¹ბს-881-843(2კ-07) 7 თებერვალი, 2008 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: მიხეილ ჩინჩალაძე

ლალი ლაზარაშვილი

სხდომის მდივანი _ გულნარა ილინა

კასატორები: 1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური (მესამე პირის _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის უფლებამონაცვლე), წარმომადგენელი _ დ. რ-ე; 2. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექცია (მოპასუხე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის უფლებამონაცვლე), წარმომადგენელი _ ი. გ-ე

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) _ “ბ-ის საქართველოს, თბილისის წარმომადგენლობა”, წარმომადგენელი _ გ. ყ-ი

გასაჩივრებული განჩინება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 11 ივლისის განჩინება

სარჩელის საგანი _ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2006 წლის 18 ივლისს “ბ-ის საქართველოს, თბილისის წარმომადგენლობამ” სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის მიმართ.

მოსარჩელის მტკიცებით, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციამ 2006 წლის 4 ივლისს გამოსცა ¹28-05/11744 საგადასახადო მოთხოვნა, რომლის მიხედვითაც, “ბ-ის საქართველოს, თბილისის წარმომადგენლობას" გადასახდელად დაერიცხა 3302932,46 ლარი. აღნიშნული საგადასახადო მოთხოვნა მოსარჩელეს ჩაჰბარდა იმავე წლის 4 ივლისს.

მოსარჩელის განმარტებით, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 121-ე მუხლის შესაბამისად, გადასახადის გადამხდელისათვის გასაგზავნი საგადასახადო მოთხოვნა გამოიცემოდა საგადასახადო შემოწმების მასალებზე საგადასახადო ორგანოს უფროსის მიერ მიღებული გადაწყვეტილების საფუძველზე. მოსარჩელის ვარაუდით, გასაჩივრებულ საგადასახადო მოთხოვნას საფუძვლად დაედო საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2005 წლის 17 ოქტომბრის საგადასახადო შემოწმების აქტის მასალების დამტკიცების შედეგად მოგების გადასახადში განხორციელებული დარიცხვა, რომლის კანონიერებასაც მოსარჩელე ეჭვქვეშ აყენებდა და მოითხოვდა აღნიშნული დარიცხვის გაუქმებას.

მოსარჩელის მტკიცებით, “ბ-ის საქართველოს, თბილისის წარმომადგენლობამ" მოგების გადასახადის გამოანგარიშებისას, 2004 წელს გამოქვითვებში ჩათვალა კრედიტისათვის პროცენტების სახით გადახდილი 6963000 ლარი. აღნიშნული განპირობებული იყო შემდეგი გარემოებებით: 2004 წლის 2 დეკემბერს “ბ-(ინვესთმენტს)სა" და “ბ-ს", იგივე “ბ-ის საქართველოს, თბილისის წარმომადგენლობას" შორის გაფორმდა მოწყობილობების დაფინანსების ხელშეკრულება. აღნიშნული ხელშეკრულების შესაბამისად, “ბ-(ინვესთმენტს)ის" მხარე, “ბ-ის საქართველოს, თბილისის წარმომადგენლობას" გადასცემდა დაზგა-დანადგარებს _ მოწყობილობებს, რომელთა ღირებულება მითითებული იყო იმავე ხელშეკრულებაში და შეადგენდა 3380472,29 ფუნტ სტერლინგს. ხსენებული მოწყობილობების მიმღები საზოგადოება ვალდებული იყო, “ბ-(ინვესთმენტს)თვის" დაებრუნებინა ამ მოწყობილობების შესყიდვის ფასი და იმავე ხელშეკრულების თანახმად, იგი იღებდა ვალდებულებას, მისთვის გადაეხადა ყოველწლიურად ზემოაღნიშნული თანხის 18%.

მოსარჩელის განმარტებით, ზემოაღნიშნული ხელშეკრულების საგანი (დაზგა-დანადგარები _ იგივე მოწყობილობები) მას გადაეცა 2001 წლის 1 აპრილს და ხსენებული თარიღი აღნიშნული იყო შესაბამისი სასესხო ხელშეკრულების პუნქტში _ “გადაცემის თარიღი", თუმცა მოსარჩელეს წინა წლების მოგების გადასახადიდან გამოსაქვით თანხებში მითითებული არ ჰქონდა ზემოხსენებული პროცენტის თანხები, რასაც ადასტურებდა მოსარჩელე საზოგადოების წინა წლების საანგარიშო შემოწმების აქტები. გასაჩივრებულ აქტში მითითებული 6963000 ლარი წარმოადგენდა სწორედ ზემოაღნიშნული სასესხო ხელშეკრულებიდან გამომდინარე სასესხო ურთიერთობის 2001-2004 წლების საპროცენტო გადასახადს. მხარეთა შორის ხელშეკრულების გაფორმებამდე მოსარჩელე საზოგადოებას კრედიტისათვის გადახდილი პროცენტი არ გამოუქვითავს მოგებიდან და სრულად იხდიდა შესაბამის გადასახადებს. ხსენებული ხელშეკრულების გაფორმების შემდეგ, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (2005 წლამდე მოქმედი რედაქცია) 50-ე მუხლის პირველი ნაწილის მოთხოვნათა შესაბამისად, მოსარჩელე საზოგადოება უფლებამოსილი იყო მოეხდინა კრედიტისათვის გადახდილი პროცენტების გამოქვითვა, რაც განახორციელა კიდეც ზემოაღნიშნულ ნორმასთან სრულ შესაბამისობაში. გასაჩივრებულ შემოწმების აქტში მოპასუხე საგადასახადო ორგანო მიუთითებდა, რომ მიზანშეუწონლად მიაჩნდა მოგების გადასახადის გამოანგარიშებისას გამოქვითვებში 6963000 ლარის ჩათვლა აღნიშნული სესხის დარიცხვის მართებულობის დამადასტურებელი დოკუმენტების წარმოდგენამდე, ანუ ზემოაღნიშნული თანხის _ 6963000 ლარის გამოქვითვებში ჩაუთვლელობის ერთადერთ მიზეზად შემმოწმებელმა დარიცხვის მართებულობის დამადასტურებელი დოკუმენტების, ანუ სესხის ხელშეკრულების არსებობაზე მიუთითა.

მოსარჩელის მტკიცებით, “ბ-(ინვესთმენტს)სა" და “ბ-ს" შორის 2004 წლის 2 დეკემბერს გაფორმებული ხელშეკრულება ზემოაღნიშნული სესხის თაობაზე, პროცენტის თანხის _ 6963000 ლარის გადახდასთან დაკავშირებით, მოსარჩელე საზოგადოებისათვის წარდგენილი ფაქტურები და გადახდის დამადასტურებელი საგადასახადო დავალიანებები ადასტურებდა სასესხო ურთიერთობის არსებობას და შესაბამისად, 6963000 ლარის გამოქვითვის მართებულობას. მოპასუხე საგადასახადო ორგანოს მიერ სრულიად უსაფუძვლოდ, ზემოაღნიშნული თანხის გამოქვითვის არამართებულად მიჩნევის გამო, მოსარჩელე საზოგადოებას მოგების გადასახადის ძირითად თანხაში ზედმეტად დაერიცხა 6963000 ლარის 20%, რამაც შეადგინა 1392600 ლარი, ფინანსური სანქციის სახით _ 1392600 ლარის 75% _ 1044450 ლარი და საურავის სახით _ 194963 ლარი. საბოლოო ჯამში, მას უსაფუძვლოდ დაერიცხა 2632013 ლარი.

მოსარჩელის განმარტებით, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2005 წლის 17 ოქტომბრის საგადასახადო შემოწმების აქტში მითითებული იყო, რომ მოპასუხე საგადასახადო ორგანოს მიზანშეუწონლად მიაჩნდა 745977 ლარის ჩათვლა მოგების გადასახადიდან გამოქვითვებში სატელეფონო ხარჯების სახით. აღნიშნული თანხა დაფიქსირებული იყო არასწორად და ამასთან, ბუღალტრულ დოკუმენტებში არ იყო მითითებული. სავარაუდოდ, სადავო თანხა იყო 778321,91 ლარი. მოპასუხე საგადასახადო ორგანოს მეორე შეცდომა მდგომარეობდა იმაში, რომ ხსენებული თანხა არ იყო სატელეფონო ხარჯის სახით, მოგებიდან გამოქვითული თანხა და იგი წარმოადგენდა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (2005 წლამდე მოქმედი რედაქცია) 63-ე მუხლით გათვალისწინებულ გადასახადს _ პროცენტების დაბეგვრას გადახდის წყაროსთან. 778321,91 ლარის, რომელიც საგადასახადო შემოწმების აქტში შეცდომით იყო მოხსენიებული 745977 ლარად და მოსარჩელე საზოგადოების მიერ პროცენტის სახით გადახდილი 6963000 ლარის ჯამი წარმოადგენდა შესყიდული დანადგარების გამო, “ბ-(ინვესთმენტს)თვის" გადახდილ პროცენტს, საიდანაც 778321,91 ლარი იყო არარეზიდენტი პირებისათვის დაკავებული საშემოსავლო გადასახადი, რომელიც გადარიცხული იყო ბიუჯეტში და მას არაფერი ჰქონდა საერთო სატელეფონო ხარჯებთან.

მოსარჩელის მტკიცებით, მოპასუხე საგადასახადო ორგანოს მიერ სრულიად უსაფუძვლოდ, ზემოაღნიშნული თანხის გამოქვითვის არამართებულად მიჩნევის გამო, მოსარჩელე საზოგადოებას მოგების გადასახადის ძირითად თანხაში ზედმეტად დაერიცხა 754977 ლარის 20%, რაც შეადგენდა 149195 ლარს, ფინანსური სანქციის სახით _ 149195 ლარის 75%, რაც შეადგენდა 111896 ლარს და საურავის სახით _ 20887 ლარი, სულ ჯამში _ 281978 ლარი. ორივე ხსენებული უკანონო დარიცხვის შედეგად მოსარჩელე საზოგადოებას მოგების გადასახადში ზედმეტად დაერიცხა 2913991 ლარი, საიდანაც ძირითადი თანხა იყო 1541795 ლარი. 2006 წლის განმავლობაში მოსარჩელე საზოგადოებას მოგების გადასახადის სახით, გადახდილი ჰქონდა 6483365 ლარი, რომელიც შედგებოდა შემოწმების აქტით დარიცხული თანხისა და 2005 წლის მოგების გადასახადისაგან. გასაჩივრებული საგადასახადო მოთხოვნით მოსარჩელე საზოგადოებას მოგების გადასახადის სახით, გადასახდელად (საურავთან ერთად) ერიცხებოდა 1823163,80 ლარი, რის გამოც იგი ზემოაღნიშნულ საგადასახადო მოთხოვნას ასაჩივრებდა სწორედ ზემოხსენებული, მოგების გადასახადის სახით დარიცხულ თანხის ნაწილში.

