¹ბს-859-821(კ-07) 5 მარტი, 2008 წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ

შემადგენლობა:

ნინო ქადაგიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: მიხეილ ჩინჩალაძე, ნუგზარ სხირტლაძე

საქმის განხილვის ფორმა – მხარეთა დასწრების გარეშე

კასატორი – ნ. ჩ.-ე

მოწინააღმდეგე მხარეები - თბილისის ნაძალადევის რაიონის გამგეობა; ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა “...-ის” გამგეობა

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 3 ივლისის განჩინება

დავის საგანი - თბილისის ნაძალადევის რაიონის გამგეობის 1992 წლის 5 აგვისტოს ¹1359 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა და დარღვეული უფლების აღდგენა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1997 წლის 28 თებერვალს ნ. ჩ.-მ სასარჩელო განცხადებით მიმართა ქ. თბილისის ნაძალადევის რაიონის სასამართლოს, მოპასუხეების – თბილისის ნაძალადევის რაიონის გამგეობისა და ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა “...-ის” გამგეობის მიმართ და მოითხოვა თბილისის ნაძალადევის რაიონის გამგეობის 1992 წლის 5 აგვისტოს ¹1359 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა და დარღვეული უფლების აღდგენა.

მოსარჩელე სასარჩელო განცხადებაში აღნიშნავდა, რომ თბილისის ნაძალადევის რაიონის აღმასკომის 1989 წლის 16 აგვისტოს ¹-17.135.2099 გადაწყვეტილებით გაწევრიანდა ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა “...-ის” წევრად, რომლის თავმჯდომარეც იყო ზ. კ.-ი, რომელიც მას დაჰპირდა, რომ ექვსი თვის განმავლობაში ჩააბარებდა აშენებულ და გარემონტებულ ბინას, რის გამოც, მოსარჩელემ მას გადაუხადა 150 000 მანეთი.

მოსარჩელის განცხადებით, მასთან ერთად ბინას იშენებდა მისი სიძე გ. ს.-ე, რომელმაც ასევე ბინის მშენებლობისათვის ზ. კ.-ს გადაუხადა 140 000 მანეთი.

მოსარჩელის განმარტებით, 1996 წელს მან მიმართა ნაძალადევის რაიონის გამგეობას, სადაც აცნობეს, რომ ნაძალადევის რაიონის გამგეობის 1992 წლის 5 აგვისტოს ¹1359 გადაწყვეტილებით, ის და მისი სიძე გ. ს.-ე გარიცხულები იყვნენ ბინათმშენებლობის ამხანაგობიდან.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელე მოითხოვდა ნაძალადევის რაიონის გამგეობის 1992 წლის 5 აგვისტოს ¹1359 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობას და დარღვეული უფლების აღდგენას.

ქ. თბილისის ნაძალადევის რაიონის სასამართლოს 1997 წლის 22 აპრილის სასამართლო სხდომის ოქმით, მოსარჩელის მოთხოვნის საფუძველზე სარჩელი დატოვებულ იქნა განუხილველად.

1997 წლის 23 ოქტომბერს გ. ს.-მ სასარჩელო განცხადებით მიმართა ნაძალადევის რაიონის სასამართლოს მოპასუხეების – ნაძალადევის რაიონის გამგეობისა და ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა “...-ის” მიმართ და მოითხოვა ნაძალადევის რაიონის გამგეობის 1992 წლის 5 აგვისტოს ¹1359 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა და დარღვეული უფლების აღდგენა, ასევე, აღნიშნულ საქმეზე განუხილველად დატოვებული ნ. ჩ.-ის სარჩელის დართვა.

მოსარჩელე გ. ს.-ე სასარჩელო განცხადებაში აღნიშნავდა, რომ ნაძალადევის რაიონის გამგეობის 1989 წლის 16 აგვისტოს ¹135-2099 გადაწყვეტილებით გაწევრიანდა ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა “...-ის” წევრად, რომლის თავმჯდომარეც იყო ზ. კ.-ი, რომელიც მას დაჰპირდა, რომ ფულის გადახდიდან ექვსი თვის განმავლობაში ჩააბარებდა გარემონტებულ ბინას, რის გამოც იმავე წელს მას გადაუხადა 140 000 მანეთი.

