ბს-791-753(კ-07) 14 ნოემბერი, 2007 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: მიხეილ ჩინჩალაძე

ლალი ლაზარაშვილი

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის (საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტის უფლებამონაცვლე) საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 10 ივლისის განჩინების გაუქმების თაობაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2003 წლის 25 მარტს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტმა სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონულ სასამართლოს მოპასუხე “ს-ის” მიმართ, მესამე პირად კი მიუთითა საქართველოს კონტროლის პალატაზე.

მოსარჩელის განმარტებით, მოპასუხემ 2001 წლის 2 მაისსა და 14 ივნისს საქართველოში შემოიტანა 300,7 ათასი ლარის საბაჟო ღირებულების საქონელი, რომელიც გაფორმდა იმპორტის საბაჟო რეჟიმით და ,,საქართველოს, აზერბაიჯანის რესპუბლიკასა და თურქეთის რესპუბლიკას შორის, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის, საქართველოსა და თურქეთის რესპუბლიკის ტერიტორიების გავლით ბაქო-თბილისი-ჯეიჰანის ძირითადი საექსპორტო მილსადენით ნავთობის ტრანსპორტირების შესახებ" ხელშეკრულების საფუძველზე, დაიბეგრა ნულოვანი განაკვეთით. 2001 წლის 19 ივნისს მოპასუხემ მის მიერ 2001 წლის 2 მაისსა და 14 ივნისს იმპორტირებული საქონელი მოაქცია ექსპორტის საბაჟო რეჟიმში, რითაც დაარღვია ზემოხსენებული ხელშეკრულებით მინიჭებული საგადასახადო შეღავათების პირობები. საქართველოს კონტროლის პალატამ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტში ჩატარებული შემოწმების აქტით მოპასუხეს, რომელმაც არასწორად ისარგებლა მისთვის მინიჭებული შეღავათით, სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ დააკისრა 47,1 ათასი ლარის გადახდა. საქართველოს კონტროლის პალატის აღნიშნული აქტით დარიცხული თანხის დაფარვის თაობაზე მოპასუხეს გაეგზავნა შეტყობინება, რომელიც მან რეაგირების გარეშე დატოვა.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ საქართველოს საბაჟო კოდექსის 74-ე და საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 252-ე მუხლების, ,,საქართველოს, აზერბაიჯანის რესპუბლიკასა და თურქეთის რესპუბლიკას შორის, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის, საქართველოსა და თურქეთის რესპუბლიკის ტერიტორიების გავლით ბაქო-თბილისი-ჯეიჰანის ძირითადი საექსპოროტო მილსადენით ნავთობის ტრანსპორტირების შესახებ" ხელშეკრულებისა და საქართველოს კონტროლის პალატის შესაბამისი კომპლექსური რევიზიის აქტის საფუძველზე, მოპასუხისთვის მოსარჩელის სასარგებლოდ 47,1 ათასი ლარის გადახდა.

“ს-ამ” თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონულ სასამართლოში წარადგინა პასუხი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტის სასარჩელო განცხადებაზე, რომლითაც სარჩელი არ ცნო და მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

