¹ბს-776-745(2კ-08) 2 ოქტომბერი, 2008 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თავმჯდომარე: მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: მარიამ ცისკაძე

ნინო ქადაგიძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრისა (საგადასახადო ინსპექცია) და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 13 თებერვლის განჩინების გაუქმების თაობაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2006 წლის 11 იანვარს შპს “.....” სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხეების _ ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის გადამხდელთა მომსახურების სამმართველოს ვაკე-საბურთალოს განყოფილებისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მიმართ, ხოლო მესამე პირად მიუთითა შპს “....”.

მოსარჩელის განმარტებით, 2003 წლის იანვარში, თებერვალსა და მარტში შპს “....” შეუსრულა 34407,6 ლარის ღირებულების სამუშაოები, მათ შორის, დღგ-ს თანხამ შეადგინა 5734,6 ლარი, რაც მოსარჩელემ სამუშაოების შემსრულებელს აუნაზღაურა დროულად. შესრულებულ სამუშაოებსა და ანაზღაურებაზე, როგორც დამკვეთს, ასევე შემსრულებელს ერთმანეთის მიმართ რაიმე პრეტენზია არ ჰქონიათ. მხარეების მიერ იმ პერიოდისათვის მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობით გათვალისწინებულ ვადებში ქ. თბილისის ვაკე-საბურთალოს საგადასახადო ინსპექციაში წარდგენილ იქნა ანგარიშ-ფაქტურები, კერძოდ: 2003 წლის იანვარში _ სერია აა-05, ¹236859, თანხით _ 10156,8 ლარი, მათ შორის, დღგ _ 1692,8 ლარი; 2003 წლის თებერვალში _ სერია აა-05, ¹236864, თანხით _ 12910,8 ლარი, მათ შორის, დღგ _ 2151,8 ლარი; 2003 წლის მარტში _ სერია აა-05, ¹266752, თანხით _ 11340 ლარი, მათ შორის, დღგ _ 1890 ლარი. ვაკე-საბურთალოს საგადასახადო ინსპექციამ მხარეების მიერ წარდგენილი ანგარიშ-ფაქტურების დაწყვილების, სამუშაოს შემსრულებლის დაბეგვრისა და მის მიერ ბიუჯეტთან ანგარიშსწორების შემდგომ, 2003 წლის 14 ივლისამდე, კანონმდებლობის შესაბამისად, განახორციელა დღგ-ს ჩათვლა 5734,60 ლარის ოდენობით. ამის შემდეგ ქ. თბილისის ვაკე-საბურთალოს საგადასახადო ინსპექციამ, მოსარჩელისათვის შეუტყობინებლად, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის 2003 წლის 28 ივლისის ¹1-11/4921 წერილის საფუძველზე, იმავე წლის სექტემბერსა და ნოემბერში გააუქმა აღნიშნული ჩათვლები იმ მოტივით, რომ, თითქოს დამკვეთს და შემსრულებელს არ წარუდგენიათ დეკლარაციები და ანგარიშ-ფაქტურები, ხოლო შემსრულებელს არ მოუხდენია ბიუჯეტთან ანგარიშსწორება. მოსარჩელისათვის გაუგებარი იყო, თუ რას ეყრდნობოდა ხსენებული წერილის მოტივაცია, ხოლო აღნიშნული ჩათვლების გაუქმების შესახებ მოსარჩელისათვის ცნობილი გახდა 2004 წელს. ჩათვლის აღდგენის შესახებ მოსარჩელის არაერთგზის მოთხოვნის მიუხედავად, საგადასახადო ორგანოებს მასზე რეაგირება არ მოუხდენიათ.

