ბს-812-774(კ-07) 22 აპრილი, 2008 წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნათია წკეპლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ნინო ქადაგიძე, მაია ვაჩაძე

გულნარა ილინას მდივნობით

კასატორი – შპს “.....”

წარმომადგენლები _ რ. შ-ე, დ. ხ-ა

მოწინააღმდეგე მხარე – ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველო

წარმომადგენელი _ თ. ი-ი

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 9 მარტის განჩინება

დავის საგანი – იჯარის ხელშეკრულების გაუქმება, საიჯარო დავალიანების ანაზღაურება და ფართის გამოთხოვა

საკასაციო სასამართლომ საქმის მასალების გაცნობის შედეგად

გ ა მ ო ა რ კ ვ ი ა :

თბილისის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველომ სარჩელი აღძრა თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონულ სასამართლოში მოპასუხის _ “....” (შპს “....”) მიმართ, რომლითაც მოითხოვა იჯარის ხელშეკრულების გაუქმება, მოპასუხისათვის საიჯარო დავალიანების გადახდის დაკისრება და მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა /იხ.ს.ფ. 2/.

საქმის გარემოებები:

1996 წლის 22 ნოემბერს გაფორმდა საიჯარო ხელშეკრულება, გამოსყიდვის უფლებით ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის დეპარტამენტსა და ,,....” თბილისის მე-3 წარმომადგენლობის შრომითი კოლექტივის მიერ შექმნილ დროებით ამხანაგობას შორის საბურთალოს რაიონში, .... ქ. ¹20-ში მდებარე ,,....” თბილისის მე-3 წარმომადგენლობაზე, საპრივატიზებო ღირებულებით 25516 აშშ დოლარის ეკვივალენტური თანხით ეროვნულ ვალუტაში.

სარჩელის ფაქტობრივი საფუძვლები:

ხელშეკრულების თანახმად, ,,მოიჯარე” ვალდებული იყო, გადაეხადა საიჯარო ქირა 2551,6 აშშ დოლარის ეკვივალენტური თანხა ეროვნულ ვალუტაში ყოველ ექვს თვეში ერთხელ, თანაბარწილად. ქონების გამოსასყიდი თანხის 51% დაფარა ერთ წელიწადში, ხოლო დარჩენილი ღირებულების არანაკლებ 10% უნდა გადაეხადა ყოველწლიურად, რაც შესრულებული არ არის. შესაბამისად, მოპასუხის მიერ დაირღვა ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებები, რის გამოც 1996 წლის 22 ნოემბრის საიჯარო ხელშეკრულება ექვემდებარებოდა გაუქმებას.

სარჩელის სამართლებრივი საფუძვლები მითითებული არ არის.

მოპასუხე შპს “...” დირექტორმა არ ცნო თბილისის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველოს სარჩელი და მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა /იხ.ს.ფ. 15/.

რაიონული სასამართლოს 2004 წლის 26 თებერვლის გადაწყვეტილებით ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველოს სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; შეწყდა ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის დეპარტამენტსა და “.....” შორის დადებული 1996 წლის 22 ნოემბრის საიჯარო ხელშეკრულება, მოპასუხე გამოსახლებულ იქნა ქ. თბილისში, საბურთალოს რაიონში, ... ქ. ¹20-ში მდებარე, საიჯარო ხელშეკრულების საფუძველზე დაკავებული ფართიდან. ამასთან, მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 7057 აშშ დოლარისა და 6 ცენტის ეკვივალენტური თანხა ეროვნულ ვალუტაში, რაც რაიონულმა სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად: რაიონულმა სასამართლომ დადგენილად ცნო შემდგი ფაქტები:

ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის დეპარტამენტსა და ,,....” თბილისის მე-3 წარმომადგენლობის შრომითი კოლექტივის მიერ შექმნილი დროებითი ამხანაგობის წარმომადგენელ ი. გ-ეს შორის დადებული 1996 წლის 22 ნოემბრის საიჯარო ხელშეკრულების თანახმად, მოპასუხე ვალდებული იყო, ყოველწლიურად გადაეხადა საიჯარო ქირა საიჯარო ქონების ღირებულების _ 25516 აშშ დოლარის 10%, ანუ 2551,6 აშშ დოლარის ეკვივალენტური თანხა ეროვნულ ვალუტაში ყოველ ექვს თვეში ერთხელ, თანაბარწილად. მოპასუხემ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 361.2 მუხლის მოთხოვნათა საწინააღმდეგოდ, ვალდებულება არ შეასრულა ჯეროვნად, კეთილსინდისიერად, დათქმულ დროსა და ადგილას, რის გამოც მას გააჩნდა მოსარჩელის მიმართ დავალიანება. ხელშეკრულების 3.1.2 პუნქტის თანახმად, მეიჯარეს უფლება აქვს, მოითხოვოს საიჯარო ხელშეკრულების გაუქმება თუ მოიჯარე არ იხდის საიჯარო ქირას ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვადის გასვლიდან სამი თვის განმავლობაში, ანუ თუ არ იხდის საიჯარო ქონების გამოსასყიდ თანხას ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვადის გასვლიდან სამი თვის განმავლობაში. ამავე ხელშეკრულების 5.1 პუნქტის შესაბამისად კი მითითებულ შემთხვევაში საიჯარო ხელშეკრულება შეიძლება გაუქმდეს მხარეთა შეთანხმებით ან ერთ-ერთი მხარის მოთხოვნით.

რაიონული სასამართლოს მითითებით, მოპასუხე მხარის მიერ რაიონულ სასამართლოში წარდგენილ იქნა 2004 წლის 25 თებერვლის სალაროს შემოსავლის ორდერი ¹1/3344, რომლის თანახმადაც მან მოსარჩელის ანგარიშზე შეიტანა საიჯარო ქირის დავალიანების დასაფარად 4 090,00 ლარი, ანუ 2000 აშშ დოლარი, რის გამოც სასამართლოს დასკვნით, მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ უნდა დაკისრებოდა 7057,6 აშშ დოლარის ეკვივალენტი თანხის გადახდა ეროვნულ ვალუტაში.

რაიონულმა სასამართლომ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 172.1 მუხლი და განმარტა, რომ მესაკუთრეს შეუძლია მფლობელს მოსთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა მფლობელს ჰქონდა ამ ნივთის ფლობის უფლება, ამდენად სარჩელი ექვემდებარებოდა დაკმაყოფილებას /იხ.ს.ფ. 37-38/.

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა შპს “....”, რომლითაც მოითხოვა რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილების მე-2 და მე-3 პუნქტების გაუქმება, შემდეგი მოტივით:

ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის დეპარტამენტსა და ,,....” ქ. თბილისის მე-3 წარმომადგენლობას შორის 22.11.96 წელს გაფორმდა საიჯარო ხელშეკრულება. ხელშეკრულება დაიდო 10 წლის ვადით და ყოველწლიურად უნდა მოხდეს ძირითადი ღირებულების 10%-ის და იჯარის 10%-ის გადახდა ექვს თვეში ერთხელ. სასარჩელო წარმოების აღძვრამდე აპელანტის დავალიანება შეადგენდა საიჯარო ღირებულებიდან 6200 აშშ დოლარის ეკვივალენტს ლარებში, ნაცვლად 9057 აშშ დოლარისა, როგორც სარჩელშია მითითებული. სარჩელის განხილვის დროს მოპასუხემ გადაიხადა საიჯარო დავალიანება და გადასახდელი დარჩა 1450 აშშ დოლარი, რაც დასტურდება შესაბამისი ქვითრებით /იხ.ს.ფ. 41-42/.

მოწინააღმდეგე მხარემ თბილისის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველოს წარმომადგენელმა არ ცნო შპს “....” სააპელაციო საჩივარი და მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა /იხ.ს.ფ. 87/.

