¹ბს-754-720(კ-07) 15 იანვარი, 2008 წელი

ქ. თბილისი

მიღების ადგილი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნათია წკეპლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ნინო ქადაგიძე, მაია ვაჩაძე

განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი (მოპასუხე) _ ა. ს-ე

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) _ თბილისის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველო

დავის საგანი _ საიჯარო ხელშეკრულების მოშლა, საიჯარო დავალიანების გადახდის დაკისრება

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 23 თებერვლის გადაწყვეტილება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველომ სარჩელი აღძრა თბილისის მთაწმინდა-კრწანისის რაიონულ სასამართლოში, მოპასუხის _ ა. ს-ის მიმართ, რომლითაც მოითხოვა 1998 წლის 27 თებერვლის საიჯარო ხელშეკრულების მოშლა და მოპასუხისათვის საიჯარო დავალიანების - 1790,05 აშშ დოლარის, ასევე “სახელმწიფო ქონების იჯარა-გამოსყიდვის ფორმით პრივატიზების შესახებ” 1997 წლის 8 სექტემბრის დებულების 6.2 მუხლის შესაბამისად, ჯარიმის – საპრივატიზებო ღირებულების 10%-ის ოდენობით გადახდის დაკისრება /იხ.ს.ფ. 3/.

საქმის გარემოებები:

1998 წლის 27 თებერვალს ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის დეპარტამენტსა და ა. ს-ეს შორის გაფორმდა საიჯარო ხელშეკრულება, გამოსყიდვის უფლებით, დაბა წყნეთში, ..... ქუჩაზე მდებარე ¹26 საცხოვრებელ სააგარაკო კოტეჯზე 75,8კვ.მ არასაცხოვრებელ ფართზე, საპრივატიზებო ღირებულებით 3580 აშშ დოლარის ეკვივალენტი თანხით ეროვნულ ვალუტაში. ხელშეკრულების თანახმად, მოიჯარეს უნდა გადაეხადა საიჯარო ქირა 358 აშშ დოლარის ეკვივალენტი თანხით ეროვნულ ვალუტაში ყოველ 6 თვეში ერთხელ თანაბარწილად, ხოლო ქონების ღირებულების 10%-ის ოდენობით ყოველწლიურად, რაც არ შესრულებულა. 2004 წლის 4 თებერვალს მოპასუხეს გაეგზავნა ¹2-22/249 წერილი, რომლითაც მიეცა გაფრთხილება დავალიანების დაფარვის შესახებ. მიუხედავად ამისა, მოიჯარე თავს არიდებდა ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების შესრულებას, რის გამოც დავალიანებამ შეადგინა 1790,05 აშშ დოლარი.

სარჩელის სამართლებრივი საფუძველი:

მოსარჩელემ 1997 წლის 8 სექტემბრის “სახელმწიფო ქონების იჯარა-გამოსყიდვის ფორმით პრივატიზების შესახებ” დებულების 6.2 და საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 172-ე მუხლების საფუძველზე, მოითხოვა ხელშეკრულების მოშლა, იჯარის ქირის დავალიანების გადახდევინება მოპასუხისათვის, ვადაგადაცილების პროცენტის დაკისრება საპრივატიზებო ღირებულების 10%-ის ოდენობით და მოპასუხისგან საიჯარო ქონების გამოთხოვა მესაკუთრისათვის დაბრუნებით.

ა. ს-ემ შეგებებული სარჩელი აღძრა თბილისის მთაწმინდა-კრწანისის რაიონულ სასამართლოში და მოითხოვა ძირითადი სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, ხანდაზმულობის გამო და 1998 წლის 27 თებერვლის საიჯარო ხელშეკრულების შეწყვეტა, შეგებებული მოსარჩელის საკუთრების უფლების ცნობა დაბა წყნეთში, .... ქუჩაზე მდებარე ¹26 საცხოვრებელ სააგარაკო კოტეჯზე /იხ.ს.ფ. 27-29/.

საქმის გარემოებები:

ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1995 წლის დადგენილებით წყნეთის გამგეობას გადაეცა 21 სააგარაკო კოტეჯი 54 ბინის ოდენობით, ადგილობრივი მოსახლეობის საბინაო პირობების გასაუმჯობესებლად, ვინაიდან მისი ოჯახი მწვავე მეწყერულ ზონაში ცხოვრობდა. შეგებებული მოსარჩელე შეიყვანეს საბინაო პირობებგასაუმჯობესებელ ოჯახთა სიაში. გათვალისწინებული იყო კოტეჯის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემა, რამდენადაც ამ დროისათვის წყნეთის მოსახლეობისათვის მიწის ნაკვეთების გამოყოფის შესაძლებლობა აღარ არსებობდა.

