ბს-751-723(კ-08) 25 სექტემბერი, 2008წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის

საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მარიამ ცისკაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ნუგზარ სხირტლაძე, ლევან მურუსიძე (მოსამართლეები)

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ჯ. რ.-ე (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ საქართველოს გენერალური პროკურატურა (მოპასუხე)

დავის საგანი – სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანების ბათილად ცნობა, სამსახურში აღდგენა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება

გასაჩივრებული სასამართლოს გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 11 აპრილის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა _ სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის ხელახალი განხილვის მიზნით იმავე სასამართლოში დაბრუნება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

ჯ. რ.-მ 2004 წლის ნოემბერში სასარჩელო განცხადებით მიმართა სასამართლოს მოპასუხე საქართველოს გენერალური პროკურატურის მიმართ, და მოითხოვა სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანების ბათილად ცნობა, სამუშაოზე აღდგენა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 20 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ჯ. რ.-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს გენერალური პროკურორის 2004 წლის 4 ნოემბრის ¹448 ბრძანების ის ნაწილი, რომლითაც დათხოვნილ იქნა მოსარჩელე და საქართველოს გენერალურ პროკურატურას დაევალა ჯ. რ.-ის სამსახურიდან დათხოვნის საკითხის გადაწყვეტისთვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოების ხელახლა გამოკვლევა და ამ გარემოებათა შეფასების შემდეგ ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა. მოსარჩელეს უარი ეთქვა მოპასუხის დავალდებულებაზე გამოსცეს ჯ. რ.-ის ბოლო სამუშაო ადგილზე აღდგენის შესახებ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, ასევე მოსარჩელეს უარი ეთქვა იძულებით განაცდურის ანაზღაურების მოთხოვნის ნაწილში.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს გენერალურმა პროკურატურამ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 27 მარტის გადაწყვეტილებით საქართველოს გენერალური პროკურატურის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 20 დეკემბრის გადაწყვეტილება და სააპელაციო პალატის მიერ მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც ჯ. რ.-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელციო სასამართლოს გააწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩვრა ჯ. რ.-მ.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2006 წლის 18 ივლისის განჩინებით საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 27 მარტის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 11 აპრილის გადაწყვეტილებით საქართველოს გენერალური პროკურატურის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 20 დეკემბრის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებული იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც ჯ. რ.-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ დადასტურებულად მიიჩნია, რომ ქ. თბილისის პროკურატურაში განხორციელებულ რეორგანიზაციას თან ახლდა შტატების შემცირება, კერძოდ, რეორგანიზაციამდე ქ. თბილისის პროკურატურაში იყო 78 შტატი, რეორგანიზაციის შემდეგ დარჩა 63 შტატი. შემცირება შეეხო ქ. თბილისის პროკურატურის იმ განყოფილებასაც, სადაც მუშაობდა ჯ. რ.-ე. შინაგან საქმეთა სამინისტროს ქ. თბილისის ორგანოებში სისხლისსამართლებრივი დევნის კანონიერებაზე ზედამხედველობის განყოფილებაში რეორგანიზაციის შედეგად მოხდა პროკურორის 7 საშტატო ერთეულის გაუქმება (იყო 19, დარჩა 12).

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს გენერალური პროკურორის 2004 წლის 4 ნოემბრის ¹448 ბრძანება (§111) მოსარჩელე ჯ. რ.-ის პროკურატურიდან დათხოვნის შესახებ წარმოადგენს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის “დ” ქვეპუნქტით გათვალისწინებულ ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს და მის მიმართ გამოყენებული უნდა იქნეს ამავე კოდექსით ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილობისათვის დადგენილი ნორმები.

სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, ჯ. რ.-ე მსახურობდა რა პროკურატურის სისტემაში, შრომით სამართლებრივ ურთიერთობებში იმყოფებოდა ადმინისტრაციულ ორგანოსთან, ხოლო “საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-11 მუხლის მე-2 ნაწილის “გ” ქვეპუნქტის შესაბამისად, პროკურორებზე ამ კანონის მოქმედება ვრცელდება მხოლოდ იმ შემთხვევაში თუ საქართველოს კონსტიტუციით, სპეციალური კანონმდებლობით ან მათ საფუძველზე სხვა რამ არ არის დადგენილი.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა “პროკურატურის შესახებ” საქართველოს ორგანული კანონის 34-ე მუხლზე და განმარტა, რომ ჯ. რ.-ის მიმართ აღნიშნული ნორმით გათვალისწინებული მოთხოვნები სრულად იქნა დაცული. ამასთან, კადრების განკარგულების ვადის გასვლის შემდეგ, არსებობდა რა ხსენებული კანონის 34-ე მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული საფუძველი (შტატების შემცირება), იგი დათხოვნილ იქნა პროკურატურიდან სხვა თანამდებობის შეთავაზების გარეშე.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ, ვინაიდან სპეციალური და ამასთან, უპირატესი იურიდიული ძალის მქონე ნორმებით დადგენილია პროკურატურის თანამშრომლის სამსახურიდან გათავისუფლების განსხვავებული წესი, ამ ურთიერთობებზე უნდა გავრცელდეს სპეციალური ნორმები და არა “საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონი. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიიჩნია პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ პროკურატურის მუშაკის გათავისუფლებისას “საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონის 97-ე მუხლის მე-2 პუნქტის გამოყენება (2005 წლის 23 დეკემბრის კანონით ცვლილებების შეტანამდე მოქმედი რედაქცია), რომელიც გამორიცხავს შტატების შემცირებით მოხელის სამსახურიდან გათავისუფლებას თუ იგი თანახმაა, დაინიშნოს სხვა თანამდებობაზე.