აქედან გამომდინარე, მოსარჩელემ მოითხოვა: საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 4 ივლისის ¹28-05/11744 საგადასახადო მოთხოვნის ნაწილობრივ, კერძოდ, მოგების გადასახადის სახით 1823163,80 ლარის დარიცხვის ნაწილში, ბათილად ცნობა; საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის უფროსის 2005 წლის 20 ოქტომბრის ¹841 ბრძანების ნაწილობრივ ბათილად ცნობა, კერძოდ, 2005 წლის 17 ოქტომბრის საგადასახადო შემოწმების აქტში მოგების გადასახადის გამოანგარიშებისას გამოქვითვებში 6963000 ლარისა და 745977 ლარის ჩათვლის მიზანშეწონილად მიჩნევის გამო, “ბ-ის საქართველოს, თბილისის წარმომადგენლობისათვის" მოგების გადასახადის სახით დარიცხული, ჯამში _ 2913991 ლარის დამტკიცების ნაწილში; საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციისათვის შესაბამისი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალება, რომლითაც იგი უზრუნველყოფდა “ბ-ის საქართველოს, თბილისის წარმომადგენლობის" პირად ბარათზე ზედმეტობის ასახვას მოგების გადასახადში _ იმჟამინდელი მდგომარეობით, 1090828 ლარს, რაც წარმოადგენდა ბიუჯეტში გადახდილ სხვაობას.

2006 წლის 1 აგვისტოს “ბ-ის საქართველოს, თბილისის წარმომადგენლობამ” დაზუსტებული სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის მიმართ, რომლითაც მოითხოვა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 4 ივლისის ¹28-05/11744 საგადასახადო მოთხოვნის მთლიანად ბათილად ცნობა.

2006 წლის 4 სექტემბერს “ბ-ის საქართველოს, თბილისის წარმომადგენლობამ” კიდევ ერთი დაზუსტებული სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის მიმართ.

მოსარჩელის განმარტებით, გასაჩივრებული საგადასახადო მოთხოვნით დარიცხული თანხა შეიცავდა, აგრეთვე, 632450 ლარის დარიცხვას მოგების გადასახადის სახით. აღნიშნული თანხა წარმოადგენდა დაბეგვრის ობიექტს _ 1807000 ლარის 20%-ისა (რაც შეადგენდა 361400 ლარს) და 361400 ლარის 75%-ის (რაც შეადგენდა 271050 ლარს) ჯამს. მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ ხსენებულ დარიცხვას არ ეთანხმებოდა და მიაჩნდა უკანონოდ. 2005 წლის 17 ოქტომბრის საგადასახადო შემოწმების აქტში მოპასუხე საგადასახადო ორგანოს მითითებული ჰქონდა, რომ მოსარჩელე საზოგადოების მიერ წარმოდგენილ წლიურ ანგარიშში არასწორად იყო გაზრდილი სხვა რეზერვებისა და დაფინანსების ნაშთი 1807000 ლარით. მოპასუხე საგადასახადო ორგანო მიიჩნევდა, რომ, ვინაიდან შემოწმების პერიოდში არ მოხდა გასული წლების გაუნაწილებელი მოგების სხვა რეზერვებისა და დაფინანსების ანგარიშზე ასახვა (გადატანა), შესაბამისად, იმავე საგადასახადო ორგანოს მოსაზრებით, ამ ანგარიშის გაზრდა 1807000 ლარით შესაძლოა განპირობებულიყო მხოლოდ შემოსავლის მიღებით და ამდენად, ზემოაღნიშნული თანხა უნდა ჩართულიყო ერთობლივ შემოსავლებში და დაბეგრილიყო მოგების გადასახადით _ 632450 ლარით.

მოსარჩელის მტკიცებით, მოპასუხე საგადასახადო ორგანოს ზემოაღნიშნული მსჯელობა და მის მიერ განხორციელებული დარიცხვა არ შეესაბამებოდა რეალურად არსებულ მდგომარეობას, კერძოდ, პირველ რიგში, აღნიშნულ პერიოდში (2004 საგადასახადო წელი) არ მომხდარა სხვა რეზერვებისა და დაფინანსების გაზრდა. 2000 წელს მიღებული მოწყობილობების ღირებულება მოსარჩელე საზოგადოების მიერ ასახულ იქნა სხვა რეზერვებისა და დაფინანსების ანგარიშზე, ანუ საკუთარ კაპიტალში. 2004 წლის 2 დეკემბრის ზემოხსენებული ხელშეკრულებით დაზუსტდა, რომ მიღებული მოწყობილობები წარმოადგენდა “ბ-(ინვესთმენტს)აგან" სესხად მიღებულ საშუალებებს, რომლებიც მოსარჩელე საზოგადოების მიერ უნდა გადატანილიყო გრძელვადიანი ვალდებულებების ანგარიშზე, რაც მოსარჩელის მიერ ბუღალტრული აღრიცხვის პრინციპების არასწორი გამოყენების გამო, არ განხორციელდა 2004 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით ბალანსის წარდგენისას. 2000 წელს მიღებული მოწყობილობების ბალანსზე აყვანისას მათი ღირებულება შეადგენდა 3380472,29 გირვანქა სტერლინგს, ეროვნულ ვალუტაში _ 10046680 ლარს.

მოსარჩელის განმარტებით, 2004 წელს სესხის ხელშეკრულების დადების მომენტიდან, როდესაც დაზუსტდა, რომ მიღებული მოწყობილობები წარმოადგენდა “ბ-(ინვესთმენტს)აგან" სესხად მიღებულ საშუალებებს, მოსარჩელემ ისინი შეაფასა 2004 წლის ბოლოს საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილი ვალუტების კურსების შესაბამისად, რის შედეგადაც მიიღო ვალუტების კურსთა შორის სხვაობა _ 1807000 ლარი, რაც, ამასთანავე, წარმოადგენდა გრძელვადიანი ვალდებულებების და არა სხვა რეზერვებისა და დაფინანსების (ანუ საკუთარი კაპიტალის) ზრდას და წარმოადგენდა გამოსაქვითი ხარჯების და არა ერთობლივი შემოსავლის ზრდას. ამდენად, სხვა რეზერვებისა და დაფინანსების ანგარიშზე ზედმეტობის _ 1807000 ლარის წარმოშობა განპირობებული იყო არა საკუთარი კაპიტალის გაზრდით, არამედ ფუნტ სტერლინგში დასაბრუნებელი ვალის შესატყვისი თანხის შესაძენად საჭირო ეროვნულ ვალუტაში გამოხატული თანხის რაოდენობის გაზრდით, რაც განაპირობა ეროვნული ვალუტის მიმართ ფუნტი სტერლინგის კურსის გაზრდამ.

მოსარჩელის მტკიცებით, შემოწმების აქტის თანახმად, მოსარჩელე საზოგადოებას 2005 წლის მაისის, ივნისისა და ივლისის თვეების აქციზის დეკლარაციებში აქციზის გადასახადით დასაბეგრი ოპერაციები დაფიქსირებული არ ჰქონდა. შემოწმებით დადგინდა, რომ მოსარჩელე საზოგადოებას 2005 წლის ივნისში მიწოდებული ჰქონდა ადგილობრივი წარმოების 251375 კოლოფი ფილტრიანი სიგარეტი, 2005 წლის ივლისში _ 752590 კოლოფი, რაც არ ასახულა შესაბამის საგადასახადო ინსპექციაში ამ თვეებში წარდგენილ დეკლარაციებში გადასახადით დასაბეგრ ბრუნვაში, მაშინ, როდესაც ბიუჯეტის კუთვნილი აქციზის გადასახადის სახით, ჩვენებას ექვემდებარებოდა 2005 წლის ივნისის დეკლარაციაში _ 175962,50 ლარი, ხოლო ივლისის დეკლარაციაში _ 526813 ლარი, ჯამში კი _ 702775,50 ლარი, რაც დაერიცხა მოსარჩელეს ბიუჯეტში გადასახდელად. მას სანქციის სახით ასევე დაერიცხა კუთვნილი გადასახადის 75% _ 527081 ლარი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 132-ე მუხლის შესაბამისად. აღნიშნული დარიცხვა განხორციელებული იყო უკანონოდ, რადგან მოსარჩელე საზოგადოებას უკვე გადახდილი ჰქონდა 2005 წლის ივნისისა და ივლისის თვეებში მიწოდებული სიგარეტის აქციზის გადასახადი და შესაბამისად, იგი ვერ შეამცირებდა ხსენებულ გადასახადს. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 261-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, საქართველოს ტერიტორიაზე აქციზური მარკებით მარკირებას დაქვემდებარებული ნაწარმის მწარმოებლები და იმპორტიორები აქციზური მარკის შეძენისას გადაიხდიდნენ კუთვნილ აქციზს და აქციზური მარკების ნომინალურ ღირებულებას სრული ოდენობით. საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2005 წლის 7 აპრილის ¹228 ბრძანებით დამტკიცებული “გადამხდელთა პირადი აღრიცხვის ბარათების წარმოების წესის" მე-9 მუხლის შესაბამისად, მარკების შეძენისას წინასწარ გადახდილი აქციზის გადასახადი გადამხდელის ბარათზე ტარდებოდა, როგორც _ “გადახდილია ბიუჯეტში".

