¹ბს-781-750(კ-08) 2 ოქტომბერი, 2008 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თავმჯდომარე: მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: მარიამ ცისკაძე

ნინო ქადაგიძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 2 აპრილის განჩინების გაუქმების თაობაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2007 წლის 10 მაისს ვ. მ-მა სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიმართ.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ საქართველოს ფინანსთა მინისტრის პირველი მოადგილის 2007 წლის 16 აპრილის ¹პ-723 ბრძანებით გათავისუფლდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის (საბაჟო დეპარტამენტის) .... სამმართველოს .... განყოფილების უფროსის თანამდებობიდან. ხსენებულ ბრძანებაში გათავისუფლების საფუძვლად მითითებული იყო “საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონის 97-ე მუხლის პირველი პუნქტი, მაშინ როდესაც, იმავე მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, არ შეიძლებოდა მოხელე გათავისუფლებულიყო სამსახურიდან თუ იგი თანახმა იყო დანიშნულიყო სხვა თანამდებობაზე, რაც მის შემთხვევაში არ განხორციელდა.

მოსარჩელის განმარტებით, მისი სამსახურიდან გათავისუფლებისას დარღვეული იყო “საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონის 96-ე მუხლის მე-3 პუნქტი. ასევე დარღვეული იყო საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის 36-ე მუხლის პირველი პუნქტი, რომლის თანახმად, მუშაკთა რიცხოვნობის ან შტატების შემცირებისას სამუშაოზე დარჩენის უპირატესი უფლება ენიჭებოდათ იმ მუშაკებს, რომლებიც უფრო მაღალი კვალიფიკაციითა და შრომის ნაყოფიერებით გამოირჩეოდნენ და იმავე კანონის მე-2 მუხლის “გ” ქვეპუნქტი, რომელიც ითვალისწინებდა სამუშაოზე დარჩენის უპირატეს უფლებას იმ პირისათვის, რომელსაც ამ საწარმოში, დაწესებულებაში ან ორგანიზაციაში მუშაობის უფრო ხანგრძლივი სტაჟი ჰქონდა.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიერ დარღვეულ იქნა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-5 მუხლი და 96-ე მუხლის მე-2 ნაწილი, ვინაიდან ადმინისტრაციულ ორგანოს უფლება არ ჰქონდა კანონმდებლობის მოთხოვნათა საწინააღმდეგოდ განეხორციელებინა რაიმე ქმედება, მათ შორის, გამოეცა ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევა-შეფასების გარეშე.

მოსარჩელის განმარტებით, მისი სამსახურიდან გათავისუფლების ბრძანება მიღებული იყო საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევის გარეშე და საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის ნორმათა დარღვევით. ამდენად, გასაჩივრებული ბრძანება უკანონო იყო, რაც მისი ბათილად ცნობის საფუძველს წარმოადგენდა.

საბოლოოდ, მოსარჩელემ საქართველოს ფინანსთა მინისტრის პირველი მოადგილის 2007 წლის 16 აპრილის ¹პ-723 ბრძანების ბათილად ცნობა, სამუშაოზე აღდგენა და იძულებითი განაცდური ხელფასის ანაზღაურება, აგრეთვე გასული წლების სახელფასო დავალიანების _ 2000 ლარის ანაზღაურება მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 29 მაისის საოქმო განჩინებით მოცემულ საქმეში თანამოპასუხედ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური ჩაება.

საქალაქო სასამართლოში საქმის განხილვისას მოსარჩელემ დააზუსტა სასარჩელო მოთხოვნა და მისი სამსახურიდან გათავისუფლების თაობაზე ბრძანების ბათილად ცნობა, სამუშაოზე აღდგენა, იძულებითი განაცდური ხელფასისა და სახელფასო დავალიანების ანაზღაურება მოითხოვა თავად მოპასუხეთა მიერ წარმოდგენილ ცნობებში მითითებული ოდენობით.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 21 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ვ. მ-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურს მოსარჩელის სასარგებლოდ სახელფასო დავალიანების _ 1403,61 ლარისა (ხელზე ასაღები თანხა _ 1310,24 ლარი) და 956,31 ლარის გადახდა დაეკისრა; ვ. მ-ის სარჩელი დანარჩენ ნაწილში არ დაკმაყოფილდა.

საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის 2007 წლის 31 მაისის ცნობით დასტურდებოდა, რომ ვ. მ-ის სახელფასო დავალიანება შეადგენდა 1403,61 ლარს, ხოლო ხელზე ასაღები თანხა _ 1310,24 ლარს. ამასთან, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის რეგიონალური საბაჟო “....” წარმოდგენილ 2007 წლის 18 ოქტომბრის ცნობაში მითითებული იყო, რომ 1998 წლის აგვისტოდან 1998 წლის ნოემბრის ჩათვლით ვ. მ-ზე დარიცხულმა ხელფასმა შეადგინა 956,31 ლარი, რაც დაფიქსირებული იყო დარიცხვის უწყისებში.

საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ვ. მ-ის სამსახურიდან გათავისუფლება მოხდა საქართველოს ფინანსთა მინისტრის პირველი მოადგილის 2007 წლის 16 აპრილის ¹პ-723 ბრძანებით, “საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონის 97-ე მუხლის პირველი პუნქტის, “საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-16 მუხლის პირველი პუნქტის “ზ” და “ნ” ქვეპუნქტების, 22-ე მუხლის მე-5 და მე-8 პუნქტების, საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2007 წლის 2 მარტის ¹170 ბრძანების მე-5 და მე-6 პუნქტების, “საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს დებულების დამტკიცების შესახებ” საქართველოს მთავრობის 2004 წლის 21 მაისის ¹39 დადგენილებით დამტკიცებული დებულების მე-4 მუხლის მე-3 პუნქტის “ლ” ქვეპუნქტისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს 2007 წლის 16 აპრილის ¹347 ბრძანების საფუძველზე.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ვ. მ-ი ადმინისტრაციულ ორგანოსთან _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან შრომით ურთიერთობაში იმყოფებოდა და წარმოადგენდა მოხელეს, რის გამოც მასზე შრომით-სამართლებრივი ურთიერთობის რეგულირებისას უნდა გავრცელებულიყო “საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონის მოთხოვნები.

საქალაქო სასამართლოს განმარტებით, “საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონის 37-ე მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, მოსამსახურეს უფლება ჰქონდა, სამსახურში მიღების დღიდან სამსახურიდან გათავისუფლების დღემდე მიეღო შრომითი გასამრჯელო (ხელფასი), ხოლო სადავო ურთიერთობის დროს მოქმედი საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის მე-16 მუხლის თანახმად, დაწესებულება, რომელშიც მუშაობდა თანამშრომელი, პასუხისმგებელი იყო ხელფასის ანაზღაურებაზე. იმავე კოდექსის 96-ე მუხლის თანახმად, მუშას ან მოსამსახურეს, მისი დათხოვნისას, საწარმოსაგან, დაწესებულებისაგან, ორგანიზაციისაგან კუთვნილი მთელი თანხა ეძლეოდა დათხოვნის დღეს. აღნიშნული საკითხი ანალოგიურად იყო მოწესრიგებული საქართველოს შრომის კოდექსითაც.

საქალაქო სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიიჩნია მოპასუხის მოსაზრება, რომ, ვინაიდან საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ბიუჯეტი იმ ეტაპზე არ ითვალისწინებდა წინა წლების დავალიანებების ასანაზღაურებელ თანხებს, იგი ვერ გადაიხდიდა სახელფასო დავალიანებას.

საქალაქო სასამართლომ ასევე მიუთითა, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის რეგიონალური საბაჟო “აღმოსავლეთის” მიერ გაცემული 2007 წლის 18 ოქტომბრის ცნობის შესაბამისად სადავოდ არ გამხდარა, რომ ვ. მ-ს 1998 წელს რამდენიმე თვის ხელფასის სახით დაერიცხა 956,31 ლარი, რომლის ანაზღაურებასაც ითხოვდა მოსარჩელე, ხოლო მოპასუხე თანხის დარიცხვას არ უარყოფდა, თუმცა პასუხს ვერ იძლეოდა ხსენებული ხელფასი მოსარჩელეს მიღებული ჰქონდა თუ არა, მაშინ, როდესაც სახელფასო უწყისების წარმოება და მასში დაცული ინფორმაციის მოპოვება მოპასუხის ვალდებულება იყო და სახელფასო თანხის დარიცხვის შემთხვევაში, ადმინისტრაციის ბუღალტერიაში უნდა ყოფილიყო მონაცემები ამ თანხის ადრესატისათვის გადაცემის ან დავალიანების სახით აღრიცხვის შესახებ. ამდენად, ისეთ გარემოებაზე, რომელზეც დოკუმენტალური ინფორმაცია, მტკიცებულებები, შესაძლებელია ჰქონოდა მხოლოდ მოპასუხეს, მტკიცების ტვირთიც მას ეკისრებოდა და მასვე უნდა დაემტკიცებინა, რომ დარიცხული თანხა ვ. მ-ს აღებული ჰქონდა.