შეგებებული სარჩელის ფაქტობრივი საფუძველი:

1998 წლის 27 იანვარს ა. ს-ეს შესთავაზეს საიჯარო ხელშეკურულების დადება იმ პირობით, რომ კოტეჯი წყნეთის გამგეობის ბალანსზე გადავიდოდა და გაათავისუფლებდნენ სასყიდლის გადახდისაგან. იმავდროულად გამოუცხადეს, რომ თუ ხელშეკრულების დადებაზე უარს იტყოდა, გამოასახლებდნენ კოტეჯიდან და მას სხვა შეიძენდა. ფაქტობრივად, შეგებებულ მოსარჩელეს ხელშეკრულება დაადებინეს იძულებით და მოტყუებით, ისე, რომ ხელშეკრულების პირობებიც კი არ გაუცვნიათ მისთვის. მიუხედავად აღნიშნულისა, მან პროცენტიანი სესხის აღებით შეძლო კოტეჯის საპრივატიზაციო ღირებულების სრულად დაფარვა, რაც საფუძველს აძლევდა მას, ხელშეკრულების პირობებისამებრ, მოეთხოვა საკუთრების უფლება საიჯარო ქონებაზე. მან ასევე მიუთითა მოთხოვნის ხანდაზმულობაზე, 1998 წლიდან, რამდენადაც ქირა პერიოდულად შესასრულებელ ვალდებულებას წარმოადგენდა და გასული იყო საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 129-130-ე მუხლებით დადგენილი ვადები. ამასთან, ა. ს-ემ ვადაგადაცილებისთვის ჯარიმის მოთხოვნა უსაფუძვლოდ მიიჩნია, ვინაიდან ასეთი ვალდებულება ხელშეკრულებით გათვალისწინებული არ ყოფილა.

შეგებებული სარჩელის სამართლებრივი საფუძვლები:

შეგებებულმა მოსარჩელემ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 55-ე, 581-ე მუხლებზე და მიიჩნია, რომ მითითებული საიჯარო ხელშეკრულება მთლიანობაში ექვემდებარებოდა ბათილად ცნობას.

ქ. თბილისის მთაწმინდა-კრწანისის რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 4 თებერვლის გადაწყვეტილებით ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველოს სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, დაკმაყოფილდა ა. ს-ის შეგებებული სარჩელი და დაბა წყნეთში, .... ქუჩაზე მდებარე ¹26 საცხოვრებელი სააგარაკო კოტეჯი გადაეცა საკუთრებაში, რაც რაიონულმა სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:

რაიონულმა სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტები:L

ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის დადგენილებით 1995 წელს წყნეთის გამგეობას ადგილობრივი მოსახლეობის საბინაო პირობების გასაუმჯობესებლად გადაეცა 21 სააგარაკო კოტეჯი 54 ბინის ოდენობით, რომლის განაწილების კანონიერება მოითხოვდა დამატებით შესწავლას. მუნიციპალიტეტის კაბინეტმა ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის დეპარტამენტს დაავალა საპრივატიზაციო კომისიის შექმნა. ქ. თბილისის მერიის მიერ შექმნილმა კომისიამ დაბა წყნეთში მძიმე საბინაო-საყოფაცხოვრებო პირობებში მყოფ ოჯახთა სიაში შეიყვანა ა. ს-ის ოჯახი, რომელიც მეწყერსაშიში ზონიდან იქნა გამოყვანილი და მათ დაბა წყნეთის გამგეობამ საცხოვრებლად გამოუყო დაბა წყნეთში, .... ქუჩაზე მდებარე ¹26 საცხოვრებელი სააგარაკო კოტეჯი. სადავო სამართალურთიერთობა გამომდინარეობდა მხარეთა შორის 1998 წლის 27 იანვარს დადებული საიჯარო ხელშეკრულებიდან, რომლის მოქმედების პერიოდში მოიჯარეს, მოპასუხე ა. ს-ეს, საიჯარო ქირა ან მისი რაიმე ნაწილი არასოდეს გადაუხდია. ასევე დადგენილი იყო, რომ მოიჯარეს სრულად ჰქონდა დაფარული საიჯარო ქონების ხელშეკრულებით განსაზღვრული საპრივატიზებო ღირებულება 3580 აშშ დოლარის შესაბამისი ლარი, რაც ასევე აღიარებული იყო მოსარჩელე მხარის მიერაც.