სააპელაციო სასამართლოს 2007 წლის 9 მარტის განჩინებით შპს “...” სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება, რაც სააპელაციო სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:

სააპელაციო სასამართლომ სრულად გაიზიარა რაიონული სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები, სამართლებრივი შეფასება და დამატებით განმარტა, რომ მოიჯარემ საიჯარო ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ქონების საპრივატიზაციო ღირებულებისა და საიჯარო ქირის დავალიანებები დაფარა საიჯარო ხელშეკრულების მოქმედების ვადის გასვლისა და რაიონული სასამართლოს მიერ ამ საქმეზე გადაწყვეტილების მიღების შემდეგ, შესაბამისად თანხის გადახდით მხარე ფაქტობრივად დაეთანხმა სასამართლოს გადაწყვეტილებას და მის მიერ შესრულებული მოქმედებანი გადაწყვეტილების ნებაყოფლობით შესრულების ტოლფასია.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე მიუთითა, რომ სააპელაციო პალატა გადაწყვეტილებას ამოწმებდა საქმის პირველ ინსტანციაში განხილვის მომენტისათვის არსებული ფაქტობრივი გარემოებების მიხედვით, ამ დროისათვის კი აპელანტს საიჯარო ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებანი შესრულებული არ ჰქონდა /იხ.ს.ფ. 91-93/.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს “....”, რომლითაც მოითხოვა სააპელაციო სასამართლოს განჩინების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება /იხ.ს.ფ. 101-106/.

კასაციის მოტივი:

სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება მიღებულია მნიშვნელოვანი საპროცესო და მატერიალური ნორმების დარღვევით, რომლებმაც არსებითად იმოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, კერძოდ, სასამართლომ იხელმძღვანელა რა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 361-ე მუხლის მეორე ნაწილით, დაასკვნა, რომ შრომითმა კოლექტივმა ვალდებულება არ შეასრულა ჯეროვნად, კეთილსინდისიერად, დათქმულ დროსა და ადგილას. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მხარეთა შორის დადებული ხელშეკრულება გაუქმდა ამასთანავე, ხელშეკრულების გაუქმების საფუძვლად მიუთითა ხელშეკრულების 3.12 და 5.1 პუნქტების დარღვევაზე.

კასატორის მითითებით, რაიონული სასამართლოს მიერ დადგენილად მიჩნეულ საქმის ფაქტობრივ გარემოებებსა და სამართლებრივ შეფასებას სააპელაციო სასამართლო ისე დაეთანხმა, რომ არ იმსჯელა და სათანადოდ არ შეაფასა საქმის ფაქტობრივი გარემოებები, შესაბამისად სააპელაციო სასამართლოს განჩინება გამოტანილია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 249.4. მუხლის მოთხოვნათა დარღვევით. სააპელაციო სასამართლომ მტკიცებულებად მიიღო თბილისის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველოს მიერ 2007 წლის 7 მარტის თარიღით გაცემული წერილი, რომლითაც ირკვევა, რომ მოიჯარის მიერ დაფარული იყო ხელშეკრულებით გათვალისწინებული საპრივატიზაციო ღირებულება და საიჯარო ქირა. მოიჯარემ ზემოაღნიშნულ წერილთან ერთად სასამართლოს წარუდგინა საბანკო ქვითრები, რითაც დასტურდება საიჯარო ქირის საიჯარო ხელშეკრულების მოქმედების ვადაში დაფარვის ფაქტი. სასამართლომ არ შეაფასა საქმისთვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე დოკუმენტები, ფორმალურად დაათვალიერა საბანკო ქვითრები, რითაც დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 104-ე მუხლის მოთხოვნები. ის გარემოება, რომ საბანკო ქვითრები, რითაც დასტურდებოდა ქონების საპრივატიზაციო ღირებულებისა და საიჯარო ქირის, საიჯარო ხელშეკრულების მოქმედების ვადაში გადახდის ფაქტი, ნამდვილად წარედგინა და გაეცნო სასამართლო, დასტურდება სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილში მითითებული დასკვნით, რომლის თანახმად, დადასტურებულად იქნა მიჩნეული რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილების მიღების შემდგომ, მხარის მიერ თანხის დაფარვის ფაქტი. სასამართლომ ასევე არ შეაფასა, ხელშეკრულების მოქმედების ვადის საკითხი _ ის, რომ მხარეს პერიოდულად უნდა შეესრულებინა ვალდებულება და, რომ ხელშეკრულების მოქმედების ვადა იწურებოდა 2006 წლის 22 ნოემბერს.