“ს-ის” განმარტებით, სრულიად გაუგებარი იყო მოსარჩელის მითითება ,,საქართველოს, აზერბაიჯანის რესპუბლიკასა და თურქეთის რესპუბლიკას შორის, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის, საქართველოსა და თურქეთის რესპუბლიკის ტერიტორიების გავლით ბაქო-თბილისი-ჯეიჰანის ძირითადი საექსპოროტო მილსადენით ნავთობის ტრანსპორტირების შესახებ" ხელშეკრულებაზე, რომელსაც საერთო არაფერი ჰქონდა ბაქო-სუფსის ნავთობსადენის პროექტთან. სავარაუდოდ, მოსარჩელეს მხედველობაში ჰქონდა საქართველოს მთავრობასა და ნავთობკომპანიებს შორის 1996 წელს ხელმოწერილი ,,ტერიტორიის მფლობელი ქვეყნის სამთავრობო ხელშეკრულება”, რომელსაც ,,საქართველოს ტერიტორიაზე ნავთობის ტრანსპორტირების ზოგიერთი საშუალების მშენებლობის, ფუნქციონირების, მომსახურების, შეკეთების და ექსპლუატაციისა და ამ საშუალებებით ნავთობის იმპორტის, ტრანსპორტირების, შენახვისა და ექსპორტის სამართლებრივი პრინციპების შესახებ" საქართველოს კანონით მიენიჭა კანონის ტოლფასი ძალა. მოპასუხე, წარმოადგენდა რა ბაქო-სუფსის ნავთობსადენის საოპერაციო კომპანიას, სარგებლობდა მთელი რიგი საგადასახადო შეღავათებით ზემოაღნიშნული ხელშეკრულების საფუძველზე, კერძოდ, ამ ხელშეკრულების 9.1 პუნქტის მიხედვით, მოპასუხე უფლებამოსილი იყო, დაუბეგრავად და შეზღუდვების გარეშე მოეხდინა ყველანაირი აღჭურვილობის, მასალის, მანქანა-დანადგარის, ხელსაწყოს, ავტომანქანების, სათადარიგო ნაწილების, სასურსათო პროდუქციის, საქონელისა და სხვა საჭირო ნივთების საქართველოში იმპორტი, რომლებიც, მოპასუხის თვალსაზრისით, აუცილებელი იყო მილსადენის ოპერაციებისათვის. წარმოდგენილი საიმპორტო დეკლარაციების მიხედვით, 2001 წლის 2 მაისსა და 14 ივნისს მოპასუხის მიერ საქართველოში იმპორტირებულ იქნა საქონელი საქართველოს კანონმდებლობისა და ხსენებული ხელშეკრულების შესაბამისი დებულებების მოთხოვნათა სრული დაცვით, კერძოდ, იმპორტირებულ საქონელზე არ მომხდარა საბაჟო გადასახადის დარიცხვა. მოსარჩელის განცხადებით, ზემოხსენებული იმპორტირებული საქონელი მოგვიანებით მოქცეულ იქნა ექსპორტის რეჟიმში და გატანილ იქნა საქართველოს ტერიტორიიდან, რითაც, თითქოს დაირღვა აღნიშნული ხელშეკრულებით დადგენილი საგადასახადო შეღავათების პირობები. მიუხედავად იმისა, რომ მოსარჩელეს არ წარუდგენია ექსპორტის დეკლარაციები, რაც ამ საქონლის ექსპორტს დაადასტურებდა, სრულიად გაუგებარი იყო, თუ რა დარღვევაზე შეიძლებოდა ყოფილიყო საუბარი, როდესაც საქართველოს კანონმდებლობა საერთოდ არ ითვალისწინებდა საქონლის ექსპორტის შემთხვევაში რაიმე შეზღუდვების დაწესებას არა მხოლოდ მოპასუხის, არამედ ნებისმიერი სხვა პირის მიმართ, კერძოდ, “საბაჟო ტარიფისა და გადასახადის შესახებ" საქართველოს კანონის მე-18 მუხლის მიხედვით, საქონლის ექსპორტი გათავისუფლებული იყო საბაჟო გადასახადის გადახდისაგან, რაც მოქმედებდა ნებისმიერი პირის მიერ ნებისმიერი საქონლის ექსპორტირებისას. შესაბამისად, მოპასუხე საქონლის როგორც იმპორტის, ასევე ექსპორტის დროს გათავისუფლებული იყო საბაჟო გადასახადისაგან და მას სახელმწიფო ბიუჯეტის მიმართ ამ მხრივ არანაირი გადასახადის გადახდა არ ევალებოდა. მოსარჩელე აცხადებდა, რომ მოპასუხეს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ კონტროლის პალატის შესაბამისი აქტის საფუძველზე, დაკისრებული ჰქონდა 47,1 ათასი ლარი. საქართველოს კონტროლის პალატის ხსენებული აქტი წარმოადგენდა საბაჟო დეპარტამენტის და არა მოპასუხის შემოწმების აქტს. ამდენად, გაუგებარი იყო, თუ როგორ შეიძლებოდა მოსარჩელის შემოწმების აქტი გამხდარიყო მოპასუხისთვის რაიმე გადასახადის დაკისრების საფუძველი. უფრო მეტიც, საქართველოს საბაჟო კოდექსის 74-ე მუხლის თანახმად, საბაჟო გადასახდელების გადახდა ხდებოდა საბაჟო გაფორმების დამთავრებამდე კანონმდებლობის შესაბამისად. საბაჟო სამსახურების მიერ მოპასუხის კუთვნილი ტვირთი გაფორმებულ იქნა კანონის მოთხოვნათა შესაბამისად და ამასთან, არ იქნა მოთხოვნილი არანაირი გადასახდელის გადახდა საბაჟო გაფორმების პროცესში იმ უბრალო მიზეზის გამო, რომ მოპასუხე არ ექვემდებარებოდა დაბეგვრას.

თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2003 წლის 26 დეკემბრის გადაწყვეტილებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

რაიონულმა სასამართლომ აღნიშნა, რომ ,,საქართველოს ტერიტორიაზე ნავთობის ტრანსპორტირების ზოგიერთი საშუალების მშენებლობის, ფუნქციონირების, მომსახურების, შეკეთებისა და ექსპლუატაციის და ამ საშუალებებით ნავთობის იმპორტის, ტრანსპორტირების, შენახვისა და ექსპორტის სამართლებრივი პრინციპების შესახებ" საქართველოს კანონის მე-2 მუხლით 1996 წლის 8 მარტის ხელშეკრულებას _ ,,ტერიტორიის მფლობელი ქვეყნის სამთავრობო ხელშეკრულებას" საქართველოს ტერიტორიაზე მიენიჭა კანონის ტოლფასი ძალა. დადგენილი იყო, რომ ხსენებული ხელშეკრულების 5.1 მუხლის თანახმად, მოპასუხე ორგანიზაცია მთლიანად თავისუფლდებოდა ნებისმიერი გადასახადისაგან, რომელიც დაკავშირებული იყო მილსადენის ოპერაციასთან. იმავე ხელშეკრულების 3.1 მუხლის მიხედვით, “ს-ა” უფლებამოსილი იყო, დაუბეგრავად და შეზღუდვის გარეშე მოეხდინა საქართველოში იმპორტი და რეექსპორტით საკუთარი სახელით გაეტანა საქართველოდან ყველანაირი აღჭურვილობა, მასალები, მანქანა-დანადგარები, ხელსაწყოები, ავტომანქანები, სათადარიგო ნაწილები, სასურსათო პროდუქცია, საქონელი და სხვა საჭირო ნივთები, რომლებიც, მხარის გონივრული თვალსაზრისით, აუცილებელი იყო მილსადენის ოპერაციებისათვის.

რაიონულმა სასამართლომ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 31-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, ერთი მხარის მიერ ისეთი გარემოების არსებობის ან არარსებობის დადასტურება (აღიარება), რომელზედაც მეორე მხარე ამყარებდა თავის მოთხოვნას თუ შესაგებელს, სასამართლოს შეიძლებოდა საკმარის მტკიცებულებად ჩაეთვალა და საფუძვლად დაედო სასამართლო გადაწყვეტილებისათვის. მოსარჩელე ადასტურებდა და აღიარებდა მოპასუხის კანონიერ უფლებას, მილსადენის საჭიროებისათვის ნულოვანი განაკვეთით განეხორციელებინა საქონლის იმპორტი და რეექსპორტი.

რაიონულმა სასამართლომ არ გაიზიარა სარჩელის, ფაქტობრივად, ერთადერთი საფუძველი, რაზეც დამყარებული იყო სარჩელის მოთხოვნა, კერძოდ კი ის გარემოება, თითქოს 2001 წლის 2 მაისსა და 14 ივნისს მოპასუხის მიერ საქართველოში შემოტანილი საქონელი მილსადენის ოპერაციებისათვის არ იყო გამიზნული. მოსარჩელემ აღნიშნული მოსაზრების დამადასტურებელი ვერც ერთი მტკიცებულება ვერ წარადგინა სასამართლოში. საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-17 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მოსარჩელე ვალდებული იყო, დაესაბუთებინა თავისი სარჩელი და წარედგინა შესაბამისი მტკიცებულებები. მოპასუხე ვალდებული იყო, დაესაბუთებინა თავისი შესაგებელი და წარედგინა შესაბამისი მტკიცებულებები.

რაიონულმა სასამართლომ საქმეში არსებული საბაჟო დოკუმენტაციით დადასტურებულად მიიჩნია, რომ 2001 წლის 2 მაისსა და 14 ივნისს მოპასუხის მიერ საქართველოში შემოტანილ იქნა ხელსაწყოები, რომლებიც საჭირო იყო მილსადენის ოპერაციებისათვის.

თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2003 წლის 26 დეკემბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტმა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004 წლის 21 ივლისის გადაწყვეტილებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2003 წლის 26 დეკემბრის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტის სარჩელი დაკმაყოფილდა; “ს-ას" სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ, საბაჟო გადასახადის სახით დაეკისრა 47,1 ათასი ლარის გადახდა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004 წლის 21 ივლისის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა “ს-ამ", რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2005 წლის 24 მარტის განჩინებით “ს-ის” საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004 წლის 21 ივლისის გადაწყვეტილება და საქმე განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.

საკასაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ “ს-ა” გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების ერთ-ერთ მოტივად მიუთითებდა იმ გარემოებაზე, რომ განსახილველი დავა უწყებრივად არ წარმოადგენდა სასამართლოს განსჯად დავას, რადგან არსებობდა მხარეთა შეთანხმება ამ კატეგორიის დავების კერძო არბიტრაჟის მიერ განხილვის შესახებ, რაც საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 272-ე მუხლის “ვ" ქვეპუნქტის თანახმად, იყო საქმის წარმობის შეწყვეტის აბსოლუტური საფუძველი. აღნიშნულ საკითხს კასატორი ასევე აყენებდა რაიონული და სააპელაციო ინსტანციების სასამართლოებშიც.

საკასაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო ვალდებული იყო შეემოწმებინა, ექვემდებარებოდა თუ არა საქმე სასამართლოს უწყებრივად და ჰქონდა თუ არა მას მოცემულ კონკრეტულ საქმეზე საერთაშორისო კომპეტენცია. “საქართველოს ტერიტორიაზე ნავთობის ტრანსპორტირების ზოგიერთი საშუალების მშენებლობის, ფუნქციონირების, მომსახურების, შეკეთებისა და ექსპლუატაციის და ამ საშუალებებით ნავთობის იმპორტის, ტრანსპორტირების, შენახვისა და ექსპორტის სამართლებრივი პრინციპების შესახებ" საქართველოს 1996 წლის 2 აპრილის კანონის პირველი მუხლის მე-2 პუნქტის მიხედვით, საქართველოს აღმასრულებელ ხელისუფლებასა და საერთაშორისო ნავთობკომპანიებს შორის 1996 წლის 8 მარტს დაიდო “ტერიტორიის მფლობელი ქვეყნის სამთავრობო ხელშეკრულება”, რომელსაც კანონის ტოლფასი ძალა მიენიჭა. აღნიშნული ხელშეკრულების 13.3 მუხლით განისაზღვრა ხელშეკრულებიდან გამომდინარე დავების განხილვის წესი, კერძოდ, დადგინდა, რომ საქართველოს მთავრობასა და ყველა ან რომელიმე ნავთობკომპანიას შორის წარმოშობილი სადავო საკითხი გადასაწყვეტად გადაეცემოდა სამი არბიტრისაგან შემდგარ სტოკჰოლმის საარბიტრაჟო სასამართლოს. ამ ხელშეკრულების მიხედვით, “ს-ა” ხელშეკრულების მხარედ მითითებული არ იყო. კასატორის განმარტებით, იგი იყო “ტერიტორიის მფლობელი ქვეყნის სამთავრობო ხელშეკრულებით” გათვალისწინებული საოპერაციო კომპანია, რომელიც მოქმედებდა კონტრაქტორი მხარეების სახელით. ამიტომ, მასზე ვრცელდებოდა აღნიშნული სამთავრობო ხელშეკრულება და საქართველოს მთავრობასთან (საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტისა და საქართველოს კონტროლის პალატის სახით) განსახილველი დავა, იმავე ხელშეკრულების 13.3 მუხლიდან გამომდინარე, ექვემდებარებოდა სტოკჰოლმის საარბიტრაჟო სასამართლოს. საქმის მასალებით დასტურდებოდა, რომ კასატორი, როგორც რაიონულ ისე სააპელაციო სასამართლოებში სადავოდ ხდიდა ამ საქმის საქართველოს საერთო სასამართლოებისადმი ქვემდებარეობას, მაგრამ სასამართლოებმა აღნიშნულ საკითხზე არ იმსჯელეს და არ გამოიკვლიეს საქმის ქვემდებარეობის საკითხი. სასამართლოების მიერ ასევე არ იყო დადგენილი “ს-ის” სამართლებრივი სტატუსი. საკასაციო სასამართლოში საქმის განხილვისას კასატორმა წარმოადგინა აზერბაიჯანის საერთაშორისო საოპერაციო კომპანიის პრეზიდენტ ტ. ა-ის ცნობა იმის თაობაზე, რომ კასატორი _ “ს-ა” იყო საოპერაციო კომპანია, რომლის დანიშნულება იყო ემოქმედა კონტრაქტორი მხარეების სახელით, მაგრამ აღნიშნული ცნობა საკასაციო სასამართლომ საკმარის მტკიცებულებად არ მიიჩნია და ჩათვალა, რომ სააპელაციო სასამართლოს უნდა გამოეკვლია აღნიშნული საკითხი, დაედგინა კასატორ “ს-ის” სტატუსი და ფუნქციები ზემოაღნიშნულ საერთაშორისო ხელშეკრულებასთან მიმართებაში და ამ ხელშეკრულების 13.3 მუხლის გათვალისწინებით, განესაზღვრა, უწყებრივად ექვემდებარებოდა თუ არა განსახილველი საქმე საქართველოს საერთო სასამართლოებს, ჰქონდა თუ არა ხსენებულ სასამართლოებს მოცემულ საქმეზე საერთაშორისო კომპეტენცია და საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 272-ე მუხლის “ვ" ქვეპუნქტის საფუძველზე, ხომ არ უნდა შეწყვეტილიყო განსახილველი საქმის წარმოება.

საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, განსჯადობისა და საერთაშორისო კომპეტენციის საკითხი იყო არსებითი საკითხი ამ დავის სამართლებრივად სწორად გადაწყვეტისთვის და რადგან სააპელაციო სასამართლოს აღნიშნულ საკითხზე არ უმსჯელია, “ს-ის” საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილებულიყო ნაწილობრივ, თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004 წლის 21 ივლისის გადაწყვეტილება გაუქმებულიყო და საქმე ზემოაღნიშნული მითითებით განსახილველად დაბრუნებოდა იმავე სასამართლოს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 13 მარტის საოქმო განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტი შეიცვალა მისი უფლებამონაცვლე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 10 ივლისის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2003 წლის 26 დეკემბრის გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.

სააპელაციო სასამართლომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 382-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, მთლიანად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ მტკიცებულებათა გამოკვლევის შედეგები და იმავე კოდექსის 390-ე მუხლის მიხედვით, დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებებსა და დასკვნებს საქმის ფაქტობრივ და სამართლებრივ საკითხებთან დაკავშირებით და მიიჩნია, რომ მათი გამაბათილებელი არგუმენტები აპელანტს სასამართლოსთვის არ წარუდგენია, ხოლო სააპელაციო საჩივარი იყო დაუსაბუთებელი, რის გამოც არ უნდა დაკმაყოფილებულიყო.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ “საქართველოს ტერიტორიაზე ნავთობის ტრანსპორტირების ზოგიერთი საშუალების მშენებლობის, ფუნქციონირების, მომსახურების, შეკეთებისა და ექსპლუატაციის და ამ საშუალებით ნავთობის იმპორტის, ტრანსპორტირების, შენახვისა და ექსპორტის სამართლებრივი პრინციპების შესახებ" საქართველოს კანონის პირველი მუხლის თანახმად, რატიფიცირებულ იქნა საქართველოს მთავრობისა და აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მთავრობის 1996 წლის 8 მარტის (სამთავრობათაშორისო) ხელშეკრულება ,,ზოგიერთი არსებული მილსადენი საშუალებების სრულყოფისა და განახლების, ახალი მილსადენი საშუალებების შექმნისა და ამ საშუალებებით ნავთობის საქართველოს ტერიტორიის გავლით ტრანსპორტირების შესახებ"; მიღებულ იქნა 1996 წლის 8 მარტის ხელშეკრულება (,,ტერიტორიის მფლობელი ქვეყნის სამთავრობო ხელშეკრულება"), რომელიც დადებული იყო, ერთი მხრივ, საქართველოს აღმასრულებელ ხელისუფლებას და, მეორე მხრივ, ნავთობკომპანიებს შორის და მიენიჭა კანონის ტოლფასი ძალა; ასევე მიღებულ იქნა 1996 წლის 8 მარტის ხელშეკრულება (,,მილსადენის მშენებლობისა და ექსპლუატაციის შესახებ ხელშეკრულება"), რომელიც დადებული იყო საქართველოს “კ-სა და ნავთობკომპანიებს შორის და მას მიენიჭა