოქვეყნებული მეპაიეთა საერთო კრების ოქმით, რომლის თანახმად, კოოპერატივ “გ-ს” შპს “კ-ის” კრედიტორული დავალიანება არ გააჩნდა. სასამართლომ ჩათვალა, რომ ის გარემოება, თანხა საზოგადოებიდან კრედიტორული დავალიანების დასაფარავად გაიცა თუ ის არაპირდაპირი ხელფასი იყო, უნდა გარკვეულიყო არა მეპაიეთა საერთო კრების ოქმით, არამედ საზოგადოების კრედიტორულ და დებიტორულ დავალიანებათა ¹76 საბალანსო ანგარიშით. სასამართლოს შეფასებით, საბუღალტრო დოკუმენტების მიხედვით, კ. კ-ის მიერ კოოპერატივ “გ-ის” სალაროდან თანხა გაცემულია შპს “კ-ის” კრედიტორული დავალიანების დასაფარავად და არა კრედიტორული დავალიანების სანაცვლოდ, არაპირდაპირი ხელფასის სახით, როგორც ეს აქტსა და წერილშია აღნიშნული. ამდენად, საქალაქო სასამართლომ სრულად გაიზიარა ექსპერტის დასკვნა იმის თაობაზე, რომ მოცემულ შემთხვევაში, ¹76 ანგარიშზე საკრედიტო და სადებეტო ბრუნვები შპს “კ-სა” და კოოპერატივ “გ-ს” შორის წარმოადგენს ორ იურიდიულ პირს შორის წარმოებულ ეკონომიკური (სამეწარმეო) საქმიანობით წარმოშობილ ოპერაციებს და არა საგადასახადო კოდექსის 38-ე მუხლით გათვალისწინებულ ხელფასს ან მასთან გათანაბრებულ შემოსავალს, რომელიც საშემოსავლო და სოციალური გადასახადებით არ იბეგრება. აღნიშნულის საფუძველზე სასამართლომ დაასკვნა, რომ რევიზიის მიერ კოოპერატივ “გ-ზე” არასწორად დაირიცხა 104114 ლარი საგადასახადო კოდექსის 38-ე მუხლის საფუძველზე.

სასამართლომ არ გაიზიარა სარევიზიო აქტისა და 2005 წლის 25 თებერვლის წერილის ის ნაწილი, სადაც კოოპერატივ “გ-ს” დღგ-ს გადამხდელად რეგისტრაციის გარეშე საქმიანობისათვის, საგადასახადო კოდექსის 121-ე მუხლის მოთხოვნათა შესაბამისად, დარიცხული აქვს ფინანსური სანქცია 1180 ლარი და განმარტა, რომ კოოპერატივ “გ-ს” 2000 წლის 1 სექტემბრიდან 2004 წლის ბოლომდე ლანჩხუთის საგადასახადო ინსპექციაში წარდგენილი აქვს დღგ-ს დეკლარაციები, რითაც საწარმოს მოხდენილი აქვს დარიცხვები და ჩათვლები. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 95-ე მუხლის საფუძველზე სასამართლომ დაასკვნა, რომ ლანჩხუთის საგადასახადო ინსპექციას საწარმოსაგან დღგ-ს გადამხდელად რეგისტრაციის გაუქმების შემთხვევაში არ უნდა მიეღო დეკლარაციები და ასეთის შესახებ წერილობით უნდა ეცნობებინა საწარმოსათვის.

საქალაქო სასამართლომ ასევე არ გაიზიარა ზემოაღნიშნულ აქტსა და წერილში მოცემული არგუმენტაცია 1000 გრძივი მეტრი ღობის 5000 ლარით დღგ-თი დაბეგვრის შესახებ და განმარტა, რომ საგადასახადო ინსპექციას რევიზიის ჩატარებისას ღობის საბაზრო ღირებულება გრძივი მეტრის 25 ლარად ფოთის სავაჭრო-სამრეწველო პალატის წერილით არ უნდა განესაზღვრა, არამედ უნდა ეხელმძღვანელა საქმეში არსებული აუდიტორის მიერ კომისიურად შედგენილი ქონების შეფასების აქტით.

სასამართლომ გაიზიარა შემოწმების აქტისა და 2005 წლის 25 თებერვლის წერილში მითითებული გარემოება, რომ საწარმოს მთავარ ინჟინერ მ. ტ-ესა და კოოპერატივ “გ-ის” თანამშრომლებზე გაცემული თანხები წარმოადგენს საგადასახადო კოდექსის 38.2. მუხლით გათვალისწინებულ არაპირდაპირ ხელფასს, მაგრამ არ გაიზიარა ოქმის ის ნაწილი, სადაც აღნიშნულია, რომ დაბეგვრა უნდა მომხდარიყო მ. ტ-ის შემთხვევაში 3955 ლარიდან, როგორც ეს კოოპერატივის მეპაიეთა ოქმშია აღნიშნული. სასამართლომ მიიჩნია, რომ დარიცხვა უნდა მომხდარიყო არა მეპაიეთა კრების ოქმით, არამედ საბუღალტრო დოკუმენტების საფუძველზე. ანალოგიური შეცდომაა დაშვებული კოოპერატივ “გ-ის” თანამშრომლებზე გაცემული კვების საფასურის დაბეგვრის ნაწილშიც.

