¹ბს-755-721(კ-06) 22 მაისი, 2007 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნათია წკეპლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: მაია ვაჩაძე, ნინო ქადაგიძე

სხდომის მდივანი – ლანა ჭანტურია

კასატორი (მოპასუხე) _ ნ. ა-ე წარმომადგენელი _ ე. ფ-ე

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) _ აჭარის ა/რ პროკურორი _ წარმომადგენელი არ გამოცხადდა

გასაჩივრებული განჩინება _ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 26 ივნისის განჩინება

დავის საგანი _ მოპასუხის საკუთრებაში არსებული ქონების უკანონო და დაუსაბუთებლად ცნობა და სახელმწიფოსათვის გადაცემა

საკასაციო სასამართლომ საქმის მასალების გაცნობის შედეგად

გ ა მ ო ა რ კ ვ ი ა:

2004 წლის 7 სექტემბერს აჭარის ა/რ პროკურორმა სარჩელი აღძრა აჭარის ა/რ უმაღლეს სასამართლოში მოპასუხე ნ. ა-ის მიმართ, რომლითაც მოითხოვა მოპასუხის ქონების უკანონო და დაუსაბუთებლად ცნობა, მისი ჩამორთმევა და სახელმწიფოსათვის გადაცემა /იხ.ს.ფ. 5/.

საქმის გარემოებები:

აჭარის ა/რ პროკურატურის წარმოებაში იმყოფებოდა სისხლის სამართლის საქმე ა. ა-ის, ი. გ-ის, რ. ბ-ის, თ. კ-ისა და ი. ა-ის მიმართ. საქმის წარმოების პროცესში გამოიკვეთა გარემოებები, რომლის თანახმად, ზემოაღნიშნული თანამდებობის პირების, მათი ოჯახის წევრების, ახლო ნათესავებისა და სხვა დაკავშირებული პირების მფლობელობაში იმყოფებოდა უკანონო და დაუსაბუთებელი ქონება, რაც სარჩელის აღძვრის საფუძველს წარმოადგენდა.

სარჩელის ფაქტობრივი საფუძვლები:

ა. ა-ე 1991 წლის მაისიდან 2004 წლის მაისამდე იყო აჭარის ა/რ მეთაური, რომელსაც ამ პერიოდში მიღებული აქვს შემოსავალი ხელფასის სახით 121 171 თეთრი. სარჩელში მოპასუხედ დასახელებულ პირს _ ნ. ა-ეს, რომელიც ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 21⁵-ე მუხლის “გ” პუნქტის საფუძველზე წარმოადგენს ა. ა-ის ახლო ნათესავს, ეკუთვნის წილი შპს “ა-ში” (......... ბაზრობა). აღნიშნული პირის შემოსავლის შესახებ მოპოვებული მტკიცებულებები არ იძლევა საფუძველს, რომ მათ მიერ მიღებული შემოსავლებით შესაძლებელი იყო სარჩელში აღნიშნული ქონების მოპოვება.

სარჩელის სამართლებრივი საფუძვლები:

მოსარჩელეს მიაჩნია, რომ ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 21⁶.2 და 21.⁸.1. მუხლების საფუძველზე, მოპასუხის მფლობელობაში არსებული ქონება (შპს “ა-ში” წილი) დაუსაბუთებელი და უკანონოა, რის გამოც ექვემდებარება მოპასუხისათვის ჩამორთმევასა და სახელმწიფოსათვის გადაცემას.

2004 წლის 21 სექტემბრის სასამართლო სხდომაზე მოსარჩელემ დააზუსტა სარჩელი და მოითხოვა შპს “გ-ის” სახელმწიფოსათვის გადაცემა შემდეგი საფუძვლით:

მოსარჩელის განმარტებით, ........ ბაზრობა _ შპს სავაჭრო ცენტრ “ბ-ან”, 30%-იანი წილი ეკუთვნის შპს “გ-ს”, რომლის ერთადერთი დამფუძნებელი და პარტნიორია მოპასუხე ნ. ა-ე. კაპიტალის ღირებულება შეადგენს 620 000 ლარს, რომლის 30%-ია 181 247 ლარი, შესაბამისად, მოსარჩელის განმარტებით, მოთხოვნას წარმოადგენდა შპს “გ-ის” სახელმწიფოსათვის გადაცემა /იხ.ს.ფ. 25/.

აჭარის ა/რ უმაღლესი სასამართლოს 2004 წლის 22 სექტემბრის გადაწყვეტილებით აჭარის ა/რ პროკურორის სარჩელი დაკმაყოფილდა; ნ. ა-ეს ჩამოერთვა და სახელმწიფოს გადაეცა შპს სავაჭრო ცენტრ “ბ-ში” მისი 30%-იანი წილი, რომლის ღირებულება შეადგენს 181 274 ლარს /იხ.ს.ფ. 36-39/.

საკასაციო სასამართლოს 2005 წლის 20 იანვრის განჩინებით ნ. ა-ის წარმომადგენლის _ ა. უ-ის საკასაციო საჩივრის საფუძველზე გაუქმდა აჭარის ა/რ უმაღლესი სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს /იხ.ს.ფ. 53-57/.

აჭარის ა/რ უმაღლესი სასამართლოს 2005 წლის 19 ივლისის განჩინებით საქმე განსჯადობით განსახილველად გადაეცა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს /იხ.ს.ფ. 63-64/.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2005 წლის 10 აგვისტოს განჩინებით საქართველოს გენერალური პროკურატურის განცხადება დაკმაყოფილდა და საქმეში მესამე პირად ჩაება შპს “გ-ი” /იხ.ს.ფ. 66/.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2005 წლის 28 სექტემბრის გადაწყვეტილებით აჭარის ა/რ პროკურორის სარჩელი დაკმაყოფილდა; ნ. ა-ეს ჩამოერთვა და სახელმწიფოს გადაეცა შპს “გ-ი” 100%-იანი წილი, რაც საქალაქო სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:

საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტები:

ნ. ა-ე არის ა. ა-ის ახლო ნათესავი, რომელსაც არ ჰქონდა კანონიერი გზით მოპოვებული შემოსავალი სადავო 100%-იანი წილის შესაძენად, საქმის მასალებით არ დგინდებოდა აღნიშნული შემოსავლის მოპოვების კანონიერება, რის გამოც, სასამართლოს დასკვნით, ნ. ა-ემ შპს “გ-ი” დააფუძნა უკანონო და დაუსაბუთებელი შემოსავლებით, შესაბამისად, აღნიშნული (საზოგადოებაში მისი წილი) გადაეცა სახელმწიფოს /იხ..ფ. 86-87/.