მოსარჩელის განმარტებით, აქციზის გადასახადს დაქვემდებარებული საქონლიდან თამბაქოს ნაწარმს ჰქონდა განსაკუთრებული სპეციფიკა. ფაქტობრივად, ამ გადასახადის შემცირება შეუძლებელი იყო, ვინაიდან აქციზის შეძენა ხდებოდა წინასწარი გადახდით. აქციზის გადასახადის სახით გადახდილი თანხა გადასახადის გადამხდელს უკან აღარ უბრუნდებოდა და არც ზედმეტობაში ჯდებოდა. აქციზის ყოველთვიური დეკლარაცია ბარდებოდა მხოლოდ რაოდენობის კონტროლისთვის და კონტროლდებოდა გადახდილი აქციზი და შეძენილი მარკების ხარჯვა. რაც შეეხებოდა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 132-ე მუხლით დარიცხულ გადასახადს, იგი იყო უკანონო, ვინაიდან აღნიშნული მუხლი ითვალისწინებდა სანქციას დეკლარაციაში ან გაანგარიშებაში გადასახადის შემცირებისას, რასაც ზემოაღნიშნულ შემთხვევაში ადგილი არ ჰქონდა, რადგან მოსარჩელე საზოგადოებას ბიუჯეტის კუთვნილი აქციზის გადასახადი წინსწრებით ჰქონდა გადახდილი. საგადასახადო შემოწმების აქტით მოსარჩელე საზოგადოებას როიალტის გადასახადზე (5% რეალიზებული პროდუქციის ღირებულებაზე) დღგ-ს უკუდაბეგვრის დეკლარაციის წარუდგენლობისათვის საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 131-ე მუხლის შესაბამისად, გადასახდელად დაერიცხა 57462,60 ლარი. აქედან დეკემბრის თვეში დეკლარაციის წარუდგენლობისათვის დარიცხული იყო 44394,53 ლარი. აღნიშნული დარიცხვა იყო არასწორი, ვინაიდან საგადასახადო ორგანომ იგი განსაზღვრა იმ შემთხვევისათვის, თუ მოსარჩელის მიერ რეალიზებული 21877 კოლოფი სიგარეტი მიწოდებულად ჩაითვლებოდა 2005 წლის იანვარში და არა 2004 წლის დეკემბერში, როგორც აღნიშნული რეალურად განხორციელდა. მოგვიანებით, შესაბამისი სისხლის სამართლის საქმის შეწყვეტის შესახებ 2006 წლის 13 აპრილის დადგენილებით, 2004 წლის დეკემბერში მისი რეალიზაცია დადგენილად იქნა მიჩნეული. საქართველოს საგადასახადო კოდექსით (2005 წლადე მოქმედი რედაქცია) დღგ-ს უკუდაბეგვრის დეკლარაციის წარდგენის ვალდებულება არ არსებობდა. შესაბამისად, ამ მოტივით 44394,53 ლარის დარიცხვა განხორციელებული იყო უკანონოდ.

მოსარჩელის მტკიცებით, მოგების გადასახადში სამჯერ უკანონოდ დარიცხვის შედეგად, მას მთლიანობაში ზედმეტად დაერიცხა 3546441 ლარი, საიდანაც ძირითადი თანხა იყო 1903195 ლარი. 2006 წლის განმავლობაში მოსარჩელე საზოგადოებას მოგების გადასახადის სახით გადახდილი ჰქონდა 6483365 ლარი, რომელიც შედგებოდა შემოწმების აქტით დარიცხული თანხისა და 2005 წლის მოგების გადასახადისაგან. გასაჩივრებული საგადასახადო მოთხოვნით მოსარჩელე საზოგადოებას მოგების გადასახადის სახით (საურავთან ერთად) გადასახდელად ერიცხებოდა 1823163,80 ლარი.

მოსარჩელის განმარტებით, ზემოაღნიშნულ საგადასახადო მოთხოვნას იგი ასაჩივრებდა სწორედ ზემოთ მითითებულ მოგების გადასახადში დარიცხული თანხის ნაწილში, აქციზის გადასახადში დარიცხული თანხის ნაწილსა და უკუდაბეგვრის წესით დარიცხულ დღგ-ს ნაწილში.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ მოითხოვა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის მიერ 2006 წლის 4 ივლისს გამოცემული ¹28-05/11744 საგადასახადო მოთხოვნის ბათილად ცნობა მოგების გადასახადში 1823163,80 ლარის დარიცხვის ნაწილში; საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ისნპექციის მიერ 2006 წლის 4 ივლისს გამოცემული ¹28-05/11744 საგადასახადო მოთხოვნის ბათილად ცნობა აქციზის გადასახადში 527081 ლარის დარიცხვის ნაწილში; საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის მიერ 2006 წლის 4 ივლისს გამოცემული ¹28-05/11744 საგადასახადო მოთხოვნის ბათილად ცნობა უკუდაბეგვრის წესით დღგ-ში 44394,53 ლარის დარიცხვის ნაწილში; საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის უფროსის 2005 წლის 20 ოქტომბრის ¹841 ბრძანების ნაწილობრივ ბათილად ცნობა, კერძოდ, 2005 წლის 17 ოქტომბრის საგადასახადო შემოწმების აქტით მოგების გადასახადში, აქციზის გადასახადსა და უკუდაბეგვრის წესით დღგ-ში დარიცხული თანხების დამტკიცების ნაწილში; საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციისათვის შესაბამისი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალება, რომლითაც უზრუნველყოფილი იქნებოდა “ბ-ის საქართველოს, თბილისის წარმომადგენლობის" პირად ბარათზე ზედმეტობის ასახვა მოგების გადასახადში _ 1723293,00 ლარის და უკუდაბეგვრის წესით დარიცხულ დღგ-ში _ 44394,53 ლარის ოდენობით.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 9 ნოემბრის საოქმო განჩინებით ამ საქმეში საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებულ მესამე პირად ჩაება საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტი.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 26 იანვრის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების გარეშე, სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად, ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის მიერ 2006 წლის 4 ივლისს გამოცემული ¹28-05/11744 საგადასახადო მოთხოვნა მოგების გადასახადში 1823163,80 ლარის დარიცხვის ნაწილში; ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის მიერ 2006 წლის 4 ივლისს გამოცემული ¹28-05/11744 საგადასახადო მოთხოვნა აქციზის გადასახადში 527081 ლარის დარიცხვის ნაწილში; ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის მიერ 2006 წლის 4 ივლისს გამოცემული ¹28-05/11744 საგადასახადო მოთხოვნა უკუდაბეგვრის წესით დღგ-ში დარიცხული 44394,53 ლარის დარიცხვის ნაწილში; ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის უფროსის 2005 წლის 20 ოქტომბრის ¹841 ბრძანება ნაწილობრივ, კერძოდ, 2005 წლის 17 ოქტომბრის საგადასახადო შემოწმების აქტით მოგების გადასახადში, აქციზის გადასახადსა და უკუდაბეგვრის წესით დარიცხულ დღგ-ს გადასახადში დარიცხული თანხების დამტკიცების ნაწილში; საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციას დაევალა ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა, ამავე გადაწყვეტილებაში მითითებულ გარემოებათა გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ.

საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებული იყო, ადმინისტრაციული წარმოებისას გამოეკვლია საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება და გადაწყვეტილება მიეღო ამ გარემოებათა შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე. საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის მიერ 2006 წლის 4 ივლისს გამოცემული ¹28-05/11744 საგადასახადო მოთხოვნა მოგების გადასახადში 1823163,80 ლარის დარიცხვის ნაწილში, ასევე აქციზის გადასახადში 527081 ლარის დარიცხვის ნაწილში და უკუდაბეგვრის წესით დღგ-ში 44394,53 ლარის დარიცხვის ნაწილში, აგრეთვე, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის უფროსის 2005 წლის 20 ოქტომბრის ¹841 ბრძანება 2005 წლის 17 ოქტომბრის საგადასახადო შემოწმების აქტით მოგების გადასახადში, აქციზის გადასახადსა და უკუდაბეგვრის წესით დღგ-ში დარიცხული თანხების დამტკიცების ნაწილში გამოცემული იყო ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების გარეშე.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 26 იანვრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციამ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 4 ივლისის საოქმო განჩინებით აპელანტის _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის უფლებამონაცვლედ დადგენილ იქნა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექცია, ხოლო მესამე პირის _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის უფლებამონაცვლედ _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 11 ივლისის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 26 იანვრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ,,ბ-ის საქართველოს, თბილისის წარმომადგენლობა" ეწეოდა სამეწარმეო საქმიანობას და იყო აქციზის გადამხდელი საწარმო. საქმეში მტკიცებულების სახით წარმოდგენილი მოწყობილობების დაფინანსების ხელშეკრულებით, რომელიც გაფორმებულ იქნა ,,ბ-(ინვესთმენტს)სა" (BAთ) და ,,ბ-ს" (საქართველოს ფილიალს) (BAთG) შორის, ირკვეოდა, რომ მიმწოდებელმა გადასცა მიმღებს უფლებები განსაზღვრულ მოწყობილობებზე, რომლებიც შეიძლებოდა გამოყენებული ყოფილიყო სიგარეტის საბოლოო სახით წარმოებისათვის. მიმღებმა (BAთG) აღიარა, რომ გადასახდელი ჰქონდა მოწყობილობების თანხა მიმწოდებლისათვის (BAთ) _ 3380472,39 ფუნტი სტერლინგი. აღნიშნული ხელშეკრულებიდან ირკვეოდა, რომ მათი გადაცემის თარიღი იყო 2001 წლის 1 აპრილი, ხელშეკრულების ამოქმედების თარიღი _ 2004 წლის 30 ნოემბერი, ხოლო მისი საბოლოო დასრულების თარიღი _ 2009 წლის 30 ნოემბერი. ხსენებული ხელშეკრულებიდან ცხადი იყო, რომ მოწყობილობების მიწოდებისათვის მიმღები უხდიდა მიმწოდებელს პროცენტს შესყიდვის ფასის გადაუხდელი თანხიდან, დაწყებული მათი გადაცემის თარიღიდან მათივე ამოქმედების თარიღამდე, ფიქსირებული 18%-იანი განაკვეთით. იმავე ხელშეკრულების თანდართული სქემებით დგინდებოდა, როგორც გადაცემული მოწყობილობების ჩამონათვალი, ასევე პროცენტების რაოდენობა და გადახდის თარიღები. 2005 წლის 17 ოქტომბრის გასაჩივრებული საგადასახადო შემოწმების აქტით დგინდებოდა, რომ მოგების გადასახადის ნაწილში მოსარჩელეს გამოქვითვებში ჩათვლილი ჰქონდა კრედიტისათვის პროცენტების სახით გადახდილი 6963000 ლარი. მოპასუხე საგადასახადო ორგანოს მიერ აღნიშნული გამოქვითვები არ იქნა გაზიარებული. სესხის დარიცხვის მართებულობის დამადასტურებელი დოკუმენტების წარმოდგენამდე, შემოწმების აქტით მიზანშეუწონლად იქნა მიჩნეული გამოქვითვებში აღნიშნული თანხის ჩათვლა.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ 2005 წლის 17 ოქტომბრის გასაჩივრებული საგადასახადო შემოწმების აქტით მოგების გადასახადის ნაწილში ასევე დგინდებოდა, რომ შემოწმების მასალების მიხედვით, სატელეფონო ხარჯებად გამოქვითვებში ჩათვლილი იყო 748617 ლარი, საიდანაც 745977 ლარი წარმოადგენდა არარეზიდენტ პირებზე 2004 წლის დეკემბერში გადახდილ თანხას და აღნიშნულზე შემმოწმებელმა ვერ მიიღო ახსნა-განმარტება. იმავე საკითხის გარკვევამდე მიზანშეუწონელი იყო 745977 ლარის გამოქვითვებში ჩათვლა. გასაჩივრებული საგადასახადო შემოწმების აქტით ასევე დგინდებოდა, რომ საგადასახადო ინსპექციაში წარმოდგენილ წლიურ ანგარიშში სხვა რეზერვებისა და დაფინანსების ნაშთი 2004 წლის ბოლოსათვის გაზრდილი იყო 1807000 ლარით და მოსარჩელე საწარმოს მიერ იმ მასალების წარმოდგენამდე, რომლებითაც დასაბუთდებოდა 1807000 ლარის რეზერვებისა და სხვა დაფინანსების ანგარიშზე დაფიქსირებული ზრდა და შემმოწმებელს მისცემდა ანალიზის ჩატარების საშუალებას, 1807000 ლარი ჩაითვლებოდა 2004 წლის ერთობლივ შემოსავლებში და დაიბეგრებოდა მოგების გადასახადით.

