ბს-766-735(კ-08) 4 დეკემბერი, 2008 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: ნინო ქადაგიძე

მარიამ ცისკაძე

სხდომის მდივანი _ ქეთევან მაღრაძე

კასატორი (მოპასუხე) _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქუთაისის რეგიონალური ცენტრი (საგადასახადო ინსპექცია), წარმომადგენელი _ ი. ტ.-ე

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) _ შპს “ვ.-ი”, დირექტორი _ ს. მ.-ე, წარმომადგენელი _ ა. თ.-ი

გასაჩივრებული განჩინება _ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 17 აპრილის განჩინება

სარჩელის საგანი _ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2007 წლის 6 სექტემბერს შპს “ვ.-მ” სარჩელი აღძრა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოში მოპასუხე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის მიმართ.

მოსარჩელის განმარტებით, შპს ,,ვ.-ი” რეგისტრირებული იყო თერჯოლის რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 7 თებერვლის დადგენილებით და მისი იურიდიული მისამართი იყო _ ქ. თერჯოლა, ...-ის ¹13. ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის უფროსის 2007 წლის 7 მაისის ¹03/263 და 2007 წლის 1 ივნისის ¹03/405 ბრძანებების საფუძველზე, ამ საგადასახადო ინსპექციის გადამხდელთა აუდიტის სამმართველოს მთავარმა საგადასახადო ინსპექტორმა და საგადასახადო ინსპექტორებმა შპს ,,ვ.-ში” ჩაატარეს საგადასახადო შემოწმება, რასაც ეწოდა _ გეგმური, გასვლითი შემოწმება. შემოწმება კი, ფაქტობრივად, მიმდინარეობდა ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციაში, სადაც მოსარჩელეს მიატანინეს მის ხელთ არსებული ყველა დოკუმენტაცია. შემოწმების პროცედურა თავიდანვე იქნა დარღვეული, რადგან შემოწმების აქტში შემოწმების საფუძვლად მითითებული იმავე საგადასახადო ინსპექციის ბრძანებები მოსარჩელეს არათუ ჩაჰბარდა, არამედ არც გასცნობია და ასეთი აქტის არსებობა მოსარჩელისთვის აქტის ჩაბარების შემდეგ გახდა ცნობილი. ამასთან, შემოწმების აქტში მითითებული იყო, რომ განხორციელებულ იქნა გეგმური, გასვლითი საგადასახადო შემოწმება საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 99-ე და 113-ე მუხლების თანახმად.

მოსარჩელის მტკიცებით, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 113-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, გასვლითი საგადასახადო შემოწმების დანიშვნის შესახებ ბრძანებას უნდა დართვოდა გასვლითი საგადასახადო შემოწმების პროცესში შესასრულებელ იმ მოქმედებათა ჩამონათვალი, რომელიც პროგრამით იყო გათვალისწინებული. იმავე მუხლის მე-5 ნაწილის მიხედვით, გადასახადის გადამხდელს ეგზავნებოდა წერილობითი შეტყობინება 10 დღით ადრე, რომელშიც მითითებული უნდა ყოფილიყო გეგმური, გასვლითი საგადასახადო შემოწმების საფუძველი და საგანი, ასევე შემოწმების სავარაუდო დრო, რაც მოცემულ შემთხვევაში, შემმოწმებლების მიერ დაცული არ ყოფილა. ხსენებული მუხლის მე-9 ნაწილის თანახმად, საგადასახადო შემოწმების ჯგუფი ვალდებული იყო, გადასახადის გადამხდელისთვის წარედგინა აღნიშნული ჯგუფის წევრთა პირადობის მოწმობები, საგადასახადო ორგანოს უფროსის ბრძანება საგადასახადო შემოწმების ჯგუფის შექმნის შესახებ, შემოწმების პროგრამა და გადასახადის გადამხდელის უფლებების განმარტებითი ბარათი, რაც ასევე დარღვეულ იქნა იმავე საგადასახადო ინსპექციის მიერ, რადგან მის მიერ არათუ წარდგენილ იქნა შემოწმების ჯგუფის წევრთა პირადობის დამადასტურებელი მოწმობები, არამედ მის მიერვე თვითნებურად იცვლებოდნენ შემოწმების ჯგუფის წევრები და ისინი არც თავად შემოწმების აქტში იყვნენ დასახელებულნი. შემოწმების აქტის გამოტანის ადგილად მითითებული იყო ქ. თერჯოლა, შემოწმება კი, განხორციელდა ქ. ქუთაისში, საგადასახადო ინსპექციის შენობაში.

მოსარჩელის განმარტებით, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის ზემოთ მითითებულ მოთხოვნათა უხეში დარღვევის შემდეგ, 2005 წლის 15 ივნისს შედგენილ იქნა ყოვლად უსაფუძვლო აქტი, რომლის თანახმადაც, მოსარჩელეს ბიუჯეტის სასარგებლოდ გადასახდელად სულ დაერიცხა 50885,09 ლარი. შემოწმების აქტი მოსარჩელეს წარედგინა 2007 წლის 22 ივლისს, რასაც იგი არ დაეთანხმა და უარი განაცხადა მის ხელმოწერაზე. ამასთან, 2007 წლის 15 ივნისს შედგენილ აქტში მიეთითა, რომ შპს ,,ვ.-ს” 2005 წლის 16 სექტემბერს დადებული ჰქონდა ¹600-4/14-5 ხელშეკრულება სს ,,საქართველოს გაერთიანებულ სადისტრიბუციო ენერგოკომპანიასთან”, ქუთაისის მომსახურების ცენტრის სამოქმედო ტერიტორიაზე ელექტროენერგიის აღრიცხვის მოწესრიგების (გამრიცხველიანების) მიზნით, სამუშაოების შესასრულებლად. 2005 წლის 20 სექტემბრის ¹2 ბრძანების საფუძველზე, შპს ,,ვ.-ის” ყველა თანამშრომელი ჩათვლილ იქნა მივლინებულად ქ. ქუთაისში, სამუშაოების დამთავრებამდე. ვადიანი შრომითი ხელშეკრულებები გაფორმებული იყო 2005 წლის 20 სექტემბრის შემდეგ. “დაქირავებულისათვის გადახდილი სამივლინებო ხარჯების ნორმების განსაზღვრის შესახებ” საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2005 წლის 5 აპრილის ¹220 ბრძანების პირველი პუნქტის თანახმად, სამსახურებრივი დავალების შესასრულებლად ქვეყნის შიგნით დაქირავებულის მივლინებისას, სადღეღამისო ნორმა განისაზღვრებოდა 15 ლარის ოდენობით. მოსარჩელე საზოგადოების მიერ 2005 წლის სექტემბრიდან 2006 წლის სექტემბრის ჩათვლით, დარიცხული იყო მივლინების თანხები 141430 ლარის ოდენობით. აღნიშნული თანხებიდან მუშაკებზე გაცემული იყო 75115 ლარი. სრულიად დაუსაბუთებელი იყო საგადასახადო ინსპექციის თანამშრომელთა მითითება მივლინების თანხების ხელფასის სახით მიღებულ შემოსავლებში ჩათვლის შესახებ. ამასთან, მითითებული არ იყო მატერიალური სამართლის რაიმე ნორმა, რომლის საფუძველზეც, მივლინების თანხა მათ მიერ ჩაითვალა ხელფასის თანხაში.