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ნ. ა-ის წარმომადგენელმა ა. უ-ემ, რომლითაც მოითხოვა საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმება და სააპელაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა /იხ.ს.ფ. 91-94/

სააპელაციო საჩივრის მოტივები:

ბათუმის საქალაქო სასამართლოში საქმის განხილვისას მოსარჩელემ გაზარდა სასარჩელო მოთხოვნა და მოითხოვა მოპასუხე ნ. ა-თვის შპს “გ-ში” არსებული 100 %-იანი წილის ჩამორთმევა, რა დროსაც სასამართლოს მიერ დაირღვა სსსკ-ის 83-ე მუხლის მოთხოვნა, კერძოდ, სასამართლომ დააკმაყოფილა მოსარჩელის მოთხოვნა, ხოლო მოპასუხეს არ მიეცა შესაძლებლობა, კანონით დადგენილი წესით მომზადებულიყო გაზრდილი სასარჩელო მოთხოვნის საფუძვლებთან დაკავშირებით.

ასევე, სასამართლომ დაარღვია სსსკ-ის 105.2. მუხლის მოთხოვნები, როცა დაასკვნა, რომ ნ. ა-ეს არ ჰქონდა კანონიერი გზით მოპოვებული შემოსავალი სადავო 100%-იანი წილის შესაძენად. ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 21⁶-ე მუხლის თანახმად, მტკიცებულებების წარდგენის ვალდებულება გააჩნდა მოსარჩელეს, მაგრამ სადავო ქონების უკანონოდ მოპოვების დამადასტურებელი მტკიცებულებები მას სასამართლოში არ წარუდგენია.

აპელანტის მოსაზრებით, სასამართლოს მიერ არ განხორციელდა მტკიცებულებათა სრულყოფილი და ობიექტური გამოკვლევა, კერძოდ, მოპასუხის მიერ სასამართლოს წარედგინა ცნობა იმის თაობაზე, რომ “გ-ის” დირექტორ ნ. ა-ეს შპს “ბ-გან” მიღებული აქვს დივიდენდი 141 000 ლარი, რაზეც სასამართლოს არ უმსჯელია. სასამართლოს არ უმსჯელია იმ გარემოებაზე, რომ ნ. ა-ეს წიგნაკით 1987 წელს და მომდევნო წლებში შემნახველ სალაროში შეტანილი აქვს შესაბამისი თანხა, რაც შემდგომში მის მიერ გამოყენებულ იქნა სადავო ქონების შესაძენად. სასამართლომ ასევე უარი განაცხადა მტკიცებულებების მიღებაზე, რომლის თანახმად, ნ. ა-ეს სოფელ ........-ში 1966 წლიდან გაშენებული აქვს ციტრუსის ნარგავები 0.25 ჰა მიწის ნაკვეთზე. სასამართლომ არ გამოიკვლია ის გარემოება, თუ რა ქონება შეიტანა ნ. ა-ემ შპს “გ-ის” საწესდებო კაპიტალში საზოგადოების დაფუძნებისას /იხ.ს.ფ. 91-94/.

სააპელაციო სასამართლოს 2006 წლის 26 ივნისის განჩინებით ნ. ა-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, შესაბამისად უცვლელად დარჩა რაიონული სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება, რაც სააპელაციო სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტები:

სამეწარმეო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, შპს “გ-ი” რეგისტრირებულია 1998 წლის 3 ივლისს, საწესდებო კაპიტალით _ 5000 ლარი ქონებრივი შენატანის სახით. საზოგადოების 100%-იანი წილით დამფუძნებელია ნ. ა-ე. შპს “სავაჭრო ცენტრ ბ-ის” წესდებით, რომელიც რეგისტრირებულია 1995 წლის 18 დეკემბერს, საზოგადოების საწესდებო კაპიტალია 2000 ლარი, საიდანაც სპს “გ-ის” წილი 600 ლარი, ანუ 30%-ია. 2005 წლის 8 აგვისტოს წესდებით, შპს “გ-ის” წილი შეადგენს 570 ლარს_ 28,5%-ს. აუდიტორული დასკვნის თანახმად, “სავაჭრო ცენტრ ბ-ში” შპს “გ-ის” 30%-იანი წილის ღირებულება შეადგენს 181247 ლარს. შპს “სავაჭრო ცენტრ ბ-ის” ცნობით, შპს “გ-ის” ქონების საბალანსო ღირებულება სავაჭრო ცენტრ ბ-ში შეადგენს 81670 ლარს.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება, რომ სსსკ-ის 83.3. მუხლის თანახმად, მოსარჩელის მიერ სარჩელის გაზრდის გამო, საჭირო იყო მოპასუხის თანხმობა და განმარტა, რომ მოსარჩელის მიერ არ შეცვლილა დავის საგანი, არამედ მან რაიონულ სასამართლოში დააზუსტა სარჩელი, ვინაიდან თავდაპირველად დავის საგანი იყო შპს “ა-ან” (სავაჭრო ცენტრ ბ-ან) წილის ჩამორთმევა მოპასუხისათვის, ხოლო დაზუსტების შემდეგ შპს “გ-დან” წილის ჩამორთმევა. სააპელაციო სასამართლომ გამოყენა სსსკ-ის 83.4. მუხლი და განმარტა, რომ, რამდენადაც ფიზიკურ პირ ნ. ა-ეს არ ჰქონდა წილი სავაჭრო ცენტრ ბ-ში, მოსარჩელემ სავაჭრო ცენტრ ბ-ან წილის ჩამორთმევის ნაცვლად მოითხოვა შპს “გ-დან” წილის ჩამორთმევა, რაც სარჩელის შეცვლად არ ითვლებოდა.

სასამართლოს დასკვნით მოცემულ საქმეში სარჩელის საგანს წარმოადგენდა დაუსაბუთებელი ქონების ჩამორთმევა, ხოლო, რაც შეეხებოდა შპს “გ-დან” წილის ჩამორთმევას, აღნიშნული სარჩელის ობიექტს წარმოადგენდა, მით უფრო, რომ 28 სექტემბრის სხდომის ოქმის თანახმად, მოპასუხეს არ გამოუთქვამს პროტესტი მოსარჩელის მიერ სარჩელის დაზუსტების დროს.

სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 21⁶-ე მუხლი და განმარტა, რომ შპს “გ-ი” დაფუძნებულია 1998 წლის 3 ივლისს, შესაბამისად ნ. ა-ეს ამ პერიოდისათვის უნდა ჰქონოდა 5000 ლარად ღირებული ავტომანქანის, რომელიც საწესდებო კაპიტალშია ჩადებული, შეძენისათვის საჭირო ფინანსური და ასევე, ამ ქონებაზე კანონმდებლობით დადგენილი გადასახადების გადახდის დამადასტურებელი დოკუმენტები.