მოსარჩელის მტკიცებით, საგადასახადო ორგანოებს, როგორც მასთან, ასევე მესამე პირთან ჩატარებული ჰქონდათ საგადასახადო შემოწმებები და ამ შემოწმებების საფუძველზე შედგენილ აქტებში განხორციელებული სამეურნეო ოპერაციების არამართლზომიერების შესახებ მითითებული არ ყოფილა. გადასახადის გადამხდელის (გამყიდველის) დაბეგვრა და მის მიერ ბიუჯეტთან ანგარიშსწორება დადასტურებული იყო საგადასახადო ორგანოების კომპიუტერული ბაზით. უფრო მეტიც, შპს “.....” 2003 წლის 28 მარტიდან 21 მაისამდე პერიოდში, სისტემატურად ჰქონდა ბიუჯეტში ზედმეტად გადახდილი დღგ-ს თანხები და ამ კუთხით ბიუჯეტთან სრულად ჰქონდა ანგარიშსწორება განხორციელებული. ამდენად, დადასტურებული იყო, რომ ზემოაღნიშნული ანგარიშ-ფაქტურების საფუძველზე, მას თანხები გადახდილი ჰქონდა. შპს “.....” რომც არ მოეხდინა ბიუჯეტთან ანგარიშსწორება, მოსარჩელე, როგორც დამკვეთი (მყიდველი), არ უნდა დაზარალებულიყო, ვინაიდან იმ დროისათვის მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსითა და სხვა ნორმატიული აქტებით, მოსარჩელის მიერ შემსრულებლისათვის (გამყიდველისათვის) გადახდილი თანხა ექვემდებარებოდა ჩათვლას, კერძოდ, იმჟამად მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-3 მუხლის მე-2 ნაწილის, მე-5 მუხლის, 114-ე მუხლის პირველი ნაწილის, 28-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და 29-ე მუხლის 25-ე ნაწილის საფუძველზე. საქონლის (სამუშაოს, მომსახურების) მიმღებს ჩათვლის მისაღებად უნდა შეესრულებინა მხოლოდ ერთი მოთხოვნა _ წარდგენილი ანგარიშ-ფაქტურების შესაბამისად, მიმწოდებლისთვის გადაეხადა თანხა, დღგ-ს ჩათვლით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელის განმარტებით, სადავო არ იყო, რომ ბიუჯეტში დღგ-ს გადამხდელი იყო სამუშაოს შემსრულებელი (მიმწოდებელი) და მას ეკისრებოდა ბიუჯეტში გადასახადის გადახდის ვალდებულება, რომლის დამკვეთზე (მყიდველზე) გადაკისრება, იმის გამო, რომ თითქოს მიმწოდებელმა არ გადაიხადა გადასახადი, იყო კანონსაწინააღმდეგო და არ შეიძლებოდა ჩათვლის გაუქმების საფუძველი ყოფილიყო. გარდა ამისა, იმ პერიოდისათვის მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 115-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სწორედ ანგარიშ-ფაქტურები იძლეოდა გამყიდველის (მყიდველის) იდენტიფიცირების საშუალებას. ანგარიშ-ფაქტურების საფუძველზე, მყიდველის მიერ გადახდილი დღგ-ს თანხა წარმოადგენდა სახელმწიფო ბიუჯეტში გადახდილ თანხას, რაც ამ კოდექსის 114-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, ექვემდებარებოდა ჩათვლას. კონკრეტულ შემთხვევაში, დღგ-ს ჩათვლა უსაფუძვლოდ, ცალმხრივად გაუქმდა, რაზეც მოპასუხეს არ გააჩნდა არანაირი მტკიცებულება და შესაბამისად, ჩათვლის გაუქმების სამართლებრივი საფუძველი არ არსებობდა.