რაიონულმა სასამართლომ გამოიყენა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 129-ე მუხლი და განმარტა, რომ სახელშეკრულებო მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადა შეადგენდა სამ წელს, ხოლო უძრავ ნივთებთან დაკავშირებული სახელშეკრულებო მოთხოვნებისა - ექვს წელს. მოსარჩელეს საიჯარო ქირის დავალიანების მოთხოვნის უფლება წარმოეშვა 1998 წლის ივლისში, როდესაც მოიჯარემ არ გადაიხადა წლიური საიჯარო ქირის პირველი ნახევარი, სარჩელი კი სასამართლოში აღიძრა 2004 წლის 19 აგვისტოს, ანუ მოთხოვნის უფლების წარმოშობიდან 6 წლისა და 1 თვის შემდეგ, შესაბამისად სარჩელის მოთხოვნა იყო ხანდაზმული.

რაიონულმა სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიიჩნია სარჩელის მოთხოვნა მოპასუხისათვის ჯარიმის დაკისრების თაობაზე, რამდენადაც ხელშეკრულება არ შეიცავდა პირობას ჯარიმასთან დაკავშირებით. სსკ-ის 317.1. მუხლის თანახმად, ვალდებულების წარმოშობისათვის აუცილებელია მონაწილეთა შორის ხელშეკრულება, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა ვალდებულება წარმოიშობა ზიანის (დელიქტის), უსაფუძვლო გამდიდრების ან კანონით გათვალისწინებული სხვა საფუძვლებიდან. კონკრეტულ შემთხვევაში, ხელშეკრულებაში ჯარიმის გაუთვალისწინებლობა ათავისუფლებდა მოპასუხეს მისი გადახდის ვალდებულებისაგან. გარდა ამისა, ზემოაღნიშნული კოდექსის 145-ე მუხლის შესაბამისად, მთავარი მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადის გასვლასთან ერთად ხანდაზმულობის ვადა გასულად ითვლება დამატებითი მოთხოვნებისთვისაც, მაშინაც კი, როცა ამ მოთხოვნათა ხანდაზმულობის ვადა გასული არ ყოფილა.

სადავო ხელშეკრულების 6.3 მუხლის თანახმად, საიჯარო ხელშეკრულება შეწყვეტილად ითვლებოდა, თუ მოიჯარე მთლიანად გამოისყიდდა საიჯარო ქონებას. მოცემულ შემთხვევაში, ა. ს-ემ საიჯარო ქონება გამოისყიდა თანხის გადახდით. ამავე ხელშეკრულების 5.5 მუხლით საიჯარო ქონების სრული გამოსყიდვის შემთხვევაში, საიჯარო ქონება გადადიოდა მოიჯარის საკუთრებაში /იხ. ს.ფ. 47-50/.

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველომ, რომელმაც მოითხოვა თბილისის მთაწმინდა-კრწანისის რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება და ა. ს-ის შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, შემდეგი მოტივით:

აპელანტის განმარტებით, სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, სამოქალაქო კოდექსის 129.1 მუხლის საფუძველზე, სასამართლომ სასარჩელო მოთხოვნა მიიჩნია ხანდაზმულად, ვინაიდან მოთხოვნის წარმოშობის მომენტიდან სარჩელის შეტანამდე გასული იყო 6 წელი და ერთი თვე. აპელანტის აზრით, რაიონულ სასამართლოს არ გააჩნდა ამ ნორმის გამოყენების საფუძველი, ვინაიდან ამავე კოდექსის 138-ე მუხლის თანახმად, ხანდაზმულობის ვადის დენა წყდება, თუ უფლებამოსილი პირი შეიტანს სარჩელს მოთხოვნის დასაკმაყოფილებლად, ანდა შეეცდება დაიკმაყოფილოს მოთხოვნა სხვა საშუალებებით. სსკ-ის 405.1. მუხლის შესაბამისად, 2004 წლის 4 თებერვალს მოიჯარეს გაეგზავნა წერილობითი გაფრთხილება, რომლითაც განესაზღვრა დამატებითი ვადა არსებული დავალიანების დასაფარად. აღნიშნულიდან გამომდინარე, ხანდაზმულობის ვადის დენა შეწყდა სამმართველოს მიერ მოიჯარისათვის წერილობითი გაფრთხილების გაგზავნით.