ამავე მოსაზრებებიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ სადავოდ გამხდარი ადმინისტრაციული აქტის ბათილობის საფუძვლად არ მიიჩნია ჯ. რ.-ის პროკურატურიდან დათხოვნის დროისათვის მოქმედი “ომისა და შეიარაღებული ძალების ვეტერანების შესახებ” საქართველოს კანონის მე-15 და შრომის კანონთა კოდექსის 36-ე მუხლებით დადგენილი მოთხოვნები სამუშაოზე დარჩენის უპირატესი უფლების თაობაზე. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ამ ნორმებით გათვალისწინებული მოთხოვნები კონკრეტულ სამართალურთიერთობებზე არ უნდა გავრცელდეს, რადგან მათი რეგულირება ხდება სპეციალური კანონმდებლობით. შესაბამისად, აღნიშნული საკითხის გამორკვევა არ წარმოადგენდა გასაჩივრებული ბრძანების გამოცემის სავალდებულო პირობას.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ მუშაკის სამუშაოზე დარჩენის საკითხის გადაწყვეტა ადმინისტრაციის დისკრეციულ უფლებამოსილებას წარმოადგენს. განსახილველ შემთხვევაში მოპასუხის მიერ თავისი დისკრეციული უფლებამოსილების მოსარჩელესთან მიმართებაში არასწორი გამოყენება საქმის მასალებით არ დასტურდება. სააპელაციო სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიიჩნია საქალაქო სასამართლოს მითითება საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-ე მუხლზე.

სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, საქართველოს გენერალური პროკურორი “პროკურატურის შესახებ” საქართველოს ორგანული კანონის მე-7 მუხლის მე-6 პუნქტის “დ” ქვეპუნქტით, 34-ე მუხლის პირველი პუნქტის “ვ” ქვეპუნქტითა და ამავე მუხლის მე-3 პუნქტით, აგრეთვე საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-6 მუხლით მისთვის მინიჭებული დისკრეციული უფლებამოსილების ფარგლებში უფლებამოსილი იყო, 2004 წლის 4 ნოემბერს გამოეცა ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი _ ¹448 (§111) ბრძანება კადრების განკარგულებაში მყოფი პირველი კლასის იურისტის ჯ. რ.-ის პროკურატურიდან დათხოვნის თაობაზე.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი _ საქართველოს გენერალური პროკურორის 2004 წლის 4 ნოემბრის ¹448 (§111) ბრძანება _ არის კანონშესაბამისი, გამოცემულია მოქმედო კანონმდებლობით დადგენილ ფარგლებში და არ არსებობს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60 მუხლით (2004 წლის 4 ნოემბრისათვის მოქმედი რედაქცია) გათვალისწინებული ადმინისტრაციული აქტის ბათილად ცნობის სამართლებრივი საფუძვლები.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა იმ გარემოებაზე, რომ მოსარჩელეს სადავოდ არ გაუხდია საქართველოს გენერალური პროკურორის 2004 წლის 2 აგვისტოს ¹153-პ ბრძანების §170, მისი თბილისის პროკურატურის შინაგან საქმეთა სამინისტროს თბილისის ორგანოებში სისხლისსამართლებრივი დევნის კანონიერებაზე ზედამხედველობის განყოფილების პროკურორის თანამდებობიდან გათავისუფლების, კადრების განკარგულებაში გადაყვანისა და ქ. თბილისის პროკურატურის შინაგან საქმეთა სამინისტროს ქ. თბილისის ორგანოებში სისხლისსამართლებრივი დევნის კანონიერებაზე ზედამხედველობის განყოფილების პროკურორის მოვალეობის შესრულების დროებითი დაკისრების თაობაზე.

სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, უსაფუძვლოა მოსარჩელე ჯ. რ.-ის მოთხოვნა სამუშაოზე აღდგენის თაობაზე, ვინაიდან “საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონის 127-ე მუხლის მე-5 პუნქტის მიხედვით, მოხელე ექვემდებარება სამსახურში აღდგენას სასამართლოს მიერ სამსახურიდან გათავისუფლებაზე ან გადაყვანაზე გაცემული ბრძანების არაკანონიერად აღიარების შემთხვევაში. ამავე წანამძღვრების არსებობის შემთხვევაში, მას აქვს იძულებით განაცდურის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლება იმავე კანონის 112-ე მუხლის შესაბამისად.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ჯ. რ.-მ და მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის ხელახალი განხილვის მიზნით იმავე სასამართლოში დაბრუნება. კასატორმა განმარტა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ არასწორად იქნა გამოყენებული კანონი, რაც არასწორი გადაწყვეტილების მიღების საფუძველი გახდა. კასატორის მოსაზრებით, საქართველოს გენერალურმა პროკურატურამ დაარღვია “საჯარო სამსახურის შესახებ” კანონი, რადგან მისთვის, ამავე კანონის 97.2 მუხლის თანახმად, არ შეუთავაზებიათ სხვა თანამდებობაზე დანიშვნა. კასატორს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის არსებითი გარემოებების გამოკვლევის გარეშე იქნა გადაწყვეტილება მიღებული, მაშინ, როდესაც აღნიშნული საკითხების გამოკვლევას სააპელაციო სასამართლოს ავალებდა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2006 წლის 18 ივლისის განჩინება. კასატორი განმარტავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა და საქმის მასალებით დასტურდება, რომ პროკურატურის ორგანოებში, განხორციელებული რეფორმების, სტრუქტურული, საშტატო ოპტიმიზაციის, მუშაობის სწორი ორგანიზაციისა და სრულყოფის მიზნით, საქართველოს გენერალური პროკურატურის მიერ მიღებულ იქნა ბრძანება საქართველოს გენერალური და თბილისის პროკურატურების რეორგანიზაციების შესახებ შტატების შემცირებით. სასამართლო აფიქსირებს რა ზემოთ აღნიშნულს, ამავდროულად შეგნებულად გვერდს უვლის იმ გარემოებას, თუ ვის მიერ იქნა განხორციელებული რეფორმა, რომელი ბრძანებით, რომელ წელს, თვესა და რიცხვში, არც იმას აღნიშნავს, რომ ამ რეფორმის განხორციელების პროცესშივე იგი ბრძანებით დაინიშნა განყოფილების პროკურორად და საბოლოოდ, მისი გათავისუფლება დაკავშირებული არ ყოფილა შტატების შემცირებასთან. კასატორს მიაჩნია, რომ სასამართლომ ყურადღება არ მიაქცია ყოველივე აღნიშნულს და უკანონო გადაწყვეტილება გამოიტანა.

კასატორს მიაჩნია, რომ, მართალია, “პროკურატურის შესახებ” ორგანული კანონის მე-3 პუნქტი, მისი გათავისუფლების უფლებას იძლეოდა, მაგრამ მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუკი იარსებებდა პროკურატურიდან დათხოვნის შესახებ 34-ე მუხლის 1-ლი პუნქტით გათვალისწინებული საფუძველი და ისიც მხოლოდ მაშინ, თუ მას შესთავაზებდნენ მისი კვალიფიკაციის შესაფერის თანამდებობას და იგი უარს იტყოდა მასზე. კასატორი აღნიშნავს, რომ მას უარი არასოდეს უთქვამს დანიშვნაზე, რის გამოც გენერალურ პროკურორს უნდა შეესრულებინა “პროკურატურის შესახებ” ორგანული კანონის” 34-ე მუხლის მე-3 პუნქტის იმპერატიული მოთხოვნა და დაენიშნა იგი პროკურატურის სისტემაში. რა თქმა უნდა, გენერალურ პროკურორს შეეძლო ასევე უარი ეთქვა დანიშვნაზე, მაშინაც თუკი ამავე ნორმიდან გამომდინარე, არ იარსებებდა მისი კვალიფიკაციის შესაფერისი თანამდებობა, მაგრამ ამის შესახებ შესაბამისი დასაბუთება უნდა გაკეთებულიყო მისი დათხოვნის შესახებ საქართველოს გენერალური პროკურორის 2004 წლის 4 ნოემბრის ¹448-პ ბრძანებაში. მანამდე კი ცალკე ბრძანების გამოცემით უნდა განხორციელებულიყო ქ.თბილისის პროკურატურაში რეორგანიზაცია შტატების შემცირებით, ისე როგორც ეს თავის დროზე გააკეთა გენერალურმა პროკურორმა 2004 წლის 13 აპრილის ¹27-მ ბრძანებით. იგი, როგორც ომის ვეტერანი, პროკურატურის სხვა თანამშრომლებთან შედარებით სარგებლობდა სამსახურში უპირატესი დატოვების უფლებით.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო პალატა საქმის მასალების შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ჯ. რ.-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ არის დასაშვები, შემდეგ გარემოებათა გამო:

ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების ამომწურავ პირობებს, როგორიცაა: ა. საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით და არსებობს ვარაუდი, რომ მას შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რამაც არსებითად იმოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე და განაპირობა არასწორი გადაწყვეტილების გამოტანა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ ეწინააღმდეგება ამ კატეგორიის დავებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკას.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, ჯ. რ.-ის საკასაციო საჩივარი არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. დაუშვებლად იქნეს მიჩნეული ჯ. რ.-ის საკასაციო საჩივარი თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 11 აპრილის გადაწყვეტილებაზე;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.