¹ბს-765-731(კ-06) 7 თებერვალი, 2007 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: ნინო ქადაგიძე

ნუგზარ სხირტლაძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა რ., ჯ., ა., გ., თ. და ო. ზ-ების საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 14 ივნისის განჩინების გაუქმების თაობაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2001 წლის 15 მარტს რ., ჯ., ა., გ., თ. და ო. ზ-ებმა სარჩელით მიმართეს ხელვაჩაურის რაიონულ სასამართლოს მოპასუხეების _ ხელვაჩაურის რაიონის ........-ის თემის გამგეობის, ხელვაჩაურის რაიონის მიწის მართვის სამმართველოსა და თ. და ო. ბ-ების მიმართ.

მოსარჩელეთა განმარტებით, 1955 წლიდან მათი ოჯახები .......... კოლმეურნეობასთან გაფორმებული იჯარის ხელშეკრულების საფუძველზე, სოფელ ........-ში, ე.წ. ,, .......” ტერიტორიაზე ამუშავებდნენ 6000 ჰა მიწის ნაკვეთს. 2000 წელს მოსარჩელეებმა შეიტყვეს, რომ მათ სარგებლობაში არსებული მიწის ნაკვეთი საკარმიდამოდ გამოეყო ბ-ების ოჯახს.

მოსარჩელეებმა აღნიშნულის თაობაზე განცხადებით მიმართეს ადგილობრივ ხელისუფლებასა და რაიონულ გამგეობას, რაზეც მიიღეს პასუხი, რომ სადავო მიწის ნაკვეთი სახელმწიფო ფონდის საკუთრებას წარმოადგენდა, ხოლო უპირატესი უფლება ამ მიწაზე მოსარჩელეებს გააჩნდათ.

მოსარჩელეებმა ბ-ების ოჯახზე მიწის გადაცემა უკანონოდ მიიჩნიეს და განმარტეს, რომ მათ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 155-ე, 592-ე, 953-ე მუხლებისა და ,,სასოფლო-სამეურნეო მიწის იჯარით გაცემის წესის” შესახებ საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების მე-9 მუხლის ,,დ” პუნქტის საფუძველზე უპირატესი უფლება გააჩნდათ სადავო მიწაზე.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელეებმა სოფელ ........ საერთო კრების 2000 წლის 31 მაისის დადგენილებისა და ხელვაჩაურის რაიონის სოფელ .......... საკრებულოს მიწის რეფორმის კომისიის მიერ 2000 წლის 24 აგვისტოს გაცემული მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების აქტის გაუქმება, მოსარჩელეებისათვის სადავო მიწით სარგებლობის უფლების აღდგენა და მასზე უპირატესი უფლების დადგენა მოითხოვეს.

2001 წლის 13 აპრილს თ. და ო. ბ-ებმა შეგებებული სარჩელით მიმართეს ხელვაჩაურის რაიონულ სასამართლოს მოპასუხეების _ რ., ჯ., ა., გ., თ. და ო. ზ-ების მიმართ და მოპასუხეთა მხრიდან მიწით სარგებლობაზე ხელშეშლის აღკვეთა და სადავო მიწის ნაკვეთის მათ საკუთრებაში გადაცემა მოითხოვეს.

შეგებებული სარჩელის ავტორთა განმარტებით, სოფელ ....... საერთო კრების 2000 წლის 31 მაისის დადგენილებით მათ გადაეცათ სადავო მიწის ნაკვეთი, რომელიც ბ-ების საგვარეულო საკუთრებას წარმოადგენდა. 1937 წლის რეპრესიების შედეგად მათ გვარს ჩამოერთვა მთელი ქონება, ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 1998 წლის 14 მარტის გადაწყვეტილებით კი აღუდგინეს დარღვეული უფლებები.

შეგებებულ სასარჩელო განცხადებაში აღნიშნული იყო, რომ ბიძაშვილების _ თ. და ო. ბ-ების ოჯახები პირველი კატეგორიის უმიწო კომლებად ითვლებოდნენ და სარეზერვო-სარეფორმო მიწის ფონდიდან თითოეულ ოჯახს გამოეყო 0,25 ჰა მიწის საკარმიდამო ნაკვეთი.

ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2002 წლის 6 ივლისის გადაწყვეტილებით რ., ჯ., ა., გ., თ. და ო. ზ-ების სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო ო. და თ. ბ-ების შეგებებული სარჩელი დაკმაყოფილდა.