მოსარჩელის მტკიცებით, იმ დროისათვის მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 224-ე მუხლის, 256-ე მუხლის “გ” ქვეპუნქტის, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-13 მუხლის, 95-ე მუხლის პირველი, მე-2 და მე-5 ნაწილების მიხედვით, მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებული იყო, შესრულებულ სამუშაოებზე ჩათვლის გაუქმებამდე, შეტყობინება გაეგზავნა მოსარჩელისათვის და იგი ჩაება საქმის განხილვაში, როგორც დაინტერესებული მხარე, ვინაიდან მისი ქმედებით მოსარჩელეს არსებითი ზიანი ადგებოდა, რაც კონკრეტულ შემთხვევაში, სახეზე არ ყოფილა. აღნიშნულით უგულებელყოფილ იქნა ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მომზადებისა და გამოცემის კანონმდებლობით დადგენილი მოთხოვნები, რაც საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60 მუხლის “გ” ქვეპუნქტის თანახმად, მისი ბათილად ცნობის საფუძველი იყო.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ მოითხოვა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის 2003 წლის 28 ივლისის ¹1-11/4921 წერილის საფუძველზე, 2003 წლის იანვარ-მარტში განხორციელებულ სამეურნეო ოპერაციებზე 5734,6 ლარის დღგ-ს ჩათვლების გაუქმების შესახებ ყოფილი ქ. თბილისის ვაკე-საბურთალოს საგადასახადო ინსპექციის (იმჟამად _ ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის გადამხდელთა მომსახურების სამმართველოს ვაკე-საბურთალოს განყოფილება) 2003 წლის სექტემბერსა და ნოემბერში მიღებული გადაწყვეტილების გაუქმება და დღგ-ს ჩათვლის აღდგენა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 27 თებერვლის გადაწყვეტილებით შპს “საავტომობილო გზების რეაბილიტაციისა და მოდერნიზაციის ზედამხედველობის დირექციის” სარჩელი დაკმაყოფილდა სრულად; ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის 2003 წლის 28 ივლისის ¹1-11/4921 წერილის საფუძველზე, შპს “.....” მიერ 2003 წლის იანვარ-მარტში განხორციელებულ სამეურნეო ოპერაციებზე 5734,6 ლარის ოდენობით დღგ-ს ჩათვლის გაუქმების შესახებ ქ. თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული საგადასახადო ინსპექციის მიერ 2003 წლის სექტემბერსა და ნოემბერში მიღებული გადაწყვეტილებები; მოპასუხეებს _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციასა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტს დაევალათ მოსარჩელე შპს “.....” დღგ-ს ჩათვლის აღდგენა 5734,6 ლარის ოდენობით; მოპასუხეებს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრათ სახელმწიფო ბაჟის გადახდა 143,3 ლარის ოდენობით.

საქალაქო სასამართლომ საქმეში არსებული მტკიცებულებების შესაბამისად, დადგენილად მიიჩნია, რომ 2001 წლის 15 აგვისტოს ხელმოწერილი ქვეკონტრაქტის შესაბამისად, შპს “....” .....” 2003 წლის იანვარში, თებერვალსა და მარტში შეუსრულა 34407,6 ლარის ღირებულების სამუშაოები, მათ შორის, ასანაზღაურებელი დამატებული ღირებულების გადასახადის თანხამ შეადგინა 5736,6 ლარი, რაზედაც იმ დროისათვის მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის მოთხოვნათა დაცვით, სამუშაოს შემსრულებლის _ შპს “....” მიერ გამოიწერა და ორივე მხარის მიერ ქ. თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონულ საგადასახადო ინსპექციაში კანონით დადგენილ ვადებში იქნა წარდგენილი შემდეგი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურები: 2003 წლის იანვარში _ სერია აა-05, ¹236859, თანხით _ 10156,8 ლარი, მათ შორის, დღგ _ 1692,8 ლარი; 2003 წლის თებერვალში _ სერია აა-05, ¹236864, თანხით _ 12910,8 ლარი, მათ შორის, დღგ _ 2151,8 ლარი; 2003 წლის მარტში _ სერია აა-05, ¹266752, თანხით _ 11340 ლარი, მათ შორის, დღგ _ 1890 ლარი. ქ. თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული საგადასახადო ინსპექციის მიერ 2003 წლის 14 ივლისამდე განხორციელდა ამ ანგარიშ-ფაქტურების შესაბამისად გადახდილი დღგ-ს თანხის ჩათვლა მოსარჩელე შპს “....” 5734,6 ლარის ოდენობით.

საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ, მიუხედავად იმისა, რომ შპს “....” მიერ ზემოთ დასახელებულ სამეურნეო ოპერაციასთან დაკავშირებით, შესრულებულ იქნა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 29-ე, 114-ე და 115-ე მუხლების მოთხოვნები, ქ. თბილისის ვაკე-საბურთალოს საგადასახადო ინსპექციის მიერ, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის 2003 წლის 28 ივლისის ¹1-11/4921 წერილის საფუძველზე, მოსარჩელეს, წინასწარი შეტყობინებისა და მისი ახსნა-განმარტების მიღების გარეშე, იმავე წლის სექტემბერსა და ნოემბერში გაუუქმდა აღნიშნული ჩათვლები იმ მოტივით, რომ, თითქოს დამკვეთს და შემსრულებელს არ წარუდგენიათ დეკლარაციები და ანგარიშ-ფაქტურები და შემსრულებელს არ მოუხდენია ანგარიშსწორება ბიუჯეტთან. მოპასუხე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის 2005 წლის 28 დეკემბრის ¹3123-ს ბრძანებით მოსარჩელეს უარი ეთქვა 5734,6 ლარის ოდენობით დღგ-ს ჩათვლის აღდგენის ნაწილში მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე, საგადასახადო დავის დაწყების ფორმალური საფუძვლების არარსებობის გამო.

საქალაქო სასამართლომ საქმის მასალებით, კერძოდ, ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის გადამხდელთა მომსახურების სამმართველოს ვაკე-საბურთალოს განყოფილების მიერ 2005 წლის 16 აგვისტოს გაცემული ცნობით დადასტურებულად მიიჩნია, რომ სადავო ანგარიშ-ფაქტურებთან დაკავშირებით, დეკლარაციები წარდგენილი იყო და შპს “.....” (რომელსაც ეკისრებოდა დღგ-ს თანხების ბიუჯეტში გადახდის ვალდებულება) ბიუჯეტის წინაშე დავალიანება არ ერიცხებოდა. იმავე განყოფილების მიერ 2006 წლის 5 იანვარს გაცემული ¹02-04-11 ცნობით კი ირკვეოდა, რომ სადავო ანგარიშ-ფაქტურებთან დაკავშირებით, დღგ-ს ნაწილში ბიუჯეტის წინაშე დავალიანება არ გააჩნდა არც მოსარჩელე შპს “....”. შპს “......” მიერ სადავო ანგარიშ-ფაქტურების შესაბამისად გადასახდელი დღგ-ს თანხების ბიუჯეტში 2003 წლის თებერვალ-მარტში დროულად გადახდის ფაქტს ადასტურებდა ის გარემოებაც, რომ ამ ორგანიზაციას 2003 წლის დღგ-ს პირად ბარათზე, 2003 წლის მარტი-მაისის პერიოდში ერიცხებოდა ზედმეტად გადახდილი თანხები. ამდენად, დაცული იყო იმჟამად მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 114-ე და 115-ე მუხლებით დადგენილი ყველა მოთხოვნა (მოხდა ანგარიშ-ფაქტურების დაწყვილება, დეკლარაციების წარდგენა, სამუშაოს შემსრულებლის მიერ დღგ-ს თანხის ბიუჯეტში გადახდა) და მოსარჩელე შპს “....” უფლებამოსილი იყო, მიეღო დღგ-ს ჩათვლა, რაც განხორციელდა კიდეც. გარდა აღნიშნული მტკიცებულებებისა, მოსარჩელის მოთხოვნის საფუძვლიანობაზე მიუთითებდა ის გარემოებაც, რომ შპს “.....” ჩატარებული 2003 წლის 22 და 30 აპრილის საგადასახადო შემოწმებების აქტებით, ასევე შპს “....” ჩატარებული 2003 წლის 17 აპრილისა და 2004 წლის 30 სექტემბრის საგადასახადო შემოწმებების აქტებით დგინდებოდა, რომ სადავო სამეურნეო ოპერაციის ფიქტიურობასთან ან მოცემული ანგარიშ-ფაქტურების შესაბამისი წესების დაცვით განსახორციელებელ ვალდებულებებთან დაკავშირებით, არანაირი დარღვევა არ გამოვლენილა.