სასამართლოს დასკვნით, მოსარჩელის მოთხოვნა, რომ მის მიმართ უნდა გავრცელდეს “ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ” კანონი, რომლის 4.1.2. მუხლის შესაბამისად, კოოპერატივ “გ-ს” შესრულებულად ჩაეთვალოს 2004 წლის 1 იანვრამდე წარმოშობილი და შეუსრულებელი, არადეკლარირებული და გადაუხდელი საგადასახადო ვალდებულებები, მიიჩნია უსაფუძვლოდ და განმარტა, რომ კანონის 4.3. “ა” მუხლის თანახმად, აღნიშნული კანონის მოქმედება არ ვრცელდება შესაბამის სახელმწიფო ორგანოებში კანონმდებლობით დადგენილი წესით დეკლარირებულ, დარიცხულ და აღრიცხულ, მაგრამ გადაუხდელ საგადასახადო და საბაჟო ვალდებულებებზე /იხ. ს.ფ.181-191/.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საგადასახადო დეპარტამენტის ფოთის საგადასახადო ინსპექციამ, რომლითაც მოითხოვა გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი მოტივით:

კოოპერატივ “გ-ის” მეპაიე წევრთა სართო კრების 1999 წლის 14 მაისის ¹2 ოქმით დადგენილია, რომ შპს “კ-ის” წილი მითითებულ კოოპერატივის ქონებაში შეადგენდა 50%-ს, საინვესტიციო თანხის, მიწის გადასახადისა და გამოსყიდვის ღირებულების ჩათვლით _ 36 000 ლარს. საინვესტიციო ხელშეკრულების შესაბამისად, კოოპერატივ “გ-ის” მიერ შეტანილია ფულადი და არაფულადი სახით ინვესტიცია 93 665 ლარი, რომელიც ჩათვლილია ქონების წილის დაკანონებაში. კოოპერატივ “გ-ის” და ამავე დროს შპს “კ-ის” დირექტორის _ კ. კ-ის სახელზე 1999 წლის ივნისიდან 2004 წლის 1 იანვრამდე გაცემულია 83 348 ლარი კრედიტორული დავალიანების სანაცვლოდ, მაშინ, როცა მასზე კრედიტორული დავალიანება არ უნდა ირიცხებოდეს. ამდენად, საგადასახადო კოდექსის 223-ე, 38.2.“3” მუხლების თანახმად, აღნიშნული თანხა ჩაითვალა როგორც ხელზე გაცემული არაპირდაპირი ხელფასი და დამატებით დაერიცხა საშემოსავლო გადასახადი, სანქცია, საურავი, ასევე, სოციალური გადასახადის ძირითადი თანხა, სანქცია, საურავი, სულ გადასახადის ორივე სახეში დამატებით დარიცხულია 104 114 ლარი.

აპელანტმა არ გაიზიარა მოსარჩელის მითითება იმის თაობაზე, რომ ეს უკანასკნელი ლანჩხუთის საგადასახადო ინსპექციაში დროულად წარადგენდა დღგ-ს დეკლარაციებს და ამის გამო ის არ შეიძლება ჩაითვალოს როგორც დღგ-ს გადამხდელად არარეგისტრირებული პირი. საგადასახადო კოდექსის 91.1. მუხლის შესაბამისად, დღგ-ს გადამხდელია პირი, რომელიც რეგისტრირებულია ან ვალდებულია გატარდეს რეგისტრაციაში დღგ-ს გადამხდელად. ამავე მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად: “პირი, რომელიც რეგისტრაციაში ტარდება, გადამხდელად ითვლება რეგისტრაციის ძალაში შესვლის მომენტიდან”. ასეთის დამადასტურებელი მტკიცებულებები მოსარჩელის მიერ ვერ იქნა წარმოდგენილი და არც ლანჩხუთის საგადასახადო ინსპექციაში მოიპოვება. შესაბამისად, კოოპერატივ “გ-ს” არ გაუვლია კანონით დადგენილი წესით რეგისტრაცია, ამდენად, მის მიმართ შემოწმების შედეგად სრულიად კანონიერად იქნა გამოყენებული საგადასახადო კოდექსის 121.2. მუხლი და დამატებით გადასახდელად დაერიცხა 11180 ლარი.

აპელანტის მოსაზრებით, საფუძველს მოკლებულია გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მოტივაცია იმასთან დაკავშირებით, რომ საგადასახადო ინსპექციას კოოპერატივ “გ-ის” საგადასახადო შემოწმებისას უნდა ეხელმძღვანელა საქმეში არსებული ღობის შეფასების კომისიური აუდიტორული აქტით და არა ქ. ფოთის რეგიონალური სავაჭრო-სამრეწველო პალატის 2004 წლის 28 ოქტომბრის ¹181 წერილით. საქმეში არსებული ზემოაღნიშნული აქტი შედგენილია 2005 წლის 21 იანვარს, ხოლო კოოპერატივ “გ-ის” საგადასახადო შემოწმების აქტი შედგა 2004 წლის 8 ნოემბერს. შესაბამისად, საგადასახადო ინსპექცია ვერ ისარგებლებდა ღობის შეფასების კომისიურ-აუდიტორული აქტით. ამასთან, ქ. ფოთის რეგიონალური სავაჭრო-სამრეწველო პალატის 2004 წლის 28 ოქტომბრის ¹181 წერილი წარმოადგენს საგადასახადო ინსპექციისათვის სრულიად საკმარის და სანდო ინფორმაციას, შესაბამისი დარიცხვის საწარმოებლად.