რაიონულმა სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ხელვაჩაურის რაიონში საკარმიდამო ნაკვეთის ზღვრულ ნორმას 0,25 ჰა მიწის ფართობი შეადგენდა. მოსარჩელეთა კანონიერ და ფაქტობრივ სარგებლობაში არსებული მიწის ნაკვეთების მოცულობა კი აღემატებოდა დადგენილ ფარგლებს. 1992 წელს თ. ბ-ი გამოეყო ცალკე კომლად და მას, როგორც პირველადი კატეგორიის უმიწო კომლს, 2000 წლის 24 ივლისს გადაეცა 0,25 ჰა მიწის ნაკვეთი. ამდენად, რაიონულმა სასამართლომ მიიჩნია, რომ თ. და ო. ბ-ების ოჯახებზე საკარმიდამო მიწის ნაკვეთის გამოყოფა განხორციელდა სარეფორმო მიწების ხარჯზე, რომელიც მდებარეობდა ძირითადი ოჯახების საკარმიდამო მიწის ნაკვეთების მიმდებარედ. სადავო მიწის ნაკვეთები კი სარეფორმო ფონდში ჩარიცხული იყო აჭარის ა/რ მინისტრთა საბჭოს 1994 წლის 25 თებერვლის დადგენილებით.

რაიონულმა სასამართლომ საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 18 იანვრის ¹48 და 1992 წლის 6 თებერვლის ¹128 დადგენილებების საფუძველზე მიიჩნია, რომ მოპასუხე ადმინისტრაციულ ორგანოებს, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-6 მუხლით გათვალისწინებული დისკრეციული უფლებამოსილების შესაბამისად, უფლება ჰქონდათ, გადაეწყვიტათ საკარმიდამო მიწის ნაკვეთების გაცემის საკითხი.

ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2002 წლის 6 აგვისტოს გადაწყვეტილება ჯ., თ., რ., გ., ა. და ო. ზ-ებმა სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვეს.

აჭარის ა/რ უმაღლესი სასამართლოს მთავარ სხდომაზე აპელანტებმა გაზარდეს სასარჩელო მოთხოვნა და დამატებით სოფელ ......... საერთო კრების 2000 წლის 31 მაისის ¹2 საოქმო დადგენილებისა და ხელვაჩაურის რაიონის მიწის მართვის სამმართველოს მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების 2000 წლის 20 ივლისის აქტის გაუქმება, ასევე .......-ის თემის საკრებულოს მიწის სარეფორმო კომისიისათვის აღნიშნული სადავო საკითხების კომისიური წესით განხილვისა და გადაწყვეტის დაკისრება მოითხოვეს.

მოცემული საქმე არაერთხელ განიხილა სხვადასხვა ინსტანციის სასამართლომ.

აჭარის ა/რ უმაღლესი სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005 წლის 3 მაისის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2002 წლის 6 აგვისტოს გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც რ., ჯ., ა., გ., თ. და ო. ზ-ების სასარჩელო მოთხოვნა ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; გაუქმდა 2000 წლის 24 ივლისს ........-ის თემის საკრებულოს მიერ ო. და თ. ბ-ზე გაცემული ¹......... და ¹.......... მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების აქტები, ასევე მათზე საკარმიდამო მიწის ნაკვეთის გამოყოფის შესახებ სოფელ ......... მეკომურთა საერთო კრების 2000 წლის 31 მაისის ¹2 ოქმი; ხელვაჩაურის რაიონის .........-ის თემის საკრებულოსა და ხელვაჩაურის რაიონის მიწის მართვის სამმართველოს ო. და თ. ბ-ზე საკარმიდამო მიწის ნაკვეთის გამოყოფის საკითხის განხილვა და გადაწყვეტა დაევალათ; ხელვაჩაურის რაიონის გამგეობასა და სახელმწიფო მიწის იჯარით გამცემ კომისიას კი კანონმდებლობით დადგენილი წესით რ., ჯ., თ., ო. და ა. ზ-ზე მიწის იჯარით გაცემის საკითხის განხილვა და გადაწყვეტა დაევალათ; ო. და თ. ბ-ის შეგებებული სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

აღნიშნული გადაწყვეტილება ო. და თ. ბ-მა საკასაციო წესით გაასაჩივრეს და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად იმავე სასამართლოში დაბრუნება მოითხოვეს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2006 წლის 2 თებერვლის განჩინებით ო. და თ. ბ-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა აჭარის ა/რ უმაღლესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2005 წლის 3 მაისის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად გადაეცა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს (აჭარის ა/რ უმაღლესი სასამართლოს უფლებამონაცვლე).

საკასაციო სასამართლოს განმარტებით, სააპელაციო სასამართლო ვალდებული იყო სრულყოფილად გამოეკვლია საქმეში არსებული მტკიცებულებები და სამართლებრივი შეფასება მიეცა მათთვის. მით უფრო, რომ 2000 წლის 18 მაისის სხდომის ოქმის თანახმად, ო. და თ. ბ-ს გადაეცათ არა ,, ........” ტერიტორიაზე არსებული მიწის ფართი, არამედ სოფელ ......... ტერიტორიაზე _ საკარმიდამო მიწის ნაკვეთი ციტრუსების ხარჯზე.

საკასაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ საქმის ხელახლა განხილვისას სააპელაციო სასამართლოს უნდა გამოეკვლია, წარმოადგენდა თუ არა სადავო მიწის ნაკვეთი აჭარის ა/რ მინისტრთა საბჭოს 1994 წლის 25 თებერვლის ¹41 დადგენილების საფუძველზე გამოყოფილი მიწის ნაკვეთის შემადგენელ ნაწილს. ამასთან, სააპელაციო სასამართლოს უნდა დაედგინა, კონკრეტულად, რა ზიანი მიადგათ მოსარჩელეებს სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტებით და დარღვეული იყო თუ არა მათი უფლებები, მით უფრო იმ პირობებში, როდესაც საქმის მასალებში არ მოიპოვებოდა დოკუმენტი, რომლითაც დადასტურდებოდა ის ფაქტი, რომ სადავო ადმინისტრაციული აქტებით ფიზიკურ პირებზე გაცემული მიწის ნაკვეთი წარმოადგენდა მოსარჩელეთა სარგებლობაში არსებულ მიწის ნაკვეთს.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 14 ივნისის განჩინებით ჯ., თ., რ., გ., ა. და ო. ზ-ების სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2002 წლის 6 აგვისტოს გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ აჭარის ა/რ მინისტრთა საბჭოს 1994 წლის 25 თებერვლის ¹41 დადგენილების თანახმად, საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 18 იანვრის ¹48 და 10 მარტის ¹290 დადგენილებების საფუძველზე დამტკიცდა სარეზერვო ფონდის შესაქმნელად გამოყოფილი მიწების ნუსხა, რომელთა შორის მითითებული იყო სოფელ .......... კოოპერაციულ მეურნეობაში არსებული სადავო მიწის ფართობი. ამასთან, მითითებული დადგენილება მხარეებს სადავოდ არ გაუხდიათ.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, სადავო მიწის ნაკვეთი 2000 წლის 31 მაისს მიეზომა ბ-ების ოჯახს და დამტკიცდა სოფელ .......... საერთო კრების დადგენილებით. აღნიშნული დადგენილება გაუქმდა აჭარის ა/რ მინისტრთა საბჭოს 2001 წლის 8 ნოემბრის ¹17-1 ოქმით და ხელვაჩაურის რაიონის გამგეობის 2001 წლის 3 დეკემბრის ¹114 გადაწყვეტილებით, თუმცა თ. და ო. ბ-ების სარჩელის საფუძველზე ხსენებული ადმინისტრაციული აქტები ბათილად იქნა ცნობილი აჭარის ა/რ უმაღლესი სასამართლოს 2002 წლის 23 აპრილის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ სადავო მიწის ნაკვეთი, რომელიც .........-ის თემის საკრებულოს 2000 წლის 18 მაისის ¹2 ოქმით ბ-ების ოჯახს გამოეყო, სარეზერვო ფონდის მიწას წარმოადგენდა და 2000 წლის 31 მაისს საკარმიდამო მიწის ნაკვეთად იქნა მიზომილი, რაც სოფელ ......... საერთო კრების დადგენილებით დამტკიცდა და გატარდა სარეგისტრაციო ბარათში.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 14 ივნისის განჩინება ჯ., თ., რ., გ., ა. და ო. ზ-ებმა იმავე საფუძვლებით საკასაციო წესით გაასაჩივრეს და გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვეს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2006 წლის 20 ნოემბრის განჩინებით, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ჯ., თ., რ., გ., ა. და ო. ზ-ების საკასაციო საჩივარი; მხარეებს მიეცათ უფლება, 2006 წლის 20 ნოემბრის განჩინების ჩაბარებიდან 14 დღის ვადაში წარმოედგინათ მოსაზრება, თუ რამდენად იყო დასაშვები განსახილველად საკასაციო საჩივარი ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით. ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული დასაშვებობის შემოწმება განისაზღვრა 2007 წლის 7 თებერვლამდე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ჯ., თ., რ., გ., ა. და ო. ზ-ების საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ პირობებს, როგორიცაა: ა. საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რამაც არსებითად იმოქმედა საქმის შედეგზე და განაპირობა არასწორი განჩინების გამოტანა. კასატორები საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ამ კატეგორიის დავებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებულ პრაქტიკას.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს _ წარმატების პერსპექტივა.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ჯ., თ., რ., გ., ა. და ო. ზ-ების საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 14 ივნისის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.