ამდენად, საქალაქო სასამართლომ არ გაიზიარა მოპასუხის პოზიცია, რომ, თითქოს ჩათვლის გაუქმების საფუძველი გახდა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მოთხოვნათა დარღვევა, რადგან იგი არ გამომდინარეობდა საქმის მასალებიდან. საქალაქო სასამართლომ გაიზიარა მოსარჩელის განმარტება იმასთან დაკავშირებით, რომ დღგ-ს ჩათვლების გაუქმების შესახებ გადაწყვეტილების მიღებისას დარღვეულ იქნა 2003 წლისათვის მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 224-ე, 256-ე მუხლების, აგრეთვე, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-13 და 95-ე მუხლების მოთხოვნები. საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ამ ნორმათა შესაბამისად, საგადასახადო ორგანო ვალდებული იყო, დღგ-ს ჩათვლის გაუქმებამდე, შესაბამისი შეტყობინება გაეგზავნა მოსარჩელისათვის, როგორც დაინტერესებული მხარისათვის, ჩაება იგი საქმის განხილვაში და მიეცა მისთვის საკუთარი მოსაზრების წარდგენის შესაძლებლობა, რაც კონკრეტულ შემთხვევაში, სახეზე არ ყოფილა. გარდა ამისა, საქალაქო სასამართლომ ასევე მიიჩნია, რომ შესაბამისი მოპასუხის მიერ დარღვეული იყო საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-ე მუხლის მოთხოვნებიც, რომელთა შესაბამისად, ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებული იყო, ადმინისტრაციული წარმოებისას გამოეკვლია საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება და გადაწყვეტილება მიეღო ამ გარემოებათა შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე, რაც იმაში გამოიხატებოდა, რომ, მართალია, მოპასუხეს (ვაკე-საბურთალოს საგადასახადო ინსპექცია, იმჟამად კი _ ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექცია) მოცემულ შემთხვევაში, დღგ-ს ჩათვლის გაუქმების საფუძვლად მიაჩნდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის 2003 წლის 28 ივლისის ¹1-11/4921 წერილი, რომელშიც სხვა ანგარიშ-ფაქტურებთან ერთად, მითითებული იყო სადავო 3 ანგარიშ-ფაქტურაც, რომლებზეც დამკვეთს და შემსრულებელს თითქოს არ წარუდგენიათ დეკლარაციები და ანგარიშ-ფაქტურები და შემსრულებელს არ მოუხდენია ანგარიშსწორება ბიუჯეტთან, მაგრამ საქმის გარემოებათა სათანადოდ გამოკვლევისა და კანონით დადგენილ, ზემოაღნიშნულ მოთხოვნათა დაცვის შემთხვევაში საკითხის გადაწყვეტისას, მოპასუხის მიერ შესაძლებელი იყო მიღებულიყო განსხვავებული გადაწყვეტილება. ამიტომ, ამ საქმეზე გამოყენებული უნდა ყოფილიყო საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60¹ მუხლის პირველი ნაწილი.