მოსარჩელის განცხადებით, 1996 წელს მისთვის ცნობილი გახდა, რომ ამხანაგობა “...-ის” თავმჯდომარე ზ. კ.-ის მიმართვის საფუძველზე, ნაძალადევის რაიონის გამგეობის 1992 წლის 5 აგვისტოს ¹1959 გადაწყვეტილებით, გარიცხულ იქნა ამხანაგობის წევრობიდან.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელე გ. ს.-ე სასარჩელო განცხადებით ითხოვდა ნაძალადევის რაიონის გამგეობის 1992 წლის 5 აგვისტოს ¹1959 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობას და აღნიშნულ საქმეზე განუხილველად დატოვებული სარჩელის დართვას.

ქ. თბილისის ნაძალადევის რაიონის სასამართლოს 1997 წლის 30 ოქტომბრის განჩინებით, ნ. ჩ.-ისა და გ. ს.-ის სასარჩელო განცხადებები გაერთიანდა ერთ საქმედ და ერთობლივად იქნა არსებითად განხილული. ამავე სასამართლოს 1998 წლის 25 ივნისის გადაწყვეტილებით ნ. ჩ.-ისა და გ. ს.-ის სარჩელები დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი ნაძალადევის რაიონის აღმასკომის 1992 წლის 5 აგვისტოს ¹1359 გადაწყვეტილება ნ. ჩ.-სა და გ. ს.-ის ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა “...-ის” წევრობიდან გარიცხვის ნაწილში და მოსარჩელეები აღდგენილ იქნენ ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა “...-ის” წევრებად.

დასახელებული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ნაძალადევის რაიონის გამგეობამ და ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა “...”-ის თავმჯდომარე ზ. კ.-მა.

მოსარჩელეები მოითხოვდნენ თბილისის ნაძალადევის რაიონის სასამართლოს 1998 წლის 25 ივნისის გადაწყვეტილების გაუქმებას და საქმის იმავე სასამართლოს სხვა შემადგენლობისათვის დაბრუნებას ხელახალი განხილვისათვის.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 1998 წლის 21 აგვისტოს განჩინებით საკასაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის ნაძალადევის რაიონის სასამართლოს 1998 წლის 25 ივნისის გადაწყვეტილება.

1998 წლის 24 ნოემბერს ნ. ჩ.-მ და გ. ს.-მ სასარჩელო განცხადებით მიმართეს თბილისის ნაძალადევის რაიონულ სასამართლოს, მოპასუხე - ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა “...”-ის დამფუძნებელ ზ. კ.-ის წინააღმდეგ და მოითხოვეს მოპასუხეს დაკისრებოდა ნ. ჩ.-თვის – 5 - ოთახიანი და გ. ს.-თვის – 4 - ოთახიანი ბინის საკუთრების უფლებით გადაცემა.

ქ. თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონული სასამართლოს 1999 წლის 13 ივლისის განჩინებით ზ. კ.-ი, როგორც არასათანადო მოპასუხე, შეიცვალა სათანადო მოპასუხე – ლ. მ.-ით.

აღნიშნულთან დაკავშირებით, მოსარჩელეებმა იმავე სასამართლოს წარუდგინეს სასარჩელო განცხადება მოპასუხე ლ. მ.-ის წინააღმდეგ იმავე სასარჩელო მოთხოვნით.

ქ. თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 13 იანვრის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა, მოპასუხე ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა “...-ის” თავმჯდომარე ლ. მ.-ს დაევალა მოსარჩელე ნ. ჩ.-თვის გამოეყო “ბანკი-...-ის” მიერ გამოთავისუფლებული 1/8 - ხუთოთახიანი ბინა, მდებარე ...-ს ქ. ¹3-ში, ხოლო მოსარჩელე გ. ს.-ის ოთხოთახიანი ბინით დაკმაყოფილება ან უზრუნველეყო გ. ს.-ის მიერ 1989 წელს ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა “...-ში” შეტანილი 140000 მანეთის შესაბამისი კომპენსაციის ანაზღაურება იმდროინდელი კურსით ეროვნულ ვალუტაში. 2000 წლის 4 თებერვალს ლ. მ.-მა გლდანი-ნაძალადევის რაიონულ სასამართლოს წარუდგინა განცხადება გადაწყვეტილების გაუქმების შესახებ, რომელიც იმავე სასამართლოს 2000 წლის 7 თებერვლის განჩინებით არ იქნა მიღებული განსახილველად.

2000 წლის 14 მარტს ლ. მ.-ის წარმომადგენელმა თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონულ სასამართლოს წარუდგინა განცხადება ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო გადაწყვეტილების გაუქმების თაობაზე და მოითხოვა თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 13 იანვრის გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით მოსარჩელისათვის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა. ამავე სასამართლოს 2000 წლის 16 მარტის განჩინებით, განცხადება დაკმაყოფილდა, ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის განხილვამდე დროებით შეჩერდა 2000 წლის 13 იანვრის გადაწყვეტილების აღსრულება.

2000 წლის 17 მარტს თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონის სასამართლოს განცხადება წარუდგინეს მ. და ი. გ.-ებმა და აღნიშნეს, რომ სარჩელის უზრუნველყოფის მიზნით თბილისის ნაძალადევის რაიონის სასამართლოს განჩინებით ყადაღა დაედო თბილისში, ...-ს ქ. ¹3-ში მდებარე ორსართულიან საცხოვრებელ სახლს, მათ შორის იყო, მათი კუთვნილი საცხოვრებელი ბინები და მოითხოვეს სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიების შეცვლა, ...-ს ქუჩის ¹3-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის მათ კუთვნილ ორ ბინაზე ყადაღის მოხსნა და სანაცვლოდ სს “...-ის” საგარანტიო წერილის მიღება 75000 ლარზე. თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 17 მარტის განჩინებით, მოეხსნა ყადაღა თბილისში, ...-ს ქუჩის ¹3-ში მდებარე, ი. გ.-ზე რიცხულ 1/8 ნაწილსა და ბანკ “...-ზე” რიცხულ 1/8 ნაწილს, რომელიც 1998 წლის 24 აპრილს ნოტარიულად დამოწმებული ხელშეკრულებით დაუბრუნდა მ. გ.-ს. აღნიშნული ბინების ნაცვლად, სარჩელის უზრუნველყოფის მიზნით, მიღებულ იქნა სს “...-ის” 2000 წლის 16 მარტის ¹1/54 საგარანტიო წერილი 75000 ლარზე.

საქმეშია ასევე წარმოდგენილი მ. გ.-ის 2000 წლის 21 თებერვლით დათარიღებული განცხადება, რომლითაც მან მიმართა თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონულ სასამართლოს იმის თაობაზე, რომ მისი კუთვნილი ბინა გლდანი-ნაძალადევის რაიონის სასამართლოს 2000 წლის 13 იანვრის გადაწყვეტილებით უკანონოდ გადაეცა ნ. ჩ.-ს და მოითხოვა აღნიშნული გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა. თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 21 მარტის განჩინებით ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა “...-ის” თავმჯდომარე ლ. მ.-ის განცხადება დაკმაყოფილდა და გაუქმდა ქ. თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 13 იანვრის გადაწყვეტილება – მოსარჩელეების ნ. ჩ.-ისა და გ. ს.-თვის ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა “...-ის” თავმჯდომარე ლ. მ.-ის მიმართ საცხოვრებელი ბინების საკუთრების უფლებით გამოყოფის შესახებ. იმავე სასამართლოს იმავე თარიღის განჩინებით ლ. მ.-ს უარი ეთქვა ქ. თბილისში, ...-ს ქუჩის ¹3-ში მდებარე ბინაზე ყადაღის გაუქმებაზე.

ქ. თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 21 მარტის განჩინებაზე ნ. ჩ.-მ და გ. ს.-მ გლდანი-ნაძალადევის რაიონულ სასამართლოს წარუდგინეს სასარჩელო განცხადება მოპასუხე – ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა “...-ის” მესამე პირის – ზ. კ.-ის წინააღმდეგ და თავდაპიველად მოითხოვეს ნ. ჩ.-ის ხუთოთახიანი და გ. ს.-ის ოთხოთახიანი ბინებით დაკმაყოფილება ან ნ. ჩ.-თვის 93262 ლარის და გ. ს.-თვის 86940 ლარის გადახდა, ხოლო შემდეგ კი - მოპასუხისათვის ნ. ჩ.-ის სასარგებლოდ 96606 ლარის და გ. ს.-ის სასარგებლოდ 91498 ლარის დაკისრება.

თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონული სასამართლოს 2001 წლის 5 დეკემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა და ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა “...-ს” დაეკისრა ნ. ჩ.-ის სასარგებლოდ 96.606 ლარის და გ. ს.-ის სასარგებლოდ 91.498 ლარის გადახდა. აღნიშნული გადაწყვეტილება 2001 წლის 27 დეკემბერს იმავე სასამართლოში გაასაჩივრეს ლ. მ.-მა და ზ. კ.-მ. ქ. თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონული სასამართლოს 2002 წლის 15 იანვრის განჩინებით ლ. მ.-ისა და ზ. კ.-ის საჩივრები ამავე სასამართლოს 2001 წლის 5 დეკემბრის დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გადასინჯვისა და საქმის განახლების შესახებ მიჩნეულ იქნა დასაშვებად, ხოლო იმავე სასამართლოს 2002 წლის 25 მარტის განჩინებით კი, ლ. მ.-ისა და ზ. კ.-ის საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. აღნიშნული განჩინება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ზ. კ.-მა და ლ. მ.-მა; თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002 წლის 20 ნოემბრის განჩინებით გაუქმდა თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონული სასამართლოს 2002 წლის 25 მარტის განჩინება და ლ. მ.-ის საჩივარი იმავე სასამართლოს 2001 წლის 5 დეკემბრის დაუსწრებელ გადაწყვეტილებაზე განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს. თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონული სასამართლოს 2003 წლის 27 თებერვლის განჩინებით გაუქმებულ იქნა 2001 წლის 5 დეკემბრის დაუსწრებელი გადაწყვეტილება და განახლდა ნ. ჩ.-ისა და გ. ს.-ის საქმის განხილვა. იმავე სასამართლოს 2003 წლის 14 მარტის განჩინებით მოსარჩელეთა შუამდგომლობის საფუძველზე საქმეზე მესამე პირად ჩართული ზ. კ.-ი საქმეში ჩაერთო თანამოპასუხედ, ხოლო იმავე სასამართლოს 2003 წლის 11 აპრილის განჩინებით, საქმეში დამოუკიდებელი მოთხოვნის გარეშე მოპასუხის მხარეზე მესამე პირად იქნა ჩაბმული გლდანი-ნაძალადევის რაიონის გამგეობა.

2003 წლის 10 ივლისს თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონულ სასამართლოს განცხადებით მიმართა ა. ო.-მ და მოითხოვა ნაძალადევის რაიონული სასამართლოს 1998 წლის 25 ივნისის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა და საქმის წარმოების განახლება; იმავე სასამართლოს 2003 წლის 23 ივლისის განჩინებით ა. ო.-ს სასარჩელო მოთხოვნა დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის ნაძალადევის რაიონის სასამართლოს 1998 წლის 25 ივნისის გადაწყვეტილება და საქმის წარმოება განახლდა. დასახელებული განჩინების ბათილად ცნობის თაობაზე ნ. ჩ.-მ და გ. ს.-მ განცხადებით მიმართეს იმავე სასამართლოს, Aაღნიშნული სასამართლოს 2003 წლის 22 სექტემბრის განჩინებით მოსარჩელეთა განცხადება თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონული სასამართლოს 2003 წლის 23 ივლისის განჩინების ბათილად ცნობის შესახებ დარჩა განუხილველად დაუშვებლობის გამო. აღნიშნული განჩინება ნ. ჩ.-მ და გ. ს.-მ კერძო საჩივრით გაასაჩივრეს თბილისის საოლქო სასამართლოში და მოითხოვეს მისი გაუქმება; თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003 წლის 30 ოქტომბრის განჩინებით კერძო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა დაუშვებლობის მოტივით.

ქ. თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონული სასამართლოს 2004 წლის 19 მარტის სასამართლო სხდომაზე, ნ. ჩ.-მ და გ. ს.-მ სასამართლოს წარუდგინეს დაზუსტებული სასარჩელო განცხადება მოპასუხეების – ქ. თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონის გამგეობის, ა. ო.-ს, რ. ა.-ის, ო. თ.-ის, ნ. კ.-ის, ზ. კ.-ის მიმართ და მოითხოვეს თბილისის ნაძალადევის რაიონის გამგეობის 1992 წლის 5 აგვისტოს ¹1359 ადმინისტრაციული აქტის ბათილად ცნობა მათი ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა “...-ის” წევრობიდან გარიცხვის ნაწილში და მოპასუხეებისთვის სოლიდარულად ნ. ჩ.-ის სასარგებლოდ 96606 ლარის და გ. ს.-ის სასარგებლოდ 91498 ლარის დაკისრება, ასევე ადვოკატის მომსახურების ხარჯების – 7524.16 ლარის ანაზღაურება.

თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონული სასამართლოს 2004 წლის 26 მარტის გადაწყვეტილებით ნ. ჩ.-ისა და გ. ს.-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

2004 წლის 5 მაისს აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ნ. ჩ.-მ და გ. ს.-მ, რომლებმაც მოითხოვეს მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით მათი სარჩელის დაკმაყოფილება.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004 წლის 28 ივნისის განჩინებით ნ. ჩ.-ისა და გ. ს.-ის სააპელაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში.