სასამართლომ ასევე არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 317.1 მუხლი, რომელიც ითვალისწინებდა ვალდებულების წარმოშობას არა მარტო ხელშეკრულების, ზიანის მიყენებისა და უსაფუძვლო გამდიდრების, არამედ კანონით გათვალისწინებული სხვა საფუძვლებითაც. ამდენად, აპელანტმა მიიჩნია, რომ “კანონით გათვალისწინებული სხვა საფუძვლები” თავისი შინაარსით მოიცავდა როგორც კანონებს, ასევე კანონქვემდებარე ნორმატიულ აქტებსაც, რომლებიც ითვალისწინებდა ვალდებულების წარმოშობას ამა თუ იმ სფეროში. ამასთან, ხელშეკრულების 6.4 მუხლის შესაბამისად, თუ საიჯარო ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულებანი არ სრულდებოდა ან არასათანადოდ სრულდებოდა, მხარეები პასუხს აგებდნენ საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად. 1997 წლის 8 სექტემბრის “სახელმწიფო ქონების იჯარა-გამოსყიდვის ფორმით პრივატიზების შესახებ” დებულების 6.2 მუხლის შესაბამისად, საიჯარო ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ პირობათა შეუსრულებლობის გამოვლენის შემთხვევაში, მოიჯარე ღებულობდა გაფრთხილებას წერილობითი სახით და ჯარიმდებოდა საიჯარო ქონების საბოლოო ფასის 10%-ით. 1998 წლის 27 თებერვლის ხელშეკრულებით კი განისაზღვრებოდა საიჯარო ქირის ოდენობა და გადახდის წესი. მოიჯარე ვალდებული იყო, საიჯარო ქირა გადაეხადა წელიწადში ორჯერ, ყოველ 6 თვეში ერთხელ, თანაბარწილად. მოიჯარის მიერ აღნიშნული ვალდებულება საერთოდ არ შესრულებულა, ხოლო სამმართველოს მხრიდან ხელშეკრულების დარღვევას ადგილი არ ჰქონია. მიუხედავად ამისა, რაიონულმა სასამართლომ გაათავისუფლა მოიჯარე ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შესრულებისაგან. ამდენად, სასამართლო გასცდა მისთვის კანონით მინიჭებულ უფლებამოსილებას და მოპასუხეს საკუთრებაში გადასცა სახელმწიფო ქონება, მაშინ, როცა სახელმწიფო ქონების მართვასა და პრივატიზებას “სახელმწიფო პრივატიზების შესახებ” საქართველოს კანონის 3.1 მუხლის თანახმად, ახორციელებდა საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტრო /იხ. ს.ფ. 51-52/.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 7 თებერვლის განჩინებით დაბა წყნეთის გამგეობის უფლებამონაცვლედ ჩაება დაბა წყნეთის მუნიციპალიტეტის საკრებულო /იხ. ს.ფ. 63-64/.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 23 თებერვლის გადაწყვეტილებით ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველოს სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა თბილისის მთაწმინდა-კრწანისის რაიონული სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება; ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველოს სარჩელი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა თბილისის ქონების მართვის დეპარტამენტსა და ა. ს-ეს შორის 1998 წლის 27 თებერვალს დადებული საიჯარო ხელშეკრულება, ა. ს-ეს დაევალა 2328 აშშ დოლარის ეკვივალენტის ლარებში საიჯარო ქირის დავალიანებისა და ჯარიმის გადახდა, რაც სააპელაციო სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტები:

სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 129.2 მუხლი და განმარტა, რომ სახელშეკრულებო მოთხოვნების ხანდაზმულობის ვადა, პერიოდულად გადასახდელ ვალდებულებებზე, შეადგენდა სამ წელს. ამდენად, ვინაიდან მოცემულ შემთხვევაში ეს იყო პერიოდულად გადასახდელი ვალდებულებები, შესაბამისად, სარჩელის მოთხოვნა ხანდაზმული არ იყო.