საქალაქო სასამართლომ ასევე საფუძვლიანად მიაჩნია მოსარჩელის მეორე სასარჩელო მოთხოვნაც დღგ-ს ჩათვლის აღდგენის შესახებ. მოსარჩელე მიუთითებდა მოპასუხეების _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტისა და ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის მიერ მისი მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის უკანონობისა და შესაბამისი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილობის შესახებ, თუმცა არ აყენებდა მათი ბათილობის მოთხოვნას. ამდენად, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 248-ე მუხლის შესაბამისად, სასამართლო ვერ გასცდებოდა მოსარჩელის მოთხოვნის ფარგლებს, მაგრამ საქალაქო სასამართლომ სამართლებრივი შეფასება მისცა მოპასუხე ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2005 წლის 8 დეკემბრის ¹01-07/05-3922 წერილს, როგორც უკანონოს, რომლითაც მოსარჩელეს უარი ეთქვა დღგ-ს ჩათვლის აღდგენაზე იმ მოტივით, რომ მოსარჩელეს თავის დროზე არ ჰქონდა წარდგენილი შესაგებელი, რადგან 2003 წლისათვის მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის შესაბამისად, გადასახადის გადამხდელს არ ეკისრებოდა შესაგებლის წარდგენის ვალდებულება. იმავდროულად, აღნიშნული წერილი არ იყო სათანადოდ დასაბუთებული და მისი გამოცემისას დარღვეული იყო საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 53-ე მუხლის მოთხოვნები. ასევე უსაფუძვლო და კანონსაწინააღმდეგო იყო მოპასუხე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის 2005 წლის 28 დეკემბრის ¹3123-ს ბრძანებაც, რომლითაც მოსარჩელეს უარი ეთქვა 5734,6 ლარის ოდენობით დღგ-ს ჩათვლის აღდგენის ნაწილში მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე, საგადასახადო დავის დაწყების ფორმალური საფუძვლების არარსებობის გამო. აღნიშნული ბრძანება იყო დაუსაბუთებელი და მისი გამოცემისას ასევე დარღვეული იყო ხსენებული მუხლის მოთხოვნები. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, მოსარჩელის მიერ წინასწარ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის გადახდა უნდა დაკისრებოდათ მოპასუხეებს.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 27 თებერვლის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციამ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 16 იანვრის საოქმო განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტი შეიცვალა მისი უფლებამონაცვლე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურით, ხოლო საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექცია _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 13 თებერვლის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 27 თებერვლის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად დაადგინა საქმის ფაქტობრივი გარემოებანი და სწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა მათ. სააპელაციო სასამართლომ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებები და დასკვნები საქმის ფაქტობრივ და სამართლებრივ საკითხებთან დაკავშირებით და დამატებით აღნიშნა, რომ ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის გადამხდელთა მომსახურების სამმართველოს ვაკე-საბურთალოს განყოფილების მიერ 2005 წლის 16 აგვისტოს გაცემული ცნობით დასტურდებოდა, რომ სადავო ანგარიშ-ფაქტურებთან დაკავშირებით, დეკლარაციები წარდგენილ იქნა და შპს “.....” (რომელსაც ეკისრებოდა დღგ-ს თანხების ბიუჯეტში გადახდის ვალდებულება) ბიუჯეტის წინაშე დავალიანება არ ერიცხებოდა, ხოლო იმავე საგადასახადო ინსპექციის მიერ 2006 წლის 5 იანვარს გაცემული ¹02-04-11 ცნობის მიხედვით, ირკვეოდა, რომ სადავო ანგარიშ-ფაქტურებთან დაკავშირებით, დღგ-ს ნაწილში ბიუჯეტის წინაშე დავალიანება არ გააჩნდა არც შპს “.....”