აპელანტის მითითებით, უსაფუძვლოა სასამართლოს დასკვნა მ. ტ-ის ეპიზოდში დარიცხვის არასწორად წარმოების თაობაზე და აღნიშნა, რომ მ. ტ-ეს გააჩნდა კოოპერატივ “გ-ის” კრედიტორული დავალიანება 3955 ლარი, რომელიც ჩამოწერილია და შემოწმების მომენტისთვის, როგორც კრედიტორული დავალიანება, აღარ არსებობდა. ასევე, კოოპერატივ “გ-ს” საგადასახადო შემოწმების აქტით, დღგ-ს რეგისტრაციის გაუქმების მომენტისთვის არსებულ საქონლის ნაშთზე დაერიცხა დამატებით გადასახდელად ძირითადი თანხა 3279 ლარი, ფინანსური სანქცია _ 820 ლარი და საურავი _ 1303 ლარი, სულ 5402 ლარი, რომელთა დარიცხვის კანონერებაზე სასამართლოს საერთოდ არ უმსჯელია, ამდენად, გაურკვეველია, რა მოტივის გამო არ არის აღნიშნული თანხა ასახული გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილში. საქალაქო სასამართლომ ბათილად ცნო ფოთის საგადასახადო ინსპექციის 2005 წლის 25 თებერვლის ¹01/3-4/40 ადმინისტრაციული აქტი, რის საფუძველზეც კოოპერატივ “გ-ზე” დარიცხული გადასახადის თანხა 147 792 ლარი შეამცირა და გადასახდელად დააკისრა 6887,35 ლარი. საქმის მასალებით დადგენილია, რომ მითითებული გადასახადის თანხები და შესაბამისი სანქცია-საურავები დაერიცხა 2004 წლის 8 ნოემბრის საგადასახდო შემოწმების აქტით. ამდენად, ფოთის საგადასახადო ინსპექციის მითითებული აქტის ბათილობა უსაფუძვლოა.

სააპელაციო სასამართლოს 2005 წლის 17 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ფოთის საგადასახადო ინსპექციის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილებაში შეტანილ იქნა ცვლილება და ფოთის საგადასახადო ინსპექციას დაეკისრა კოოპერატივ “გ-ის” სასარგებლოდ ამ უკანასკნელის მიერ სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 1793,39 ლარის გადახდა, ხოლო დანარჩენ ნაწილში საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად /იხ. ს.ფ. 220-233/.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ფოთის საგადასახადო ინსპექციამ, რომლითაც მოითხოვა სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა /იხ. ს.ფ. 236-239/

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2006 წლის 12 აპრილის განჩინებით ფოთის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივრის საფუძველზე გაუქმდა სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს /იხ.ს.ფ. 262-275/.

სააპელაციო სასამართლოს 2006 წლის 10 ივლისის გადაწყვეტილებით ფოთის საგადასახადო ინსპექციის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ფოთის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება გაუქმდა დღგ-ს გადამხდელად რეგისტრაციის გარეშე ფუნქციონირებისას ბიუჯეტში გადასახდელი დღგ-ს თანხის 100%-ის, ანუ 1180 ლარის კოოპერატივ “გ-ზე” დაუკისრებლობისა და ფოთის საგადასახადო ინსპექციისათვის სახელმწიფო ბაჟის დაკისრების ნაწილში, ხოლო დანარჩენ ნაწილში საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად, რაც სააპელაციო სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:

სააპელაციო სასამართლომ 1997 წლის საგადასახადო კოდექსის 91.1. მუხლის საფუძველზე განმარტა, რომ დამატებული ღირებულების გადასახადის გადამხდელია პირი, რომელიც რეგისტრირებულია ან ვალდებულია, გატარდეს რეგისტრაციაში დღგ-ს გადამხდელად. ამავე კანონის 94.1. მუხლის შესაბამისად, დღგ-ს გადამხდელად რეგისტრაციისათვის პირი ვალდებულია, მიმართოს საგადასახადო ორგანოს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიერ დადგენილი ფორმის განცხადებით. მითითებული მუხლის მე-5 ნაწილის მიხედვით, პირი ვალდებულია გატარდეს რეგისტრაციაში დღგ-ს გადამხდელად, მაგრამ თუ არა აქვს შეტანილი განცხადება რეგისტრაციისათვის, საგადასახადო ორგანო საკუთარი ინიციატივით ახდენს ამ პირის რეგისტრაციას გადასახადის გადამხდელად და გადასცემს მას შესაბამის სერტიფიკატს, ხოლო აღნიშნული არ ათავისუფლებს კოოპერატივს დღგ-ს გადამხდელად რეგისტრაციის ვალდებულებისაგან. საგადასახადო კოდექსის 121.2.“ა” მუხლის თანახმად, საგადასახადო ორგანო ახდევინებს პირს სანქციის სახით დღგ-ს გადამხდელად რეგისტრაციის გარეშე ფუნქციონირებისას – რეგისტრაციის გარეშე ფუნქციონირების მთელი პერიოდის დღგ-ს თანხის 100%-ს.