სასამართლოს დასკვნით, აუდიტორული დასკვნა, რომლის თანახმად შპს “გ-ის” 30%-იანი წილის ღირებულება შეადგენს 181 247 ლარს, არ ადასტურებდა იმ გარემოებას, რომ ფიზიკურ პირ ნ. ა-ეს გააჩნდა აღნიშნული წილი, რამდენადაც დასკვნა შედგენილია 2004 წლის 16 სექტემბერს, ე.ი. ეს წილი ამ პერიოდში არსებულ მდგომარეობას ასახავდა, ნაცვლად 1998 წლის 3 ივლისის მდგომარეობისა, როცა დაარსდა შპს “გ-ი”. აღნიშნული დასკვნით არ დასტურდებოდა, რომ ნ. ა-ემ 5000 ლარად ღირებული ავტომანქანა 1998 წელს ბ-ის სავაჭრო ცენტრში არსებული წილიდან შეიძინა, მით უფრო, რომ სავაჭრო ცენტრ “ბ-ის” ბალანსით მხოლოდ ამ საზოგადოების შემოსავლები დასტურდებოდა.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა მტკიცებულებად, შპს სავაჭრო ცენტრ ბ-ის ცნობა, რომლის თანახმად, შპს “გ-ის ქონების საბალანსო ღირებულება სავაჭრო ცენტრ ბ-ში შეადგენდა 81670 ლარს და განმარტა, რომ აღნიშნული ცნობა გაცემული იყო 2004 წლის 31 აგვისტოს და იგი არ ასახავდა 1998 წლის 3 ივლისს შპს “გ-ის” საწესდებო კაპიტალში 5000 ლარად ღირებული ავტომანქანის კანონიერი გზით მოპოვების ფაქტს. ასევე, სასამართლოს შეფასებით, შპს “გ-ის” წილის 1998 წლის 3 ივლისისათვის კანონიერი გზით შეძენის მტკიცებულებას არ წარმოადგენდა სავაჭრო ცენტრ ბ-ის მიერ 2004 წლის 31 აგვისტოს გაცემული ცნობა, რომლის თანახმად, შპს “გ-ის” სავაჭრო ცენტრ ბ-ში გააჩნდა 600 ლარი საწესდებო კაპიტალი, ამჟამად 28,5%-ის ოდენობით და განმარტა, აღნიშნული ცნობა არ ადასტურებდა შპს “გ-ში” 1998 წელს წილის კანონიერი გზით შეძენის ფაქტს.

სასამართლოს შეფასებით, შპს “სავაჭრო ცენტრ ბ-ის” 2004 წლის 21 სექტემბრის ცნობა, რომლის თანახმად, შპს “გ-ს” 1998 წელს დივიდენდის სახით მიღებული ჰქონდა 141600 ლარი, არ ადასტურებდა, რომ 1998 წელს ნ. ა-ემ აღნიშნული თანხით შეიძინა შპს “გ-ში” საწესდებო კაპიტალი, სახით ჩადებული ქონება. ამასთან, აჭარის ა/რ განათლების, კულტურისა და სპორტის სამინისტროს 2004 წლის 12 აგვისტოს გაცემული ცნობის თანახმად, თ. კ-ეს (ნ. ა-ის მეუღლეს, რომელიც მუშაობდა კულტურის მინისტრად) 1996 წლის 7 მაისიდან 2004 წლის 10 მაისამდე ხელფასისა და პრემიის სახით მიღებული ჰქონდა 14811 ლარი, რაც, სასამართლოს დასკვნით, არ ადასტურებდა, რომ 1998 წელს ნ. ა-ემ მეუღლის სახელფასო დანაზოგით შეიძინა ავტომანქანა, რომელიც საწესდებო კაბიტალში იქნა ჩადებული, ხოლო, რაც შეეხებოდა ქ. ერევანში თ. კ-ის წიგნის სომხურ ენაზე გამოცემას, რომლის საფუძველზე 48000 აშშ დოლარი მიიღო ამ უკანასკნელმა ჰონორარის სახით, სასამართლოს შეფასებით, აღნიშნული მტკიცებულებაც არ ადასტურებდა 1998 წელს საწესდებო კაპიტალში ჩადებული ქონების კანონიერი გზით მოპოვებას, რამდენადაც წიგნი გამოიცა 2000 წელს, შპს “გ-ი” კი დაარსდა 1998 წელს.

სასამართლოს დასკვნით, 1987 წელს შემნახველ სალაროში შეტანილი საბჭოთა მანეთებითაც არ დასტურდებოდა, რომ ნ. ა-ემ შემნახველი სალაროს წიგნაკში აღნიშნული თანხა სადავო ქონების შესაძენად გამოიყენა, ასევე მახინჯაურის სადაბო საკრებულოს ცნობა, რომლის თანახმად, 1966 წლიდან ნ. ა-ეს გააჩნდა 0,25 ჰა მიწის ნაკვეთზე გაშენებული ციტრუსის ნარგავები, არ ადასტურებდა ციტრუსის რეალიზაციისა და ამ რეალიზაციის შედეგად მიღებული თანხებით სადავო ქონების შეძენას. 1998 წლის 2 ივლისის აუდიტორული დასკვნის თანახმად, ნ. ა-ის კუთვნილი ავტომანქანა შეფასებული იყო 5000 ლარად, რაც, სასამართლოს შეფასებით, არ ადასტურებდა ავტომანქანის შეძენის სამართლებრივ საფუძველს, რამდენადაც საწესდებო კაპიტალი შპს-ს დაფუძნებისას შეიძლება განისაზღვროს როგორც ფულადი შენატანით, ასევე ქონებით, ხოლო, რადგან შპს “გ-ში” საწესდებო კაპიტალის სახით შეტანილ იქნა ავტომანქანა, სასამართლოს დასკვნით, სწორედ ამ გარემოების გამო იქნა იგი შეფასებული აუდიტის მიერ მეწარმეთა შესახებ” კანონის 3.3. მუხლის თანახმად.

სასამართლომ მოპასუხის მიერ წარმოდგენილი ცნობა, რომლის თანახმად, თ. კ-ე (ნ. ა-ის მეუღლე) საკურორტო სეზონთან დაკავშირებით აქირავებს ქობულეთში ბინას, არ გაიზიარა და განმარტა, რომ აღნიშნული ცნობით არ დასტურდებოდა, თუ რა შემოსავალს იღებდა თ. კ-ე ბინის გაქირავებით, თუ როდიდან ქირავდებოდა ბინა და ამ შემოსავლით მოხდა თუ არა სადავო წილის შეძენა. ასევე სასამართლოს მიერ არ იქნა გაზიარებული საქართველოს პრეზიდენტთან არსებული ლიტერატურის, ხელოვნებისა და არქიტექტურის სახელმწიფო პრემიების კომიტეტის 2004 წლის 2 სექტემბრის ცნობა, რომლის თანახმად, თ. კ-ეს საქართველოს სახელმწიფო პრემია მიენიჭა 2000 წელს 4000 ლარის, ხოლო 2004 წელს 7000 ლარის ოდენობით. სასამართლოს დასკვნით, 2000 და 2004 წლებში მიღებული თანხები, არ შეიძლებოდა გამოყენებული ყოფილიყო 1998 წელს შპს “გ-ის” საწესდებო კაპიტალში შეტანილი ქონების შესაძენად.

სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 21⁶.2. მუხლი და განმარტა, რომ მოსარჩელე იყო ვალდებული წარედგინა სასამართლოსათვის მტკიცებულებები მოპასუხის ქონების უკანონობისა და დაუსაბუთებლობის შესახებ, მაგრამ, სასამართლოს მოსაზრებით, მოპასუხის ვალდებულებას წარმოადგენდა წარედგინა სასამართლოსათვის ქონების ან ამ ქონების შეძენისათვის საჭირო ფინანსური საშუალებების კანონიერი გზით მოპოვების დამადასტურებელი დოკუმენტები, რაც მოცემულ შემთხვევაში მოპასუხის მიერ უზრუნველყოფილი ვერ იქნა.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის წარმომადგენლის მოსაზრება, რომ სასამართლოს უნდა ემსჯელა, შპს “გ-ს” წილის კანონიერებაზე შპს “სავაჭრო ცენტრ ბ-ში” და განმარტა, რომ ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 21⁴-ე მუხლის შესაბამისად, სადავო სამართალურთიერთობაში მოპასუხედ დასახელებული იყო ნ. ა-ე და, ამდენად, სასამართლო ვერ იმსჯელებდა შპს სავაჭრო ცენტრ “ბ-ში” შპს “გ-ს” წილის კანონიერებაზე. ასევე არ გაიზიარა სასამართლომ აპელანტის წარმომადგენლის მოსაზრება, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში უნდა დასაბუთებულიყო სადავო ქონების თანამდებობის პირისადმი და მისი ახლო ნათესავის მიერ ფიქტიური ფლობა და განმარტა, რომ წილის შეძენა მოხდა მაშინ, როცა ოჯახის წევრი გახდა თანამდებობის პირი, შესაბამისად, ამ ფაქტამდე არსებული ქონება არ წარმოადგენდა უკანონოსა და დაუსაბუთებელს, მოპასუხე იყო პედაგოგი და ხელფასის გარდა სხვა შემოსავალი არ გააჩნდა, რამდენადაც სხვა შემოსავლების დამადასტურებელი მტკიცებულებები სასამართლოში არ წარდგენილა /იხ.ს.ფ. 178-190/.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ნ. ა-ემ, რომლითაც მოითხოვა სააპელაციო სასამართლოს განჩინების გაუქმება და საკასაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა /იხ.ს.ფ/

კასაციის მოტივი:

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვისას არასწორი შეფასება მიეცა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მითითებებს, კერძოდ, მოსარჩელე თავდაპირველად ითხოვდა შპს “სავაჭრო ცენტრ ბ-ში” ნ. ა-ის კუთვნილი წილის ჩამორთმევას. დადგენილი ფაქტობრივი გარემოების თანახმად, სავაჭრო ცენტრ ბ-ში წილი გააჩნდაNშპს “გ-ს”, ნაცვლად ნ. ა-ისა, შესაბამისად სასამართლოს უნდა ემსჯელა, თუ რამდენად კანონიერად ჰქონდა წილი შპს “გ-ს”, რაც სასამართლოს მიერ არ განხორციელებულა. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვისას არასწორად განიმარტა სსსკ-ის 83-ე მუხლი, რამდენადაც მოსარჩელემ შეცვალა დავის საგანი და საფუძველი მოპასუხის თანხმობის გარეშე, რაც სასამართლოს მიერ მიჩნეულ იქნა სარჩელის დაზუსტებად.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ არასწორად იქნა შეფასებული საქმეში არსებული მტკიცებულებები, რითაც დაირღვა სსსკ-ის 105-ე მუხლი, ასევე სააპელციო სასამართლომ არასწორად განმარტა ადმინისტარციული საპროცესო კოდექსის 21^6.2 მუხლი, როცა მიიჩნია, რომ მოპასუხის ვალდებულებას წარმოადგენდა მტკიცებულებების წარდგენა იმის თაობაზე, რომ მის მიერ სადავო ქონება კანონიერი გზით იქნა მოპოვებული.

კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ არასწორად იქნა დადგენილი საქმის ფაქტობრივი გარემოებები, ასევე სათანადო შეფასება არ მიეცა საქმეში არსებულ მთელ რიგ მტკიცებულებებს, შესაბამისად სააპელაციო სასამართლომ არასწორი სამართლებრივი დასკვნები ჩამოაყალიბა გასაჩივრებულ განჩინებაში /იხ.ს.ფ./

საკასაციო სასამართლოს 2007 წლის 12 აპრილის განჩინებით ნ. ა-ის საკასაციო საჩივარი ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34.4. მუხლის “გ” პუნქტის საფუძველზე მიჩნეულ იქნა დასაშვებად /პროცესუალური კასაცია/.

საკასაციო სასამართლოს მთავარ სხდომაზე კასატორის ნ. ა-ის წარმომადგენელმა ე. ფ-ემ დამატებით მიუთითა, რომ ადმინისტრაციულ საპროცესო კოდექსში განხორციელებული ცვლილებების შესაბამისად სარჩელის დასაშვებობა უნდა შემოწმდეს ხელახლა, რამდენადაც საკანონმდებლო ცვლილებებით გაუმჯობესდა კასატორის სამართლებრივი მდგომარეობა და ის უნდა გავრცელდეს აღძრულ სარჩელზე /იხ.ს.ფ. , სხდომის ოქმი/.

მოწინააღმდეგე მხარის _ აჭარის ა/რ პროკურორის მიერ შეპასუხება ნ. ა-ის საკასაციო საჩივარზე და მოსაზრებები საკასაციო საჩივრის დასაშვებობასთან დაკავშირებით წარმოდგენილი არ იქნა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, საკასაციო საჩივრის მოტივების საფუძვლიანობის, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასაბუთებულობა-კანონიერების შემოწმებისა და საქმის სასამართლო განხილვის შედეგად მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ ნ. ა-ის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, უნდა გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 26 ივნისის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო სასამართლოს მიერ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გამოტანისას დარღვეულია მატერიალური და საპროცესო სამართლის ნორმები, კერძოდ, სსსკ-ის 393.2. და 394 “ე^I” მუხლების მოთხოვნები. სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, არასწორად განმარტა კანონი, სწორი შეფასება არ მისცა საქმის მასალებს, სრულყოფილად არ იქნა გამოკვლეული საქმის მასალები და დადგენილი ფაქტები, სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია.

გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერების შემოწმებისას საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სსსკ-ის 407.2. მუხლის მიხედვით წარმოდგენილია დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია, რის გამოც სასამართლოს მიერ დადასტურებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები ვერ იქნება სავალდებულო საკასაციო სასამართლოსთვის, კერძოდ, გასაჩივრებული განჩინების გამოტანისას სააპელაციო სასამართლოს მიერ უხეშად არის დარღვეული მოქმედი საპროცესო სამართლის _ სსსკ-ის 105.2. მუხლის მოთხოვნა, რომლის მიხედვით სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს სასამართლო სხდომაზე მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისთვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. მოცემული საქმის განხილვისას სასამართლოს სრულყოფილად არ გამოუკვლევია საქმის მასალები, დადგენილად მიჩნეული გარემოებები არ ჰპოვებს დადასტურებას შესაბამისი მტკიცებულებებით, საქმეზე შეკრებილ მტკიცებულებებს კი არ მიეცა ობიექტური შეფასება, შესაბამისად, სასამართლოს დასკვნები სრულიად დაუსაბუთებელია როგორც ფაქტობრივი, ისე სამართლებრივი თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს კასაციის მოტივს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვისას არასწორად იქნა მიჩნეული, რომ პროკურორის მიერ საქალაქო სასამართლოს სხდომაზე მოხდა სარჩელის დაზუსტება, კერძოდ, მოსარჩელე თავდაპირველად ითხოვდა შპს “სავაჭრო ცენტრ ბ-ში” ნ. ა-ის კუთვნილი წილის ჩამორთმევას. დადგენილი ფაქტობრივი გარემოების თანახმად, სავაჭრო ცენტრ “ბ-ში” წილი გააჩნდა შპს “გ-ს”, რომლის დამფუძნებელი და ერთადერთი პარტნიორი ნ. ა-ეა; სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვისას არასწორად განიმარტა სსსკ-ის 83-ე მუხლი, რამდენადაც მოსარჩელემ შეცვალა დავის საგანი და საფუძველი მოპასუხის თანხმობის გარეშე, რაც სასამართლოს მიერ მიჩნეულ იქნა სარჩელის დაზუსტებად.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სარჩელი /დარღვეული ან სადავოდ ქცეული უფლების მატერიალურ-სამართლებრივი დაცვის საშუალება/ შედგება ორი ელემენტისაგან _ სარჩელის საგნისა და საფუძვლისაგან. სარჩელის საგანს წარმოადგენს მოსარჩელის მატერიალურ-სამართლებრივი მოთხოვნა მოპასუხის მიმართ, ანუ სარჩელის საგანია სადავო სამართალურთიერთობა, მოსარჩელის უფლება, რომლის შესახებაც ის მოითხოვს გადაწყვეტილების გამოტანას სასამართლოს მიერ. შესაბამისად, სარჩელის საგანს წარმოადგენს მოსარჩელის მოთხოვნის შინაარსი და არა ამ მოთხოვნის მატერიალური ობიექტი. სარჩელის საფუძველი თავის მხრივ ორი ელემენტისაგან შედგება, სამართლებრივი და ფაქტობრივი საფუძვლისაგან, ამასთან, სარჩელის საფუძველი არის ის ფაქტები, რომელთა არსებობა განაპირობებს მოთხოვნის საფუძვლიანობას და რომლებსაც მატერიალური სამართლის ნორმა უკავშირებს სადავო სამართალურთიერთობის სუბიექტების უფლება-მოვალებების წარმოშობას, შეცვლას და შეწყვეტას.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 83.2. მუხლით განსაზღვრულია სარჩელის საგნის ან საფუძვლის შეცვლის წესი, რომლის თანახმად მოსარჩელეს შეუძლია საქმის წინასწარი, სასამართლო განხილვისათვის მომზადების დამთავრებამდე შეცვალოს სარჩელის საფუძველი ან საგანი (ერთ-ერთი და არა ორივე ერთად, რამდენადაც სარჩელის საგნის და საფუძვლის ერთდროული შეცვლა ფაქტობრივად თავდაპირველ სარჩელზე უარის თქმა და ახალი სარჩელის შეტანაა), გაადიდოს ან შეამციროს სასარჩელო მოთხოვნის ოდენობა, რის შესახებაც სასამართლო ვალდებულია, აცნობოს მოპასუხეს. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 83.4. მუხლის თანახმად, საქმის წინასწარი განხილვის მომზადების შემდეგ სარჩელის საფუძვლის ან საგნის შეცვლა დასაშვებია მხოლოდ მოპასუხის წინასწარი თანხმობით.

საქმის მასალების თანახმად მოსარჩელის _ აჭარის ა/რ პროკურორის სარჩელის თავდაპირველ მოთხოვნას წარმოადგენდა მოპასუხის _ ნ. ა-ის მფლობელობაში არსებული ქონების (შპს “ა-ში” წილი, ამჟამად შპს “სავაჭრო ცენტრი ბ-ი”) დაუსაბუთებლად და უკანონოდ ცნობა, მოპასუხისათვის ჩამორთმევა და სახელმწიფოსათვის გადაცემა. 2004 წლის 21 სექტემბრის სასამართლო სხდომაზე მოსარჩელემ მოითხოვა შპს “გ-ის” სახელმწიფოსათვის გადაცემა იმ საფუძვლით, რომ ........ ბაზრობა _ შპს “სავაჭრო ცენტრი ბ-ში”, 30%-იანი წილი, ეკუთვნის შპს “გ-ს”, რომლის ერთადერთი დამფუძნებელი და პარტნიორია მოპასუხე ნ. ა-ე /იხ.ს.ფ. 25/.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 83.3 მუხლით იმპერატიულად არის დადგენილი, რომ საქმის წინასწარი სასამართლო განხილვისათვის მომზადების შემდეგ სარჩელის საფუძვლის ან საგნის შეცვლა დასაშვებია მხოლოდ მოპასუხის წინასწარი თანხმობით, რაც მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობდა (იხ. ს.ფ. 137-183), რასაც სააპელაციო სასამართლომ არ მისცა სათანადო სამართლებრივი შეფასება, მეტიც, მიიჩნია, რომ რამდენადაც ფიზიკურ პირ ნ. ა-ეს არ ჰქონდა წილი “სავაჭრო ცენტრ ბ-ში”, მოსარჩელემ სავაჭრო ცენტრ ბ-ში წილის ჩამორთმევის ნაცვლად მოითხოვა შპს “გ-ში” წილის ჩამორთმევა, რაც სარჩელის შეცვლას არ წარმოადგენდა.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ შპს “გ-ის” წილის არსებობა შპს “სავაჭრო ცენტრ ბ-ში” და ნ. ა-თვის შპს “გ-ში” 100%-იანი წილის წარმორთმევა დამოუკიდებლად სხვადასხვა სარჩელის ობიექტს წარმოადგენს, შესაბამისად, ამგვარ ვითარებაში სასამართლოს მთავარ სხდომაზე მოხდა რა სარჩელის საგნის შეცვლა, საჭირო იყო მოპასუხის წინასწარი თანხმობა, რაც სასამართლო სხდომის ოქმში არ ფიქსირდება. მითუმეტეს იმ პირობებში, როცა საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნების მომენტიდან საქმის მთავარ სხდომაზე განხილვამდე მოსარჩელეს ჰქონდა საკმაო დრო, რათა საპროცესო მოქმედება _ სარჩელის საგნის შეცვლა საპროცესო კანონმდებლობით გათვალისწინებულ სტადიაზე კვალიფიციურად მოეხდინა. შესაბამისად, სრულიად დაუსაბუთებელია სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა, რომ მოპასუხის მიერ სარჩელის საგნის შეცვლასთან დაკავშირებით სასამართლო სხდომაზე ახსნა-განმარტებების მიცემა წარმოადგენდა ამ უკანასკნელის თანხმობას, რამდენადაც სასამართლოს აღნიშნული დასკვნა ეწინააღმდეგება სსსკ-ის 83.3. მუხლით დადგენილ სავალდებულო წინასწარი თანხმობის არსებობის პრინციპს, რაც თავის მხრივ, წარმოადგენს მოპასუხის საპროცესო უფლებების დაცვის მყარ გარანტიას, რისი უგულებელყოფის შემთხვევაში საფრთხის ქვეშ დგება საპროცესო კანონმდებლობის ერთ-ერთი ფუნდამენტური _ მხარეთა თანასწორობის პრინციპი.