სააპელაციო სასამართლომ აქციზის გადასახადის, სანქციისა და საურავის სახით, სულ _ 1261839,42 ლარის მოსარჩელისათვის დარიცხვასთან დაკავშირებით, მიუთითა, რომ ზემოაღნიშნულ შემოწმების აქტში აისახა ასევე აქციზის გადასახადი, კერძოდ, შემოწმებით დადგინდა, რომ მოსარჩელე საზოგადოებას 2005 წლის ივნისში მიწოდებული ჰქონდა ადგილობრივი წარმოების 251375 კოლოფი ფილტრიანი სიგარეტი, 2005 წლის ივლისში _ 752590 კოლოფი, რაც არ ასახულა საგადასახადო ინსპექციაში ამ თვეებში წარდგენილ დეკლარაციებში გადასახადით დასაბეგრ ბრუნვაში. ბიუჯეტის კუთვნილი აქციზის გადასახადის სახით, ჩვენებას ექვემდებარებოდა _ 2005 წლის ივნისის დეკლარაციაში _ 175962,50 ლარი და იმავე წლის ივლისის დეკლარაციაში _ 526813 ლარი, სულ _ 702775,50 ლარი, რომელიც დაერიცხებოდა მოსარჩელე საწარმოს ბიუჯეტში გადასახდელად, ასევე სანქციის სახით დაერიცხებოდა კუთვნილი გადასახადის 75% _ 527081 ლარი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 132-ე მუხლის თანახმად, დეკლარაციაში გადასახადის შემცირებისათვის და საურავი _ 31982,29 ლარი, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 129-ე მუხლის მიხედვით, გადასახადის დადგენილ ვადაში გადაუხდელობისათვის, სულ _ 1261839,42 ლარი. გასაჩივრებული აქტით მოსარჩელე საწარმოს დაერიცხა სანქცია საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 131-ე მუხლის თანახმად, დეკლარაციის წარუდგენლობისათვის _ 57462,60 ლარი.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ სახეზე იყო მოწყობილობების დაფინანსების ხელშეკრულება, რომელიც საქმეში იყო წარმოდგენილი და იგი ითვალისწინებდა, როგორც ძირითადი თანხის, ასევე პროცენტის დაფარვას და დადგენილი იყო, რომ იმავე ხელშეკრულებით განსაზღვრული საგნის მიწოდების საზღაური განსაზღვრული იყო ფუნტი სტერლინგით. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 81-ე მუხლზე დაყრდნობით, სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ საგადასახადო მოთხოვნა, რომელიც ამ დავის ძირითად საგანს წარმოადგენდა, იყო საგადასახადო ორგანოს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, რომლის შესრულება სავალდებულო იყო კანონით დადგენილი წესით. იმავე კოდექსის 83-ე მუხლის თანახმად, საგადასახადო მოთხოვნა წყდებოდა მისი შესრულებით ან გაუქმებით. საგადასახადო მოთხოვნა უქმდებოდა, თუ მოთხოვნის წარმდგენი უარს განაცხადებდა მასზე, ან თუ საგადასახადო მოთხოვნაში მითითებული პირის სარჩელის საფუძველზე, მოთხოვნა ცნობილი იქნებოდა უკანონოდ ან დაუსაბუთებლად. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 146-ე მუხლის მიხედვით, საგადასახადო დავის გადაწყვეტის ფორმები იყო: ა) დავის გადაწყვეტა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სისტემაში განხილვის წესით; ბ) დავის გადაწყვეტა სასამართლოს მიერ.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქალაქო სასამართლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მიღებისას სწორად დაეყრდნო საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის მოთხოვნას და საქმეზე მიიღო არსებითად სწორი გადაწყვეტილება. მოსარჩელემ გამოიყენა აღნიშნული კოდექსის მე-3 მუხლი და მიმართა სასამართლოს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობის მოთხოვნით.

სააპელაციო სასამართლომ მოსარჩელის მიერ მითითებულ, კრედიტისათვის პროცენტების სახით გადახდილი 6963000 ლარის გაქვითვებში ჩათვლასთან მიმართებაში მიიჩნია, რომ გასაჩივრებული საგადასახადო მოთხოვნა 6963000 ლარის გაქვითვებში ჩათვლასთან დაკავშირებით და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის უფროსის 2005 წლის 20 ოქტომბრის ¹841 ბრძანება არ შეიძლებოდა ჩათვლილიყო დასაბუთებულად და კანონიერად. საქმეში წარმოდგენილი ხელშეკრულება ნათელს ხდიდა, რომ შემოწმების დროს მეწარმის მიერ კრედიტისათვის პროცენტის სახით გადახდილი 6963000 ლარის გაქვითვებში ჩათვლა მიჩნეული უნდა ყოფილიყო კანონიერად. მოპასუხეც ადასტურებდა, რომ აღნიშნული ხელშეკრულების წარმოდგენის შემთხვევაში, საგადასახადო ორგანო მიიღებდა არსებითად სხვა სახის გადაწყვეტილებას. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (1997 წ.) 50-ე მუხლის თანახმად, კრედიტისათვის გადახდილი პროცენტები გამოიქვითებოდა პროცენტების იმ თანხის ფარგლებში, რომელიც განისაზღვრებოდა კრედიტის გაცემის მომენტისათვის საქართველოს ეროვნული ბანკის ბანკთაშორის საკრედიტო აუქციონზე ჩამოყალიბებული საპროცენტო განაკვეთის 150 პროცენტის ოდენობით. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ მოპასუხე საგადასახადო ორგანოს უნდა გამოეკვლია, რამდენად ზუსტად მოახდინა სადავო პერიოდში მოსარჩელე საწარმომ თანხების გაქვითვა. სასამართლო სხდომაზე აპელანტმა სადავოდ გახადა აღნიშნული ხელშეკრულების დედნის სახით არსებობა, რომელიც პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ მიღებულ იქნა მტკიცებულების სახით და სადავოდ არ გამხდარა. აღნიშნული უნდა გამხდარიყო მოპასუხე საგადასახადო ორგანოს მსჯელობის საგანი ადმინისტრაციული წარმოების განხორციელებისას.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოსარჩელე საწარმოს მიერ ზემოაღნიშნული თანხების გამოქვითვა მიჩნეულ იქნა უსაფუძვლოდ მოპასუხე საგადასახადო ორგანოს მიერ და შესაბამისად, მოსარჩელეს მოგების გადასახადის ძირითად თანხაში ზედმეტად დაერიცხა 6963000 ლარის 20% _ 1392600 ლარი, ფინანსური სანქცია _ 1044450 ლარი და საურავი _ 194963 ლარი.

სააპელაციო სასამართლომ მოგების გადასახადიდან გამოქვითვებში 745977 ლარის ჩათვლის მიზანშეწონილობასთან დაკავშირებით, მიიჩნია, რომ დაუსაბუთებელი იყო სადავო საგადასახადო შემოწმების აქტში აღნიშნული მსჯელობა სატელეფონო ხარჯების მოგების გადასახადიდან გამოქვითვის შესახებ. აღნიშნული თანხა წარმოადგენდა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (1997 წ.) 63-ე მუხლით განსაზღვრულ გადასახადის სახეობას. ხსენებული შეუსაბამობა შემოწმების აქტის ტექსტითაც დასტურდებოდა _ სატელეფონო ხარჯების თანხებში ასევე მითითებული იყო არარეზიდენტ პირზე გადახდილ თანხებზე. სააპელაციო სასამართლომ მოსარჩელის მოთხოვნა იმის თაობაზე, რომ აღნიშნული თანხა წარმოადგენდა არარეზიდენტი პირებისათვის დაკავებულ საშემოსავლო გადასახადს, რაც ბიუჯეტში იყო გადარიცხული, დასაბუთებულად მიიჩნია. მოპასუხე საგადასახადო ორგანოს ევალებოდა დაედგინა, რამდენად სწორად იყო მოსარჩელე საწარმოს მიერ დაანგარიშებული თანხა და მის მიერ აღნიშნული 778321,91 ლარი შეესაბამებოდა თუ არა შემოწმების აქტით შეცდომით დადგენილ 745977 ლარს.