მოსარჩელის მტკიცებით, შემოწმების აქტის ავტორები თავადვე მოდიოდნენ წინააღმდეგობაში მათ მიერ იმავე აქტში მითითებულ გარემოებებთან და შემდეგ ამ გარემოებებზე დაყრდნობით გაკეთებულ დასკვნებთან, კერძოდ, მიუთითებდნენ, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 174-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, ხელფასის სახით მიღებულ შემოსავალში არ შედიოდა დაქირავებულისათვის გადახდილი სამივლინებო ხარჯების ანაზღაურება, ასევე განმარტავდნენ, რომ საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2005 წლის 5 აპრილის ¹220 ბრძანების მიხედვით, სამივლინებო ხარჯების ნორმა განისაზღვრებოდა 15 ლარით. მათ მიერ შემოწმებულ იქნა მოსარჩელე საზოგადოების თითოეული ბრძანება მივლინების შესახებ და ანაზღაურებული მივლინება შეესაბამებოდა მათ მიერვე მითითებულ ნორმებსა და ოდენობას.

ამასთან, მოსარჩელის განმარტებით, საქართველოს პრეზიდენტის 2005 წლის 20 აპრილის ¹231 ბრძანებულების მე-9 პუნქტის თანახმად, ქვეყნის შიგნით სამსახურებრივი მივლინების სადღეღამისო ხარჯების ნორმა განისაზღვრებოდა დღეში 15 ლარის ოდენობით. შპს ,,ვ.-ი” ქ. ქუთაისში ახორციელებდა ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ სამუშაოებს, რის გამოც შესაბამისი ბრძანებით იქნენ მივლინებული მოსამსახურეები ქ. ქუთაისში. ამ საზოგადოების იურიდიული მისამართის შეცვლის შემთხვევაში, ,,მეწარმეთა შესახებ” საქართველოს კანონის თანახმად, უნდა განხორციელებულიყო ცვლილების რეგისტრაცია სამეწარმეო რეესტრში, ასეთი რამ კი არ მომხდარა. ამდენად, დაუსაბუთებელი და საფუძველს მოკლებული იყო მოსამსახურეთა მივლინების თანხების ზემოხსენებული საგადასახადო ინსპექციის მიერ ხელფასის თანხებში ჩათვლა და გადასახადით დაბეგვრა. ამასთან, შემოწმების აქტში (საბანკო და სალარო ოპერაციები) მითითებული იყო, რომ მოსარჩელე საზოგადოება მუშაოდა სალარო აპარატის გარეშე, რის გამოც მას დაერიცხა ჯარიმა 500 ლარის ოდენობით, რაც ასევე უსაფუძვლო იყო, რადგან საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 121-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საგადასახადო კანონმდებლობის დარღვევისათვის მეწარმე ფიზიკური პირი ან საწარმოს/ორგანიზაციის თანამდებობის პირი ექვემდებარებოდა ადმინისტრაციულ პასუხისგებაში მიცემას, საგადასახადო შემოწმების განმახორციელებელი საგადასახადო ორგანოს უფლებამოსილი თანამდებობის პირი ადგენდა ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის შესახებ ოქმს. ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა საქმეების განხილვა და ადმინისტრაციული სახდელის გამოყენება წარმოებდა საგადასახადო ორგანოების მიერ საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის შესაბამისად. მოცემულ შემთხვევაში კი, არანაირი სამართალდარღვევის ოქმი არ შემდგარა და არც ადმინისტრაციული სახდელი ყოფილა დადებული საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის შესაბამისად.

მოსარჩელის მტკიცებით, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 120-ე მუხლის თანახმად, შემოწმების აქტში უნდა ყოფილიყო შემოწმების საფუძვლების დასაბუთება, გადასახადის გადამხდელის მიმართ მოთხოვნები და ვალდებულებების წარმოშობის ზუსტი თარიღები, ის საკითხები, რომლებსაც არ ეთანხმებოდა გადასახადის გადამხდელი, გადასახადის გადამხდელთა მხრიდან დირექტორისა და ბუღალტრის ხელმოწერა, ხოლო თუ მხარე უარს განაცხადებდა აქტზე ხელის მოწერაზე, აქტში კეთდებოდა შესაბამისი შენიშვნა. ყოველივე ზემოთ მითითებულ რეკვიზიტებს ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის მიერ 2007 წლის 15 ივნისს შედგენილი შემოწმების აქტი არ შეიცავდა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, როგორც ფორმალური, ისე ფაქტობრივი თვალსაზრისით, ხსენებული აქტი იყო უსაფუძვლო და კანონშეუსაბამო. მოსარჩელემ მიმართა მოპასუხეს და განუმარტა, რომ დავის ფორმად ირჩევდა დავის გადაწყვეტას სასამართლოს მიერ, ასევე შეახსენა, რომ შემოწმების აქტის შედგენიდან გასული იყო თვეზე მეტი და შესაბამისი ბრძანება და საგადასახადო მოთხოვნა გამოცემული არ იყო, რის შემდეგაც მოსარჩელეს იმავე საგადასახადო ინსპექციისგან ჩაჰბარდა ¹07/2208 ბრძანება და ¹881 საგადასახადო მოთხოვნა, რასაც მოსარჩელე არ დაეთანხმა ზემოაღნიშნული საფუძვლებით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ მოითხოვა შპს ,,ვ.-ის” გასვლითი საგადასახადო შემოწმების შესახებ ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის მიერ 2007 წლის 15 ივნისს შედგენილი აქტის, მის საფუძველზე გამოცემული 2007 წლის 10 ივლისის ¹07/2208 ბრძანებისა და 2007 წლის 13 ივლისის ¹881 საგადასახადო მოთხოვნის ბათილად ცნობა და შესაბამისად, უკანონოდ დაკისრებული გადასახადებისა და მასზე დარიცხული საურავების გადახდისაგან გათავისუფლება.

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 6 დეკემბრის გადაწყვეტილებით შპს “ვ.-ის” სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 15 ივნისის გასვლითი საგადასახადო შემოწმების აქტი, ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 10 ივლისის ¹07/2208 ბრძანება და ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 13 ივლისის ¹881 საგადასახადო მოთხოვნა შპს “ვ.-სთვის” 49307,30 ლარის გადასახდელად დარიცხვის შესახებ.

საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 15 ივნისის შემოწმების აქტის თანახმად, შპს ,,ვ.-ს”, გადასახადების სახეების მიხედვით, ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაერიცხა: სოციალურ გადასახადში _ 28880,30 ლარი (ძირითადი თანხა _ 18987 ლარი, ფინანსური, საჯარიმო სანქცია _ 4837 ლარი, საურავი – 5056,3 ლარი), საშემოსავლო გადასახადში _ 18466,89 ლარი (ძირითადი თანხა _ 11392 ლარი, ფინანსური, საჯარიმო სანქცია _ 4041,20 ლარი, საურავი _ 3033,69 ლარი), საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 133-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ფინანსური სანქცია _ 3037,90 ლარი, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 139-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, ფინანსური სანქცია _ 500 ლარი. ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის უფროსის ¹07/2208 ბრძანებით, შემოწმების აქტით დარიცხული გადასახადებიდან მოსარჩელე საზოგადოებას შეუმცირდა _ ძირითად გადასახადში _ 1644 ლარი (მოგების გადასახადში – 1604 ლარი, ქონების გადასახადში _ 40 ლარი), საურავი _ 8,79 ლარი და საბოლოოდ, შპს ,,ვ.-ს” 2007 წლის 13 ივლისის ¹881 საგადასახადო მოთხოვნით, ბიუჯეტის სასარგებლოდ გადასახდელად სულ დაერიცხა _ 49307,3 ლარი.

საქალაქო სასამართლომ ასევე დადგენილად მიიჩნია, რომ შპს ,,ვ.-ი” რეგისტრირებული იყო თერჯოლის რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 7 თებერვლის დადგენილებით და მისი იურიდიული მისამართი იყო _ ქ. თერჯოლა, ...-ის, ¹13. საქმეში არსებული შპს ,,ვ.-ის” დირექტორის 2005 წლის 20 სექტემბრის ¹2 ბრძანებით დადგენილი იყო, რომ სს ,,საქართველოს გაერთიანებულ სადისტრიბუციო ენერგოკომპანიასთან” დადებული ხელშეკრულების საფუძველზე, ქ. ქუთაისში გამრიცხველიანების სამუშაოების შესასრულებლად, შპს ,,ვ.-ის” ყველა თანამშრომელი მივლინებულ იქნა ქ. ქუთაისში.

საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ,,მეწარმეთა შესახებ” საქართველოს კანონის მე-5⁶ მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, საზოგადოების ადგილსამყოფელის შეცვლა საჭიროებდა სამეწარმეო რეესტრში ცვლილებების შეტანას, ხოლო იმავე მუხლის მე-2 პუნქტის მიხედვით, ცვლილება ძალაში შედიოდა მხოლოდ მისი სამეწარმეო რეესტრში შეტანის შემდეგ. საქმეში არსებული სამეწარმეო რეესტრის ამონაწერით დადგენილი იყო, რომ შპს ,,ვ.-ის” ადგილსამყოფელი იყო _ ქ. თერჯოლა, ...-ის, ¹13 და ამ საზოგადოებას დაფუძნების დღიდან რაიმე ცვლილება სამეწარმეო რეესტრში არ განუხორციელებია. შპს ,,ვ.-ის” თანამშრომელთა მივლინების შესახებ ბრძანების გაცემის დროისათვის მოქმედი საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის (1973 წლის რედაქციით, შემდგომი ცვლილებებითა და დამატებებით) 115-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, მუშებსა და მოსამსახურეებს უფლება ჰქონდათ, ანაზღაურებოდათ მივლინებასთან დაკავშირებული სხვა კომპენსაცია კანონმდებლობით დადგენილი ოდენობითა და წესით, ხოლო იმავე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით, მუშაკებს, რომლებსაც გზავნიდნენ სამსახურებრივ მივლინებაში, აუნაზღაურდებოდათ სადღეღამისო ხარჯები მივლინებაში ყოფნის მთელი დროისათვის, მგზავრობის ხარჯები და ბინის ქირა.

საქალაქო სასამართლომ მიუთითა, რომ მხარეებს სადავოდ არ გაუხდიათ ის გარემოება, რომ მივლინების ხარჯები დასაქმებულებზე გაცემული იყო საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2005 წლის 5 აპრილის ¹220 ბრძანების (დაქირავებულისათვის გადახდილი სამივლინებო ხარჯების ნორმების განსაზღვრის შესახებ) მოთხოვნათა დაცვით, სამსახურებრივი მივლინების სადღეღამისო ხარჯების ნორმის _ 15 ლარის ოდენობით. მოპასუხის წარმომადგენელმა სადავოდ გახადა მხოლოდ დასაქმებულთა ქ. ქუთაისში მივლინების ფაქტი. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 174-ე მუხლის მე-3 ნაწილის ,,ა” ქვეპუნქტის თანახმად, ხელფასის სახით მიღებულ შემოსავალში არ შედიოდა დაქირავებულისათვის გადახდილი სამივლინებო ხარჯების ანაზღაურება საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიერ განსაზღვრულ ნორმის ფარგლებში. ხსენებული კოდექსის 267-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით, დაბეგვრის ობიექტს არ წარმოადგენდა ამ კოდექსის 174-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული ანაზღაურება.

ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, საქალაქო სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიიჩნია ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის მიერ შპს ,,ვ.-ში” დასაქმებულთათვის გაცემული სამივლინებო ხარჯების დაბეგვრა. საქმეში არსებული მასალებით არ დასტურდებოდა ამ საზოგადოების მიერ საგადასახადო ბაზის შემცირება, ასევე საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 133-ე მუხლის მე-3 ნაწილითა და 134-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული სამართალდარღვევის ჩადენა. შესაბამისად, უსაფუძვლო იყო ხსენებული საზოგადოებისათვის ფინანსური, საჯარიმო სანქციისა და საურავის დარიცხვა. ამდენად, საქალაქო სასამართლომ არ გაიზიარა მოპასუხის წარმომადგენლის განმარტება, ასევე ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 15 ივნისის გასვლითი საგადასახადო შემოწმების აქტში მითითებული გარემოებები იმის შესახებ, რომ შპს ,,ვ.-ში” შესამოწმებელ პერიოდში სახეზე იყო საგადასახადო ბაზის შემცირება სოციალურ და საშემოსავლო გადასახადებში და სს ,,საქართველოს გაერთიანებულ სადისტრიბუციო ენერგოკომპანიასთან” დადებული ხელშეკრულების საფუძველზე, ამ საზოგადოების დირექტორის 2005 წლის 20 სექტემბრის ¹2 ბრძანებით, შპს ,,ვ.-ის” ადგილსამყოფლად განსაზღვრული იყო ქალაქი ქუთაისი, რის გამოც ამ საგადასახადო ინსპექციის მიერ მივლინების თანხები ჩათვლილ იქნა ხელფასის სახით მიღებულ შემოსავლებში.

საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ასევე უსაფუძვლო იყო ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის მიერ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 139-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, შპს ,,ვ.-სთვის” საკონტროლო-სალარო აპარატის გარეშე მუშაობის გამო, ჯარიმის _ 500 ლარის დარიცხვა. ხსენებული მუხლის პირველი ნაწილი ითვალისწინებდა სამართალდარღვევას მომხმარებელთან ნაღდი ფულით ანგარიშსწორებისას საკონტროლო-სალარო აპარატების გარეშე მუშაობისათვის, თუ ასეთი ვალდებულება დადგენილი იყო ამ კოდექსით. იმავე კოდექსის 97¹-ე მუხლის მე-4 ნაწილში მოცემული იყო იმ პირთა ჩამონათვალი, რომლებიც გათავისუფლებული იყვნენ საკონტროლო-სალარო აპარატის გამოყენების ვალდებულებისაგან. ამ მუხლის მე-6 ნაწილის მიხედვით, ამ კოდექსის 139-ე მუხლის მიზნებისათვის, მომხმარებლად ჩაითვლებოდა პირი, რომელიც ნაღდი ფულით (სრულად ან ნაწილობრივ) ანაზღაურებდა მისთვის მიწოდებულ/მისაწოდებელ საქონელზე/მომსახურებაზე გადასახდელ თანხას, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც თანხა ანაზღაურდებოდა მისთვის გამოწერილი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების მიხედვით განსაზღვრული საქონლის/მომსახურების ღირებულების დასაფარად. ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 15 ივნისის გასვლით შემოწმების აქტში მითითებული იყო, რომ შპს ,,ვ.-ს” ამ საგადასახადო ინსპექციიდან მიღებული ჰქონდა საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურები, ასევე მითითებული იყო, რომ ამ საზოგადოების საქმიანობის საგანს წარმოადგენდა სს ,,საქართველოს გაერთიანებულ სადისტრიბუციო ენერგოკომპანიასთან” დადებული ხელშეკრულების საფუძველზე, ქუთაისის მომსახურების ცენტრის სამოქმედო ტერიტორიაზე გამრიცხველიანების სამუშაოების შესრულება. მხარეებს სადავოდ არ გაუხდიათ და მოსარჩელის წარმომადგენლის განმარტებით დადგენილი იყო, რომ საქმიანობისათვის საჭირო მასალები მოსარჩელეს მიეწოდებოდა შემკვეთისაგან. მოსარჩელე საზოგადოება ახორციელებდა მხოლოდ მრიცხველების დამონტაჟებას ქ. ქუთაისში და ნაღდი ფულით ანგარიშსწორება მომხმარებელთან სახეზე არ ყოფილა. შესაბამისად, საფუძველს მოკლებული და დაუსაბუთებელი იყო 2007 წლის 15 ივნისის გასვლით შემოწმების აქტში აღნიშნული გარემოებები იმის შესახებ, რომ ხსენებული საზოგადოება ვალდებული იყო, გამოეყენებინა საკონტროლო-სალარო აპარატი, რის გამოც დაერიცხა ჯარიმა 500 ლარის ოდენობით. იმავე აქტში არ იყო დაზუსტებული, რომელ მომხმარებელთან ახორციელებდა მოსარჩელე ნაღდი ფულით ანგარიშსწორებას. ამასთან, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 127-ე მუხლის მე-10 ნაწილის თანახმად, საგადასახადო ინსპექციის უფროსი/მოადგილე საგადასახადო სამართალდარღვევის საქმის განხილვისას ვალდებული იყო დაედგინა, ჩადენილი იყო თუ არა სამართალდარღვევა, ბრალეული იყო თუ არა პირი მის ჩადენაში, ექვემდებარებოდა თუ არა იგი ამ კოდექსით განსაზღვრულ პასუხისმგებლობას, რაც საქმეში არსებული მასალების მიხედვით, გამორკვეული არ ყოფილა. ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, შპს ,,ვ.-სთვის” საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 139-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ჯარიმის _ 500 ლარის დარიცხვა იყო უსაფუძვლო.

საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ, მართალია, სასამართლო სხდომაზე საქმის განხილვისას მოსარჩელის წარმომადგენელმა დაადასტურა, რომ შესამოწმებელ პერიოდში მოსარჩელე საზოგადოებას არ გააჩნდა საკონტროლო-სალარო აპარატი, მაგრამ აღნიშნული მითითება ვერ გახდებოდა სასარჩელო მოთხოვნის აღნიშნულ ნაწილში საქმის წარმოების შეწყვეტის საფუძველი. მოცემულ შემთხვევაში, ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის მიერ შპს „ვ.-ში“ სამართალდარღვევა არ იქნა გამოვლენილი, დასაბუთებული და განხილული საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მოთხოვნათა შესაბამისად და მოსარჩელის წარმომადგენლის დადასტურება შპს „ვ.-ის“ საკონტროლო-სალარო აპარატის გარეშე საქმიანობის შესახებ, ვერ გახდებოდა ამ საზოგადოების დირექტორის ადმინისტრაციულ პასუხისგებაში მიცემისა და საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 139-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული ჯარიმის მისთვის დაკისრების საფუძველი.

რაც შეეხებოდა უშუალოდ გასვლით საგადასახადო შემოწმების აქტს, საქალაქო სასამართლომ მიუთითა, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 120-ე მუხლის თანახმად, შემოწმების აქტში სხვადასხვა მონაცემთან ერთად, უნდა აღნიშნულიყო შემოწმების საფუძვლების დასაბუთება, გადასახადის გადამხდელის მიმართ მოთხოვნისა და ვალდებულებების წარმოშობის ზუსტი თარიღი, ის საკითხები, რომლებსაც არ ეთანხმებოდა გადასახადის გადამხდელი, გადასახადის გადამხდელთა მხრიდან დირექტორისა და ბუღალტრის ხელმოწერა, ხოლო თუ მხარე უარს განაცხადებდა აქტზე ხელის მოწერაზე, აქტში უნდა გაკეთებულიყო შესაბამისი შენიშვნა. ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის მიერ 2007 წლის 15 ივნისს შედგენილი გასვლითი საგადასახადო შემოწმების აქტი არ შეიცავდა ზემოთ მითითებულ რეკვიზიტებს, რის გამოც ამ აქტის შედგენისას დარღვეული იყო საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 120-ე მუხლის პირველი ნაწილის „თ“, „ი“ და „კ“ ქვეპუნქტების მოთხოვნები. ამასთან, მოსარჩელემ სადავოდ გახადა გასვლითი საგადასახადო შემოწმების ჩატარებისა და აქტის შედგენის ადგილად ქ. თერჯოლაზე მითითება და განმარტა, რომ შემოწმება ჩატარდა და ხსენებული აქტი შედგა ქალაქ ქუთაისში.

საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 113-ე მუხლის (გასვლითი საგადასახადო შემოწმება) თანახმად, გასვლითი საგადასახადო შემოწმებით გათვალისწინებული იყო გადასახადის გადამხდელის საქმიანობის ადგილზე გადასახადის გაანგარიშებასთან დაკავშირებული დოკუმენტაციის სრული ან შერჩევითი შემოწმება. შესაბამისად, აღნიშნული ნორმა გასვლით საგადასახადო შემოწმებას ითვალისწინებდა გადამხდელის საქმიანობის ადგილზე. ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წილს 15 ივნისის გასვლითი საგადასახადო შემოწმების აქტისა და მოპასუხის წარმომადგენლის განმარტების თანახმად კი, შპს „ვ.-ის“ საქმიანობის ადგილს წარმოადგენდა ქ. ქუთაისი (აღნიშნულის გამო იქნა ჩათვლილი მივლინების ხარჯები ხელფასის სახით მიღებულ შემოსავლებად). ამდენად, ამ კუთხითაც დაუსაბუთებელი იყო, რატომ იქნა გასვლითი შემოწმების ჩატარებისა და აქტის შედგენის ადგილად მითითებული ქ. თერჯოლა, თუ საგადასახადო ინსპექცია ამ საზოგადოების საქმიანობის ადგილად ქ. ქუთაისს თვლიდა.

საქალაქო სასამართლომ მიუთითა, რომ მოსარჩელის განმარტებით, გასვლითი საგადასახადო შემოწმების აქტის შედგენიდან (2007 წლის 15 ივნისი) ერთ თვეზე მეტი ხნის განმავლობაში არ იყო გამოცემული შესაბამისი ბრძანება და საგადასახადო მოთხოვნა, რითაც დაირღვა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მოთხოვნები. საქმეში არსებული მასალებით დადგენილი იყო, რომ შპს „ვ.-ის“ დირექტორმა 2007 წლის 30 ივლისს მიმართა იმავე საგადასახადო ინსპექციას და მოითხოვა ბრძანებისა და საგადასახადო მოთხოვნის ჩაბარება, რომლებიც ამ საგადასახადო ინსპექციას მისთვის არ ჩაუბარებია და მხოლოდ 2007 წლის 9 აგვისტოს ჩაჰბარდა შპს „ვ.-ს“ 2007 წლის 10 ივლისით დათარიღებული ბრძანება და საგადასახადო მოთხოვნა. საქალაქო სასამართლომ არ გაიზიარა ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის წარმომადგენლის მითითება იმის შესახებ, რომ საგადასახადო მოთხოვნის ჩაბარების ხანდაზმულობის ვადა შეადგენდა ექვს წელს, რადგან საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-5 მუხლის თანახმად, „საგადასახადო მოთხოვნის“ (გადასახადის ან/და სანქციის თანხის დარიცხვის შესახებ) წარდგენის ვადა იყო 6 წელი, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ იყო გათვალისწინებული. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 127-ე მუხლის მე-15 ნაწილის მიხედვით, საგადასახადო შემოწმების აქტის საფუძველზე, გადასახადების ან/და საგადასახადო სანქციის გამოყენების თაობაზე საგადასახადო ინსპექცია აქტის შედგენიდან 30 კალენდარული დღის ვადაში იღებდა ერთიან გადაწყვეტილებას, რომელიც ფორმდებოდა ბრძანებით. იმავე კოდექსის მე-80 მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, საგადასახადო ორგანო გადასახადის გადამხდელს/საგადასახადო აგენტს ან სხვა ვალდებულ პირს „საგადასახადო მოთხოვნას” უგზავნიდა გამოვლენილ საგადასახადო სამართალდარღვევაზე ან საგადასახადო შემოწმების მასალებზე თანხების დარიცხვის შესახებ საგადასახადო ორგანოს უფროსის/მოადგილის მიერ გადაწყვეტილების მიღების დღიდან 5 სამუშაო დღის განმავლობაში.

საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-80 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, „საგადასახადო მოთხოვნა“ იყო საგადასახადო ორგანოს მიერ საგადასახადო კოდექსით დადგენილი წესით გამოცემული ინდივიდუალური სამართლებრივი აქტი, რომელიც წარედგინებოდა გადასახადის გადამხდელს. იმავე მუხლის მე-5 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის მიხედვით, საგადასახადო მოთხოვნაში აღნიშნული უნდა ყოფილიყო საგადასახადო ორგანოს დასახელება და მისამართი. ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 13 ივლისით დათარიღებულ ¹881 საგადასახადო მოთხოვნაში საგადასახადო ინსპექციის დასახელებად მითითებული იყო _ „თერჯოლის რაიონში“ და აღნიშნული არ იყო საგადასახადო ორგანოს მისამართი, რაც წარმოადგენდა მითითებული ნორმის დარღვევას.

საქალაქო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-17 მუხლის პირველ და მე-2 ნაწილებზე, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-ე მუხლზე და მიიჩნია, რომ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გაუქმების პრობლემით დაინტერესებული უნდა ყოფილიყო ადმინისტრაციული ორგანო და მასვე უნდა ემტკიცებინა ამ აქტის ბათილად ცნობის დაუშვებლობაც, რაც მოცემულ შემთხვევაში, მოპასუხემ ვერ დაადასტურა. ამდენად, შპს „ვ.-ის“ სარჩელი იყო საფუძვლიანი.

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 6 დეკემბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქუთაისის რეგიონალურმა ცენტრმა (საგადასახადო ინსპექცია), რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 17 აპრილის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქუთაისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 6 დეკემბრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქალაქო სასამართლომ სრულყოფილად გამოიკვლია საქმის ფაქტობრივი გარემოებები, რასაც მიეცა შესაბამისი სამართლებრივი შეფასება. საქალაქო სასამართლომ სწორად განმარტა გამოყენებული კანონი და საქმეზე დასაბუთებული გადაწყვეტილება მიიღო. სააპელაციო სასამართლომ მთლიანად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები და მათი სამართლებრივი შეფასება და მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ მართებულად გამოიყენა მივლინების შესახებ შპს “ვ.-ის” დირექტორის 2005 წლის 20 სექტემბრის ¹2 ბრძანების გამოცემის დროისათვის მოქმედი საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის 115-ე მუხლის მე-2 ნაწილი. მითითებული ნორმით განსაზღვრული მივლინების ხარჯის ანაზღაურების კანონით დადგენილ წესში იგულისხმებოდა „დაქირავებულისათვის გადახდილი სამივლინებო ხარჯების ნორმების განსაზღვრის შესახებ“ საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2005 წლის 5 აპრილის ¹220 ბრძანება.

სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა საქალაქო სასამართლოს დასკვნას, რომ შპს „ვ.-ის“ თანამშრომლებს მივლინების ხარჯი აუნაზღაურდათ ზემოთ მითითებული ბრძანებით დადგენილი 15 ლარის ფარგლებში. პირველი ინსტანციის სასამართლომ დასაბუთებულად მიუთითა, რომ შპს „ვ.-ის“ მხრიდან არ ყოფილა საგადასახადო ბაზის შემცირება და საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 133-ე მუხლის მე-3 ნაწილითა და 134-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული სამართალდარღვევა და შესაბამისად, უსაფუძვლო იყო მოსარჩელის მიმართ აღნიშნული ნორმების ფარგლებში სანქციის გამოყენება. სააპელაციო სასამართლომ დამატებით განმარტა, რომ შპს “ვ.-ის” დირექტორის 2005 წლის 20 სექტემბრის ¹2 ბრძანებაში საწარმოს ადგილსამყოფლის მითითება არ ცვლიდა საქმის არსს და „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის დათქმას, რომლის მიხედვითაც, საზოგადოების ადგილსამყოფლის შეცვლა საჭიროებდა სამეწარმეო რეესტრში ცვლილების შეტანას. აღნიშნული ცვლილება ძალაში შედიოდა მხოლოდ სამეწარმეო რეესტრში რეგისტრაციის შემდეგ. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 27-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საწარმოს საქმიანობის ადგილად ითვლებოდა საწარმოს სახელმწიფო რეგისტრაციის ადგილი, ხოლო ასეთის არარსებობის შემთხვევაში _ იურიდიული მისამართი, რომელიც მითითებული იყო საწარმოს სადამფუძნებლო დოკუმენტებში (წესდებაში, ხელშეკრულებაში, დებულებაში). საქმეში წარმოდგენილი სამეწარმეო რეესტრის ამონაწერით დადგენილი იყო, რომ შპს „ვ.-ის“ ადგილსამყოფელი იყო _ ქ. თერჯოლა, ...-ის, ¹13 და მასში რაიმე ცვლილება არ განხორციელებულა. საგულისხმო იყო, რომ საგადასახადო ინსპექციის შემოწმების აქტშიც შპს „ვ.-ის“ ადგილსამყოფლად მითითებული იყო _ ქ. თერჯოლა. ამდენად, იმის გათვალისწინებით, რომ „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონი და საქართველოს საგადასახადო კოდექსი მეწარმის ადგილსამყოფლის განსაზღვრისათვის სპეციალურ წესს ითვალისწინებდა, საწარმოს დირექტორის ბრძანება არ შეიძლებოდა ჩათვლილიყო ადგილსამყოფლის დადგენისათვის მნიშვნელობის მქონე დოკუმენტად.

სააპელაციო სასამართლო არ დაეთანხმა ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის წარმომადგენლის მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ შპს „ვ.-ის“ დირექტორის აღიარებას საკონტროლო-სალარო აპარატის არქონის თაობაზე, უნდა გამოეწვია სარჩელის იმ ნაწილის უარყოფა, რომლითაც მოსარჩელე ითხოვდა გასაჩივრებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობას საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 139-ე მუხლის პირველი ნაწილით 500 ლარის ოდენობით ჯარიმის დაკისრების ნაწილში. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ სასამართლო სხდომის ოქმით არ დასტურდებოდა, რომ შპს „ვ.-ის“ წარმომადგენელმა უარი თქვა სარჩელის ამ ნაწილზე. ამრიგად, საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება შპს „ვ.-ის“ სარჩელის დაკმაყოფილების შესახებ, იყო დასაბუთებული.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 17 აპრილის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქუთაისის რეგიონალურმა ცენტრმა (საგადასახადო ინსპექცია), რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

კასატორის მტკიცებით, გასაჩივრებული განჩინება გამოტანილია კანონის დარღვევით. სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა და არასწორად განმარტა კანონი. შესაბამისად, სახეზეა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის მე-2 ნაწილის “ა” და “გ” ქვეპუნქტებით გათვალისწინებული საკასაციო საჩივრის საფუძველი. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა საგადასახადო შემოწმების აქტით დადგენილი გარემოება იმის შესახებ, რომ სამივლინებო ხარჯების არასწორად გაცემის გამო, შპს “ვ.-ის” მიერ შესამოწმებელ პერიოდში სახეზე იყო სოციალურ და საშემოსავლო გადასახადებში საგადასახადო ბაზის შემცირება. ხსენებული აქტით სწორად ჩაითვალა მუშა-მოსამსახურეებზე გადახდილი თანხები ხელფასის სახით მიღებულ შემოსავალში, რის გამოც ამ საზოგადოებას დამატებით დაერიცხა გადასახადების მიხედვით, სოციალურ გადასახადში _ 28880 ლარი და საშემოსავლო გადასახადში _ 18466 ლარი. 2005 წლის 16 სექტემბერს სს “საქართველოს გაერთიანებულ სადისტრიბუციო ენერგოკომპანიასთან” გაფორმებული ხელშეკრულებით განსაზღვრული სამუშაოების შესრულების მიზნით, 2005 წლის 20 სექტემბრის ¹2 ბრძანების საფუძველზე, შპს „ვ.-ის“ დროებით ადგილსამყოფლად განისაზღვრა ქ. ქუთაისი. ამავე ბრძანებით ხსენებული საზოგადოების ყველა თანამშრომელი მივლინებულ იქნა ქ. ქუთაისში. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შპს „ვ.-ის“ თანამშრომელთა ქ. ქუთაისში მივლინების ფაქტი. სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გამოიყენა “მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრული საზოგადოების ადგილსამყოფლის _ იურიდიული მისამართის ცნება და არასწორად განმარტა, რომ თანამშრომელთა მივლინება ხდება სწორედ საწარმოს იურიდიული მისამართიდან.