აგრეთვე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ სადავო ქონება ისე მიიჩნია დაუსაბუთებლად და უკანონოდ, რომ არ გამიჯნა /მით უფრო, არც მოსარჩელეს მოსთხოვა გარკვევით მიეთითებინა მოთხოვნის საფუძველი/ ქონება მიაჩნდა უკანონოდ თუ დაუსაბუთებლად, რამდენადაც ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 21⁵ მუხლის “ე” და “ვ” პუნქტების თანახმად, მითითებული ტერმინები დამოუკიდებლად არის დეფინირებული და ამგვარი კვალიფიკაციის ანუ ქონების უკანონოდ ან დაუსაბუთებლად ცნობის შემთხვევაში, სასამართლომ უნდა დაასაბუთოს თუ რაში მდგომარეობს “უკანონო ქონების” შემთხვევაში სადავო ქონების ან ასეთისგან მიღებული შემოსავლის, აქციების (წილის) კანონის მოთხოვნათა დარღვევით მოპოვების, ხოლო “დაუსაბუთებელი ქონების” შემთხვევაში _ თუ რაში მდგომარეობს სადავო ქონების კანონიერი საშუალებებით მოპოვების დამადასტურებელი დოკუმენტების არარსებობა ან უკანონო ქონების გასხვისების შედეგად მიღებული ფულადი სახსრებით მისი შეძენა, მით უმეტეს, რომ ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 21⁶.1 მუხლის შინაარსიდან გამომდინარე, სასამართლო მხოლოდ იმ შემთხვევაში ცნობს ქონებას უკანონოდ, თუ დადგინდება, რომ სადავო ქონება ან მათი შეძენისთვის საჭირო საშუალებები მოპოვებულია კანონის მოთხოვნათა დარღვევის შესაბამისად.

სააპელაციო სასამართლომ ისე გამოიყენა ზემომითითებული კანონის ნორმა, რომ არ დაასაბუთა თუ რაში გამოიხატა მისი შეფარდების მართებულობა სადავო სამართალურთიერთობასთან, კერძოდ, რომელი მატერიალური სამართლის ნორმის დარღვევის საფუძველზეა მოპოვებული სადავო ქონება.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სასამართლოს მიერ ერთობლიობაში არ მიეცა შეფასება საქმეში წარმოდგენილ მტკიცებულებებს, შესაბამისად, გამოტანილ იქნა ურთიერთსაწინააღმდეგო დასკვნები, რითაც დარღვეულია სსსკ-ის 249.4. მუხლის იმპერატიული მოთხოვნა _ გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილში სასამართლოს მიერ დადგენილი გარემოებების, მტკიცებულებების, რომლებსაც ემყარება სასამართლოს დასკვნები, მოსაზრებების, რომლებითაც სასამართლო უარყოფს ამა თუ იმ მტკიცებულებას, მითითების სავალდებულობა.

სასამართლომ არ გამოიკვლია ისეთი ფაქტობრივი გარემოებები, როგორიცაა სადავო ქონების მოპასუხის საკუთრებაში შეძენის ფაქტი _ დაკავშირებულია თუ არა მისი ახლო ნათესავის ა. ა-ის თანამდებობაზე ყოფნის ფაქტთან, თანამდებობაზე ყოფნის პერიოდში ინკრიმინირებულ დანაშაულთან, რამდენადაც სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 37^I მუხლის საფუძველზე პროკურორის სარჩელის აღძვრის წინაპირობას წარმოადგენს პროკურორის საფუძვლიანი ეჭვი, რომ ბრალდებული თანამდებობის პირის მფლობელობაში არსებული ქონება შესაძლებელია იყოს მოპოვებული ამ კოდექსის 44.47. მუხლში მითითებული დანაშაულის ჩადენის შედეგად.

ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 21⁴.1. მუხლის თანახმად თანამდებობის პირთა უკანონო და დაუსაბუთებელი ქონების სახელმწიფოსათვის გადაცემის შესახებ სარჩელი შეიძლება აღიძრას თანამდებობის პირის, მისი ოჯახის წევრს, ახლო ნათესავის ან დაკავშირებული პირის მიმართ. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილში 2006 წლის 29 დეკემბერს განხორციელებული საკანონმდებლო ცვლილების თანახმად, სარჩელის აღძვრის უფლება პროკურორს გააჩნია საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 37^I-ე მუხლით გათვალისწინებულ შემთხვევებში თანამდებობის პირთა მიმართ სასამართლოს განაჩენის კანონიერ ძალაში შესვლიდან 30 დღის ვადაში.

აღსანიშნავია, რომ სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 37^I მუხლში ამგვარი ცვლილება არ ასახულა ანუ მითითებული ნორმის თანახმად პროკურორს დაუსაბუთებელი და უკანონო ქონების ჩამორთმევის თაობაზე სარჩელის აღძვრის უფლებამოსილება გააჩნია “ბრალდებული” თანამდებობის პირის მიმართ.