საგადასახადო კოდექსის 95-ე მუხლის თანახმად, გადასახადის გადამხდელი ვალდებულია მიმართოს შესაბამის საგადასახადო ორგანოს დღგ-ს გადამხდელად უკანასკნელი რეგისტრაციის თარიღიდან 2 წლის გასვლის შემდეგ, თუ ბოლო 12 თვის განმავლობაში გასადახადის გადამხდელის დასაბეგრი ოპერაციები არ აღემატება 3000 ლარიან ლიმიტს. 2001 წლის 16 მარტის ცვლილებით 300 ლარი შეიცვალა 24 000 ლარით, ხოლო 2003 წლის 26 აგვისტოს ცვლილებით 24 000 ლარი შეიცვალა 75 000 ლარით. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, ამ მუხლის I ნაწილით გათვალისწინებულ შემთხვევაში, გადასახადის გადამხდელი ვალდებულია მიმართოს საგადასახადო ორგანოს დღგ-ს გადამხდელად რეგისტრაციის გაუქმების მოთხოვნით საანგარიშო თვის 10 რიცხვამდე, ხოლო ასეთის განუხორციელებლობის შემთხვევაში, საგადასახადო ორგანო გადასახადის გადამხდელს უგზავნის შეტყობინებას განცხადების წარმოდგენის თაობაზე და მისი გაგზავნის დღიდან 10 დღეში მოტივირებული პასუხის წარმოუდგენლობისას აუქმებს რეგისტრაციას. კონკრეტულ შემთხვევაში, ლანჩხუთის საგადასახადო ინსპექციას საწარმოსაგან დღგ-ს გადამხდელად გაუქმების შემთხვევაში არ უნდა მიეღო დეკლარაციები და ასეთის შესახებ წერილობით უნდა ეცნობებინა საწარმოსათვის. ამდენად, აღნიშნულ ნაწილში სასამართლოს დასკვნით, არასწორია 1180 ლარით დაჯარიმება საგადასახადო კოდექსის 121-ე მუხლით, რამდენადაც აღნიშნული ნორმა ითვალისწინებს სანქციას მხოლოდ რეგისტრაციის გარეშე ფუნქციონირებისას.

1996 წლის 15 ივნისს კოოპერატივ “გ-სა” და შპს “კ-ს” შორის დაიდო ხელშეკრულება. კოოპერატივ “გ-ის” მიერ ვერ იქნა შესრულებული მითითებული ხელშეკრულების 5.4. პუნქტით ნაკისრი ვალდებულებები, რის გამოც კოოპერატივის წევრთა საერთო კრების გადაწყვეტილებით ნაკისრი ვალდებულებების შეუსრულებლობის სანაცვლოდ შპს “კ-ი” მიღებულ იქნა კოოპერატივში მეპაიედ და მისი წილი განისაზღვრა საწარმოს ქონების 50%-ის კუთვნილებით, საინვესტიციო თანხის, მიწის გადასახადისა და გამოსყიდვის ღირებულების ჩათვლით 136 000 ლარით. ყოველივე აღნიშნული ასახულია საინვესტიციო ანგარიშზე ¹95 და საზოგადოების კრედიტორულ და დებიტორულ დავალიანებათა ¹76 საბალანსო ანგარიშზე. ხელშეკრულების პირობებიდან გამომდინარე, ინვესტორის მიერ განხორციელებულ იქნა სხვადასხვა ოპერაციები, რაც წარმოადგენს ორ იურიდიულ პირს შორის წარმოებულ ეკონომიკური საქმიანობით წარმოშობილ ოპერაციებს და არა საგადასახადო კოდექსის 38-ე მუხლით გათვალისწინებულ ხელფასს ან მასთან გათანაბრებულ შემოსავალს, რომელიც საშემოსავლო და სოციალური გადასახადით არ იბეგრება.

სასამართლოს მოსაზრებით, 1000 მეტრი ღობის 5000 ლარი დღგ-თი დაბეგვრა არასწორია, რამდენადაც ღობის საბაზრო ღირებულების განსაზღვრა უნდა მომხდარიყო არა სავაჭრო-სამრეწველო პალატის წერილით, არამედ საქმეში არსებული აუდიტის მიერ შედგენილი ქონების შეფასების აქტით. მითითებული აქტით კოოპერატივს უნდა დარიცხვოდა დღგ, ძირითადი 1600 ლარი და ჯარიმა _ 400 ლარი. საურავი არ უნდა დარიცხვოდა, რამდენადაც კოოპერატივს გააჩნდა ზედმეტობა დღგ-ში. სასამართლოს შეფასებით, კოოპერატივის მეპაიეთა 2000 წლის 12 აპრილის @1 ოქმის თანახმად, საწარმოს მთავარ ინჟინერ მ. ტ-ეს დავალიანება 3955 ლარი ჩამოეწერა მოგება-ზარალის ანგარიშით, მაგრამ საგადასახადო კოდექსის 38.2.“ვ” მუხლის თანახმად, აღნიშნული თანხა ითვლება, როგორც ხელზე გაცემული, არაპირდაპირი ხელფასი, ამდენად იგი იბეგრება საშემოსავლო გადასახადით 36-ე და 42-ე მუხლების შესაბამისად. საგადასახადო კოდექსის 251-ე მუხლის თანახმად, მასზე უნდა დაერიცხოს სანქცია გადასახადის დაუკავებლობისთვის 10%, ხოლო 254-ე მუხლის შესაბამისად, ჯარიმა გადასახადის შემცირებისათვის 25%. ამასთან, დარიცხვა უნდა მომხდარიყო საბუღალტრო დოკუმენტებით და არა მეპაიეთა კრების ოქმით, ვინაიდან გადასახადების საკითხი ბუღალტრული დოკუმენტებით დასტურდება, რასაც მეპაიეთა საერთო კრება არ ცვლიდა /იხ.ს.ფ. 363-371/.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტმა, რომლითაც მოითხოვა სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა /იხ.ს.ფ. 376-380/.