კასატორის განმარტებით, ცალსახაა, რომ მივლინების არსი მდგომარეობს დაქირავებულის არა საზოგადოების იურიდიული მისამართის, არამედ მუდმივი სამუშაო ადგილის ფარგლებს გარეთ გაგზავნაში. მივლინების მიზანია ძირითადი სამუშაო ადგილიდან თანამშრომლის გაგზავნა სხვა ადგილას სამსახურებრივი დავალებების შესასრულებლად. ამ შემთხვევაში, მოსარჩელე საზოგადოების იურიდიული მისამართი არ წარმოადგენს დაქირავებულთა ძირითად სამუშაო ადგილს. 2005 წლის 20 სექტემბრის ¹2 ბრძანებაში ცალსახადაა მითითებული, რომ სს “საქართველოს გაერთიანებულ სადისტრიბუციო ენერგოკომპანიასთან” გაფორმებული ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაოების შესასრულებლად მიღებულ იქნენ სპეციალისტები. კონტრაქტის მიზნებიდან გამომდინარე, ამ თანამშრომელთა ძირითად სამუშაო ადგილს წარმოადგენს არა ქ. თერჯოლა, სადაც ისინი არ ასრულებენ არავითარ დავალებას, არამედ _ ქ. ქუთაისი, სადაც თავიდანვე განსაზღვრული იყო მათი სამუშაო. საქმის მასალებიდან ნათელია, რომ დაქირავებულთა მიღება მოხდა სწორედ ქ. ქუთაისში სამუშაოების შესასრულებლად, ამ სამუშაოების დასრულებამდე, რაც, თავისთავად, გამორიცხავს მივლინების მიზნებიდან გამომდინარე, მათი გადაადგილების ფაქტს მუდმივი სამუშაო ადგილის ფარგლებს გარეთ. ანალოგიურად განმარტავს ამ საკითხს „დაქირავებულისათვის გადახდილი სამივლინებო ხარჯების განსაზღვრის შესახებ“ საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2005 წლის 20 აპრილის ¹220 ბრძანება, რომლის შესაბამისად, მივლინება განიმარტება, როგორც დაქირავებულის გაგზავნა სამსახურებრივი დავალების შესასრულებლად მუდმივი სამუშაო ადგილის ფარგლებს გარეთ. სასამართლომ ვერ დაადასტურა, თუ რატომ ჩათვალა ქ. თერჯოლა შპს „ვ.-ის“ იმ თანამშრომელთა მუდმივ სამუშაო ადგილად, რომელთაც გაუფორმდათ კონტრაქტი ქ. ქუთაისში სამუშაოების დაწყებისა და დასრულების ვადით. უდავოა, რომ სასამართლომ არსებითად მცდარი სამართლებრივი შეფასება მისცა საქმის ფაქტობრივ გარემოებებს, არასწორად გამოიყენა „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონი, ასევე _ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 267-ე და 174-ე მუხლები, აგრეთვე, არასწორად განმარტა საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2005 წლის 20 აპრილის ¹220 ბრძანება.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2008 წლის 29 ივლისის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქუთაისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) საკასაციო საჩივარი; მხარეებს მიეცათ უფლება, 2008 წლის 29 ივლისის განჩინების ჩაბარებიდან 14 დღის ვადაში წარმოედგინათ მოსაზრება, თუ რამდენად იყო დასაშვები განსახილველად საკასაციო საჩივარი საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით; საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული დასაშვებობის შემოწმება განისაზღვრა 2008 წლის 9 ოქტომბრამდე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2008 წლის 9 ოქტომბრის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქუთაისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნა დასაშვებად საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის “ა” ქვეპუნქტით და მისი განხილვა დაინიშნა მხარეთა დასწრებით 2008 წლის 13 ნოემბერს, 12.00 საათზე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო გაეცნო საქმის მასალებს, მოისმინა მხარეთა ახსნა-განმარტებანი, შეამოწმა გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობა, წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობა და მიაჩნია, რომ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს მოცემული საქმის მასალებში ასახულ შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე: ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 15 ივნისის შემოწმების აქტის თანახმად, შპს ,,ვ.-ს”, გადასახადების სახეების მიხედვით, ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაერიცხა: სოციალურ გადასახადში _ 28880,30 ლარი (ძირითადი თანხა _ 18987 ლარი, ფინანსური, საჯარიმო სანქცია _ 4837 ლარი, საურავი – 5056,3 ლარი), საშემოსავლო გადასახადში _ 18466,89 ლარი (ძირითადი თანხა _ 11392 ლარი, ფინანსური, საჯარიმო სანქცია _ 4041,20 ლარი, საურავი _ 3033,69 ლარი), საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 133-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ფინანსური სანქცია _ 3037,90 ლარი, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 139-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, ფინანსური სანქცია _ 500 ლარი (ს.ფ. 23-28). საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის უფროსის 2007 წლის 10 ივლისის ¹07/2208 ბრძანებით, შემოწმების აქტით დარიცხული გადასახადებიდან მოსარჩელე საზოგადოებას შეუმცირდა _ ძირითად გადასახადში _ 1644 ლარი (მოგების გადასახადში – 1604 ლარი, ქონების გადასახადში _ 40 ლარი), საურავი _ 8,79 ლარი და საბოლოოდ, შპს ,,ვ.-ს” 2007 წლის 13 ივლისის ¹881 საგადასახადო მოთხოვნით, ბიუჯეტის სასარგებლოდ გადასახდელად სულ დაერიცხა _ 49307,3 ლარი (ს.ფ. 84-86).

საკასაციო სასამართლო ასევე მიუთითებს, რომ შპს ,,ვ.-ი” რეგისტრირებულია თერჯოლის რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 7 თებერვლის დადგენილებით და მისი იურიდიული მისამართია _ ქ. თერჯოლა, ...-ის ¹13 (ს.ფ. 87). საქმეში არსებული შპს ,,ვ.-ის” დირექტორის 2005 წლის 20 სექტემბრის ¹2 ბრძანების თანახმად, სს ,,საქართველოს გაერთიანებულ სადისტრიბუციო ენერგოკომპანიასთან” დადებული ხელშეკრულების საფუძველზე, ქ. ქუთაისში გამრიცხველიანების სამუშაოების შესასრულებლად, შპს ,,ვ.-ის” ყველა თანამშრომელი მივლინებულ იქნა ქ. ქუთაისში (ს.ფ. 8).

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ მოცემულ შემთხვევაში დავის მთავარ არს შეადგენს ის გარემოება, წარმოადგენს თუ არა სადავო აქტით დაბეგრილი თანხები ხელფასს თუ სამივლინებო თანხებს, შესაბამისად, უნდა დაბეგრილიყო თუ არა საშემოსავლო გადასახადით მუშა-მოსამსახურეთა ხსენებული თანხები და სოციალური გადასახადი უნდა გადახდილიყო თუ არა საგადასახადო აგენტის მიერ.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქართველოს პრეზიდენტის 2005 წლის 20 აპრილის ¹231 ბრძანებულებით დამტკიცებული “მოსამსახურეთათვის სამსახურებრივი მივლინების ხარჯების ანაზღაურების წესის” პირველი პუნქტის თანახმად, სამსახურებრივ მივლინებად ითვლება შესაბამისი დაწესებულების ხელმძღვანელის ბრძანებით მოსამსახურის გამგზავრება სამსახურებრივი დავალების შესასრულებლად მუდმივი სამუშაო ადგილის ფარგლებს გარეთ.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ შპს ,,ვ.-ის” დირექტორის 2005 წლის 20 სექტემბრის ¹2 ბრძანებით განისაზღვრა, რომ შპს “ვ.-სა” და სს ,,ს.-ს” შორის მიღწეული შეთანხმებისა და დადებული ხელშეკრულების თანახმად, 2005 წლის 21 სექტემბრიდან ქ. ქუთაისში უნდა დაწყებულიყო გამრიცხველიანების სამუშაოები და სამუშაოს შესასრულებლად უნდა მიღებულიყვნენ სპეციალისტები (ს.ფ. 8).