. პირველი ინსტანციის სასამართლომ მართებულად მიუთითა, რომ შპს “.....” მიერ სადავო ანგარიშ-ფაქტურების შესაბამისად გადასახდელი დღგ-ს თანხების ბიუჯეტში დროზე _ 2003 წლის თებერვალ-მარტში გადახდის ფაქტს ადასტურებდა ის გარემოებაც, რომ ამ ორგანიზაციას 2003 წლის დღგ-ს პირად ბარათზე, 2003 წლის მარტ-მაისის პერიოდში ერიცხებოდა ზედმეტად გადახდილი თანხები და ამდენად, დაცული იყო სადავო სამართალურთიერთობის წარმოშობის დროს მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 114-115-ე მუხლებით დადგენილი მოთხოვნები. აღნიშნულიდან გამომდინარე, უსაფუძვლო იყო აპელანტის განცხადება იმის შესახებ, რომ ამ კოდექსის 114-ე მუხლის შესაბამისად, ბიუჯეტში არ იყო ჩარიცხული ხსენებულ ანგარიშ-ფაქტურებში ასახული დღგ-ს თანხები.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ გარდა ზემოხსენებულისა, სააპელაციო სასამართლოში წარმოდგენილ იქნა 2003 წლის 28 მაისის ¹61 საგადასახადო დავალება, რომლითაც დგინდებოდა, რომ შპს “.....” მომსახურე ბანკის მეშვეობით გადაიხადა 2003 წლის I-II-III თვეების დღგ 5734 ლარის ოდენობით. შპს “......” ჩატარებული 2003 წლის 22 და 30 აპრილის საგადასახადო შემოწმებების აქტებით, ასევე შპს “......” ჩატარებული 2003 წლის 17 აპრილისა და 2004 წლის 30 სექტემბრის საგადასახადო შემოწმებების აქტებით არ დასტურდებოდა რაიმე სახის ფიქტიური ოპერაციები. რაც შეეხებოდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის 2008 წლის 15 იანვრის წერილს (რომელიც სააპელაციო სასამართლოში იქნა წარმოდგენილი), რომლის მიხედვითაც, შპს “....” მიერ გამოწერილ, სერია აა-05, ¹236859, ¹236864 და ¹266752 საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურებში გამყიდველის (საქონლის მიმწოდებლის) საიდენტიფიკაციო ნომრად შეცდომით ფიგურირებდა _ 211373572. აღნიშნული გარემოება (საიდენტიფიკაციო ნომრის არასწორად მითითება) იმ დრომდე დავის საგანს არ წარმოადგენდა, მის შესახებ არც სააპელაციო საჩივარში იყო რაიმე ნათქვამი, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 377-ე მუხლის პირველი ნაწილით კი იმპერატიულად იყო განსაზღვრული, რომ სააპელაციო სასამართლო გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებას ამოწმებდა სააპელაციო საჩივრის ფარგლებში. უფრო მეტიც, მოცემულ შემთხვევაში, აპელანტი იყო ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექცია და არა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ შპს “.....” ბუღალტრის განმარტებით, სახეზე არ ყოფილა საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურებში გამყიდველის (საქონლის მიმწოდებლის) საიდენტიფიკაციო ნომრის შეცდომით მითითება, რადგან მას ასეთი ხელწერა ჰქონდა (მისი 6-იანი ძალიან ჰგავდა 5-იანს) და შესაბამისად, საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურებში საიდენტიფიკაციო ნომრად მითითებული იყო არა _ 211373572 არამედ _ 211373672. მიუხედავად იმისა, თუ რამდენად დამაჯერებელი იყო ამ საზოგადოების წარმომადგენლის (ბუღალტრის) განმარტება, ფაქტი იყო, რომ აღნიშნული გარემოება იმ დრომდე არანაირ გაუგებრობას არ იწვევდა, რადგან თვით შესაბამისი საგადასახადო ინსპექცია მის მიერ გაცემულ ყველა ცნობაში სწორად “აღიქვამდა” საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურებში გამყიდველის (საქონლის მიმწოდებლის) მიერ მითითებულ საიდენტიფიკაციო ნომერს _ 211373672. შპს “....” (მით უფრო, შპს “.....”) არანაირი მატერიალური ინტერესი არ შეიძლებოდა ჰქონოდა იმაში, რომ არასწორად მიეთითებინა საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურებში საიდენტიფიკაციო ნომერი, რადგან მის მიერ საქართველოს ბიუჯეტში გადახდილ იქნა ზემოხსენებული დღგ-ს თანხა. ამრიგად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ აპელანტმა ვერ შეძლო პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების დასკვნების გაბათილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 13 თებერვლის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალურმა ცენტრმა (საგადასახადო ინსპექცია), რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