კასაციის მოტივი:

სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია კანონის მოთხოვნები, რამდენადაც იგი დაეთანხმა I ინსტანციის სასამართლოს მოტივაციას იმის თაობაზე, რომ კოოპერატივ “გ-ის” სალაროდან თანხა 83 348 ლარის ოდენობით გაცემულია შპს “კ-ის” კრედიტორული დავალიანების დასაფარავად, ნაცვლად ფაქტობრივად გაცემული არაპირდაპირი ხელფასისა, რასაც საგადასახადო კანონმდებლობის თანახმად, დაერიცხა საშემოსავლო და სოციალური გადასახადი.

კოოპერატივ “გ-ის” საერთო კრებამ (ოქმი ¹2) შპს “კ-ის” წილი კოოპერატივის ქონებაში განსაზღვრა 50-%-ით. საინვესტიციო ხელშეკრულების შესაბამისად, 1996-1998წწ. კოოპერატივში ფულადი და არაფულადი სახით შეტანილია ინვესტიცია 93 665 ლარი, რომელიც ჩათვლილია ქონების წილის დაკანონებაში. ამდენად, კოოპერატივის წევრთა საერთო კრების დადგენილებით მას არ უნდა ერიცხებოდეს კრედიტორული დავალიანება.

საგადასახადო შემოწმებამ დაადგინა, რომ შპს “კ-ის” (კ. კ-ის) მიერ კოოპერატივში ფულადი და ნატურალური სახით შეტანილია 42 967 ლარი, რომელიც აღნიშნულია კიდეც საკრედიტო ბრუნვაში, მაგრამ დანარჩენი 52 811 ლარი არ შეიძლება მიჩნეულ იქნეს შპს “კ-ის” (კ. კ-ის) მიმართ არსებულ დავალიანებად, რამდენადაც იგი თანხის გადამხდელად არ ფიქსირდება. აღნიშნულთან დაკავშირებით, სასამართლო კოლეგიას უნდა გამოეყენებინა 1997 წლის საგადასახადო კოდექსის 218-ე, 223-ე და 38.2.“ვ” მუხლებით დადგენილი დებულებები და კ. კ-ზე გაცემული თანხა ჩაეთვალა ამ უკანასკნელის ერთიან შემოსავლებში (არაპირდაპირი ხელფასი).

კოოპერატივ “გ-ის” წევრთა საერთო კრების (ოქმი ¹1) დადგენილებით ლანჩხუთის რაიონის გამგეობას გადასცა 1000 მეტრი სიგრძის ღობე, რომელიც ჩამოწერილია ზარალის ანგარიშზე. ღობის საბაზრო ღირებულება განისაზღვრა ქ. ფოთის რეგიონალური სავაჭრო-სამრეწველო პალატის მიერ და არა აუდიტორის მიერ ღობის შეფასების აქტით, რაც მართებულია, რეამდენადაც ეს უკანასკნელი შედგენილია 2005 წლის 21 იანვარს, ხოლო კოოპერატივის შემოწმების აქტი _ 2004 წლის 8 ნოემბერს. ამდენად, საგადასახადო შემოწმების ჩატარებისას აუდიტის დასკვნა გათვალისწინებული ვერ იქნებოდა.

საგადასახადო შემოწმებით ასევე დადგენილია, რომ მ. ტ-ეს გააჩნდა კოოპერატივ “გ-ის” კრედიტორული დავალიანება 3955 ლარის ოდენობით, რაც კოოპერატივის წევრთა საერთო კრების ოქმის საფუძველზე ჩამოწერილია ბუღალტრულად და შემოწმების ჩატარების დროისთვის არ არსებობდა. ამდენად, უკანონოა სასამართლოს მოტივაცია, რომ საშემოსავლო გადასახადის დარიცხვა არ უნდა განხორციელებულიყო კოოპერატივის საერთო კრების გადაწყვეტილებით.

სასამართლომ საერთოდ არ იმსჯელა იმ ფაქტზე, რომ კოოპერატივ “გ-ს,” საგადასახადო შემოწმების აქტით, დღგ-ს რეგისტრაციის გაუქმებისათვის არსებულს, სასაქონლო ნაშთზე დამატებით გადასახდელად დაეკისრა 5 402 ლარი, რაც სრულიად გაუგებარია.

საგადასახადო შემოწმების აქტში სწორადაა აღნიშნული, რომ კოოპერატივ “გ-ის” დირექტორ კ. კ-თვის, მთავარ ინჟინერ მ. ტ-ისა და კოოპერატივის სხვა მუშაკებისათვის გაცემული თანხები 2005 წლის 1 იანვრამდე მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 38-ე მუხლის გათვალისწინებით ითვლება არაპირდაპირ ხელფასად და იბეგრება ამავე კოდექსის 185-ე მუხლის შესაბამისად.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ასევე ფოთის საგადასახადო ინსპექციამ, რომლითაც მოითხოვა სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა /იხ.ს.ფ. 383-386/.