ხელშეკრულების 6.4 მუხლის თანახმად, თუ საიჯარო ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებები არ სრულდება ან არასათანადოდ სრულდება, მხარეები პასუხს აგებენ საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად. “სახელმწიფო ქონების იჯარა-გამოსყიდვის ფორმით პრივატიზების შესახებ” 1997 წლის 8 სექტემბრის დებულების 6.2 მუხლის შესაბამისად, საიჯარო ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ პირობათა შეუსრულებლობის გამოვლენის შემთხვევაში მოიჯარე ღებულობს გაფრთხილებას წერილობითი სახით და ჯარიმდება საიჯარო ქონების საბოლოო ფასის 10%-ით. საქმეში წარმოდგენილი ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველოს მიერ გაცემული ცნობის თანახმად, დადასტურდა, რომ 2007 წლის 15 თებერვალს ა. ს-ემ გადაიხადა ჯარიმა 613 ლარი. შესრულებული მოქმედებანი თავისი იურიდიული ბუნებით ფაქტობრივად საიჯარო ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების არაჯეროვნად შესრულების აღიარების ტოლფასი იყო.

საიჯარო ხელშეკრულების 2.2 მუხლის შესაბამისად, მოიჯარე ვალდებული იყო, საიჯარო ქირა გადაეხადა წელიწადში ორჯერ, ყოველ ექვს თვეში ერთხელ, თანაბარწილად, ხოლო მოიჯარის მიერ აღნიშნული ვალდებულება, სსკ-ის 361.2 მუხლის თანახმად, არ შესრულებულა ჯეროვნად, კეთილსინდისიერად, დათქმულ დროსა და ადგილას, შესაბამისად, არ არსებობდა ა. ს-ის შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილების კანონიერი საფუძველი /იხ. ს.ფ. 77-81/.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ა. ს-ემ, რომელმაც მოითხოვა სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება, შემდეგი მოტივით:

კასაციის მოტივი:

კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით. სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა კანონის ნორმები და გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, გადაწყვეტილება იურიდიულად არ არის საკმაოდ დასაბუთებული. სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვისას, ა. ს-ის მიერ შესრულდა ყველა ის ფულადი ვალდებულება, რაც მას ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველოს მიმართ გააჩნდა.

სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 130-ე და 131-ე მუხლები, რომელთა თანახმად, არ გაარკვია ხანდაზმულობის მოთხოვნის წარმოშობის მომენტი, რითაც დადასტურდებოდა, თუ როდის შეიტყო მოსარჩელემ უფლების დარღვევის შესახებ და როდის შეძლო განეხორციელებინა მოთხოვნა.

სააპელაციო სასამართლოში ა. ს-ის მიერ წარმოდგენილ იქნა მტკიცებულების სახით საიჯარო ქირისა და ჯარიმის სახით გადახდილი ქვითრები, რაც სასამართლოს მიერ არ იქნა მიღებული და სათანადოდ შეფასებული. ამდენად, კასატორის აზრით, სასამართლომ არასწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა მათ მიერ მტკიცებულებათა სახით წარდგენილ დოკუმენტენს, რის გამოც სასამართლომ დაარღვია სსსკ-ის 105-ე მუხლი, რასაც მოჰყვა საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილების მიღება. ასევე, სასამართლომ მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რასაც შეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე /იხ. ს.ფ. 91-94/.