2004 წლის 19 ოქტომბერს ნ. ჩ.-ის წარმომადგენელმა სააპელაციო სასამართლოს წარუდგინა დაზუსტებული სააპელაციო საჩივარი, რომლითაც ითხოვდა ქ. თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონული სასამართლოს 2004 წლის 26 მარტის გადაწყვეტილების გაუქმებას და ახალი გადაწყვეტილებით მოწინააღმდეგე მხარისათვის არსებული ვალის - 2 174 400 აშშ დოლარის შესაბამისი ეროვნული ვალუტის დაკისრებას.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 381-ე მუხლის შესაბამისად, დავის საგნის გაზრდა დაშვებული არ იქნა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 3 ივლისის განჩინებით ნ. ჩ.-ისა და გ. ს.-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა ქ. თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონული სასამართლოს 2004 წლის 26 მარტის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ სადავო ადმინისტრაციული აქტის სიყალბეს ადასტურებდა ის ფაქტი, რომ გ. ს.-მ სარჩელით მიმართა სასამართლოს 1991 წლის დეკემბერში, რათა უკანონოდ შეჩერებული მშენებლობა გაგრძელებულიყო, იმ შემთხვევაში კი, თუ გ. ს.-ე ნ. ჩ.-თან ერთად ამხანაგობიდან გასარიცხთა სიაში ირიცხებოდა, მაშინ მითითებულ პროცესზე მოსარჩელე ვერ იქნებოდა. სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ აპელანტის აღნიშნულ მითითებას სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილების საფუძვლად ვერ მიიჩნევდა, რადგან, საქმის მასალებით დასტურდება, რომ ნ. ჩ.-ე მოსარჩელეთა სიაში დასახელებული არ იყო, ხოლო მოსარჩელეთა სიაში გ. ს.-ე მითითებულია, მაგრამ სასარჩელო განცხადებას არც ნ. ჩ.-ე და არც გ. ს.- ხელს არ აწერდნენ. ამასთან, აღნიშნულ საქმეზე სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილება გამოტანილია 1992 წლის 15 იანვარს, სადავო ადმინისტრაციული აქტი კი აღნიშნული გადაწყვეტილების გამოტანის შემდეგ, 1992 წლის 5 აგვისტოს არის მიღებული.

სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ სადავო სამართალურთიერთობის წარმოშობის დროისათვის მოქმედი საქართველოს სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 75-ე მუხლის თანახმად, სასარჩელო ხანდაზმულობის საერთო ვადა განისაზღვრება სამი წლით; მე-80 მუხლის თანახმად, სასარჩელო ხანდაზმულობის საერთო ვადა იწყება სარჩელის უფლების წარმოშობის დღიდან. სარჩელის უფლება წარმოიშობა იმ დღეს, როდესაც პირმა შეიტყო ან უნდა შეეტყო თავისი უფლების დარღვევა; ამავე კოდექსის 83-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ სარჩელი სასამართლოს მიერ განუხილველად არის დატოვებული, მაშინ სარჩელის აღძვრამდე დაწყებული სასარჩელო ხანდაზმულობა გრძელდება საერთო წესით; 84-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად კი, სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადის გასვლა სარჩელის წარდგენამდე, არის სარჩელზე უარის თქმის საფუძველი. საქმის ფაქტობრივ გარემოებებზე დაყრდნობით, სააპელაციო პალატა დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებას, რომ მოსარჩელეებმა სასამართლოში სარჩელი წარადგინეს ხანდაზმულობის კანონით დადგენილი ვადის გასვლის შემდეგ და რომ, წარმოდგენილი სარჩელი ხანდაზმულია.

სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ საქმის მასალების ერთიანი ანალიზიდან გამომდინარე, ეთანხმება პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებებსა და დასკვნებს საქმის ფაქტობრივ და სამართლებრივ საკითხებთან დაკავშირებით და მიიჩნია, რომ არ არსებობს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების სამართლებრივი საფუძველი.

აღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ნ. ჩ.-მ.

კასატორი საკასაციო საჩივრით ითხოვს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2007 წლის 3 ივლისის განჩინების გაუქმებას და საქმის ხელახალი განხილვისათვის იმავე სასამართლოსათვის დაბრუნებას.