კასატორის მითითებით, სასამართლოს მტკიცება, რომ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული საიჯარო ქირა მოიჯარემ დაფარა საიჯარო ხელშეკრულების მოქმედების ვადის გასვლის შემდგომ, არ ეფუძნება საქმის ფაქტობრივი გარემოებების სრულყოფილ გამოკვლევას და სათანადო შეფასებას, რის გამოც აღნიშნულით სასამართლომ დაარღვია საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მოთხოვნა. ასევე, ,,იჯარის შესახებ” საქართველოს რესპუბლიკის კანონის თანახმად, სახელმწიფო ქონების იჯარით გაცემის დებულების (საქართველოს პარლამენტის 20.09.1994წ. ¹555-1 დადგენილებით) მეშვიდე პუნქტით – საიჯარო ხელშეკრულება შეწყდება თუ მოიჯარემ ხელშეკრულების ვადის გასვლამდე გამოისყიდა იჯარით აღებული ქონება. სასამართლომ ისე განიხილა საქმე, რომ არ გამოიყენა მითითებული ნორმა, მაშინ, როცა სასამართლო ვალდებული იყო დავის გადაწყვეტისას ეხელმძღვანელა სწორედ ,,იჯარის შესახებ” კანონით, რითაც დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული მოთხოვნები, სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, რაც გადაწყვეტილების გაუქმების აბსოლუტურ საფუძველს წარმოადგენს. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ მოიჯარეს სამ წელზე მეტი ხნის მანძილზე წერილობითი გაფრთხილებაც კი არ გაუგზავნია მოიჯარისათვის, ისე შეიტანა სარჩელი სასამართლოში შესრულების ვადის გადაცილების საფუძვლით.

კასატორის მითითებით, ვალდებულებითი ურთიერთობის მიზანი არის ვალდებულებით გათვალისწინებული შესრულების მიღება მხარის მიერ. ამდენად, როცა კრედიტორი იღებს ვალდებულებით გათვალისწინებულ სიკეთეს, ვალდებულებითი ურთიერთობა უნდა შეწყდეს. შესრულებით მიიღწევა ის მიზანი, რასაც ვალდებულების მონაწილენი ისახავდნენ. მოცემულ შემთხვევაში ხელშეკრულების მოქმედების ვადაში მოვალის მიერ სრულად იქნა შესრულებული ვალდებულება კრედიტორის სასარგებლოდ და კრედიტორმა შესრულება მიიღო, ხოლო სააპელაციო სასამართლომ საქმისათვის მნიშვნელოვან ამ გარემოებებს საერთოდ არ მისცა სამართლებრივი შეფასება, რამაც გამოიწვია საქმეზე უკანონო და დაუსაბუთებელი გადაწყვეტილების გამოტანა. სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა სამოქალაქო კოდექსის 401-ე, ასევე 405-ე მუხლი, რამდენადაც სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველოს დამატებითი ვადა კი არა, მოიჯარისათვის წერილობითი გაფრთხილებაც არ გაუგზავნია. გაფრთხილება მოვალეობის შეხსენებას გულისხმობს და გაფრთხილების არარსებობის შემთხვევაში, მოვალე ვადის გადამცილებლად არ შეიძლება ჩაითვალოს.

ასევე, სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 218-ე მუხლი, რამდენადაც სასამართლომ ყოველნაირად უნდა შეუწყოს ხელი და მიიღოს კანონით გათვალისწინებული ყველა ზომა, რათა მხარეებმა საქმე მორიგებით დაამთავრონ. მიუხედავად იმისა, რომ კასატორი თანახმა იყო საიჯარო ქირის ვადაგადაცილებისათვის გადაეხადა დამატებითი თანხა – კომპენსაციის სახით, სასამართლომ ხელი არ შეუწყო მხარეთა შორის მორიგების მიღწევას.

საკასაციო სასამართლოს 2008 წლის 29 იანვრის განჩინებით შპს “...” საკასაციო საჩივარი ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34.3. მუხლის “გ” პუნქტის საფუძველზე მიჩნეულ იქნა დასაშვებად /პროცესუალური კასაცია/.

საკასაციო სასამართლოს სხდომაზე კასატორ შპს “....” წარმომადგენლებმა მხარი დაუჭირეს საკასაციო საჩივარს, მოითხოვეს მისი დაკმაყოფილება, სააპელაციო სასამართლოს განჩინების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად იმავე სასამართლოსათვის დაბრუნება /იხ.ს.ფ. 179-184, სხდომის ოქმი/.

მოწინააღმდეგე მხარემ ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველოს წარმომადგენელმა არ ცნო შპს “....” საკასაციო საჩივარი, მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა და სააპელაციო სასამართლოს განჩინების უცვლელად დატოვება /იხ.ს.ფ. 179-184, სხდომის ოქმი/.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, საკასაციო საჩივრის მოტივების საფუძვლიანობისა და გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთებულობა-კანონიერების შემოწმების შედეგად მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ შპს “....” საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს, შესაბამისად გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2007 წლის 9 მარტის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო სასამართლოს მიერ გასაჩივრებული განჩინების გამოტანისას დაირღვა მატერიალური და საპროცესო სამართლის ნორმები, კერძოდ, სსსკ-ის 393.2, 394 “ე” მუხლების მოთხოვნები. სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, სწორი შეფასება არ მისცა საქმის მასალებს, გადაწყვეტილება იურიდიული თვალსაზრისით დაუსაბუთებელია.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ ისე ჩათვალა უსაფუძვლოდ შპს “...” სააპელაციო საჩივარი, რომ არ გამოიყენა არც ერთი მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმა, შესაბამისად, გაურკვეველია, რის საფუძველზე მივიდა სააპელაციო სასამართლო აღნიშნულ დასკვნამდე და რომელი სამართლებრივი ნორმით ხელმძღვანელობდა გასაჩივრებული განჩინების გამოტანისას. ამდენად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ განჩინება გამოტანილია სსსკ-ის 393.2. მუხლის მოთხოვნათა დარღვევით, კერძოდ, იმდენად დაუსაბუთებელია, რომ შეუძლებელია მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება.

საკასაციო სასამართლო ასევე იზიარებს კასაციის მოტივს იმის თაობაზე, რომ სასამართლომ უხეშად დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 249.4. მუხლი, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინების სამოტივაციო ნაწილში საერთოდ არ უმსჯელია სარჩელის საფუძვლიანობაზე, ამასთან, გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილში არ არის აღნიშნული მტკიცებულებანი, რომელთაც ემყარება სასამართლოს დასკვნები და მოსაზრებანი, რომლებითაც სასამართლო უარყოფს ამა თუ იმ მტკიცებულებებს, აგრეთვე კანონები, რომლითაც სასამართლო ხელმძღვანელობდა.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულ და გადაწყვეტილ იქნა საპროცესო ნორმებით დადგენილი მოთხოვნების უგულებელყოფით, სასამართლო აქტი საერთოდ არ შეიცავს მსჯელობას სააპელაციო საჩივრის მოტივებზე, არ არის გაქარწყლებული აპელანტის მოსაზრებები, ისე არის მიჩნეული დაუსაბუთებლად და კანონშეუსაბამოდ.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სამოქალაქო სამართალწარმოება, რომელიც აგებულია მხარეთა დისპოზიციურობის და შეჯიბრებითობის პრინციპებზე, სააპელაციო და საკასაციო საჩივარს აკუთვნებს მხარის უფლების დაცვის სამართლებრივ საშუალებებს, ამასთან, სწორედ მხარის ამ საპროცესო უფლების რეალიზაცია თანაზომიერია მხარისავე საპროცესო ვალდებულებასთან _ დაასაბუთოს საჩივარი, კერძოდ, სსსკ-ის 368-ე მუხლის პირველი ნაწილის ე) და ვ) ქვეპუნქტებში მითითებულია თუ რა უნდა იყოს ასახული სააპელაციო საჩივრის შინაარსში. მხარის ამგვარი პროცესუალური ვალდებულება შეიცავს მხარის საპროცესო უფლებრივ გარანტიას, ზემდგომმა სასამართლომ შეაფასოს მისი საჩივრის მოტივების საფუძვლიანობა, გაიზიაროს ან უარყოს, გააქარწყლოს ისინი იურიდიულად არგუმენტირებული სახით.

სსსკ-ის 407.2. მუხლის შესაბამისად, საოლქო სასამართლოს კოლეგიის ან პალატის მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი დასაბუთებულია, საკასაციო სასამართლო იზიარებს კასაციის მოტივს, რომ სასამართლომ შეფასება არ მისცა საქმეში არსებულ მთელ რიგ მტკიცებულებებს, კერძოდ, სააპელაციო სასამართლომ მტკიცებულებად მიიღო თბილისის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველოს მიერ 2007 წლის 7 მარტის თარიღით გაცემული წერილი, რომლითაც ირკვევა, რომ მოიჯარის მიერ დაფარული იყო ხელშეკრულებით გათვალისწინებული საპრივატიზაციო ღირებულება და საიჯარო ქირა. მოიჯარემ ზემოაღნიშნულ წერილთან ერთად სასამართლოს წარუდგინა საბანკო ქვითრები, რომელთა შეფასება სასამართლოს არ მოუხდენია, სასამართლომ არ იმსჯელა თუ რა ოდენობის თანხა იქნა გადახდილი შპს “....” მიერ საიჯარო ქირის სახით, ასევე საპრივატიზებო ღირებულების სახით, რა პერიოდში, კერძოდ, ხელშეკრულებით განსაზღვრულ ვადაში იქნა თუ არა შესრულებული ვალდებულება მოიჯარის მიერ.

საქმის მასალების თანახმად, მხარეთა შორის დადებული ხელშეკრულებით მოპასუხე ვალდებული იყო, ყოველწლიურად გადაეხადა საიჯარო ქირა საიჯარო ქონების ღირებულების 25516 აშშ დოლარის 10%, ანუ 2551,6 აშშ დოლარის ეკვივალენტური თანხა ეროვნულ ვალუტაში ყოველ ექვს თვეში ერთხელ, თანაბარწილად. ხოლო ხელშეკრულების მოქმედების ვადად განისაზღვრა 1996 წლის 22 ნოემბრიდან 2006 წლის 22 ნოემბრამდე პერიოდი.

საკასაციო სასამართლო სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105.2 მუხლის საფუძველზე განმარტავს, რომ სასამართლომ საქმის განხილვისას სარწმუნოდ უნდა დაადგინოს საქმის ფაქტობრივი გარემოებები, მისცეს მათ სამართლებრივი შეფასება და გამოიტანოს დასკვნა საქმისთვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ, მოცემულ შემთხვევაში კი სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვისას საქმის ფაქტობრივი გარემოება დადგენილ იქნა არასრულყოფილად, შესაბამისად, სახეზეა სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვისას მითითებული ნორმით დადგენილი პირობების დარღვეულად მიჩნევის პროცესუალური საფუძვლები, კერძოდ, სააპელაციო სასამართლომ შეფასება არ მისცა საქმეში (ს.ფ. 43) არსებულ გადახდის ქვითრებს, არ დააჯამა შპს “....” მიერ საიჯარო ქირის სახით რეალურად გადახდილი თანხის ოდენობა. მეტიც, რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილებით შპს “...” მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 7057 აშშ დოლარისა და 6 ცენტის ეკვივალენტური თანხის ეროვნულ ვალუტაში გადახდა მოსარჩელის სასარგებლოდ; სააპელაციო სასამართლოში წარდგენილი ქვითრების თანახმად, შპს “....” მიერ რაიონული გადაწყვეტილების გამოტანის შემდეგაც იქნა გადახდილი საიჯარო თანხა, ხოლო სააპელაციო სასამართლომ ისე, რომ არ გაითვალისწინა მოპასუხის მიერ რაიონული გადაწყვეტილების გამოტანის შემდეგ გადახდილი თანხის ოდენობა, უცვლელად დატოვა რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება, რითაც სააპელაციო სამართალწარმოებისას შეცვლილი ფაქტობრივი ვითარება არ აისახა გადაწყვეტილებაში. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვისას დარღვეულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 248-ე მუხლი, რომელიც განსაზღვრავს სასამართლოს გადაწყვეტილების ფარგლებს, კერძოდ, მითითებული ნორმის თანახმად, სასამართლო შეზღუდულია მხარეთა მოთხოვნის ფარგლებით, რაც გულისხმობს, რომ სასამართლოს უფლება არა აქვს, მიაკუთვნოს მხარეს ის, რაც მას არ უთხოვია ან იმაზე მეტი, ვიდრე ის მოითხოვდა.

საკასაციო სასამართლო “იჯარის შესახებ” საქართველოს კანონის საფუძველზე განმარტავს, რომ საქართველოს რესპუბლიკაში საიჯარო ურთიერთობას აწესრიგებს საკუთრების უფლების კანონი, ეს კანონი და სხვა ნორმატიული აქტები. “იჯარის შესახებ” კანონი ადგენს საიჯარო ურთიერთობის ობიექტებს და სუბიექტებს, მათი უფლება-მოვალეობების წარმოშობის საფუძვლებსა და განხორციელების პრინციპებს. აღნიშნული კანონის მე-12 მუხლით განსაზღვრულია საიჯარო ხელშეკრულების განახლების, შეცვლის, შეწყვეტისა და გაუქმების საფუძვლები.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ ისე მიიღო გადაწყვეტილება, რომ არ შეაფასა თუ რამდენად იქნა დარღვეული იჯარის ხელშეკრულების კონტრაჰენტების მიერ “იჯარის შესახებ” კანონით განსაზღვრული იჯარის ხელშეკრულების კონტრაჰენტების მიმართ დადგენილი ვალდებულებები.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სამოქალქო კოდექსის 400-ე მუხლის თანახმად, მოვალის მიერ ვალდებულების შესრულების ვადის გადაცილებად ითვლება, თუ: ა) შესრულებისათვის დადგენილ დროში ვალდებულება არ შესრულდა; ბ) შესრულების ვადის დადგომიდან კრედიტორის მიერ გაფრთხილების შემდეგაც იგი არ ასრულებს ვალდებულებას.

სამოქალაქო კოდექსის 405.1. მუხლის თანახმად, თუ ხელშეკრულების ერთი მხარე არღვევს ორმხრივი ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულებას, მაშინ ხელშეკრულების მხარეს შეუძლია უარი თქვას ხელშეკრულებაზე ვალდებულების შესულებისათვის მის მიერ დამატებით განსაზღვრული ვადის უშედეგოდ გასვლის შემდეგ. თუ ვალდებულების დარღვევის ხასიათიდან გამომდინარე, არ გამოიყენება დამატებითი ვადა, მაშინ დამატებითი ვადის განსაზღვრას უთანაბრდება გაფრთხილება. ამასთან, თუ ვალდებულება ნაწილობრივ დაირღვა, მაშინ კრედიტორს შეუძლია უარი თქვას ხელშეკრულებაზე მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ვალდებულების დარჩენილი ნაწილის შესრულებამ მისთვის დაკარგა ინტერესი.

სამოქალაქო კოდექსის 405.2. მუხლი არეგულირებს იმ შემთხვევებს, როცა არ არის აუცილებელი დამატებითი ვადის დაწესება ან გარფთხილება. ხოლო ამავე ნორმის მე-3 ნაწილი არეგულირებს ხელშეკრულებაზე ურის თქმის დაუშვებლობის პირობებს.

სააპელაციო სასამართლომ ისე გამოიტანა განჩინება, საერთოდ არ უმსჯელია ხელშეკრულების კონტრაჰენტის _ ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველოს მიერ გაეგზავნა თუ არა გაფრთხილება მოიჯარეს დავალიანების და ხელშეკრულების შეწყვეტის ნების არსებობის შესახებ. აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოება სააპელაციო სასამართლოს მიერ არ იქნა გამოკვლეული, მაშინ, როცა მოვალის გაფრთხილება ხელშეკრულების შეწყვეტამდე დავალიანების არსებობის შესახებ წარმოადგენს აუცილებელ პროცედურულ მოქმედებას, რომლის განხორციელების გარეშე ადმინისტრაციულ ორგანოს ეკრძალება ხელშეკრულების მოშლა.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ საქმე საჭიროებს დამატებით გამოკვლევას, სააპელაციო სასამართლომ საქმის ხელახალი განხილვისას უნდა ისარგებლოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-4 და მე-19 მუხლებით მინიჭებული უფლებამოსილებით და ოფიციალობის პრინციპიდან გამომდინარე მოიპოვოს მტკიცებულებები და მათი შეფასების შემდეგ გამოიტანოს დასკვნა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოების არსებობის ან არარსებობის შესახებ, კერძოდ, სააპელაციო სასამართლომ გამოარკვიოს თუ რა ოდენობის თანხა იქნა გადახდილი შპს “....” მიერ იჯარის ხელშეკრულებით განსაზღვრულ ვადაში, მოხდა თუ არა შპს “....” გაფრთხილება დავალიანების არსებობის შესახებ. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ უნდა გამოითხოვოს საპრივატიზებო საქმე და აღნიშნული მტკიცებულებების შეფასების საფუძველზე გამოიტანოს დასკვნა საქმისათვის განმსაზღვრელი მნიშვნელობის მქონე გარემოების _ შესრულდა თუ არა ადმინისტრაცული ორგანოს მიერ ვალდებულება ხელშეკრულების კონტრაჰენტის გაფრთხილების შესახებ და შპს “....” მიერ რა ოდენობის თანხა იქნა გადახდილი საიჯარო ქირის, საპრივატიზებო თანხის სახით და რა ვადაში.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სსსკ-ის 412.2 მუხლის შესაბამისად, სახეზეა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების პროცესუალური და სამართლებრივი საფუძვლები, რის გამოც სსსკ-ის 411-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღება შეუძლებელია. შესაბამისად, სასამართლომ საქმის ხელახლა განხილვისას კანონიერი და ობიექტური გადაწყვეტილების დადგენის მიზნით, სრულყოფილად უნდა გამოიკვლიოს ზემომითითებული გარემოებები და დავა გადაწყვიტოს მოქმედი საპროცესო და მატერიალური სამართლის კანონმდებლობის შესაბამისად.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სსსკ-ის 53.4 მუხლის შესაბამისად, სასამართლო ხარჯები უნდა გადანაწილდეს საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების დადგენისას.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1.2, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53, 257-ე, 372-ე, 390-ე, 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

შპს “....” საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს; გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 9 მარტის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს; სასამართლო ხარჯები გადანაწილდეს საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების დადგენისას; საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.