საკასაციო სასამართლოს სხდომაზე კასატორის წარმომადგენელმა აღნიშნა, რომ შპს ,,ვ.-ის” დირექტორის 2005 წლის 20 სექტემბრის ¹2 ბრძანების გამოცემის შემდეგ ქ. ქუთაისში გამრიცხველიანების სამუშაოების შესრულებაში დასაქმებულ პირებთან ხსენებული სამუშაოს შესრულების მიზნით, გარკვეული ვადით დაიდო შრომითი ხელშეკრულებები. კასატორის წარმომადგენლის განმარტებით, ხსენებული ხელშეკრულებების გაფორმებამდე შპს ,,ვ.-ს” აღნიშნულ პირებთან არ ჰქონდა შრომითი ურთიერთობა, რის გამოც ისინი ვერ ჩაითვლებოდნენ საქართველოს პრეზიდენტის 2005 წლის 20 აპრილის ¹231 ბრძანებულებით დამტკიცებული “მოსამსახურეთათვის სამსახურებრივი მივლინების ხარჯების ანაზღაურების წესით” განსაზღვრულ დაწესებულების ხელმძღვანელის ბრძანებით სამსახურებრივი დავალების შესასრულებლად მუდმივი სამუშაო ადგილის ფარგლებს გარეთ გაგზავნილ პირებად. აღნიშნულ ფაქტს ისიც ადასტურებდა, რომ ხსენებულ პირებთან შრომითი ხელშეკრულებები დაიდო მხოლოდ ქ. ქუთაისში გამრიცხველიანების სამუშაოების შესასრულებლად და აღნიშნული სამუშაოს შესრულების შემდეგ, მათთან შრომითი ხელშეკრულებები აღარ გაგრძელებულა და მათ ერთი დღეც არ უმუშავიათ ქ. თერჯოლაში. ამასთან, საკასაციო სასამართლო დამატებით მიუთითებს იმ გარემოებაზე, რომ ხსენებული არგუმენტი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქუთაისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) მიერ მითითებულ იქნა წინა ინსტანციის სასამართლოებშიც, რაც სააპელაციო სასამართლოს მიერ არ იქნა შესწავლილი და გამოკვლეული.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიკვლია შპს ,,ვ.-ის” დირექტორის 2005 წლის 20 სექტემბრის ¹2 ბრძანების თანახმად, ქ. ქუთაისში გამრიცხველიანების სამუშაოების შესრულებაში დასაქმებული შპს ,,ვ.-ის” ყველა თანამშრომელი იყო თუ არა წარგზავნილი ხსენებული სამუშაოს შესასრულებლად მათი ძირითადი სამუშაო ადგილიდან და ხომ არ წარმოადგენდა ზოგი მათგანი სწორედ ხსენებული სამუშაოს შესასრულებლად დაქირავებულ მუშაკს, რომელზეც ვერ გავრცელდებოდა საქართველოს პრეზიდენტის 2005 წლის 20 აპრილის ¹231 ბრძანებულებით დამტკიცებული “მოსამსახურეთათვის სამსახურებრივი მივლინების ხარჯების ანაზღაურების წესით” განსაზღვრული დეფინიცია მივლინების შესახებ და აღნიშნულის გასარკვევად სააპელაციო სასამართლომ არ შეისწავლა ქ. ქუთაისში გამრიცხველიანების სამუშაოების შესრულებაში მონაწილე მუშაკთა სტატუსი _ ყველა მათგანი ძირითად თანამშრომელს წარმოადგენდა თუ მათ შორის იყვნენ ხსენებული სამუშაოს შესრულების მიზნით აყვანილი პირებიც.

Aამდენად, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არ დაადგინა და არ შეაფასა ამ საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოება, კერძოდ, იყო თუ არა მოცემულ შემთხვევაში სახეზე მივლინების ფაქტი. შპს ,,ვ.-ის” დირექტორის 2005 წლის 20 სექტემბრის ¹2 ბრძანების თანახმად, ქ. ქუთაისში გამრიცხველიანების სამუშაოების შესრულებაში დასაქმებული შპს ,,ვ.-ის” ყველა თანამშრომელი ძირითადი თანამშრომელი, თუ ზოგი მათგანი სწორედ ხსენებული სამუშაოს შესასრულებლად დაქირავებულ მუშაკს წარმოადგენდა, შესაბამისად, რამდენად ჩაითვლებოდა მათ მიერ ხსენებული სამუშაოს შესრულება მივლინებად და ხომ არ წარმოადგენდა მათთან დადებული შრომითი ხელშეკრულებები ნარდობის ხელშეკრულებას, რომელიც ითვალისწინებდა სამუშაოს შესრულებას გარკვეულ ადგილზე.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს მოცემული საქმის განხილვისას საერთოდ არ გამოუკვლევია ზემოაღნიშნული, ამ საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებები, რომელთა ყოველმხრივი და სრულყოფილი გამოკვლევა და ობიექტური სამართლებრივი შეფასება აუცილებელია წინამდებარე დავის სწორად გადაწყვეტისათვის.

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის დებულებანი.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. ამავე კოდექსის 412-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ბ” ქვეპუნქტის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას (განჩინებას) და საქმეს ხელახლა განსახილველად აბრუნებს სააპელაციო სასამართლოში, თუ არსებობს ამ კოდექსის 394-ე მუხლით გათვალისწინებული საფუძვლები, გარდა აღნიშნული მუხლის “გ” და “ე” ქვეპუნქტებისა. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის “ე¹” ქვეპუნქტის თანახმად კი, გადაწყვეტილება (განჩინება) ყოველთვის ჩაითვლება კანონის დარღვევით მიღებულად, თუ გადაწყვეტილების (განჩინების) დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილი და სახეზეა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის “ე¹” ქვეპუნქტით გათვალისწინებული საკასაციო საჩივრის აბსოლუტური საფუძველი, შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო თვითონ ვერ მიიღებს გადაწყვეტილებას საქმეზე, რადგან არსებობს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძველი.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემული საქმის ხელახლა განხილვისას სააპელაციო სასამართლომ, ზემოხსენებულის გათვალისწინებით, ყოველმხრივ უნდა გამოიკვლიოს საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებები, იმსჯელოს სააპელაციო საჩივრის საფუძვლებზე და სრულყოფილად დაადგინოს საქმის ფაქტობრივი გარემოებები, რისთვისაც სააპელაციო სასამართლოს შეუძლია გამოიყენოს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-4 და მე-19 მუხლებით მისთვის მინიჭებული უფლებამოსილება.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქუთაისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გაუქმდეს გასაჩივრებული განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქუთაისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 17 აპრილის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

3. სახელმწიფო ბაჟის დაკისრების საკითხი გადაწყდეს საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებისას;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.