სააპელაციო სასამართლომ 1807000 ლარის 2004 წლის ერთობლივ შემოსავლებში ჩათვლასა და მოსარჩელისათვის მოგების გადასახადში 632450 ლარის დაკისრებასთან დაკავშირებით, მიიჩნია, რომ დარღვეული იყო საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მოთხოვნები, რადგან მოპასუხე საგადასახადო ორგანოს შემოწმების აქტი არ იყო დასაბუთებული იმ ნაწილში, რომლითაც 1807000 ლარი ჩათვლილი იყო 2004 წლის ერთობლივ შემოსავლებში და იგი დაიბეგრა მოგების გადასახადით. მოპასუხემ არ გამოიკვლია საქმის არსებითი გარემოებები, კერძოდ, არ შეისწავლა, აღნიშნული თანხა წარმოადგენდა თუ არა ზემოაღნიშნული ხელშეკრულებით მოწყობილობების მიღების დროსა და ბალანსზე მათი აყვანის დროისათვის საერთო ღირებულების თანხებს (ვალუტებს) შორის სხვაობას, რომელიც განხილული უნდა ყოფილიყო, როგორც გამოსაქვითი ხარჯების ზრდა და არა ერთობლივი შემოსავლის ზრდა. ამასთან დაკავშირებით, დაუსაბუთებელი იყო 632450 ლარის, როგორც მოგების გადასახადისა და სანქციის თანხების, დაკისრება მოსარჩელისათვის.

სააპელაციო სასამართლომ დღგ-ს უკუდაბეგვრის დეკლარაციის წარუდგენლობის გამო, მოსარჩელისათვის 57462,6 ლარის დაკისრებასთან დაკავშირებით, მიიჩნია, რომ სადავო აქტები დაუსაბუთებელი იყო ასევე იმ ნაწილში, რომლითაც მოსარჩელეს დაერიცხა დღგ-ს უკუდაბეგვრის დეკლარაციის წარუდგენლობისათვის 57462,6 ლარი, საიდანაც 2004 წლის დეკემბერში დეკლარაციის წარუდგენლობისათვის დარიცხული იყო 44394,53 ლარი. მოპასუხე საგადასახადო ორგანოს უნდა გამოეკვლია, 21877 ყუთი სიგარეტის მიწოდება 2004 წლის დეკემბერში განხორციელდა თუ 2005 წლის იანვარში, ანუ განხორციელებული ოპერაცია საქართველოს რომელი საგადასახადო კოდექსის მოქმედების ქვეშ ექცეოდა. მოპასუხეს საქმის არსებითი გარემოებების გამოკვლევისას, კანონით დადგენილი წესით, ყურადღება უნდა გაემახვილებინა ასევე აღნიშნულ საკითხთან დაკავშირებით აღძრულ და შემდგომში შეწყვეტილ სისხლის სამართლის საქმეზე.

ზემოაღნიშნული გარემოებების გათვალისწინებით, საქმის მასალებითა და მხარეების მიერ მიცემული ახსნა-განმარტებებით სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ გასაჩივრებული აქტების გამოცემისას განხორციელებული ადმინისტრაციული წარმოების დროს დარღვეული იყო საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მოთხოვნები. ხსენებული კოდექსის 96-ე მუხლის თანახმად, ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებული იყო, ადმინისტრაციული წარმოებისას გამოეკვლია საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება და გადაწყვეტილება მიეღო ამ გარემოებათა შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე. აღნიშნული კოდექსის 53-ე მუხლის მიხედვით კი, წერილობით გამოცემულ ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტში უნდა ყოფილიყო წერილობითი დასაბუთება, ხოლო თუ ადმინისტრაციული ორგანო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემისას მოქმედებდა დისკრეციული უფლებამოსილების ფარგლებში, წერილობით დასაბუთებაში მიეთითებოდა ყველა ის ფაქტობრივი გარემოება, რომელსაც არსებითი მნიშვნელობა ჰქონდა ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემისას. იმავე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, ადმინისტრაციული ორგანო უფლებამოსილი არ იყო, თავისი გადაწყვეტილება დაეფუძნებინა იმ გარემოებებზე, ფაქტებზე, მტკიცებულებებზე ან არგუმენტებზე, რომლებიც არ იქნა გამოკვლეული და შესწავლილი ადმინისტრაციული წარმოების დროს.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ამ საქმის მასალებით არ დგინდებოდა, გაითვალისწინა თუ არა აქტის გამომცემმა ადმინისტრაციულმა ორგანომ კანონის ზემოაღნიშნული ნორმების დანაწესი და მიიღო თუ არა მის შესაბამისად გადაწყვეტილება. აღნიშნული დარღვევით გამოცემული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი კი, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60¹ მუხლის შესაბამისად, ბათილად უნდა ყოფილიყო ცნობილი.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის შესაბამისად, თუ სასამართლო მიიჩნევდა, რომ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი გამოცემული იყო საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის გარემოების გამოკვლევისა და შეფასების გარეშე, იგი უფლებამოსილი იყო, სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად, ბათილად ეცნო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი და დაევალებინა ადმინისტრაციული ორგანოსათვის ამ გარემოებათა გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ, გამოეცა ახალი.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 11 ივლისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურმა, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

კასატორის განმარტებით, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის შესაბამისი ბრძანებების საფუძველზე, ,,ბ-ის საქართველოს, თბილისის წარმომადგენლობაში" ჩატარდა გასვლითი საგადასახადო შემოწმება, რომელმაც მოიცვა 2004 წლის 1 ნოემბრიდან 2005 წლის 1 აგვისტომდე პერიოდში მოსარჩელე საზოგადოების ბიუჯეტთან ანგარიშსწორების მდგომარეობა. მოსარჩელე ნაწილობრივ არ დაეთანხმა საგადასახადო შემოწმების აქტს და მოითხოვა მის საფუძველზე გამოცემული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა.

კასატორის მტკიცებით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, კერძოდ, სააპელაციო სასამართლომ გასაჩივრებული განჩინების მიღებისას არსებითად არ იმსჯელა და არ განიხილა საგადასახადო შემოწმების აქტი და მიღებული განჩინებით გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს არაარგუმენტირებული დასკვნები და შეფასებები. იმის გათვალისწინებით, რომ საგადასახადო შემოწმების გეგმით გათვალისწინებული საკითხების უმეტესი ნაწილი (გადასახადებით დაბეგვრის და ბიუჯეტთან ანგარიშსწორების შესახებ), სასამართლოს მიერ საერთოდ არ გამხდარა არსებითი განხილვისა და მსჯელობის საგანი ან/და განხილვას დაექვემდებარა ცალკეული საკითხები მხოლოდ ფრაგმენტული და ზედაპირული გამოკვლევის სახით, ასეთ პირობებში კასატორს შემოწმების აქტისა და მის საფუძველზე გამოცემული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა დაუსაბუთებლად მიაჩნია.

კასატორის მტკიცებით, 2005 წლის 17 ოქტომბრის საგადასახადო შემოწმების აქტიდან ირკვევა, რომ ,,ბ-ის საქართველოს, თბილისის წარმომადგენლობაში” საბუღალტრო აღრიცხვა-ანგარიშგების მდგომარეობა არ შეესაბამებოდა “ბუღალტრული აღრიცხვისა და რეგულირების შესახებ" საქართველოს 1999 წლის 5 თებერვლის კანონს. აღნიშნული კანონი საზოგადოებას ავალდებულებდა, ბუღალტრული აღრიცხვა და ფინანსური ანგარიშგება ეწარმოებინა ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების გამოყენებით. მოსარჩელის, როგორც გადასახადის გადამხდელის, მიერ შემოწმებისათვის ვერ იქნა წარმოდგენილი მთავარი ბუღალტრული წიგნი (რეგისტრი) ან შესაბამისი კომპიუტერული ამონაწერი, საბუღალტრო აღრიცხვის დამხმარე რეგისტრები (საბუღალტრო ანგარიშთა ბარათები) ან მათი შემცველი საბუღალტრო დოკუმენტები, რომლებშიც ასახული იქნებოდა გადასახადის გადამხდელის მიერ განხორციელებული თითოეული სამეურნეო ოპერაცია და ამ ოპერაციების შედეგად წარმოშობილი საგადასახადო ვალდებულებების შესრულების მიმდინარეობა.

კასატორის განმარტებით, ზემოაღნიშნული დარღვევების გამო, აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექცია მოქმედებდა კანონით მისთვის მინიჭებული უფლებამოსილების ფარგლებში, კერძოდ, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 68-ე მუხლის (გადასახადის თანხების დარიცხვა) მე-3 ნაწილისა და 104-ე მუხლის (ცალკეულ შემთხვევაში დაბეგვრის ობიექტის, დაბეგვრასთან დაკავშირებული ობიექტისა და საგადასახადო ვალდებულებების განსაზღვრა) მე-2 ნაწილის შესაბამისად, თუ გადასახადის გადამხდელი/საგადასახადო აგენტი, სხვა ვალდებული პირი არ წარმოადგენს გადასახადის დასარიცხად საჭირო ინფორმაციას, საგადასახადო ორგანო უფლებამოსილია, დაარიცხოს მას გადასახადი ხელთ არსებული ინფორმაციის საფუძველზე და წარუდგინოს ,,საგადასახადო მოთხოვნა", ხოლო, თუ გადასახადის გადამხდელი არ ახორციელებს ბუღალტრულ აღრიცხვას კანონმდებლობით გათვალისწინებული ფორმითა და წესით ან არ ახორციელებს მას საერთოდ, ან სააღრიცხვო დოკუმენტაცია დაკარგული ან/და განადგურებულია, რის გამოც შეუძლებელია დაბეგვრის ობიექტის, დაბეგვრასთან დაკავშირებული ობიექტისა და საგადასახადო ვალდებულებების განსაზღვრა, მაშინ საგადასახადო ორგანოს გადასახადის ოდენობის დადგენის მიზნით, უფლება აქვს, გადასახადის გადამხდელს გადასახადი დაარიცხოს არსებული მასალების საფუძველზე, შესაბამისი ფაქტებისა და გარემოებების გათვალისწინებით, პირდაპირი და არაპირდაპირი მეთოდების გამოყენებით (აქტივების სიდიდის, საოპერაციო შემოსავლებისა და ხარჯების გათვალისწინებით, აგრეთვე, სხვა მსგავსი ინფორმაციის ანალიზის საფუძველზე).

კასატორი აღნიშნავს, რომ იგი არ ეთანხმება სასამართლოს პოზიციას, სიგარეტის წარმოებისათვის მოწყობილობების დაფინანსების ხელშეკრულების შესაბამისად, კრედიტისათვის პროცენტების სახით გადახდილი 6963000 ლარის გამოქვითვის მართლზომიერად მიჩნევის შესახებ.

კასატორის მტკიცებით, სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 177-ე მუხლის ,,ა" ქვეპუნქტი და 211-ე მუხლის პირველი ნაწილი. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 177-ე მუხლი შეიცავს ,,შემოსავლის მიღებასთან დაკავშირებული ხარჯების" ლეგალურ დეფინიციას, რომლის მიხედვითაც, ერთობლივი შემოსავლიდან გამოიქვითება ყველა ხარჯი, რომლებიც დაკავშირებულია მის წარმოებასთან, გარდა ამ კოდექსის 211-ე მუხლის მიხედვით ძირითად საშუალებათა შეძენის, დადგმისა და სხვა კაპიტალიზებადი ხარჯებისა, როდესაც არ არსებობს ამ კოდექსის 183-ე მუხლის მე-13 ნაწილით გათვალისწინებული შემთხვევები. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 211-ე მუხლის პირველი ნაწილით დადგენილია, თუ რა მიიჩნევა გადასახადებით დაბეგვრის მიზნებისათვის ,,აქტივების ღირებულებად", რომლის თანახმადაც, აქტივების ღირებულებაში შეიტანება მათი შეძენის, წარმოების, მშენებლობის, მონტაჟისა და დადგმის ხარჯები (დანახარჯები), აგრეთვე, სხვა ხარჯები (დანახარჯები), რომლებიც ზრდის მათ ღირებულებას, გარდა გადახდილი მოსაკრებლისა ან/და საბაჟო გადასახადისა.

კასატორის განმარტებით, მოცემულ შემთხვევაში აქტივების (სიგარეტის წარმოებისათვის მოწყობილობების) შეძენისათვის გადახდილი პროცენტების ხარჯები კაპიტალიზდება (აქტივის ღირებულების გაზრდა) და საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 211-ე მუხლის პირველი ნაწილის გათვალისწინებით, განიხილება, როგორც სხვა ხარჯები (დანახარჯები), რომლებიც ზრდის მათ (აქტივების) ღირებულებას. ხსენებული კოდექსის 177-ე და 211-ე მუხლები, შესაბამისად, მიეკუთვნება საქართველოს საგადასახადო კოდექსით გათვალისწინებულ იმ სამართლებრივ ნორმებს (თავები XXV და XXVIII), რომლებიც აწესებს, თუ გადასახადებით დაბეგვრის მიზნებისათვის რა შეიძლება ჩაითვალოს ,,გამოქვითვებად და ზარალად" და ამავე მიზნებისათვის რა წესით უნდა მოხდეს ეკონომიკურ საქმიანობაში გამოყენებული ცალკეული ობიექტის ,,საგადასახადო აღრიცხვა". კასატორის მტკიცებით, აღნიშნული ნორმები სააპელაციო სასამართლოს მიერ გამოყენებული არ იქნა, წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი კი დასაშვებია საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, ვინაიდან აღნიშნული დარღვევები საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის ,,ე" ქვეპუნქტისა და 393-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ,,ა" ქვეპუნქტის მიხედვით, საკასაციო საჩივრის აბსოლუტური საფუძვლებია.

კასატორის განმარტებით, რაც შეეხება შემოწმების აქტით დარიცხულ აქციზის გადასახადს, მისთვის გაუგებარია, სააპელაციო სასამართლომ რომელ სამართლებრივ ნორმებზე დაყრდნობით მიიჩნია მისი დარიცხვა უკანონოდ. შემოწმებით დადგენილია ფაქტობრივი გარემოება (რომლის გამაბათილებელი მტკიცებულება საქმეში არ არსებობს) იმის შესახებ, რომ ,,ბ-ის საქართველოს, თბილისის წარმომადგენლობას" 2005 წლის ივნისსა და ივლისში მიწოდებული ჰქონდა ადგილობრივი წარმოების ფილტრიანი სიგარეტი, კერძოდ, ივნისში _ 251375 კოლოფი და ივლისში _ 752590 კოლოფი, რაც არ აისახა საგადასახადო ინსპექციაში წარდგენილ აქციზის გადასახადის დეკლარაციებში გადასახადით დასაბეგრ ბრუნვებში. მოცემულ შემთხვევაში შემმოწმებლებმა სრულიად მართლზომიერად დაუქვემდებარეს აღნიშნული ოპერაცია აქციზის გადასახადით დაბეგვრას და ასევე კანონიერად გაავრცელეს შესაბამისი სანქცია _ ჯარიმა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 132-ე და საურავი იმავე კოდექსის 129-ე მუხლების შესაბამისად.

კასატორის მტკიცებით, სააპელაციო სასამართლომ გასაჩივრებული განჩინების გამოტანისას არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, საქმის ფაქტობრივ გარემოებებს არ მისცა სწორი სამართლებრივი შეფასება, რის გამოც გასაჩივრებული განჩინება უკანონო და დაუსაბუთებელია.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 11 ივლისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ასევე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციამ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

კასატორის განმარტებით, მისი საკასაციო საჩივრის საფუძვლებია საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ,,ა" და ,,ბ" ქვეპუნქტები, სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა კანონები, რომლებიც არ უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილი, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60¹ და 96-ე მუხლები და უცვლელად დატოვა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 26 იანვრის გადაწყვეტილება. იქიდან გამომდინარე, რომ აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 4 ივლისის ¹28-05/11749 საგადასახადო მოთხოვნა გამოცემულია 2005 წლის 17 ოქტომბრის საგადასახადო შემოწმების აქტის საფუძველზე, სწორედ აღნიშნული წარმოადგენს საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოებათა გამოკვლევას. მოსარჩელის მოთხოვნაა ზემოაღნიშნული საგადასახადო მოთხოვნის ბათილად ცნობა მოგების გადასახადის, აქციზის გადასახადისა და უკუდაბეგვრის წესით დარიცხულ დღგ-ს ნაწილში და ახალი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა. სარჩელი ეფუძნება შემოწმების აქტში (მოგების გადასახადის ნაწილი) აღნიშნულ ფაქტს იმასთან დაკავშირებით, რომ შემოწმებისას არ იქნა წარმოდგენილი არარეზიდენტ პირზე სესხის პროცენტის სახით გამოქვითვის უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტაცია, რომელიც წარმოდგენილ იქნა მხოლოდ სასამართლო სხდომაზე, კასატორის მოსაზრებით, იურიდიული მნიშვნელობის მქონე დოკუმენტისათვის დადგენილი სათანადო ფორმის დაუცველად, ანუ იგი წარმოდგენილია შემოწმების ჩატარებიდან 1 წლის შემდეგ, რაც საფუძვლიან ეჭვს ბადებს, რადგან საქმე ეხებოდა დიდი ოდენობით გადასახადისაგან გათავისუფლების საკითხს. მოსარჩელე სწორედ მოგების გადასახადის ნაწილში ასაჩივრებდა ზემოაღნიშნულ აქტებს და სარჩელის ჩამოყალიბებისას სხვა მოთხოვნებიც ყოველგვარი რეალური საფუძვლის გარეშე დააყენა. გასათვალისწინებელია ის გარემოებაც, რომ მოსარჩელეს არ მიუმართავს შესაბამისი საგადასახადო ორგანოსათვის ახალი აქტის გამოცემის მოთხოვნით და შესაბამისად, არც ამის თაობაზე არსებობს ადმინისტრაციული ორგანოს უარი, რაც საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 23-ე მუხლის მე-2-3 ნაწილების შესაბამისად, სარჩელის აღძვრის საფუძველი იქნებოდა. მოპასუხეებმა მოითხოვეს სარჩელის დაუშვებლად ცნობა სწორედ ამ მოტივით, რის შემდეგაც მოსარჩელე მიმართავდა ადმინისტრაციულ ორგანოს აქტის გამოცემის მოთხოვნით, ხოლო ამ ქმედების განხორციელების შემდეგ, შედეგებიდან გამომდინარე, იმოქმედებდა, რაც პროცესუალურად უფრო გამართული იქნებოდა. სასამართლომ არ გაიზიარა აღნიშნული პოზიცია იმ მოტივით, რომ წარმოდგენილი ხელშეკრულება აუცილებლად შეცვლიდა დარიცხული გადასახადების რაოდენობას, მაგრამ გაუგებარი რჩება, თუ რა გავლენას იქონიებდა მოგების კუთხით გადასაანგარიშებელი გადასახადი აქციზისა და მით უფრო, უკუდაბეგვრით დღგ-ს გადასახადზე. სასამართლომ მაინც ბათილად ცნო გასაჩივრებული შესაბამისი აქტი ამ ნაწილებშიც, რასაც კატეგორიულად არ ეთანხმება კასატორი, ვინაიდან იგი მიიჩნევს, რომ მოსარჩელე მხოლოდ ზოგადი მსჯელობით შემოიფარგლა და არავითარი კონკრეტული, ბათილობის საფუძვლის არსებობის დამადასტურებელი რაიმე მტკიცებულება არ წარმოუდგენია, ანუ ამ გადასახადების დარიცხვის ბათილად ცნობის არანაირი საფუძველი სასამართლოს არ ჰქონდა.

კასატორის მტკიცებით, სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, კერძოდ, არ გამოიყენა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 41-ე, 68-ე და 104-ე მუხლები. აღნიშნული კოდექსის 41-ე მუხლის მიხედვით, გადასახადის გადამხდელი ვალდებული იყო, შემმოწმებლისათვის წარმოედგინა ყველანაირი საბუღალტრო დოკუმენტაცია, კანონმდებლობით დადგენილი წესით ეწარმოებინა ისინი, წარმოედგინა გადასახადისაგან გათავისუფლების ან ამ მხრივ შეღავათით სარგებლობის დამადასტურებელი დოკუმენტაცია, რაც უგულებელყოფილ იქნა მოსარჩელის, როგორც გადასახადის გადამხდელის, მიერ, რასაც მოსარჩელე თვითონაც აღიარებს სარჩელში. იმავე კოდექსის 68-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, საგადასახადო ორგანო უფლებამოსილია, დაარიცხოს გადასახადი მის ხელთ არსებული და სხვა სათანადო სარწმუნო ინფორმაციის საფუძველზე. ხსენებული კოდექსის 104-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, თუ გადასახადის გადამხდელი არ ახორციელებს ბუღალტრულ აღრიცხვას კანონმდებლობით დადგენილი ფორმითა და წესით ან არ ახორციელებს მას საერთოდ, ან სააღრიცხვო დოკუმენტაცია დაკარგული ან/და განადგურებულია, რის გამოც შეუძლებელია დაბეგვრის ობიექტის, დაბეგვრასთან დაკავშირებული ობიექტისა და საგადასახადო ვალდებულების განსაზღვრა, მაშინ საგადასახადო ორგანოს უფლება აქვს, გადასახადი დაარიცხოს არსებული მასალების საფუძველზე, შესაბამისი ფაქტებისა და გარემოებების გათვალისწინებით, პირდაპირი და არაპირდაპირი მეთოდების გამოყენებით (აქტივების სიდიდის, საოპერაციო შემოსავლებისა და ხარჯების გათვალისწინებით, აგრეთვე, სხვა მსგავსი ინფორმაციის საფუძველზე), ხოლო იმავე მუხლის მე-6 ნაწილის ,,ბ" ქვეპუნქტის თანახმად, საგადასახადო ორგანოს უფლება აქვს, სამეურნეო ოპერაციის ფორმისა და შინაარსის გათვალისწინებით, შეცვალოს მისი კლასიფიკაცია, თუ ოპერაციის ფორმა არ შეესაბამება მის შინაარსს. შესაბამისად, აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექცია 2005 წლის 17 ოქტომბრის შემოწმების აქტის შედგენისას მოქმედებდა კანონის სრული დაცვით, მის მიერ გამოკვლეული, შეფასებული და დადგენილ იქნა გადასახადის გადამხდელის საგადასახადო ვალდებულება და მისი ბათილად ცნობის არანაირი საფუძველი არ არსებობს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2007 წლის 24 სექტემბრის განჩინებებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივრები; მხარეებს მიეცათ უფლება, 2007 წლის 24 სექტემბრის განჩინებების ჩაბარებიდან 14 დღის ვადაში წარმოედგინათ მოსაზრება, თუ რამდენად იყო დასაშვები განსახილველად საკასაციო საჩივრები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით; საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული დასაშვებობის შემოწმება განისაზღვრა 2007 წლის 28 ნოემბრამდე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2007 წლის 28 ნოემბრის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნა დასაშვებად საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის “ა” ქვეპუნქტით და მათი განხილვა დაინიშნა 2008 წლის 31 იანვარს, 11.00 საათზე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო გაეცნო საქმის მასალებს, მოისმინა მხარეთა ახსნა-განმარტებანი, შეამოწმა გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობა, წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრების საფუძვლიანობა და მიაჩნია, რომ საკასაციო საჩივრები არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქმის მასალებში ასახულ შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე: სამეწარმეო რეესტრის ამონაწერის (ს.ფ. 133) მიხედვით, ,,ბ-ის საქართველოს, თბილისის წარმომადგენლობა" რეგისტრირებულია თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 27 ოქტომბრის ¹5-ა/4-8-116 დადგენილებით და მისი დამფუძნებელია ,,ბ-ი". მოწყობილობების დაფინანსების ხელშეკრულებით (ს.ფ. 7-18), რომელიც გაფორმებულ იქნა ,,ბ-(ინვესთმენტს)სა" (BAთ) და ,,ბ-ს" (საქართველოს წარმომადგენლობა) (BAთG) შორის, მიმწოდებელმა _ ,,ბ-(ინვესთმენტს)მა" გადასცა მიმღებს _ ,,ბ-ს" (საქართველოს წარმომადგენლობა) უფლებები განსაზღვრულ მოწყობილობებზე, რომლებიც შეიძლებოდა გამოყენებული ყოფილიყო სიგარეტის საბოლოო სახით წარმოებისათვის. მიმღებმა (BAთG) აღიარა, რომ გადასახდელი ჰქონდა მოწყობილობების (დავალიანების) თანხა მიმწოდებლისათვის (BAთ) _ 3380472,39 ფუნტი სტერლინგი. აღნიშნული ხელშეკრულების მიხედვით, მათი გადაცემის თარიღი იყო 2001 წლის 1 აპრილი, ხელშეკრულების ამოქმედების თარიღი _ 2004 წლის 30 ნოემბერი, ხოლო მისი საბოლოო დასრულების თარიღი _ 2009 წლის 30 ნოემბერი. ხსენებული ხელშეკრულების თანახმად, მოწყობილობების მიწოდებისათვის მიმღები უხდიდა მიმწოდებელს პროცენტს შესყიდვის ფასის გადაუხდელი თანხიდან, დაწყებული მათი გადაცემის თარიღიდან ხელშეკრულების ამოქმედების თარიღამდე, ფიქსირებული 18%-იანი განაკვეთით. იმავე ხელშეკრულების თანდართულ სქემებში მითითებულია გადაცემული მოწყობილობების ჩამონათვალი (სქემა 1), პროცენტების თანხების რაოდენობა და მათი გადახდის თარიღები (სქემა 2). 2005 წლის 17 ოქტომბრის საგადასახადო შემოწმების აქტის (ს.ფ. 19-29) მიხედვით, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის (უფლებამონაცვლე _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექცია) უფროსის შესაბამისი ბრძანებების საფუძველზე, ,,ბ-ის საქართველოს, თბილისის წარმომადგენლობაში" ჩატარდა გასვლითი საგადასახადო შემოწმება, რომელმაც მოიცვა 2004 წლის 1 ნოემბრიდან 2005 წლის 1 აგვისტომდე პერიოდში მოსარჩელე საზოგადოების ბიუჯეტთან ანგარიშსწორების მდგომარეობა. შემოწმება დაიწყო 2005 წლის 29 აგვისტოს და დამთავრდა იმავე წლის 14 ოქტომბერს. მოგების გადასახადის ნაწილში “ბ-ის საქართველოს, თბილისის წარმომადგენლობას” გამოქვითვებში ჩათვლილი ჰქონდა კრედიტისათვის პროცენტების სახით გადახდილი 6963000 ლარი. სესხის დარიცხვის მართებულობის დამადასტურებელი დოკუმენტების წარმოდგენამდე, შემოწმების აქტით მიზანშეუწონლად იქნა მიჩნეული გამოქვითვებში აღნიშნული თანხის ჩათვლა. იმავე აქტის თანახმად, მოგების გადასახადის ნაწილში, შემოწმების მასალების მიხედვით, სატელეფონო ხარჯებად გამოქვითვებში ჩათვლილი იყო 748617 ლარი, საიდანაც 745977 ლარი წარმოადგენდა არარეზიდენტ პირზე 2004 წლის დეკემბერში გადახდილ თანხას და აღნიშნულზე შემმოწმებელმა ვერ მიიღო ახსნა-განმარტება. ამ საკითხის გარკვევამდე, მიზანშეუწონელი იყო 745977 ლარის გამოქვითვებში ჩათვლა სატელეფონო ხარჯების სახით. ხსენებული შემოწმების აქტის თანახმად, საგადასახადო ინსპექციაში წარმოდგენილ წლიურ ანგარიშში სხვა რეზერვებისა და დაფინანსების ნაშთი 2004 წლის ბოლოსათვის გაზრდილი იყო 1807000 ლარით და მოსარჩელე საწარმოს მიერ იმ მასალების წარმოდგენამდე, რომლებითაც დასაბუთდებოდა 1807000 ლარის რეზერვებისა და სხვა დაფინანსების ანგარიშზე დაფიქსირებული ზრდა და შემმოწმებელს მისცემდა ანალიზის ჩატარების საშუალებას, 1807000 ლარი ჩაითვლებოდა 2004 წლის ერთობლივ შემოსავლებში და დაიბეგრებოდა მოგების გადასახადით. აღნიშნულ შემოწმების აქტში, აქციზის გადასახადთან დაკავშირებით, მითითებულია, რომ, როგორც შემოწმებით დადგინდა, მოსარჩელე საზოგადოებას 2005 წლის ივნისში მიწოდებული ჰქონდა ადგილობრივი წარმოების 251375 კოლოფი ფილტრიანი სიგარეტი, 2005 წლის ივლისში _ 752590 კოლოფი, რაც არ ასახულა საგადასახადო ინსპექციაში ამ თვეებში წარდგენილ აქციზის გადასახადის დეკლარაციებში გადასახადით დასაბეგრ ბრუნვებში, კერძოდ, ბიუჯეტის კუთვნილი აქციზის გადასახადის სახით, ჩვენებას ექვემდებარებოდა _ 2005 წლის ივნისის დეკლარაციაში _ 175962,50 ლარი და იმავე წლის ივლისის დეკლარაციაში _ 526813 ლარი, სულ _ 702775,50 ლარი, რომელიც დაერიცხებოდა მოსარჩელე საწარმოს ბიუჯეტში გადასახდელად, ასევე სანქციის სახით დაერიცხებოდა კუთვნილი გადასახადის 75% _ 527081,63 ლარი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 132-ე მუხლის თანახმად, დეკლარაციაში გადასახადის შემცირებისათვის და საურავი _ 31982,29 ლარი, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 129-ე მუხლის მიხედვით, გადასახადის დადგენილ ვადაში გადაუხდელობისათვის, სულ _ 1261839,42 ლარი.