საკასაციო სასამართლო სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 1.2 მუხლის საფუძველზე, რომელიც ადგენს კანონის გამოყენების სფეროს, განმარტავს, რომ სამოქალაქო საქმეების წარმოება ხორციელდება იმ საპროცესო კანონმდებლობით, რომლებიც მოქმედებს საქმის განხილვის, ცალკეული საპროცესო მოქმედების შესრულების ან სასამართლოს გადაწყვეტილების აღსრულების დროს.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საპროცესო კოდექსით დადგენილი პრინციპის თანახმად, საპროცესო კანონის მოქმედი ნორმები ვრცელდება და გამოყენება იმ ურთიერთობებზე, რომლებიც მისი მიღების, გამოცემისა და ოფიციალური გამოქვეყნების შემდეგ წარმოიშვა.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ განხორციელებული საკანონმდებლო ცვლილებით ქონების უკანონოდ და დაუსაბუთებლად ცნობის თაობაზე სარჩელის წარდგენის ვადად პროკურორს განესაზღვრა 30 დღე თანამდებობის პირის გამამტყუნებელი განაჩენის კანონიერ ძალაში შესვლის დღიდან, რითაც ფაქტობრივად მოხდა მოპასუხის სამართლებრივი მდგომარეობის გაუმჯობესება.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ აჭარის ა/რ პროკურორის მიერ სარჩელის აღძვრის მომენტისათვის _ 2004 წლის 7 სექტემბერს, სახეზე იყო სარჩელის დასაშვებობის წინაპირობები, კერძოდ სისხლის სამართლის საქმის წარმოება ბრალდებული თანამდებობის პირის მიმართ, მაგრამ ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 21⁴.2. მუხლში განხორციელებული ცვლილების თანახმად საკასაციო საჩივრის წარმოების სტადიაზე ტრანსფორმირება განიცადა მითითებულმა ნორმამ და შესაბამისად სარჩელის დასაშვებობის წინაპირობებმა, რამდენადაც სარჩელის დასაშვებობისათვის დადგინდა კონკრეტული პირობა და ვადა, კერძოდ, თანამდებობის პირის მიმართ სასამართლოს განაჩენის კანონიერ ძალაში შესვლიდან 30 დღე, რაც ნიშნავს, რომ სარჩელის აღძვრის წინაპირობას წარმოადგენს თანამდებობის პირის მსჯავრდებულის სტატუსის არსებობის ფაქტი, რის გამოც საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ საპროცესო კანონმდებლობის დროში მოქმედების გათვალისწინებით (მისი მოქმედება ვრცელდება არსებულ სამართალურთიერთობებზე) სააპელაციო სასამართლომ საქმის ხელახლა განხილვისას უნდა შეამოწმოს სარჩელის დასაშვებობა განხორციელებული საკანონმდებლო ცვლილების გათვალისწინებით.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ პროკურორის სარჩელი უნდა ეფუძნებოდეს სამოხელეო დანაშაულის ჩადენის შედეგად მოხელის ახლო ნათესავის სადავო ქონების მოპოვების შესაძლებლობის საფუძვლიანი ეჭვის არსებობას და მოთხოვნა არ შეიძლება ვრცელდებოდეს ყველა იმ ქონებაზე, რომელიც გააჩნია ბრალდებულის ახლო ნათესავს, სასამართლოს კი თანამდებობის პირის დანაშაულის ჩადენისა და მისი ახლო ნათესავის სადავო ქონების მოპოვებას შორის ურთიერთკავშირის თაობაზე საერთოდ არ უმსჯელია.

საქმის ფურცელ 95-ზე მდებარე ცნობის თანახმად, რომელიც გაცემულია მახინჯაურის სადაბო საკრებულოს გამგებლის მიერ, ნ. ა-ეს სოფელ ..........-ში აწერია და სარგებლობს 0,25 ჰა მიწის ნაკვეთი 1966 წლიდან, რომელზედაც გაშენებულია ციტრუსის ნარგავები. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, სააპელაციო სასამართლომ საქმის ხელახლა განხილვისას უნდა ისარგებლოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-4 და მე-19 მუხლებით მინიჭებული უფლებამოსილებით, კანონიერი გადაწყვეტილების დადგენის მიზნით მოიპოვოს შესაბამისი მტკიცებულებები, შეფასება მისცეს საქმეში არსებულ მტკიცებულებებს და გამოარკვიოს, მოპასუხე ნ. ა-ე ახდენდა თუ არა მის საკუთრებაში არსებული ციტრუსის რეალიზაციას და რა რაოდენობის შემოსავალს იღებდა რეალიზაციის შედეგად ამგვარის არსებობის პირობებში. ამასთან, საკასაციო სასამართლო აქვე აღნიშნავს, რომ გარიგებისათვის წერილობითი ფორმის დაცვის ვალდებულებას სამოქალაქო კოდექსის ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულების მომწესრიგებელი ნორმები, როდესაც ხელშეკრულების საგანს წარმოადგენს მოძრავი ნივთი, არ ითვალისწინებს.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მოძრავ ქონებაზე ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულებათა ამგვარი ფორმით დადება დაშვებულია ქვეყანაში მოქმედი სამოქალაქო კანონმდებლობით კერძო სამართლის პრინციპის საფუძველზე: ,,რაც აკრძალული არ არის, ის დაშვებულია”, შესაბამისად სამოქალაქო ბრუნვის დამახასიათებელია მოძრავ ქონებაზე ხელშეკრულების, როგორც დინამიური ინსტიტუტის, ზეპირი ფორმით დადება, ამასთან, სახელმწიფოში არ არსებობს არცერთი ნორმატიული აქტი, რომელიც მოქალაქეებს, სამოქალაქო ურთიერთობის მონაწილეებს ავალდებულებს მოძრავ ნივთებზე დადებული ხელშეკრულების შედეგად გადახდილი ღირებულების დამადასტურებელი მტკიცებულების შენახვას, მით უფრო ათეული წლების განმავლობაში.

სასამართლო ასევე უთითებს, რომ მოპასუხე ნ. ა-ემ სასამართლოს ვერ წარუდგინა ქონების შეძენისათვის საჭირო ფინანსური საშუალებების კანონიერი გზით მოპოვების დამადასტურებელი დოკუმენტები. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სასამართლოს აღნიშნული დასკვნა არ გამომდინარეობს საქმის ფაქტობრივი გარემოებებიდან. სასამართლომ საერთოდ არ მისცა შეფასება საქმეში მოპასუხის მიერ წარმოდგენილ მისი ლეგალური შემოსავლების ამსახველ მტკიცებულებებს, მათ შორის, ს.ფ 139-ზე მდებარე ქობულეთის გამგეობის მიერ 2004 წლის 7 სექტემბერს გაცემულ ცნობას, რომლის თანახმად თ. კ-ეს (მოპასუხის მეუღლეს) გააჩნია საცხოვრებელი ბინა ქ. ქობულეთში ......... ¹......-ში, რომელსაც აქირავებს საკურორტო სეზონთან დაკავშირებით /აღნიშნული მტკიცებულების ნამდვილობა სადავოდ მოსარჩელეს არ გაუხდია, არ აღუძრავს რა შუამდგომლობა სსსკ-ის 137-ე მუხლის საფუძველზე მტკიცებულებათა ამორიცხვის თაობაზე/.