კასაციის მოტივი:

კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება მიებულია კანონის დარღვევით. სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, ასევე არასწორად იქნა დადგენილი ფაქტები, კერძოდ, სასამართლო კოლეგია არასწორად დაეთანხმა რაიონული სასამართლოს არგუმენტაციას სადავო აქტის _ 1000 მეტრი სიგრძის ღობის დღგ-თი დაბეგვრის შეფასებასთან დაკავშირებით. კოოპერატივმა “გ-მა” წევრთა საერთო კრების (ოქმი ¹1) დადგენილებით ლანჩხუთის რაიონის გამგეობას გადასცა 1კმ სიგრძის ღობე, რომელიც ჩამოწერილია ზარალის ანგარიშზე. ღობის საბაზრო ღირებულება განისაზღვრა ქ. ფოთის რეგიონალური სავაჭრო-სამრეწველო პალატის მიერ და არა აუდიტორის მიერ ღობის შეფასების აქტით, რაც მართებულია, რამდენადაც ეს უკანასკნელი შედგენილია 2005 წლის 21 იანვარს, ხოლო კოოპერატივის შემოწმების აქტი _ 2004 წლის 8 ნოემბერს. ამდენად, საგადასახადო შემოწმების ჩატარებისას აუდიტის დასკვნა გათვალისწინებული ვერ იქნებოდა.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა რაიონული სასამართლოს მოტივაცია იმის თაობაზე, რომ კოოპერატივ “გ-ის” სალაროდან თანხა 83 348 ლარის ოდენობით გაცემულია შპს “კ-ის” კრედიტორული დავალიანების დასაფარავად, ნაცვლად ფაქტობრივად გაცემული არაპირდაპირი ხელფასისა, რასაც საგადასახადო კანონმდებლობის თანახმად, დაერიცხა საშემოსავლო და სოციალური გადასახადი. კოოპერატივ “გ-ის” საერთო კრებამ (ოქმი ¹2) შპს “კ-ის” წილი კოოპერატივის ქონებაში განსაზღვრა 50-%-ით. საინვესტიციო ხელშეკრულების შესაბამისად, 1996-1998წწ. კოოპერატივში ფულადი და არაფულადი სახით შეტანილია ინვესტიცია 93 665 ლარი, რაც ჩათვლილია ქონების წილის დაკანონებაში. ამდენად კოოპერატივის წევრთა საერთო კრების დადგენილებით მას არ უნდა ერიცხებოდეს კრედიტორული დავალიანება.

საგადასახადო შემოწმებით ასევე დადგენილია, რომ მ. ტ-ეს გააჩნდა კოოპერატივ “გ-ის” კრედიტორული დავალიანება 3955 ლარის ოდენობით, რაც კოოპერატივის წევრთა საერთო კრების ოქმის საფუძველზე ჩამოწერილ იქნა ბუღალტრულად და შემოწმების ჩატარების დროისთვის არ არსებობდა. ამდენად, უკანონოა სასამართლოს მოტივაცია, რომ საშემოსავლო გადასახადის დარიცხვა არ უნდა განხორციელებულიყო კოოპერატივის საერთო კრების გადაწყვეტილებით.

საკასაციო სასამართლოს 2007 წლის 3 აპრილის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის და ფოთის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივრები ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34.3 “გ” ქვეპუნქტის საფუძველზე მიჩნეულ იქნა დასაშვებად (პროცესუალური კასაცია).

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლის, საკასაციო საჩივრების მოტივების საფუძვლიანობის, სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასაბუთებულობა_კანონიერების შემოწმებისა და საქმის სასამართლო განხილვის შედეგად მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის და ფოთის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივრები უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, შესაბამისად, გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 10 ივლისის გადაწყვეტილება გასაჩივრებულ ნაწილში და ამ ნაწილში საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო სასამართლოს მიერ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გამოტანისას დარღვეულია მატერიალური და საპროცესო სამართლის ნორმები, კერძოდ, სსსკ-ის 393.2. და 394 “ე^I” მუხლების მოთხოვნები. სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, არასწორად განმარტა კანონი, სწორი შეფასება არ მისცა საქმის მასალებს, სრულყოფილად არ იქნა გამოკვლეული საქმის მასალები და დადგენილი ფაქტები, გასაჩივრებულ ნაწილში სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია.

სსსკ-ის 407.2. მუხლის შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში საკასაციო საჩივრები დასაბუთებულია, კერძოდ, სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ კოოპერატივ “გ-ის” სალაროდან თანხა _ 83 348 ლარის ოდენობით გაცემულია შპს “კ-ის” კრედიტორული დავალიანების დასაფარავად, იმ პირობებში, როცა საქმის მასალებში აღნიშნულის დამადასტურებელი მტკიცებულებები არ მოიპოვება.

საკასაციო სასამართლო საგადასახადო კოდექსის /1997 წლის რედაქცია/ 38.1. მუხლის საფუძველზე განმარტავს, რომ ხელფასის სახით მიღებულ შემოსავალს მიეკუთვნება ფიზიკური პირის მიერ დაქირავებით მუშაობის შედეგად მიღებული ნებისმიერი საზღაური ან სარგებელი, მათ შორის წინა სამუშაო ადგილიდან პენსიის ან სხვა სახით მიღებული შემოსავალი, ან შემოსავალი მომავალი სამუშაო ადგილიდან. ამავე კოდექსის 223.1. მუხლის თანახმად, რომელიც განსაზღვრავს გადასახადისგან თავის არიდების საგადასახადო კოდექსით დადგენილ საწინააღმდეგო ღონისძიებებს, თუ რაიმე თანხა გამოიყენება კონკრეტული პირის ინტერესებისათვის, ითვლება, რომ ეს თანხა ამ პირს მიღებული აქვს.

საქმის მასალების თანახმად, 1996 წლის 15 ივნისს კოოპერატივ “გ-სა” და შპს “კ-ს” შორის დაიდო ხელშეკრულება. კოოპერატივ “გ-ის” მიერ ვერ იქნა შესრულებული მითითებული ხელშეკრულების 5.4. პუნქტით ნაკისრი ვალდებულებები, რის გამოც კოოპერატივის წევრთა საერთო კრების გადაწყვეტილებით ნაკისრი ვალდებულებების შეუსრულებლობის სანაცვლოდ შპს “კ-ი” მიღებულ იქნა კოოპერატივში მეპაიედ და მისი წილი განისაზღვრა საწარმოს ქონების 50%-ის კუთვნილებით, საინვესტიციო თანხის, მიწის გადასახადისა და გამოსყიდვის ღირებულების ჩათვლით 136 000 ლარი. აღნიშნული ასახულია საინვესტიციო ანგარიშზე ¹95 და საზოგადოების კრედიტორულ და დებიტორულ დავალიანებათა ¹76 საბალანსო ანგარიშზე.

საკასაციო სასამართლო საგადასახადო კოდექსის 36.1. მუხლის საფუძველზე განმარტავს, რომ საშემოსავლო გადასახადით დაბეგვრის ობიექტია რეზიდენტის დასაბეგრი შემოსავალი, რომელიც გამოითვლება როგორც სხვაობა კალენდარული წლის ერთობლივ შემოსავალსა და ამ პერიოდისათვის საგადასახადო კოდექსით გათვალისწინებული გამოქვითვების თანხას შორის. ხოლო ამავე კოდექსის 251-ე მუხლის თანახმად, გადასახადის წყაროსთან გადასახადის დაკავებული თანხა და ჯარიმა გადასახადის დაუკავებელი თანხის 10 პროცენტის ოდენობით გადახდება იმ ფიზიკურ ან იურიდიულ პირს, რომლისგანაც პირმა მიიღო შემოსავალი გადასახადის დაკავების გარეშე.

საკასაციო სასამართლო საგადასახადო კოდექსის 185.1. “ა” მუხლის საფუზველზე განმარტავს, რომ სოციალური გადასახადის გადამხდელად ითვლებიან დამქირავებელი ფიზიკური პირები _ მეწარმეები, ფიზიკური პირებ, რომლებიც დამოუკიდებლად ეწევიან “მეწარმეთა შესახებ” კანონის 1.2. განსაზღვრულ საქმიანობას (გარდა სასოფლო-სამეურნეო საქმიანობისა), საწარმოები, ორგანიზაციები და მუდმივი დაწესებულებები, რომლებიც შრომას უნაზღაურებენ საქართველოში დაქირავებულ მომუშავე ფიზიკურ პირებს. ხოლო ამავე კოდექსის 186.1. მუხლის თანახმად, ზემოაღნიშნულ ნორმაში დასახელებული გადასახადის გადამხდელისათვის გადასახადით დაბეგვრის ობიექტია ხელფასი, რომელიც განისაზღვრება ამავე კოდექსის 38-ე მუხლით.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ საქმის ხელახლა განიხლვისას უნდა ისარგებლოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-4 და მე-19 მუხლებით მინიჭებული უფლებამოსილებით, მოიპოვოს მტკიცებულებები და სარწმუნოდ დაადგინოს საქმის ფაქტობრივი გარემოებები, კერძოდ, სააპელაციო სასამართლომ საქმის ხელახლა განხილვისას უნდა გამოიკვლიოს, შპს “გ-ის” მიერ რა სახის დავალიანების დაფარვა მოხდა შპს “კ-ის” მიმართ, ამასთან უნდა იმსჯელოს, არსებობდა თუ არა მხარეებს შორის საკრედიტო ხელშეკრულება, ამგვარის არსებობის პირობებში, რა ოდენობის კრედიტი გაიცა, პროცენტით თუ უპროცენტოთ. შესაბამისად, აღნიშნული გარემოების გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ სასამართლომ უნდა იმსჯელოს, კოოპერატივ “გ-სა” და შპს “კ-ს” შორის განხორციელებული ოპერაციები წარმოდგენდა იურიდიულ პირებს შორის ნაწარმოებ ეკონომიკური სახის ოპერაციებს თუ აღნიშნული წარმოადგენდა საგადასახადო კოდექსის 38-ე მუხლით გათვალისწინებულ ხელფასს, რამდენადაც ის გარემოება, რომ თანხა ეკონომიკური საქმიანობის შედეგად ნაწარმოები ოპერაციების გამო იქნა გადახდილი, საქმის მასალებში არსებული მტკიცებულებებით სარწმუნოდ არ დასტურდება და აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოების დადასტურებას მხოლოდ ¹76 საბუღალტრო ანგარიში არ შეიძლება წარმოადგენდეს.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ საქმის ხელახლა განხილვისას ასევე უნდა გამოიკვლიოს: კ. კ-მა, როგორც ფიზიკურმა პირმა განახორციელა ინვესტირება კოოპერატივ “გ-ში”, თუ ინვესტირება განხორციელდა კ. კ-ის, როგორც შპს “კ-ის” დირექტორის მიერ, ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ მტკიცებულებების მოპოვების გზით უნდა გამოიკვლიოს კრედიტის გაცემის პირობებში შპს “კ-ის” შემოსავალ-გასავალში აისახა თუ არა მითითებული თანხის ბრუნვა, შესაბამისად, აწარმოა თუ არა ანგარიშსწორება სახელმწიფო ბიუჯეტთან, რამდენადაც ამ ფაქტობრივი გარემოების დადგენის გარეშე სარწმუნოდ არ დგინდება კრედიტის გაცემის ფაქტი.