კასატორი საკასაციო საჩივარში აღნიშნავს, რომ 1989 წელს შეიქმნა ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა “...”, რომლის წევრებიც გახდნენ ის და მისი სიძე გ. ს.-ე. აღნიშნული ამხანაგობის თავმჯდომარე იყო ზ. კ.-ი, რომელიც დაჰპირდა ამხანაგობის წევრებს, რომ ააშენებდა ოთხსართულიან სახლს ექვსი ოჯახისათვის, რის გამოც მოსარჩელემ და მისმა სიძემ ზ. კ.-ს გადაუხადეს 290 000 მანეთი.

კასატორის განცხადებით, 1996 წელს მათთვის ცნობილი გახდა, რომ გარიცხულები იყვნენ ამხანაგობის წევრობიდან, რის შესახებაც მიმართეს ქ. თბილისის ნაძალადევის რაიონის სასამართლოს სასარჩელო განცხადებით, მოპასუხეების – ნაძალადევის რაიონის გამგეობისა და ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა “...-ის” მიმართ და მოითხოვეს ნაძალადევის რაიონის გამგეობის 1992 წლის 5 აგვისტოს ¹1359 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა და ამხანაგობის წევრებად აღდგენა. თბილისის ნაძალადევის რაიონის სასამართლოს 1998 წლის 25 ივნისის გადაწყვეტილებით მათი სარჩელი დაკმაყოფილდა. ქ. თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონული სასამართლოს 1999 წლის 13 ივლისის განჩინებით ზ. კ.-ი, როგორც არასათანადო მოპასუხე, შეიცვალა სათანადო მოპასუხით – ლ. მ.-ით.

კასატორის განმარტებით, 1999 წლის 24 ნოემბერს მათ კვლავ მიმართეს ნაძალადევის რაიონის სასამართლოს, მოპასუხე – ამხანაგობა “...-ის” მიმართ და მოითხოვეს ნ. ჩ.-თვის ხუთოთახიანი და გ. ს.-.თვის ოთხოთახიანი ბინების საკუთრების უფლებით გადაცემა. დასახელებული სასამართლოს 2000 წლის 13 იანვრის გადაწყვეტილებით, მათი სარჩელი დაკმაყოფილდა, ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა “...”-ის თავმჯდომარე ლ. მ.-ს დაევალა ნ. ჩ.-თვის ხუთოთახიანი და გ. ს.-ვის ოთხოთახიანი ბინების გადაცემა.

2000 წლის 14 მარტს ლ. მ.-ის წარმომადგენელმა ქ. თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონულ სასამართლოს წარუდგინა განცხადება ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო გადაწყვეტილების გაუქმების თაობაზე. დასახელებული სასამართლოს 2000 წლის 21 მარტის განჩინებით ლ. მ.-ის განცხადება დაკმაყოფილდა და გაუქმდა ქ. თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 13 იანვრის გადაწყვეტილება. აღნიშნული გადაწყვეტილება ნ. ჩ.-მ გაასაჩივრა ქ. თბილისის სააპელაციო სასამართლოში. სააპელაციო სასამართლოს 2007 წლის 3 ივლისის განჩინებით ნ. ჩ.-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორი მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, არასწორად განმარტა კანონი და არასრულად გამოიკვლია საქმის ფაქტობრივი გარემოებები, კერძოდ, სააპელაციო სასამართლომ განჩინებაში მიუთითა, რომ მოსარჩელეთა მიერ დარღვეულ იქნა იმ დროს მოქმედი სამოქალაქო კოდექსით გათვალისწინებული სახელშეკრულებო მოთხოვნების ხანდაზმულობის სამწლიანი ვადა. ხოლო კასატორი აღნიშნავს, რომ მან ამხანაგობიდან გარიცხვის შესახებ შეიტყო 1996 წლის 24 ივნისს, როდესაც მიიღო წერილობითი პასუხი ნაძალადევის რაიონის გამგეობიდან, ამხანაგობა “...-ის” წევრობიდან მათი გარიცხვის შესახებ, შესაბამისად კასატორი თვლის, რომ მათზე ხანდაზმულობის აღნიშნული ვადა ვერ გავრცელდებოდა, რადგან სასამართლოს სასარჩელო განცხადებით მიმართა 1997 წელს.

კასატორის განმარტებით, გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების ერთ-ერთი საფუძველია ასევე ის, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმე განიხილა სასამართლოს არაკანონიერმა შემადგენლობამ, კერძოდ, მოსამართლე ი. ჭ.-მ გამოაცხადა თვითაცილება კონკრეტულ საქმეზე, რაც დაკმაყოფილდა სასამართლოს თავმჯდომარის მიერ, ხოლო შემდეგ მიიღო მონაწილეობა საქმის განხილვაში, რაც დასტურდება გადაწყვეტილებაზე მისი ხელმოწერით.

კასატორი ასევე თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის გახილვის იმ ნაწილში, რომელიც ეხება გლდანი-ნაძალადევის გამგეობის ¹1359 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობას, უნდა ეხელმძღვანელა არა მხოლოდ ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60 მუხლით, არამედ ყველა იმ ნორმებით, რომელიც არეგულირებს ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის წესსა და პირობებს. სააპელაციო სასამართლოს მიერ ასევე არ იქნა გამოყენებული ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-ე მუხლი, რომლის პირველი ნაწილის თანახმად, ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია, ადმინისტრაციული წარმოებისას გამოიკვლიოს საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება და გადაწყვეტილება მიიღოს ამ გარემოებათა შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად კი, დაუშვებელია, ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემას საფუძვლად დაედოს ისეთი გარემოება ან ფაქტი, რომელიც კანონით დადგენილი წესით არ არის გამოკვლეული ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ. ხოლო ამავე კოდექსის 95-ე მუხლის თანახმად, ადმინისტრაციულ ორგანოს უნდა უზრუნველეყო მათი მონაწილეობა ადმინისტრაციულ წარმოებაში.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორი მოითხოვს ქ. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2007 წლის 3 ივლისის განჩინების გაუქმებას და მისი ხელახალი განხილვის მიზნით, იმავე სასამართლოსათვის დაბრუნებას.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ნ. ჩ.-ის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2007 წლის 12 დეკემბრის განჩინებით ნ. ჩ.-ის საკასაციო საჩივარი დასაშვებად იქნა მიჩნეული საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის ,,გ” პუნქტის საფუძველზე, როგორც პროცესუალური კასაცია. კერძოდ კასატორი ნ. ჩ.-ე საკასაციო საჩივარში მიუთითებს, რომ საქმე პირველი ინსტანციის სასამართლოში განხილულია სასამართლოს არაკანონიერი შემადგენლობის მიერ, რასაც, მიუხედავად მათი მითითებისა, სააპელაციო სასამართლოს მხრიდან არ მოჰყოლია შესაბამისი რეაგირება.

საკასაციო სასამართლომ კასატორის მოთხოვნის საფუძველზე შეამოწმა ზემოაღნიშნული დარღვევის არსებობის ფაქტი, რის შედეგადაც მიიჩნევს, რომ კასატორის პრეტენზია ამ თვალსაზრისით საფუძვლიანია და ექვემდებარება გაზიარებას.

საქმეში დაცულია ქ. თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონული სასამართლოს 2003 წლის 14 თებერვლის განჩინება ¹2/249-03, რომლის საფუძველზეც საქმის განმხილველი მოსამართლე ი. ჭ.-ი აცხადებს თვითაცილებას საქმეზე ნ. ჩ.-ისა და გ. ს.-ის სარჩელის გამო ამხანაგობა ,,...-ის” მიმართ თანხის დაკისრების თაობაზე. თვითაცილების საფუძვლად მოსამართლე მიუთითებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 31-ე მუხლის პირველი ნაწილის ,,დ” ქვეპუნქტზე, რომლის შესაბამისადაც, მოსამართლემ არ შეიძლება განიხილოს საქმე ან მონაწილეობა მიიღოს საქმის განხილვაში, თუ ის პირადად, პირდაპირ ან არაპირდაპირ დაინტერესებულია საქმის შედეგით, ან თუ არსებობს სხვა ისეთი გარემოება, რაც ეჭვს იწვევს მის მიკერძოებულობაში.

იმავე რაიონული სასამართლოს 2004 წლის 10 მარტის საოქმო განჩინებით ერთ წარმოებად გაერთიანდა ნ. ჩ.-ისა და გ. ს.-ის სასარჩელო განცხადება გლდანი-ნაძალადევის რაიონის გამგეობასა და ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა ,,...-ის” მიმართ ამხანაგობის წევრად აღდგენის თაობაზე და იმავე პირთა სასარჩელო განცხადება ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა ,,...-ის” და გლდანი-ნაძალადევის რაიონის გამგეობის მიმართ ზიანის ანაზღაურების თაობაზე.