კანონის ტოლფასი ძალა. “ტერიტორიის მფლობელი ქვეყნის სამთავრობო ხელშეკრულების” პირველი მუხლის თანახმად, პრივილეგიით მოსარგებლე მხარე ნიშნავდა ნავთობკომპანიებს, საოპერაციო კომპანიასა და ნებისმიერ კონსორციუმს, ამხანაგობას ან ერთობლივ საწარმოს, რომელიც აერთიანებდა ორ ან მეტ ზემოაღნიშნულ ორგანიზაციას. საოპერაციო კომპანია ნიშნავდა რამდენიმე ან ყველა ნავთობკომპანიის მიერ დაარსებულ იურიდიულ პირს, რომელიც მოქმედებდა, როგორც მათი აგენტი.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ საქართველოს ნავთობისა და გაზის კორპორაციის 2007 წლის 3 მაისის ¹03-389/1 წერილის თანახმად, დასავლეთის მიმართულების საექსპორტო მილსადენის (ბაქო-სუფსა) პროექტის მონაწილე სს ,,კ-ას", აზერბაიჯანის ნავთობის საერთაშორისო კონსორციუმის პრეზიდენტ ტ. ა-ის 1996 წლის 24 მარტის წერილით და “ს-ის” პრეზიდენტ ტ. ა-ის 1997 წლის 27 აგვისტოს წერილით მიღებული ოფიციალური შეტყობინებიდან გამომდინარე, მილსადენის მშენებლობისა და ექსპლუატაციის ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ ყოველგვარ ურთიერთობაში წარმოადგენდა “ს-ა”. საქმეში არსებული სამეწარმეო რეესტრის შესაბამისი ამონაწერით დასტურდებოდა, რომ შეუზღუდავი ტიპის სააქციო საზოგადოება ,,ს-ა" რეგისტრირებული იყო 1996 წლის 22 მარტს საქართველოს ფარგლებს გარეთ, ხოლო ამ კომპანიის საქართველოს ფილიალი რეგისტრირებული იყო ქ. თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონულ სასამართლოში 1996 წლის 26 ივლისს. მისი საქმიანობის სახე იყო ნავთობისა და გაზის საბადოების ათვისებისა და ექსპლუატაციის განხორციელება და ამასთან ერთად, საქონლის მიმწოდებლების, მომსახურების გამწევი ორგანიზაციებისა და ასეთ საქმიანობასთან დაკავშირებული სხვა პირების დაქირავება და მათთან კონტრაქტის დადება, აგრეთვე, ამასთან დაკავშირებული ნებისმიერი მიზნის მიღწევა, ყველა უფლებისა და უფლებამოსილების განხორციელება და დაცვა, რომლებიც ამ კომპანიას ზემოაღნიშნული საქმიანობის შედეგად მიენიჭა და ზემოხსენებული საქმიანობისთვის იყო დამახასიათებელი. საქმეში წარმოდგენილი იყო საქართველოში ნავთობის ოპერაციებთან დაკავშირებული საქონლის, სამუშაოს, მომსახურების დამატებული ღირებულების გადასახადით ნულოვანი განაკვეთით დაბეგვრის დამადასტურებელი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის სერტიფიკატი, გაცემული “ს-ზე”. თავად აპელანტი იმ გარემოებას, რომ “ს-ა” იყო “ტერიტორიის მფლობელი ქვეყნის სამთავრობო ხელშეკრულებით” გათვალისწინებული საოპერაციო კომპანია, სადავოდ არ ხდიდა.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნულიდან გამომდინარე, დადგენილად მიიჩნია, რომ “ს-ა” წარმოადგენდა “ტერიტორიის მფლობელი ქვეყნის სამთავრობო ხელშეკრულებით” გათვალისწინებულ საოპერაციო კომპანიას. აღნიშნული ხელშეკრულების 5.1 მუხლის თანახმად კი, იგი სრულად და მთლიანად თავისუფლდებოდა ნებისმიერი გადასახადისაგან, რომელიც დაკავშირებული იყო მილსადენის ოპერაციებთან. საქმეში არსებული საბაჟო დოკუმენტაციით დადასტურებული იყო, რომ 2001 წლის 2 მაისსა და 14 ივნისს “ს-ის” მიერ საქართველოში შემოტანილ იქნა მილსადენის საინსპექციო ხელსაწყოები, რომლებიც მის მიერ საქართველოდან გატანილ იქნა იმავე წლის 19 ივლისსა და 13 აგვისტოს. საქმეში წარმოდგენილი იყო შესაბამისი შემოწმების შედეგები, რომლებშიც მითითებული იყო, რომ მილსადენის შემოწმება განხორციელებულ იქნა 2001 წლის ივლისის პირველ დეკადაში, ანუ საინსპექციო ხელსაწყოების საქართველოში ყოფნის პერიოდში. აქედან გამომდინარე, აპელანტის მითითება იმის თაობაზე, რომ საქართველოში მილსადენის ოპერაციებისათვის შემოტანილი საქონელი არ აღმოჩნდა აუცილებელი მილსადენის ოპერაციებისათვის, ანუ ხსენებული ხელსაწყოების შემოტანა არ მოხდა გონივრული თვალსაზრისით, რითაც არ იქნა დაცული ,,ტერიტორიის მფლობელი ქვეყნის სამთავრობო ხელშეკრულებით" შეღავათებისათვის დადგენილი პირობები, რის გამოც ხსენებული საქონელი გადასახადებით ისევე უნდა დაბეგრილიყო, როგორც დაიბეგრებოდა თავისუფალი მიმოქცევის (იმპორტი) საბაჟო რეჟიმში გაშვებისას, მასზე რომ არ გავრცელებულიყო საგადასახადო შეღავათები, სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა და აღნიშნა, რომ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-17 მუხლის თანახმად, მტკიცების ტვირთი ეკისრებოდა მხარეს, სააპელაციო საჩივარში აღნიშნულ მოსაზრებებს კი აპელანტი შესაბამისი მტკიცებულებებით ვერ ადასტურებდა.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ,,საერთაშორისო კერძო სამართლის შესახებ" საქართველოს კანონის მე-8 მუხლის თანახმად, ასევე ამ დავის არსიდან და სამართლებრივი ბუნებიდან გამომდინარე, მოცემული საქმე უწყებრივად ექვემდებარებოდა საქართველოს საერთო სასამართლოებს, ამ საქმეზე სასამართლოს გააჩნდა საერთაშორისო კომპეტენცია, რის გამოც გაზიარებული ვერ იქნებოდა მოწინააღმდეგე მხარის პოზიცია საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 272-ე მუხლის ,,ვ" ქვეპუნქტის საფუძველზე საქმის წარმოების შეწყვეტის თაობაზე.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გამოტანისას გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, სწორად განმარტა კანონი, საქმის ფაქტობრივ გარემოებებს მისცა სწორი სამართლებრივი შეფასება და სწორად არ დააკმაყოფილა სარჩელი, რის გამოც არ არსებობდა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-394-ე მუხლებით გათვალისწინებული გარემოებები და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების ფაქტობრივი ან სამართლებრივი საფუძველი, ხოლო აღნიშნული გადაწყვეტილება იყო კანონიერი და დასაბუთებული.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 10 ივლისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურმა, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