კასატორის მტკიცებით, სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 390-ე მუხლის მე-2 ნაწილის “ე” ქვეპუნქტის იმპერატიული მოთხოვნები, რაც ამავე კოდექსის 394-ე მუხლის “ე” ქვეპუნქტის თანახმად, გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების აბსოლუტური საფუძველია. სააპელაციო სასამართლომ, ყოველგვარი დასაბუთების გარეშე, უსაფუძვლოდ მიიჩნია საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის 2008 წლის 15 იანვრის წერილი, რომლითაც უტყუარად დგინდება, რომ შპს “.....” მიერ გამოწერილ სადავო ანგარიშ-ფაქტურებში გამყიდველის (საქონლის მიმწოდებლის) საიდენტიფიკაციო ნომრად შეცდომითაა მითითებული _ 211373572. კასატორი არ იზიარებს სასამართლოს არგუმენტაციას, რომ შპს “....” არანაირი მატერიალური ინტერესი არ შეიძლებოდა ჰქონოდა იმაში, რომ არასწორად მიეთითებინა საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურებში საიდენტიფიკაციო ნომერი, რადგან მის მიერ საქართველოს ბიუჯეტში გადახდილ იქნა ზემოხსენებული თანხა.

კასატორის განმარტებით, დღგ წარმოადგენს საერთო-სახელმწიფოებრივ გადასახადს და ის გადახდილად ჩაითვლება, როცა დღგ-ს თანხა დასაბეგრი ოპერაციების დროის მიხედვით, გადახდილია სახელმწიფო ბიუჯეტში, რასაც ითვალისწინებს შესაბამისი პერიოდისათვის მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის პირველი ნაწილის ბოლო აბზაცი. ამასთან, ნაწარმოები ოპერაციის (საქონლის მიწოდების) დროს, როდესაც მოხდა დღგ-ით დასაბეგრი ოპერაციის წარმოება, გადასახადის თანხის გადახდა სახელმწიფო ბიუჯეტში განისაზღვრებოდა “საბიუჯეტო სისტემისა და საბიუჯეტო უფლებამოსილებათა შესახებ” საქართველოს კანონით და მხოლოდ ამ კანონის მოთხოვნათა დაცვის შემდეგ ჩაითვლებოდა დღგ-ს თანხა სახელმწიფო ბიუჯეტში გადახდილად. საქართველოს ბიუჯეტში თანხა ჩარიცხულად ითვლება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ის ასახვას ჰპოვებს ეროვნული ბანკის მიერ გახსნილ სახაზინო ანგარიშზე.

კასატორი ასევე არ იზიარებს თბილისის რეგიონალური ცენტრისათვის (საგადასახადო ინსპექცია) მოსარჩელის სასარგებლოდ სახელმწიფო ბაჟის 143,3 ლარის ოდენობით დაკისრებას, ვინაიდან “სახელმწიფო ბაჟის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის “ლ” ქვეპუნქტით, საერთო სასამართლოებში განსახილველ საქმეებზე სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან იგი გათავისუფლებულია. ამ შემთხვევაში, “სახელმწიფო ბაჟის შესახებ” საქართველოს კანონი არის სპეციალური კანონი და მას აქვს უპირატესი იურიდიული ძალა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსთან მიმართებაში.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 13 თებერვლის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ასევე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურმა, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

კასატორი მიუთითებს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომელიც ითვალისწინებს ორ შემთხვევას: პირველს _ როდესაც ჩასათვლელი, ანუ ჯერ არჩათვლილი დღგ-ს თანხა გადახდილია წარდგენილი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის შესაბამისად და მეორეს _ როდესაც აღნიშნული თანხა უკვე ბიუჯეტში გადახდის შემდეგ ექვემდებარება ჩათვლას.

გარდა ზემოაღნიშნულისა, კასატორის მტკიცებით, საკასაციო სასამართლომ უნდა შეისწავლოს, მოსარჩელის მიერ დღგ-ს თანხა განაღდებული (გადახდილი) იყო თუ არა მიმწოდებლისათვის საქონლის შეძენიდან 90 დღის განმავლობაში, როგორც ამას ადგენს 2005 წლის 1 იანვრამდე მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის პირველი ნაწილი. საქართველოს ბიუჯეტში თანხა ჩარიცხულად ითვლება, თუ ის ასახვას ჰპოვებს ეროვნული ბანკის მიერ გახსნილ სახაზინო ანგარიშზე. უკანონოა სასამართლოს მსჯელობა სახელმწიფო ბაჟის ნაწილშიც, ვინაიდან “სახელმწიფო ბაჟის შესახებ” საქართველოს კანონის მეხუთე მუხლის “ლ” ქვეპუნქტის შესაბამისად, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრი (საგადასახადო ინსპექცია) გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2008 წლის 14 ივლისის განჩინებებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრისა (საგადასახადო ინსპექცია) და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრები; მხარეებს მიეცათ უფლება, 2008 წლის 14 ივლისის განჩინებების ჩაბარებიდან 14 დღის ვადაში წარმოედგინათ მოსაზრება, თუ რამდენად იყო დასაშვები განსახილველად საკასაციო საჩივრები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით; საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული დასაშვებობის შემოწმება განისაზღვრა 2008 წლის 2 ოქტომბრამდე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრისა (საგადასახადო ინსპექცია) და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, როგორიცაა: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით და არსებობს ვარაუდი, რომ მას შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით. საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ამ კატეგორიის დავებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებულ პრაქტიკას.

ამასთან, საკასაციო საჩივრების განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრისა (საგადასახადო ინსპექცია) და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 13 თებერვლის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.