საკასაციო სასამართლო საგადასახადო კოდექსის 223.2. მუხლის საფუძველზე განმარტავს, რომ გადასახადის გადამხდელის მიერ აღრიცხვა-ანგარიშგების შენებულად არასწორად წარმოების ან დადგენილი ფორმისა და წესის არასწორად წარმოების შემთხვევაში, საგადასახადო ორგანოებს გადასახადის თანხის განსაზღვრის მიზნით, უფლება აქვთ დაარიცხონ მას გადასახადი მოკვლეული მასალების საფუძველზე, Aშესაბამისი ფაქტებისა და გარემოების გათვალისწინებით.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ასევე დაუსაბუთებელია სააპელაციო სასამართლოს მოტივაცია, 1000 მეტრი ღობის 5000 ლარის დღგ-თი დაბეგვრასთან დაკავშირებით, რამდენადაც, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნით, ღობის საბაზრო ღირებულების განსაზღვრა უნდა მომხდარიყო არა სავაჭრო-სამრეწველო პალატის წერილით, რომელიც საფუძვლად დაედო კოოპერატივ “გ-ის” შემოწმების აქტს, არამედ საქმეში არსებული აუდიტის მიერ შედგენილი ქონების შეფასების აქტით.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს კასაციის მოტივს, რომ ღობის საბაზრო ღირებულება განისაზღვრა ქ. ფოთის რეგიონალური სავაჭრო-სამრეწველო პალატის მიერ და არა აუდიტორის მიერ ღობის შეფასების აქტით, რომ ეს უკანასკნელი კი შედგენილია 2005 წლის 21 იანვარს, ხოლო კოოპერატივის შემოწმების აქტი შედგა 2004 წლის 8 ნოემბერს. ამდენად, საგადასახადო შემოწმების ჩატარებისას აუდიტის დასკვნა გათვალისწინებული ვერ იქნებოდა.

საკასაციო სასამართლო სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105.2. მუხლის საფუძველზე განმარტავს, რომ სასამართლოს მიერ მტკიცებულებათა შეფასება ხდება შინაგანი რწმენით, რომელიც ემყარება სასამართლო სხდომაზე მათ ყოველმხრივ, სრულყოფილ და ობიექტურ გამოკვლევას, რის შემდეგადც სასამართლოს გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოების არსებობის ან არარსებობის შესახებ, ხოლო მოცემულ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლოს მიერ არ იქნა დასაბუთებელი თუ რატომ მიანიჭა სასამართლომ ქონების შეფასების აქტს უპირატესი იურიდიული ძალა სავაჭრო-სამრეწველო პალატის დასკვნასთან მიმართებაში.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს აღნიშნული დასკვნა სრულიად დაუსაბუთებელია, რამდენადაც გაურკვეველია სასამართლოს მოტივაცია იმ პირობებში, როცა სააპელაციო სასამართლოს არ შეუფასებია სავაჭრო-სამრეწველო პალატა წარმოადგენდა თუ არა უფლებამოსილ სუბიექტს შეემოწმებინა და შეეფასებინა მოძრავი ნივთი, ასევე სააპელაციო სასამართლოს არ გამოუკვლევია თუ რატომ მოხდა მოძრავი ნივთის შეფასება სავაჭრო-სამრეწველო პალატის და არა ექსპერტის მიერ. ასევე დასკვნაზე ხელმომწერ პირს გააჩნდა თუ არა მისი საქმიანობის უფლების დამადასტურებელი სერთიფიკატი. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ ასევე არ შეაფასა ის გარემოება, რომ სავაჭრო პალატის მიერ ღობე შეფასდა რა 5000 ლარად, 1 წლის შემდეგ აუტიდის მიერ იმავე ღობის ნაკლებ ფასად შეფასება იყო თუ არა გამოწვეული ღობის ცვეთის გამო.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ იმ პირობებში, როცა საქმეში მოიპოვება ორი ურთიერთსაწინააღმდეგო დასკვნა, სავაჭრო-სამრეწველო პალატის და დამოუკიდებელი აუდიტის მიერ, სააპელაციო სასამართლომ უნდა ისარგებლოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-4 და მე-19 მუხლებით მინიჭებული უფლებამოსილებით და საქმის ხელახლა განხილვისას უნდა დანიშნოს დამოუკიდებელი ექსპერტიზა საკუთარი ინიციატივით, რათა მტკიცებულებებს შორის წინააღმდეგობის არსებობა ხელახლა იქნეს შეფასებული ექსპერტის მიერ.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სსსკ-ის 412.2 მუხლის შესაბამისად, სახეზეა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების პროცესუალური და სამართლებრივი საფუძვლები, რის გამოც, სსსკ-ის 411-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღება შეუძლებელია. ამდენად, სასამართლომ საქმის ხელახლა განხილვისას ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-4 და მე-19 მუხლებით მინიჭებული უფლებამოსილების გამოყენებით კანონიერი და ობიექტური გადაწყვეტილების დადგენის მიზნით, სრულყოფილად უნდა გამოიკვლიოს ზემომითითებული გარემოებები და დავა გადაწყვიტოს მოქმედი საპროცესო და მატერიალური სამართლის კანონმდებლობის შესაბამისად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1.2, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 372-ე, 399-ე, 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის და ფოთის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივრები დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 10 ივლისის გადაწყვეტილება გასაჩივრებულ ნაწილში და ამ ნაწილში საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

3. სასამართლო ხარჯები გადანაწილდეს საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების დადგენისას;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.