გლდანი-ნაძალადევის რაიონული სასამართლოს 2004 წლის 12 მარტის განჩინებით დადგინდა ზემოაღნიშნული გაერთიანებული საქმის კოლეგიალურად სამი მოსამართლის შემადგენლობით განხილვა.

გლდანი-ნაძალადევის რაიონული სასამართლოს თავმჯდომარის 2004 წლის 12 მარტის ბრძანებით ¹10, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 26-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მოთხოვნათა შესაბამისად, გლდანი-ნაძალადევის რაიონულ სასამართლოში შეიქმნა კოლეგია შემდეგი შემადგენლობით: ე. ბ.-ი, ნ. მ.-ე და ი. ჭ.-ი.

იმავე სასამართლო შემადგენლობით საქმეზე 2004 წლის 26 მარტს მიღებულ იქნა გადაწყვეტილება, რაც უცვლელად დარჩა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 03 ივლისის განჩინებით.

საქმეში წარმოდგენილი ზემოაღნიშნული პროცესუალური დოკუმენტები საკასაციო სასამართლოს აძლევს საფუძველს დაასკვნას, რომ მოსამართლე ი. ჭ.-მა, მას შემდეგ, რაც საქმეზე განაცხადა თვითაცილება, მონაწილეობა მიიღო საქმის არსებით განხილვაში როგორც კოლეგიური შემადგენლობის ერთ-ერთმა წევრმა.

საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას სასამართლო შემადგენლობის კანონიერების თაობაზე და უსაფუძვლოდ მიიჩნევს სასამართლოს მითითებას იმის შესახებ, თითქოს საქმის მასალებით არ დასტურდებოდეს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 29-31-ე მუხლებით გათვალისწინებული გარემოების არსებობა.

საკასაციო სასამართლო თვლის, მოსამართლე ი. ჭ.-ის განჩინება, რომელშიც საქმის განმხილველი მოსამართლე თავადვე აყენებს ეჭვქვეშ მისი მიუკერძოებლობის საკითხს, გამორიცხავს მოსამართლის მიკერძოებულობის თაობაზე დამატებითი მტკიცებულებების წარდგენის აუცილებლობას.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნულის თაობაზე განმარტავს შემდეგს: მიუკერძოებელი სასამართლოს უფლება წარმოადგენს სამართალწარმოების უმნიშვნელოვანეს პრინციპს, რომელიც, გარდა საქართველოს საპროცესო კანონმდებლობისა, განმტკიცებულია ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა შესახებ ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლით. კონვენციის 6.1 მუხლის მიზნებისათვის, სასამართლოს მიუკერძოებლობის დადგენისას, მხედველობაში უნდა იქნეს მიღებული არა მარტო აღნიშნულ საქმეზე კონკრეტული მოსამართლის შინაგანი რწმენა და მოქმედება, არამედ ისიც, მოსამართლე უზრუნველყოფს თუ არა საკმარის გარანტიებს იმისათვის, რომ გამოირიცხოს ყოველგვარი ეჭვი. მიუკერძოებელი სასამართლოს უფლება გულისხმობს უფლებას ობიექტურ, მიუკერძოებელ და ნდობით აღჭურვილ სასამართლოზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოსამართლე ი. ჭ.-ის საქმეში მონაწილეობა მხარეს უქმნის ობიექტურ განცდას იმისა, რომ მისი საქმის განხილვისას დაირღვა მოსამართლეთა მიუკერძოებლობის ძირითადი პრინციპი.

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის ,,ა” პუნქტის საფუძველზე, გადაწყვეტილება ყოველთვის ჩაითვლება კანონის დარღვევით მიღებულად, თუ საქმე განიხილა სასამართლოს არაკანონიერმა შემადგენლობამ. იმის გათვალისწინებით, რომ მითითებული გარემოება ზემოაღნიშნული მუხლის საფუძველზე კანონმდებლის მიერ მიჩნეულია გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების აბსოლუტურ საფუძვლად, საკასაციო სასამართლო საჭიროდ არ მიიჩნევს განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობის სხვა საფუძვლების შემოწმებას და თვლის, რომ გასაჩივრებული განჩინება ექვემდებარება გაუქმებას.

ყოველივე ზემოაღნიშნულის საფუძველზე საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საქმის ხელახალი განხილვისას სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობისა და შეფასების საგნად უნდა იქცეს მითითებული დარღვევის და საქმის პირველი ინსტანციაში დაბრუნების საკითხი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ნ. ჩ.-ე საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 3 ივლისის განჩინება და საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.