საკასაციო სასამართლო “საკურორტო ადგილების ნუსხის დამტკიცების შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 2005 წლის 22 ივლისის ბრძანებულების საფუძველზე განმარტავს, რომ ქალაქი ქობულეთი წარმოადგენს საქართველოს კურორტს, განკუთვნება საკურორტო ზონას. ამასთან, საყოველთაოდ ცნობილი ფაქტია, რომ საკურორტო სეზონთან დაკავშირებით ქ. ქობულეთში კერძო მესაკუთრეების მიერ ქირავდება საცხოვრებელი ბინები დამსვენებელთათვის, ხოლო ქირავნობის ხელშეკრულება გამქირავებელსა და დამქირავებელს შორის იდება ზეპირი ფორმით, აღნიშნული დაშვებულია მოქმედი კანონმდებლობით და არცერთი ნორმატიული აქტი არ ავალდებულებს გამქირავებელს _ კერძო მესაკუთრეს დამსვენებელთან _ დამქირავებელთან გააფორმოს ქირავნობის ხელშეკრულება წერილობითი ფორმით. ანუ მოცემულ შემთხვევაში სამოქალაქო კოდექსის 531-ე მუხლის საფუძველზე ქირავნობის ზეპირი ხელშეკრულებით გამქირავებელი დამქირავებელს სარგებლობაში გადასცემს ნივთს განსაზღვრული ვადით, ხოლო დამქირავებელი თავის მხრივ გამქირავებელს უხდის დათქმულ ქირას.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ქართული სამომხმარებლო კულტურა და ტრადიცია, არ იცნობს მხარეთა შორის საკურორტო სეზონთან დაკავშირებით ბინის გაქირავების შემთხვევაში წარმოშობილი სამართალურთიერთობის /გარიგების/ წერილობითი ფორმით დადასტურებას. ასევე, ამგვარი გარიგებისათვის წერილობითი ფორმის დაცვის ვალდებულებას სამოქალაქო კოდექსის ქირავნობის ხელშეკრულების მომწესრიგებელი ნორმები არ ითვალისწინებს, რამდენადაც სამოქალაქო კოდექსის თანახმად ქირავნობის ხელშეკრულება, ისევ როგორც სხვა დანარჩენი შეიძლება დაიდოს როგორც ზეპირი, ასევე წერილობითი ფორმით. მით უფრო, ქვეყანაში მოქმედი საკანონმდებლო ბაზა არ ავალდებულებს გამქირავებელს, კერძო მესაკუთრეს საკურორტო სეზონთან დაკავშირებით ბინის გაქირავების შემთხვევაში დარეგისტრირდეს ოფიციალურ სასტუმროდ, როგორც მეწარმე, რომლის არსებობის შემთხვევაში ხელშეკრულებები დამქირავებელთან ფორმდება წერილობითი ფორმით და ინახება გადასახადის გადახდის დამადასტურებელი ქვითრები.

საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას, რომ მოპასუხის ვალდებულებას წარმოადგენს დაადასტუროს სადავო ქონების კანონიერი გზით შეძენის დამადასტურებელი მტკიცებულებები, მით უფრო ისე, რომ ვერ მიუთითა თუ რომელი მატერიალური სამართლის ნორმა ავალდებულებდა მოქალაქეებს შეენახათ ამგვარი მტკიცებულებები, რაც სრულიად კანონშეუსაბამოა. საკასაციო სასამართლო აქვე აღნიშნავს, რომ იმ პირობებში, თუ სააპელაციო სასამართლო მტკიცებულებების შეფასებისას მიიჩნევს, რომ ამგვარი ფაქტი მაინც საჭიროებს მტკიცებას, სასამართლომ უნდა ისარგებლოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-4 და მე-19 მუხლებით მინიჭებული უფლებამოსილებით და მოწმის სახით დაკითხოს პირები რათა გამოიკვლიოს ქ. ქობულეთში მოპასუხის მეუღლის საკუთრებაში არსებული ბინიდან რა შემოსავალს ღებულობდა მოპასუხე და რა პერიოდის განმავლობაში.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ საქმის ხელახლა განმხილველმა სასამართლომ ობიექტურად და სრულყოფილად უნდა გამოიკვლიოს მითითებული მტკიცებულებები, დააჯამოს ლეგალური შემოსავლების ოდენობა და მისცეს სამართლებრივი შეფასება, შესაძლებელი იყო თუ არა კანონიერი საშუალებებით სადავო ქონების შეძენა.

საქმის ხელახლა განხილვისას ზემომითითებულს სასამართლომ უნდა მისცეს შეფასება ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 21⁶.2 მუხლის საფუძველზე, რამდენადაც კანონმდებელი მოპასუხეს ავალდებულებს, წარუდგინოს სასამართლოს ქონების ან ამ ქონების შეძენისათვის საჭირო ფინანსური საშუალებების კანონიერი გზით მოპოვების, ან ამ ქონებაზე კანონმდებლობით დადგენილი გადასახადების გადახდის დამადასტურებელი მტკიცებულებები. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საპროცესო კანონის ნორმა მოპასუხეს ავალდებულებს წარადგინოს არა მითითითებულ მტკიცებულებათა ერთობლიობა, არამედ _ ერთ-ერთი მათგანი.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ მოსარჩელეს არც სარჩელის აღძვრის და არც შემდგომ საქმის სააპელაციო ინსტანციაში წარმოების სტადიაზე სასამართლოსათვის არ წარუდგენია არც ერთი მტკიცებულება, რომელიც დაასაბუთებდა სარჩელში აღნიშნულ გარემოებებს, ანუ ფაქტობრივად სარჩელის /თანამდებობის პირის ახლო ნათესავის ქონების უკანონოდ და დაუსაბუთებლად ცნობის შესახებ/ აღძვრის წინაპირობას მხოლოდ პროკურორის “ეჭვი” წარმოადგენდა, რომლის საფუძვლიანობის დამადასტურებელი მტკიცებულებები მის მიერ სამართალწარმოების არცერთ სტადიაზე არ წარდგენილა, რითაც დარღვეულია ამავე კოდექსის 21⁶.2 მუხლის პირველი წინადადების იმპერატიული მოთხოვნა.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სსსკ-ის 412.2 მუხლის შესაბამისად, სახეზეა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების პროცესუალური და სამართლებრივი საფუძვლები, რის გამოც, სსსკ-ის 411-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღება შეუძლებელია. ამდენად, სასამართლომ საქმის ხელახლა განხილვისას ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-4 და მე-19 მუხლებით მინიჭებული უფლებამოსილების გამოყენებით, კანონიერი და ობიექტური გადაწყვეტილების დადგენის მიზნით, სრულყოფილად უნდა გამოიკვლიოს ზემომითითებული გარემოებები და დავა გადაწყვიტოს მოქმედი საპროცესო და მატერიალური სამართლის კანონმდებლობის შესაბამისად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1.2, VII² თავის 21⁴-ე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 372-ე, 399-ე, 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ნ. ა-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 26 ივნისის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.