საქალაქო სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიიჩნია მოსარჩელის მოთხოვნა მისი სამუშაოდან გათავისუფლების ბრძანების ბათილად ცნობის, სამუშაოზე აღდგენისა და განაცდური ხელფასის ანაზღაურების თაობაზე და განმარტა, რომ სასარჩელო განცხადებაში მითითებული სამართლებრივი ნორმები, კერძოდ, “საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონის 97-ე მუხლის მე-2 ნაწილი და საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის 36-ე მუხლი, მოსარჩელის სამუშაოდან დათხოვნისას, 2007 წლის 16 აპრილისათვის, აღარ მოქმედებდა. “საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონის 97-ე მუხლის მე-2 ნაწილი გაუქმდა 2005 წლის 23 დეკემბრის კანონით, ხოლო საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსი ძალადაკარგულად გამოცხადდა 2006 წლის 25 მაისის კანონით. ამდენად, სადავო აქტის გამოცემისას ხსენებული სამართლებრივი დებულებები აღარ მოქმედებდა და ადმინისტრაციასაც პირის სამუშაოდან გათავისუფლებისას ამ მუხლებით დადგენილი პირობების დაცვა არ ევალებოდა. საქალაქო სასამართლომ ასევე მიიჩნია, რომ ვ. მ-ის სამუშაოდან დათხოვნისას, ფორმალურ-პროცედურული თვალსაზრისით, დაცული იყო იმ დროს მოქმედი კანონმდებლობის ნორმები, სადავო ბრძანება არ ეწინააღმდეგებოდა კანონს და არ იყო დარღვეული მისი მომზადებისა და გამოცემის წესი და პირობები, შესაბამისად, არ არსებობდა სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60¹ მუხლით გათვალისწინებული, ბათილად ცნობის კანონისმიერი საფუძველი.

საქალაქო სასამართლომ, მოსარჩელის სამუშაოზე აღდგენისა და განაცდური ხელფასის ანაზღაურების თაობაზე განმარტა, რომ აღნიშნული მოთხოვნები სამართლებრივად დაკავშირებული იყო მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლების ბრძანების ბათილად ცნობასთან. ამდენად, ვინაიდან სასარჩელო მოთხოვნა მისი სამსახურიდან გათავისუფლების ბრძანების ბათილად ცნობის თაობაზე არ დაკმაყოფილდა, ხსენებული სასარჩელო მოთხოვნებიც საფუძველს მოკლებული იყო და მათი დაკმაყოფილების კანონისმიერი წინაპირობა არ არსებობდა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 21 ნოემბრის გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურმა სააპელაციო წესით გაასაჩივრა. აპელანტმა აღნიშნული გადაწყვეტილების გასაჩივრებულ ნაწილში გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე მთლიანად უარის თქმა მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 21 ნოემბრის გადაწყვეტილება იმ ნაწილში, რომლითაც მისი სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, ვ. მ-აც გაასაჩივრა სააპელაციო წესით. აპელანტმა აღნიშნული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 2 აპრილის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და ვ. მ-ის სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 21 ნოემბრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქალაქო სასამართლომ სწორად დაადგინა საქმის ფაქტობრივი გარემოებანი და სწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა მათ. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 390-ე მუხლის მე-2 ნაწილის “გ” ქვეპუნქტის თანახმად, სააპელაციო სასამართლომ სრულად გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს შეფასებები და დასკვნები საქმის ფაქტობრივ და სამართლებრივ საკითხებთან დაკავშირებით. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ აპელანტებმა ვერ შეძლეს ხსენებული დასკვნების გაბათილება, რის გამოც სააპელაციო საჩივრები უსაფუძვლო იყო და ისინი არ უნდა დაკმაყოფილებულიყო.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 2 აპრილის განჩინება მისი სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურმა იმავე საფუძვლებით, საკასაციო წესით გაასაჩივრა. კასატორმა აღნიშნული განჩინების გასაჩივრებულ ნაწილში გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე მთლიანად უარის თქმა მოითხოვა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2008 წლის 14 ივლისის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივარი; მხარეებს მიეცათ უფლება, 2008 წლის 14 ივლისის განჩინების ჩაბარებიდან 14 დღის ვადაში წარმოედგინათ მოსაზრება, თუ რამდენად იყო დასაშვები განსახილველად საკასაციო საჩივარი საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით; საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული დასაშვებობის შემოწმება განისაზღვრა 2008 წლის 2 ოქტომბრამდე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, როგორიცაა: ა. საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით და არსებობს ვარაუდი, რომ მას შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ამ კატეგორიის დავებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებულ პრაქტიკას.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს _ წარმატების პერსპექტივა.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ამ შემთხვევაში არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 2 აპრილის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.