კასატორის განმარტებით, სასამართლომ არასწორად განმარტა დავის წარმოშობის პერიოდში მოქმედი საქართველოს საბაჟო კოდექსის მე-5 მუხლის ,,თ" ქვეპუნქტი და იმავე კოდექსის მე-14 თავი, რომლითაც რეგულირდებოდა რეექსპორტის საბაჟო რეჟიმის პირობები და სასამართლომ გადაწყვეტილება გამოიტანა საქმის ფაქტობრივი გარემოებების შესწავლის გარეშე, რაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების უდავო საფუძველს წარმოადგენს.

კასატორი აღნიშნავს, რომ ,,ბაქო-სუფსის" სამთავრობო ხელშეკრულების” მე-9 მუხლის 9.1 პუნქტის ,,ა" ქვეპუნქტის თანახმად, პრივილეგიებით მოსარგებლე მხარეები და მათი კონტრაქტორები მხოლოდ იმ შემთხვევაში არიან უფლებამოსილი, დაუბეგრავად და შეზღუდვების გარეშე მოახდინონ საქართველოში იმპორტი და საქართველოდან საკუთარი სახელით გაიტანონ რეექსპორტით ყველანაირი აღჭურვილობა, მასალები, მანქანა-დანადგარები და სხვა, თუ პრივილეგიებით მოსარგებლე მხარეებისა და მათი კონტრაქტორების გონივრული თვალსაზრისით, აღნიშნული აუცილებელია მილსადენის ოპერაციებისათვის. ამ შეთანხმების აღნიშნული პირობის რეალიზაციის მიზნით, ხდება საბაჟო ორგანოს მიერ საქონლის პირობითი გაშვება, რა დროსაც იმპორტიორი (ამ შემთხვევაში “ს-ა”) ვალდებული იყო, დაეცვა საქონლის საგადასახადო შეღავათებით გაშვებისათვის შესაბამისი სამთავრობო ხელშეკრულებით დადგენილი პირობები.

კასატორი მიიჩნევს, რომ ის გარემოება, რომ 2001 წლის 2 მაისს “ს-ის” მიერ დიდი ბრიტანეთის ფირმა ,,პ-ნ" საქართველოში იმპორტის საბაჟო რეჟიმით შემოტანილი მილსადენის საინსპექციო ხელსაწყოები, რომლებიც ზემოხსენებული ხელშეკრულების საფუძველზე დაიბეგრა ნულოვანი განაკვეთით, 2001 წლის 13 აგვისტოს ქ. თბილისის რეგიონალურ საბაჟოში კონტროლზე იქნა აყვანილი და ¹11790 და ¹11791 სატვირთო-საბაჟო დეკლარაციებით გაფორმებულ იქნა ექსპორტის საბაჟო რეჟიმით და გადაგზავნილ იქნა რუსეთის ფედერაციის ქ. ლუკოვკის ფირმა ,,ტ-ის” მისამართით, რაც იმაზე მიუთითებს, რომ ხსენებული საქონელი საქართველოში შემოტანამდე გამიზნული იყო არა “ს-ის” საჭიროებისათვის, არამედ რუსეთის ფედერაციაში გასატანად. ამდენად, “ს-ის” მიერ იმპორტირებული საინსპექციო მოწყობილობა არ ყოფილა, გონივრული თვალსაზრისით, საჭირო საქართველოში მილსადენის ოპერაციებისათვის და არც ყოფილა გამოყენებული ამ მიზნით.

კასატორის მტკიცებით, სასამართლომ არ გამოიკვლია “ს-ის” მიერ საქონლის გამოყენების დამადასტურებელი დოკუმენტაციის დიდი ხნის დაგვიანებით წარმოდგენის მიზეზი. ამგვარად, იმის გათვალისწინებით, რომ “ს-ის” მიერ დარღვეულია იმპორტირებული საქონლის თავისუფალ მიმოქცევაში დაუბეგრავად გაშვებისათვის კანონმდებლობით დადგენილი პირობები, სასამართლოს უნდა გაეუქმებინა თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2003 წლის 26 დეკემბრის გადაწყვეტილება და ახალი გადაწყვეტილებით უნდა დაეკმაყოფილებინა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტის (ამჟამად საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური) სარჩელი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2007 წლის 14 სექტემბრის განჩინებით, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივარი; მხარეებს მიეცათ უფლება, 2007 წლის 14 სექტემბრის განჩინების ჩაბარებიდან 14 დღის ვადაში წარმოედგინათ მოსაზრება, თუ რამდენად იყო დასაშვები განსახილველად საკასაციო საჩივარი ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით; ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული დასაშვებობის შემოწმება განისაზღვრა 2007 წლის 14 ნოემბრამდე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის (საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტის უფლებამონაცვლე) საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, როგორიცაა: ა. საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რაც არსებითად იმოქმედებდა საქმის განხილვის შედეგზე და განაპირობებდა არასწორი განჩინების მიღებას. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ამ კატეგორიის დავებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებულ პრაქტიკას.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს _ წარმატების პერსპექტივა.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის (საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტის უფლებამონაცვლე) საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 10 ივლისის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.