საკასაციო სასამართლოს 2007 წლის 27 ნოემბრის განჩინებით ა. ს-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნა დასაშვებად ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34.3. “გ” პუნქტის საფუძველზე /პროცესუალური კასაცია/.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლის, საკასაციო საჩივრის მოტივების საფუძვლიანობისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასაბუთებულობა-კანონიერების შემოწმების შედეგად მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ ა. ს-ის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 23 თებერვლის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად უნდა დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა საპროცესო ნორმების დარღვევით, კერძოდ, არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, არასწორად განმარტა იგი, გადაწყვეტილება არ არის საკმარისად დასაბუთებული და დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ შეუძლებელია მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება, რაც სსსკ-ის 393-ე მუხლისა და 394-ე მუხლის “ე” და “ე¹” ქვეპუნქტების შესაბამისად, გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველია.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ დაუსაბუთებელია სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა იმის თაობაზე, რომ სამოქალაქო კოდექსის 129.2 მუხლის შესაბამისად, სასარჩელო მოთხოვნა არ არის ხანდაზმული. აღნიშნულთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სამოქალაქო კოდექსის 129.2 მუხლის შესაბამისად, პერიოდულად შესასრულებელი ვალდებულებიდან წარმოშობილი მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადაა 3 წელი. მოცემულ შემთხვევაში, სასარჩელო მოთხოვნას წარმოადგენს საიჯარო ხელშეკრულებით გათვალისწინებული საიჯარო ქირის დავალიანების გადახდის დაკისრება და საიჯარო ხელშეკრულების მოშლა ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების დარღვევის გამო. საიჯარო ქირის გადახდა წარმოადგენს პერიოდულად შესასრულებელ ვალდებულებას. მხარეებს შორის 1998 წლის 27 თებერვალს დადებული საიჯარო ხელშეკრულების 2.2 მუხლით განისაზღვრა საიჯარო ქირის გადახდა წელიწადში ორჯერ ყოველ ექვს თვეში ერთხელ თანაბარ წილად. საქმის მასალებით დადგენილია, რომ მოპასუხე ა. ს-ეს სარჩელის აღძვრის მომენტისათვის საიჯარო ქირა გადახდილი არ ჰქონდა. შესაბამისად, სამოქალაქო კოდექსის 130-ე მუხლის მიხედვით, თბილისის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველოს საიჯარო ქირის მოთხოვნის უფლება წარმოეშვა 1998 წელს, სარჩელი კი საიჯარო ქირის დავალიანების გადახდის შესახებ აღძრა 2004 წელს. ამდენად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა ხანდაზმულობის საკითხთან დაკავშირებით სრულიად დაუსაბუთებელია, რადგან სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია რა სასარჩელო მოთხოვნა პერიოდულად შესასრულებელ ვალდებულებად, არ აუსახავს გადაწყვეტილებაში მოსაზრებები, რატომ არ ჩათვალა მოთხოვნა ხანდაზმულად და რის საფუძველზე მივიდა ამგვარ დასკვნამდე.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ მოპასუხე ა. ს-ემ საიჯარო ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ქონების საპრივატიზაციო ღირებულებისა და საიჯარო ქირის დავალიანებები სრულად დაფარა საიჯარო ხელშეკრულების მოქმედების ვადის გასვლისა და სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილების მიღების შემდეგ. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ აღნიშნულთან დაკავშირებით, სააპელაციო სასამართლოს უნდა გამოეკვლია მიიღო თუ არა ვალდებულების შესრულება მოიჯარემ _ თბილისის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველომ. ამასთან, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მეიჯარის მიერ ვალდებულების შესრულება მხოლოდ ვადის დარღვევით არ წარმოადგენს ვალდებულების არაჯეროვნად შესრულებად მიჩნევის საფუძველს. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა აღნიშნულთან დაკავშირებით დაუსაბუთებელია და მოკლებულია სამართლებრივ საფუძველს.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია საპროცესო სამართლის ნორმები, რადგან გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით არ იმსჯელა ა. ს-ის შეგებებული სარჩელის მოთხოვნებზე და სსსკ-ის 249.5 მუხლის შესაბამისად, გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილში არ აუსახავს შეგებებული სარჩელის მოთხოვნის დაკმაყოფილების ან დაუკმაყოფილებლობის შესახებ, ანუ ამ ნაწილში გადაწყვეტილება არ გამოტანილა.

ამდენად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება სრულიად დაუსაბუთებელია, სააპელაციო სასამართლოს არ უმსჯელია და გამოუკვლევია საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის გარემოებებზე, სასამართლო კოლეგიას არ განუხილავს მოპასუხის შეგებებული სარჩელი და არ უმსჯელია შეგებებული სარჩელის მოთხოვნის საფუძვლიანობაზე, რის გამოც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ არსებობს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412.1 მუხლის “ა” ქვეპუნქტით განსაზღვრული საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილებისა და სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების საფუძველი. სასამართლომ საქმის ხელახლა განხილვისას, კანონიერი და ობიექტური გადაწყვეტილების მიღების მიზნით, სრულყოფილად უნდა გამოიკვლიოს ზემომითითებული გარემოებები და დავა გადაწყვიტოს მოქმედი საპროცესო და მატერიალური სამართლის კანონმდებლობის შესაბამისად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა რა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1.2, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 390-ე, 399-ე, 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ა. ს-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 23 თებერვლის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

3. სასამართლო ხარჯები გადანაწილდეს საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების დადგენისას;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება;