¹ბს-828-790(კ-07) 23 იანვარი, 2008 წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ

შემადგენლობა:

ნუგზარ სხირტლაძე, (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მიხეილ ჩინჩალაძე, ნინო ქადაგიძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა ე. წ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლები.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ე. წ-მა 15.04.02წ. სასარჩელო განცხადებით მიმართა ვაკე-საბურთალოს რაიონულ სასამართლოს მოპასუხე ქ. თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული გამგეობის და მესამე პირის მ. თ-ის მიმართ და ქ. თბილისის საბურთალოს რაიონის გამგეობის 17.09.097წ. ¹9.15.160 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა და პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენა მოითხოვა.

მოსარჩელემ მიუთითა, რომ ქ. თბილისში .... ქუჩის ¹20-ში ფლობდა მემკვიდრეობით მიღებულ ბინას, სადაც ასევე კანონმდებლობის შესაბამისად აწარმოებდა სახლის მშენებლობას. მ. თ-მა მათ ეზოში ყოველგვარი ნებართვისა და პროექტის გარეშე აწარმოა სახლის მშენებლობა, რომელზეც თანხმობა ე. წ-ან, როგორც სახლთმფლობელობის თანამესაკუთრისგან, არ მიუღია. მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ 26.01.01წ. ქ. თბილისის მიწის მართვის დეპარტამენტში მან და მეორე თანამესაკუთრემ თ. მ-მა მოახდინეს უძრავი ქონების რეგისტრაცია, რის საფუძველზეც ..... ქუჩის ¹20-ში მდებარე მიწის ნაკვეთი და სახლთმფლობელობა აღირიცხა თანასაკუთრების უფლებით მათ სახელზე. 22.12.01წ. ე. წ-ის ცნობილი გახდა, რომ მ. თ-ი ქ. თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 11.06.01წ. გადაწყვეტილების საფუძველზე ცნობილი იქნა ქ. თბილისში ..... ქუჩის ¹20-ში მდებარე სახლთმფლობელობის 6/18-ის და მიწის თანამესაკუთრედ. აღნიშნულ გადაწყვეტილებაზე მოსარჩელის მიერ შეტანილი იქნა განცხადება გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის მოთხოვნით, რომელზეც განახლდა საქმის წარმოება. ამასთან, 22.12.01წ. მოსარჩელისათვის ცნობილი გახდა, რომ ქ. თბილისის საბურთალოს რაიონის გამგეობის 17.09.97წ. ¹9.12.160 გადაწყვეტილებით მ. თ-ს ნება დაერთო სახლის მშენებლობაზე. მოსარჩელის აზრით აღნიშნული გადაწყვეტილება უკანონოა და უხეშად არღვევდა მისი საკუთრების უფლებას, რის გამოც მისი ბათილად ცნობა და ..... ქუჩის ¹20-ში მ. თ-ის მიერ უკანონოდ აშენებული სახლის დანგრევა მოითხოვა. მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ ქ. თბილისის საბურთალოს რაიონის გამგეობის მიერ საფუძვლიანად არ იქნა შესწავლილი გარემოებები და .... ქუჩის ¹20-ში მდებარე სახლთმფლობელობის ერთ-ერთი თანამესაკუთრის თანხმობის გარეშე გასცა ნებართვა სახლის მშენებლობაზე, რადგან მ. თ-ს ჰქონდა ე.წ. “თანხმობა-განცხადება”, რომელიც შედგენილი იყო .... ქუჩაზე მცხოვრები მობინადრეების მიერ და არა უშუალოდ .... ქუჩის ¹20-ში მცხოვრები თანამესაკუთრეების მიერ. “თანხმობა-განცხადებაში” არ იყო მითითებული, რომ .... ქუჩის ¹20-ის ერთ-ერთი თანამესაკუთრე ე. წ-ი თანხმობას აძლევდა მ. თ-ს სახლის მშენებლობაზე. ე.წ. “თანხმობა-განცხადებაში” აღნიშნული იყო, რომ მ. თ-ს გააჩნდა ამორტიზებული, საცხოვრებლად უვარგისი ბინა, რასაც ადგილი არ ჰქონია და მ. თ-ს არასდროს ჰქონია საკუთრების უფლებით რაიმე ფართი ქ. თბილისში, .... ქუჩის ¹20-ში. მიუხედავად აღნიშნულისა მოპასუხემ ყოველგვარი საფუძვლის გარეშე გასცა სახლის მშენებლობის ნებართვა. იმის გამო, რომ სახლის მშენებლობა განხორციელდა უპროექტოდ – გათვალისწინებული არ იქნა საინჟინრო, საყოფაცხოვრებო და სახანძრო ნორმები, რაც უკიდურეს მდგომარეობაში აყენებს .... ქუჩის ¹20-ში მცხოვრებ სახლთმფლობელობის თანამესაკუთრეებს და ლახავს მათი საკუთრების უფლებას. მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ სახლთმფლობელობა და მიწის ნაკვეთიც ეკუთვნოდა მას და თ. მ-ს, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1513-ე მუხლის შესაბამისად, როგორც ბინის მესაკუთრეებს, მაგრამ ამის მიუხედავად მ. თ-ი ქ. თბილისის საბურთალოს რაიონის გამგეობის ¹9.15.160 გადაწყვეტილებით უკანონოდ აღიჭურვა სახლის მშენებლობის ნებართვით მოსარჩელის თანხმობის გარეშე. მოსარჩელემ დამატებით სასამართლოს ზეპირ განხილვამდე საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტიზის დანიშვნა მოითხოვა.

ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 23.12.03წ. გადაწყვეტილებით ე. წ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის საბურთალოს რაიონის გამგეობის მიერ 17.09.97წ. მირებული გადაწყვეტილება ¹9.15.160, აღდგენილი იქნა პირვანდელი მდგომარეობა და ქ. თბილისში, .... ქ. ¹20-ში მესამე პირს მ. თ-ს დაევალა მის მიერ უკანონოდ აშენებული სახლის აღება მისივე ხარჯებით, ხოლო იმ შემთხვევაში თუკი სახლის დანგრევა და ნარჩენების გატანა მოხდებოდა ე. წ-ის მიერ, მ. თ-ს ეკისრებოდა სახლის დანგრევისა და ნანგრევების გატანის ღირებულების 6543 ლარის გადახდა ე. წ-ის სასარგებლოდ. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მ. თ-მა, თ. მ-მა და ვაკე-საბურთალოს რაიონის გამგეობამ.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 07.02.05წ. განჩინებით მ. თ-ის, თ. მ-ის და ვაკე-საბურთალოს რაიონის გამგეობის სააპელაციო საჩივრები დაკმაყოფილდა, გაუქმდა ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 23.12.03წ. გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა არსებითად განსახილველად დაუბრუნდა იმავე რაიონულ სასამართლოს.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 10.05.06წ. გადაწყვეტილებით ე. წ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, ბათილად იქნა ცნობილი თბილისის საბურთალოს რაიონის გამგეობის 17.09.97წ. გადაწყვეტილება მისი ძალაში შესვლის დღიდან, ე. წ-ის სასარჩელო მოთხოვნა თბილისში .... ქ. ¹20-ში მესამე პირის მ. თ-ის მიერ აშენებული სახლის დანგრევისა და ექსპერტიზის ხარჯების სახით 6543 ლარის ანაზრაურების თაობაზე არ დაკმაყოფილდა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 10.05.06წ. გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ე. წ-მა, მ. თ-მა და თ. მ-მა რომლებმაც აღნიშნული გადაწყვეტილების ნაწილობრივი გაუქმება და საქმის იმავე სასამართლოსთვის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება მოითხოვეს. ამასთან, აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ქ. თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონის გამგეობამ, რომელმაც მისი გაუქმება და მოსარჩელისათვის სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თაქმა მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 18.06.07წ. გადაწყვეტილებით ე. წ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ქ. თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონის გამგეობის, მ. თ-ის და თ. მ-ის სააპელაციო საჩივრები დაკმაყოფილდა; თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისთრაციულ საქმეთა კოლეგიის 10.05.06წ. გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებული იქნა ახალი გადაწყვეტილება; ე. წ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ ქ. თბილისის საბურთალოს რაიონის გამგეობის მიერ 1997 წლის 17 სექტემბრის ¹9.15.160 გადაწყვეტილებით მიღებული იქნა ტექნიკური კომისიის წინადადება და ნება დაერთო .... ქ.¹20-ში მცხოვრებ მოქალაქე მ. თ-ს დაწყებული მშენებლობის გათვალისწინებით არქიტექტურისა და პერსპექტიული განვითარების საქმეთა დეპარტამენტთან შეთანხმებული პროექტის მიხედვით საცხოვრებელი სახლის მშენებლობაზე. მ. თ-ის თანამესაკუთრეებმა და მეზობლებმა, კერძოდ: დ. შ-მა, ნ. ი-მა, ი. ფ-ემ, ლ. რ-მა, ხ. ა-მა, თ. მ-მა, ქ. მ-მა, ნ. ს-მა, ნ. ს-მა გასცეს წერილობითი თანხმობა, რომ მათ მეზობელს მ. თ-ლს ეწარმოებინა თავისი ამორტიზირებული, ავარიული საცხოვრებლად უვარგისი ბინის, მდებარე ..... ქ¹20-ში რეკონსტრუქცია - აშენება. არც ერთი მხარე სადავოდ არ ხდიდა, რომ ნ. ს-ი არის ე. წ-ის მეუღლე და მეუღლე იყო იმ დროსაც, როდესაც ნ. ს-მა გამოთქვა წერილობითი თანხმობა მ. თ-ის სახლის აშენებაზე. მხარეები სადავოდ არ ხდიდნენ, რომ მ. თ-მა საცხოვრებელი სახლის რეკონსტრუქცია და მშენებლობა დაიწყო 1997 წლის სექტემბერში. ე. წ-ზე კანონისმიერი მემკვიდრეობის უფლების მოწმობა, რომლითაც მისთვის გადაცემული იქნა ერთ სართულიანი ლიტ. “ა” საცხოვრებელი სახლის 4/18 წილი, ქ. თბილისში, .... ქ. ¹20-ში, 10.03.98წ. იქნა გაცემული საქმეში წარმოდგენილი ამონაწერებით საჯარო რეესტრიდან დასტურდება, რომ ე. წ-ის თანასაკუთრებაში არსებულ ქონებაზე საკუთრების უფლების წარმოშობის საფუძველია სანოტარო წესით 10.03.98წ. დამოწმებული კანონისმიერი მემკვიდრეობის უფლების მოწმობა (რეესტრის ¹1-15, ნოტარიუსი თ. დ-ი). სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ საქართველოს კანონი “ადგილობრივი თვითმმართველობისა და მმართველობის შესახებ” მიღებული იქნა 16.10.97წ., რომელმაც გააუქმა (გამოაცხადა ძალადაკარგულად) მანამდე მოქმედი საქართველოს რესპუბლიკის კანონი “გარდამავალ პერიოდში ადგილობრივი მმართველობის შესახებ” და საქართველოს სახელმწიფო მეთაურის 1995 წლის 16 სექტემბრის ¹362 ბრძანებულებით დამტკიცებული “საქართველოს რესპუბლიკის მმართველობის ადგილობრივი ორგანოების შესახებ” დროებითი დებულება. სადავო ადმინისტრაციული აქტის კანონიერება შეფასებული უნდა იქნეს სწორედ აღნიშნული ნორმატიული აქტების საფუძველზე. “გარდამავალ პერიოდში ადგილობრივი მმართველობის შესახებ” საქართველოს რესპუბლიკის კანონის მე-5 მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად გამგეობა უზრუნველყოფს საკრებულოს ტერიტორიის კომპლექსურ სოციალურ-ეკონომიკურ განვითარებას. კანონის მე-11 მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად მმართველობის ორგანოს უფლება აქვს დააწესოს ქვემდებარე ტერიტორიაზე გარემოს დაცვის დამატებითი მოთხოვნები, შეაჩეროს ან აკრძალოს იმ ობიექტების ექსპლუატაცია ან მშენებლობა, რომელთა ეკოლოგიური უსაფრთხოება არ არის უზრუნველყოფილი და სახიფათოა მოსახლეობის სიცოცხლისა და ჯანმრთელობისათვის. საქართველოს სახელმწიფო მეთაურის 16.09.95წ. ¹362 ბრძანებულებით დამტკიცებული “საქართველოს რესპუბლიკის მმართველობის ადგილობრივი ორგანოების შესახებ” დროებითი დებულების პირველი მუხლის თანახმად სოფლის, დაბის, თემის, რაიონული დაქვემდებარების ქალაქის და რაიონის სახელმწიფო მმართველობის ორგანოებია გამგეობები, რომლებიც არიან იურიდიული პირები. ამავე დებულების მეოთხე მუხლის თანახმად სახელმწიფო მმართველობის ადგილობრივი ორგანოები ამ დებულებით განსაზღვრული კომპეტენციის ფარგლებში: ..... უზრუნველყოფენ სამოქმედო ტერიტორიის კომპლექსურ-ეკონომიკურ განვითარებას, შეიმუშავებენ ადგილობრივ ბიუჯეტს და უზრუნველყოფენ მის შესრულებას; ხელს უწყობენ საკუთრების ყველა ფორმის განვითარებას და უზრუნველყოფენ მათ თანასწორუფლებიანობას. დებულების მე-14 მუხლი აზუსტებს გამგეობის უფლებამოსილებას, კერძოდ მუხლის ა) ქვეპუნქტი ადგენს, რომ გამგეობა გენერალური გეგმიდან გამომდინარე ამტკიცებს ცალკეული კომპლექსების დეტალური დაგეგმარების, განაშენიანებისა და კეთილმოწყობის პროექტებს,... აჩერებს იმ ობიექტების მშენებლობას ან ექსპლუატაციას, რომელთა ეკოლოგიური უსაფრთხოებაც არ არის უზრუნველყოფილი და მიმართავს შესაბამის კომპეტენტურ სამსახურს; მიწათსარგებლობის, ახალი სამუშაო ადგილების შექმნის, სამგზავრო და სატვირთო გადაზიდვების მოთხოვნილებათა ფორმირების, ბუნების დაცვის, ჩასატარებელ სამუშაოთა მოცულობებისა და ვადების განსაზღვრის საკითხებში ითანხმებს საწარმოების, ორგანიზაციებისა და დაწესებულებების ობიექტების მშენებლობის ტექნიკურ და ეკონომიკურ დასაბუთებას, გაანგარიშებასა და სატიტულო სიებს. დებულების მე-14 მუხლის ბ) ქვეპუნქტის თანახმად გამგეობა ხელს უწყობს ბინათმშენებლობის განვითარებას, ანაწილებს მის გამგებლობაში არსებულ საბინაო ფონდს; კანონის შესაბამისად წყვეტს საბინაო საკითხებს. ზემოაღნიშნული ნორმების საფუძველზე სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ საბურთალოს რაიონის გამგეობა სრული უფლებამოსილი იყო ემსჯელა და მიეღო გადაწყვეტილება მ. თ-ის მშენებლობის ნებართვის გაცემის თაობაზე. დაუსაბუთებელია აპელანტ ე. წ-ის მოსაზრება, რომ გადაწყვეტილება მიიღო არაუფლებამოსილმა ორგანომ. სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ სამოქალაქო კოდექსის 1507-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედების გამო ძალადაკარგული ნორმატიული აქტების საფუძველზე წარმოშობილი ურთიერთობების მიმართ გამოიყენება ეს ნორმატიული აქტები, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა ურთიერთობის მონაწილეებს სურთ ერთმანეთს შორის ურთიერთობა ამ კოდექსით მოაწესრიგონ ან, თუ სამოქალაქო კოდექსი უძრავი ნივთების შესახებ ახალ წესებს ითვალისწინებს. ამვე კოდექსის 1515-ე მუხლის საფუძველზე საჯარო რეესტრის ერთიანი სამსახურის ჩამოყალიბებამდე სამოქალაქო კოდექსით ამ სამსახურისათვის დაკისრებული ფუნქციები უნდა განახორციელონ ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროებმა. საქართველოს ურბანიზაციისა და მშენებლობის სამინისტრომ და მიწის მართვის სახელმწიფო დეპარტამენტმა უზრუნველყონ საჯარო რეესტრის მონაცემების საჯაროობა და ხელმისაწვდომობა დაინტერესებულ პირთათვის. სამოქალაქო კოდექსის 158-ე მუხლის თანახმად ნივთის მფლობლის მის მესაკუთრედ მიჩნევის ვარაუდი (პრეზუმფცია) არ მოქმედებს იმ შემთხვევაში, როცა ნივთზე საკუთრებითი ურთიერთობის ხასიათი ვლინდება საჯარო რეესტრიდან. განსახილველ შემთხვევაში საქმის გადაწყვეტისას გამოყენებული უნდა იქნეს 28.06.97წ. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის დებულებები, ვინაიდან განსახილველი ურთიერთობა გამომდინარეობს უძრავ ქონებასთან დაკავშირებული ურთიერთობიდან. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ იმ შემთხვევაში, როდესაც ე. წ-ის საკუთრების უფლება აღიარებული არ იყო, იგი არ იყო რეგისტრირებული ტექნიკური აღრიცხვის ორგანოებში, როგორც მესაკუთრე და მას მიღებული არ ჰქონდა სამკვიდრო შესაბამისი სამკვიდრო მოწმობით, დაუსაბუთებელია მისი მოთხოვნა, რომ საბურთალოს რაიონის გამგეობის მიერ გამოცემული გადაწყვეტილება არ არის კანონიერად გამოცემული და გადაწყვეტილების მიღებისას გამგეობა შეზღუდული იყო მისი, როგორც მესაკუთრის თანხმობის მიუღებლობით გაეცა ნებართვა საცხოვრებელი სახლის აგებისათვის. ..... ქ. ¹20-ში მდებარე სახლთმფლობელობის ე. წ-ის სახელზე აღრიცხვა მოხდა სამოქალაქო კოდექსის 1513-ე მუხლის, სანოტარო წესით 1998 წლის 10 მარტს დამოწმებული კანონისმიერი მემკვიდრეობის უფლების მოწმობის შესაბამისად. საქმეზე დადასტურებულია, რომ ე. წ-ი ქონების მესაკუთრედ სადავო აქტის გამოცემისას რეგისტრირებული არ იყო. საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 218-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად არ შეიძლება ამ კოდექსის ამოქმედებამდე გამოცემული ან დადასტურებული აღმჭურველი ადმინისტრაციული აქტის ბათილად ან ძალადაკარგულად გამოცხადება, თუ პირმა განახორციელე იურიდიული მნიშვნელობის რაიმე მოქმედება ამ აქტის საფუძველზე, გარდა ამ კოდექსის მე-60 მუხლის პირველი ნაწილის “ბ” ქვეპუნქტით და 61-ე მუხლის მე-2 ნაწილის “ა”, “ბ” და “გ” ქვეპუნქტებით გათვალისწინებული შემთხვევებისა. მ. თ-მა გასაჩივრებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის საფუძველზე განახორციელა შენობის მშენებლობა და დღესაც ცხოვრობს აღნიშნულ სახლში. სააპელაციო პალატა მიუთითებს, რომ განსახილველ შემთხვევაში დაუშვებელია გასაჩივრებული აქტის ბათილად ცნობა სზაკ-ის შესაბამისად. სააპელაციო პალატამ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება, რომ ე. წ-ის მოთხოვნა ადმინისტრაციული აქტის ბათილად გამოცხადებაზე ხანდაზმუალია. საქმეზე დადგენილად ცნობილი გარემოებების თანახმად უდავოდ იქნა მიჩნეული, რომ 1997 წლის სექტემბრიდან მ. თ-ი აწარმოებდა სახლის მშენებლობას. აღნიშნული მშენებლობის თაობაზე წერილობითი თანხმობა გაცემული აქვს ე. წ-ის მეუღლეს ნ. ს-ს. უდავოდ დადგენილია, რომ ე. წ-მა სახლის მშენებლობის დაწყებიდან იცოდა მის შესახებ და არ მიუმართავს სათანადო ორგანოებისათვის დაედგინა რის საფუძველზე მიმდინარეობდა მშენებლობა. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 128-ე მუხლის საფუზველზე სხვა პირისაგან რაიმე მოქმედების შესრულების ან მოქმედებისაგან თავის შეკავების მოთხოვნის უფლებაზე ვრცელდება ხანდაზმულობა. ამავე კოდექსის 130-ე მუხლის თანახმად ხანდაზმულობა იწყება მოთხოვნის წარმოშობის მომენტიდან. მოთხოვნის წარმოშობის მომენტად ჩაითვლება დრო, როცა პირმა შეიტყო ან უნდა შეეტყო უფლების დარღვევის შესახებ. სააპელაციო პალატა მიიჩნევს, რომ ე. წ-მა ჯერ კიდევ 1997 წლიდან შეიტყო, რომ მ. თ-ი ახორციელებდა საცხოვრებელი სახლის მშენებლობას, მაგრამ საქმის მასალებიდან ჩანს, რომ მხოლოდ მეზობლებს შორის პირადი ურთიერთობების გამწვავების შემდეგ დაინტერესდა მშენებლობის წარმოების სამართლებრივი საფუძვლებით. სააპელაციო პალატა არ დაეთანხმა ე. წ-ის პოზიციას, რომ მან არ იცოდა მშენებლობისა და შესაბამისი ნებართვების შესახებ და გაიგო მხოლოდ 2001 წლის დეკემბერში. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ ე. წ-ს დარღვეული ჰქონდა სასარჩელო ხანდაზმულობით სასამართლოსათვის მიმართვის ვადა. სააპელაციომ პალატამ დაუსაბუთებლად მიიჩნია აპელანტ ე. წ-ის მოსაზრებას, რომ საქმეს უნდა გამოეყოს მოთხოვნა საცხოვრებელი სახლის დანგრევისა და ეზოს პირვანდელ მდგომარეობაში მოყვანის შესახებ. სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ აღნიშნული დავა პირდაპირ უკავშირდება გასაჩივრებული ადმინისტრაციული აქტის კანონიერების საკითხს და ადმინისტრაციული სასამართლო უფლებამოსილია და ვალდებული ერთად გადაწყვიტოს დავა სსკ-ის 182-ე მუხლის თანახმად.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 18.06.07წ გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ე. წ-მა. კასატორი საკასაციო საჩივარში ყურადღებას ამახვილებს სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაში მცდარ მითითებაზე იმის შესახებ, რომ პირველი ინსტანციის 10.05.06წ. გადაწყვეტილებით არ დაკმაყოფილდა ე. წ-ის სარჩელი ,,მ. თ-ის მიერ აშენებული სახლის დანგრევისა და ექსპერტიზის ხარჯების სახით 6543 ლ ანაზღაურების თაობაზე”. აღნიშნული კასატორის აზრით სასამართლოს მიერ საქმის ზერელე განხილვის მაჩვენებელია. სააპელაციო სასამართლოს მიერ არასწორად არის აგრეთვე მითითებული ე. წ-ის სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნა. გარდა ამისა, მ. თ-ი სააპელაციო საჩივრით ითხოვდა აქტის ბათილად ცნობის ნაწილში პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმებას და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნებას. კასატორი თვლის, რომ მოსამართლე გასცდა საპროცესო კოდექსის ფუნდამენტურ პრინციპს, დაარღვია სასკ-ის მე-3, სსკ-ის მე-3 მუხლებით, საქართველოს კონსტიტუციით და საერთაშორისო აქტებით გათვალისწინებული დისპოზიციურობის ფუნდამენტური პრინციპები. სსკ-ის 102.3 მუხლის დარღვევით, სააპელაციო პალატა .... ქ. ¹20-ის შემოგარენში მცხოვრები პირების თანხმობას მიიჩნევს თანამესაკუთრეთა თანხმობად. კასატორი არ ეთანხმება იმის მტკიცებას, რომ ე. წ-მა მემკვიდრეობა მიიღო 1998 წელს და 1997წ. სექტემბერში მისი თანხმობა საჭირო არ იყო. ე. წ-ი დედის – ნ. გ-ას გარდაცვალებიდან (10.12.90წ.) შეუდგა სამკვიდროს ფაქტობრივ ფლობას და მემკვიდრეობა მიიღო არა 1998 წლის მარტში, არამედ 1990წ დეკემბერში. სკ-ის 256-ე მუხლის თანახმად ,,სამკვიდრო მიღებულად ითვლება, თუ მემკვიდრე ფაქტიურად შეუდგება სამკვიდრო ქონების ფლობას და მართვას, აგრეთვე როცა იგი შეიტანს სანოტარო მოქმედებათა შემსრულებელ ორგანოში სამკვიდროს გახსნის ადგილას განცხადებას სამკვიდროს მიღების შესახებ”. კასატორი თვლის, რომ ,,გარდამავალ პერიოდში ადგილობრივი მმართველობის შესახებ” კანონი და საქართველოს მეთაურის 16.09.95წ. ¹362 ბრძანებულებით დამტკიცებული დებულება არ ადასტურებს, რომ გამგეობას ჰქონდა თანამესაკუთრეების თანხმობის გარეშე გამოეცა რაიმე ადმინისტრაციული აქტი. კასატორი არ ეთანხმება აგრეთვე სზაკ-ის 218.2 მუხლის გამოყენებას და თვლის, რომ შენობის აშენება და მასში ცხოვრება არ წარმოადგენენ იურიდიული მნიშვნელობის მქონე ქმედებას. სასამართლო ერთი წინადადებით შემოიფარგლა ხანდაზმულობაზე მსჯელობისას, კასატორმა აქტის შესახებ შეიტყო 22.12.01წ., ხოლო არქივიდან აქტის ასლი 2002 წლის თებერვაში მიიღო, რა დროიდანაც სასკ-ის 22.3 მუხლის იმჟამინდელი რედაქციის შესაბამისად ექვსთვიან ვადაში წარადგინა სარჩელი.

კასატორი თვლის, რომ სასკ-ის 34.3 მუხლის შესაბამისად უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დასაშვებად უნდა იქნას ცნობილი, ვინაიდან: ასეთ საქმეებზე სასამართლოს მხრიდან ყოველთვის ხდებოდა თანამესაკუთრეების ინტერესების დაცვა, მისი იგნორირება მხოლოდ მოცემულ შემთხვევაში მოხდა; ხანდაზმულობის ვადებთან დაკავშირებით გასაჩივრებული გადაწყვეტილება განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ ადრე მიღებული გადაწყვეტილებებისა და არსებული პრაქტიკისაგან; სასამართლოს მხრიდან ისეთ საპროცესო დარღვევებს ქონდა ადგილი, რომელსაც არსებითად შეეძლო ემოქმედა გადაწყვეტილებაზე და მ. თ-ის სააპელაციო საჩივრის ნაწილში საქმე უნდა გადაეგზავნა 1-ლი ინსტანციის სასამართლოში.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 21.09.07წ. განჩინებით ე. წ-ის საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული, მხარეებს წინადადება მიეცათ წარმოედგინა მოსაზრებები საკასაციო საჩივრის დასაშვებობასთან დაკავშირებით.

ვაკე-საბურთალოს რაიონის გამგეობამ, თ. მაკარაშვილმა, მ. თ-მა საკასაციო სასამათლოში წარმოადგინეს მოსაზრებები ე. წ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობასთან დაკავშირებით და აღნიშნეს, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სასკ-ის 34.3 მუხლით გათვალისწინებულ მოთხოვნებს და არ უნდა იქნეს დაშვებული. სიმართლეს არ შეესაბამება და დაუსაბუთებელია კასატორის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ ხანდაზმულობის ვადასთან დაკავშირებით გასაჩივრებული გადაწყვეტილება განსხვავდება სასამართლო პრაქტიკისაგან, კასატორი კონკრეტულად ვერ უთითებს საკასაციო სასამართლოს კონკრეტულ გადაწყვეტილებას ან დადგენილ პრაქტიკას, გადაწყვეტილება არ განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საკასაციო სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან, საქმე არ არის მნიშვნელოვანი სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის. კასატორი ვერ უთითებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ ისეთი სახის საპროცესო ნორმის მნიშვნელოვან დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო გავლენა მოეხდინა განხილვის შედეგზე, რადგან საპროცესო ნორმები არ დარღვეულა საერთოდ. სსკ-ის 385.2 მუხლის შესაბამისად ,,სააპელაციო სასამართლოს შეუძლია არ გადააგზავნოს საქმე უკან და თვითონ გადაწყვიტოს იგი”. ამდენად, სასამართლოს სრული უფლება ჰქონდა სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილოებით და გადაწყვეტილების გაუქმებით თავად ემსჯელა ე. წ-ის სარჩელზე და არ დაეკმაყოფილებინა იგი, მთუმეტეს, რომ სხვა აპელანტები ითხოვდნენ საქმის არსებით განხილვას.

საქმის მასალებს არ ესადაგება კასატორის მტკიცება იმის შესახებ, რომ ე. წ-მა მემკვიდრეობა მიიღო არა 1998 წელს არამედ 1990 წელს. საქმეში დაცული კანონისმიერი მემკვიდრეობის უფლების მოწმობით უტყუარად დგინდება, რომ ე. წ-მა ნ. გ-ას სამკვიდრო ქონება 10.03.98წ. მიიღო, სამკვიდრო მოწმობის თანახმად ე. წ-მა სამკვიდრო მიიღო სკ-ის 544-ე მუხლის საფუძველზე, კანონისმიერი მემკვიდრეობით და არა ფაქტობრივი დაუფლების შედეგად. საქმეში დაცულია საბურთალოს რაიონის სასამართლოს გადაწყვეტილება (საქმე ¹2-616-98), რომლითაც ე. წ-ს გაუგრძელდა მემკვიდრეობის მიღების ვადა, რის შედეგადაც ე. წ-მა მიიღო მემკვუიდრეობა. სამკვიდრო მოწმობაში არ არის მითითებული, რომ სამკვიდრო მიღებულად ითვლება ფაქტობრივი დაუფლებით.

სააპელაციო სასამართლო თანმიმდევრობით უთითებს იმ ნორმატიულ აქტებს, რომელთა მიხედვითაც გამგეობის კომპეტენციაში შედიოდა აღნიშნული სახის გადაწყვეტილების მიღება, კერძოდ ,,გარდამავალ პერიოდში ადგილობრივი მმართველობის შესახებ” კანონის 5.4, 11.1 მუხლები, დებულების მე-14 მუხლის ,,ა”, ,,ბ” ქვეპუნქტები განსაზღვრავდნენ ადგილობრივი მმართველობის ორგნოების უფლებემოსილებებს ობიექტების მშენებლობის, ექსპლუატაციის, დაგეგმარების, განაშენიანების, კეთილმოწმობის, ბინათმშენებლობის განთივარების, საბინაო ფონდის განაწილების საკითხებში. ამდენად, კასატორის მტკიცება ამ ნაწილში უსაფუძვლოა დაუსაბუთებელი, საქმის ფაქტობრივი გარემოებების შეუსაბამოა და არ უნდა იქნეს გაზიარებული. სააპელაციო სასამართლომ მართებულად გამოიყენა სზაკ-ის 218.2 მუხლი, ადმინისტრაციული აქტის საფუძველზე გ. თ-მა განახორციელა მშენებლობა-რეკონსტრუქცია და სადღეისოდ ცხოვრობს მასში. აქტის საფუძველზე განხორციელებულია იურიდიული მნიშვნელობის ქმედებები – ნაწარმოებია მშენებლობა-რეკონსტრუქცია, მომხდარია შენობა-ნაგებობის ტექინვენტარიზაციის ბიუროში რეგისტრაცია, შენობა ჩახაზულია საკადასტრო რუკაში, გამოტანილია სასამართლო გადაწყვეტილება, მ. თ-ი მიჩნეულია 6/18 მესაკუთრედ, 6/18 წილიდან ნოტარიულად დამოწმებული ხელშეკრულების საფუძველზე გასხვისებულია 2/18 წილი, აღნიშნული წილი შეძენილი აქვთ თავად ე. წ-ს, რის შედეგადაც გაზრდილი აქვს თავისი წილის ოდენობა. ამდენად, სახეზეა მრავალი იურიდიული მნიშვნელობის მქონე ქმედების განხორციელება და სზაკ-ის 218.2 მუხლის გამოყენება სრულიად მართებულია. არასწორია კასატორის მითითება თითქოსდა სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეილების დასაწყისში შეცდომით არის მითითებული ის თუ რა ნაწილში არ დაკმაყოფილდა ე. წ-ის სარჩელი 1-ლი ინსტანციის სამამართლოს მიერ, სააპელაციო პალატამ მოახდინა გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მე-3 პუნქტის სიტყვა-სიტყვითი ციტირება.

ტექინვენტარიზაციის და საჯარო რეესტრის მონაცემების თანახმად, თ. მ-ი არის ..... ქ. ¹20-ში მდებარე სახლმფლობელობის თანამესაკუთრე, საქმეში მოთავსებულია მისი თანხმობა-განცხადება. კასატორს სადავოდ არ გაუხდია ამ თანხმობა-განცხადების ნამდვილობის მიმართ, არც ერთი პრეტენზია მის მიმართ არ გამოუთქვამს განცხადებაზე ხელმომწერ პირთა მიერ, თანხმობა-განცხადებაში მითითებულია ყველა ხელმომწერი პირის პასპორტის ნომრები, მათი მეზობლად ცხოვრება აქამდე სადავოდ არ გამხდარა. ხაზგასასმელია, რომ თანხმობა-განცხადებაზე ფიქსირებულია ნ. ს-ის ხელის მოწერა, რომელიც არის ე. წ-ის მეუღლე, ცხოვრობს .... ქ. ¹@20-ში, იგი 2002 წლიდან ესწრებოდა ყველა სასამართლო პროცესს და არასოდეს არ გაუხდია სადავოდ თავისი ხელმოწერის ნამდვილობა, სხვა ხელმომწერთა მეზობლად ცხოვრება.

დასაბუთებულია სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრება სარჩელის ხანდაზმულობის შესახებ, გადაწყვეტილებაში ხანდაზმულობის საკითხს ეთმობა არა ერთი წინადადება, არამედ სულ ცოტა სამი აბზაცი, სადაც სკ-ის 128-ე, 130-ე მუხლების საფუძველზე საბუთდება სარჩელის ხანდაზმულობა. საქმის მასალებით დასტურდება, რომ ე. წ-მა 1997 წლიდან იცოდა ან უნდა სცოდნოდა სადავო აქტის შესახებ, ვინაიდან მ. თ-ი სახლის რეკონსტრუქცია-მშენებლობა განახორციელა 1997 წლიდან, ხოლო სარჩელი კი აღიძრა 15.04.02წ., ადმინისტრაციული აქტების გასაჩივრებისათვის დადგენილი ხანდაზმულობის ვადის ათვლის შემდეგ. დავა პირდაპირ უკავშირდება გასაჩივრებული აქტის კანონიერებას, რის გამოც სსკ-ის 182-ე მუხლის თანახმად სასამართლო უფლებამოსილია და ვალდებულიცაა ერთობლივად გადაწყვიტოს დავა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაცნობის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ე. წ-ის საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად უნდა იქნეს ცნობილი შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა არსებითი პროცესუალური დარღვევების გარეშე და საქმეზე არსებითად სწორი გადაწყვეტილებაა მიღებული. მოცემული საქმე არ არის მნიშვნელოვანი სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ამ შემთხვევაში არ არსებობს სააპელაციო სასამართლოს მიერ გამოყენებული საპროცესო და მატერიალური სამართლის ნორმების განმარტებისა და სამართლის განვითარების მიზნით საკასაციო სასამართლოს მიერ ზოგადი მნიშვნელობის მქონე სახელმძღვანელო და სარეკომენდაციო გადაწყვეტილების გამოტანის ფაქტობრივი საჭიროება.

საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, აღნიშნულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს _ წარმატების პერსპექტივა.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ამ კონკრეტულ შემთხვევაში არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით განსაზღვრული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც ე. წ-ის საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ე. წ-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.