საკასაციო სასამართლო ასევე მიუთითებს საქმის მასალებში მოყვანილ შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე: საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის (უფლებამონაცვლე _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექცია) 2006 წლის 4 ივლისის ¹28-05/11744 საგადასახადო მოთხოვნის (ს.ფ. 30) მიხედვით, “ბ-ის საქართველოს, თბილისის წარმომადგენლობას" გადასახდელად დაერიცხა 3302932,46 ლარი. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის (უფლებამონაცვლე _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექცია) უფროსის 2005 წლის 20 ოქტომბრის ¹841 ბრძანებით (ს.ფ. 31) დამტკიცდა 2005 წლის 17 ოქტომბრის საგადასახადო შემოწმების აქტით ბიუჯეტში დამატებით გადასახდელად დარიცხული (შემცირებული) გადასახადების თანხის სისწორე. 2004 წლის 20 დეკემბერს “ბ-ის საქართველოს, თბილისის წარმომადგენლობას” არარეზიდენტი პირების საშემოსავლო გადასახადის სახით ქ. თბილისის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციისათვის გადახდილი აქვს 412405,03 ლარი (ს.ფ. 36), 2004 წლის 24 დეკემბერს _ 234516,88 ლარი (ს.ფ. 37), 2004 წლის 30 დეკემბერს კი _ 131400 ლარი (ს.ფ. 38). საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ფინანსური პოლიციის სპეციალურ გამოკვლევათა სამმართველოს 2006 წლის 1 თებერვლის დასკვნის თანახმად, დოკუმენტურად შემოწმდა და დაზუსტდა აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2005 წლის 17 ოქტომბრის აქტით “ბ-ის საქართველოს, თბილისის წარმომადგენლობაზე” დამატებით დარიცხული თანხების სისწორე და ძიების მიერ წარმოდგენილი დოკუმენტების შესწავლით დადგინდა, რომ “ბ-ის საქართველოს, თბილისის წარმომადგენლობაზე” სწორად იყო დარიცხული მოგების გადასახადში _ 5137700 ლარი, დღგ-ში _ 264900 ლარი, ჯარიმა _ 58100 ლარი, სულ _ 5402400 ლარი, მათ შორის, ძირითადი თანხა _ 3222200 ლარი და ჯარიმა _ 2180200 ლარი (ს.ფ. 134-137).

საკასაციო სასამართლო თავდაპირველად აღნიშნავს, რომ წარმოდგენილი სარჩელი და მოცემული დავა კომპლექსური ხასიათისაა და რამდენიმე ეპიზოდისაგან შედგება, რომლებიც ასახულია 2005 წლის 17 ოქტომბრის საგადასახადო შემოწმების აქტში. საკასაციო სასამართლოს 2008 წლის 31 იანვრის სხდომაზე “ბ-ის საქართველოს, თბილისის წარმომადგენლობის” ადვოკატმა გ. ყ-მაც განმარტა, რომ მოსარჩელემ სარჩელში მიუთითა 5 ძირითად გარემოებაზე, ხოლო სააპელაციო სასამართლომ გამოიკვლია, რამდენად კარგად და სწორად იქნა შესწავლილი ის გარემოებები, რომლებსაც დაეფუძნა შემდგომში გამოცემული საგადასახადო შემოწმების აქტი. აღნიშნული საგადასახადო შემოწმების აქტი კი გამოცემულ იქნა მტკიცებულებების, პირველ რიგში, დაფინანსების ხელშეკრულების გარეშე _ ამ აქტის გამოცემისას ხსენებული მტკიცებულებები არ გააჩნდა მოპასუხე საგადასახადო ორგანოს.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-80 მუხლის პირველ ნაწილზე (2007 წლის 11 ივლისამდე მოქმედი რედაქცია), რომლის თანახმად, „საგადასახადო მოთხოვნა“ იყო საგადასახადო ორგანოს ადმინისტრაციული აქტი, რომელიც წარედგინებოდა გადასახადის გადამხდელს/საგადასახადო აგენტს ან სხვა ვალდებულ პირს. „საგადასახადო მოთხოვნის“ შესრულება სავალდებულო იყო ამ კოდექსით განსაზღვრულ შემთხვევებში და დადგენილი წესით. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, საგადასახადო ორგანო ვალდებულია, გადასახადის გადამხდელს/საგადასახადო აგენტს ან სხვა ვალდებულ პირს წარუდგინოს „საგადასახადო მოთხოვნა“, თუ არსებობს მისი წარდგენის საფუძველი. წარდგენის კონკრეტულ საფუძველზე შესაბამის პირებს წარედგინება მხოლოდ ერთი „საგადასახადო მოთხოვნა”. იმავე კოდექსის 83-ე მუხლის პირველი და მე-4 ნაწილების მიხედვით, “საგადასახადო მოთხოვნა” წყდება მისი შესრულებით ან გაუქმებით. “საგადასახადო მოთხოვნა” უქმდება, თუ მოთხოვნის წარმდგენმა უარი განაცხადა მასზე, ან თუ “საგადასახადო მოთხოვნაში” მითითებული პირის სარჩელის საფუძველზე, მოთხოვნა ცნობილ იქნა უკანონოდ ან დაუსაბუთებლად. ამდენად, “საგადასახადო მოთხოვნა”, რომლის ბათილად ცნობაც მოცემული დავის ძირითად საგანს წარმოადგენს, არის საგადასახადო ორგანოს მიერ გამოცემული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, რომლის შესრულება სავალდებულოა კანონით დადგენილი წესით, ხოლო “საგადასახადო მოთხოვნის” შეწყვეტის კანონისმიერი საფუძველია “საგადასახადო მოთხოვნაში” მითითებული პირის სარჩელის საფუძველზე, მისი ცნობა უკანონოდ ან დაუსაბუთებლად.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ, კრედიტისათვის პროცენტების სახით გადახდილი 6963000 ლარის გაქვითვებში ჩათვლასთან დაკავშირებით, სწორად მიიჩნია დადგენილად, რომ სახეზეა მოწყობილობების დაფინანსების ხელშეკრულება, რომელიც საქმეშია წარმოდგენილი და იგი ითვალისწინებს, როგორც ძირითადი თანხის, ასევე პროცენტის დაფარვას და დადგენილია, რომ იმავე ხელშეკრულებით განსაზღვრული საგნის მიწოდების საზღაური განსაზღვრულ იქნა ფუნტი სტერლინგით. სააპელაციო სასამართლომ მართებულად ჩათვალა, რომ საქალაქო სასამართლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მიღებისას სწორად დაეყრდნო საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის მოთხოვნას და საქმეზე მიიღო არსებითად სწორი გადაწყვეტილება, რადგან გასაჩივრებული საგადასახადო მოთხოვნა 6963000 ლარის გაქვითვებში ჩათვლასთან დაკავშირებით და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის (უფლებამონაცვლე _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექცია) უფროსის 2005 წლის 20 ოქტომბრის ¹841 ბრძანება არ შეიძლებოდა ჩათვლილიყო დასაბუთებულად და კანონიერად. საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მოტივაციას, რომ მოპასუხე საგადასახადო ორგანოს უნდა გამოეკვლია, რამდენად ზუსტად მოახდინა სადავო პერიოდში მოსარჩელე საწარმომ თანხების გაქვითვა, ხოლო, ვინაიდან სასამართლო სხდომაზე აპელანტმა სადავოდ გახადა აღნიშნული ხელშეკრულების დედნის სახით არსებობა, რომელიც პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ მიღებულ იქნა მტკიცებულების სახით და სადავოდ არ გამხდარა, აღნიშნული უნდა გახდეს მოპასუხე საგადასახადო ორგანოს მსჯელობის საგანი ადმინისტრაციული წარმოების განხორციელებისას.

საკასაციო სასამართლოს 2008 წლის 31 იანვრის სხდომაზე კასატორის _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის წარმომადგენელმა განმარტა, რომ გაქვითვა შეიძლება საბაჟო კრედიტისათვის გადახდილ პროცენტზე, ხოლო ამ შემთხვევაში ეს არის წმინდა სახელშეკრულებო ურთიერთობა და საუბარი არ არის მოსარჩელის მიერ სხვა ორგანიზაციასთან დადებულ საკრედიტო ხელშეკრულებაზე, არამედ სახეზეა წმინდა აქტივთან დაკავშირებული კრედიტი, რომელიც კაპიტალიზდება საქართველოს საგადასახადო კოდექსის შესაბამისად. საკასაციო ხსსამართლო ვერ დაეთანხმება საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის წარმომადგენლის მიერ იმავე სხდომაზე გამოთქმულ მოსაზრებას, რომ, ვინაიდან არ არსებობს პირველადი დოკუმენტები, ამიტომ შეუძლებელია მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ადმინისტრაციული წარმოების ჩატარებით ახალი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ 6963000 ლარის გაქვითვებში ჩათვლასთან დაკავშირებით, არსებითი მნიშვნელობა აქვს იმის გარკვევას, მოახდინა თუ არა მოსარჩელემ შესაბამისი თანხების გაქვითვა საგადასახადო კანონმდებლობის შესაბამისად, რაც უნდა დადგინდეს კანონით დადგენილი წესით განხორციელებული ადმინისტრაციული წარმოების ფარგლებში.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოპასუხე ადმინისტრაციულმა ორგანომ ადმინისტრაციული წარმოების ჩატარებისას უნდა გაითვალისწინოს მოსარჩელის საწინააღმდეგო პოზიცია 745977 ლარის ჩათვლის მიზანშეწონილობასთან დაკავშირებით და უნდა იმსჯელოს მის მოსაზრებაზეც, კერძოდ, მოსარჩელე ამტკიცებს, რომ, ჯერ ერთი, აღნიშნული თანხა გასაჩივრებულ საგადასახადო შემოწმების აქტში არასწორად არის მითითებული, რადგან იგი შეადგენს არა 745977 ლარს, არამედ 778321,91 ლარს და მეორეც, 778321,91 ლარი წარმოადგენს არარეზიდენტი პირებისათვის დაკავებული საშემოსავლო გადასახადის თანხას, რომელიც გადარიცხულია ბიუჯეტში და მას არაფერი აქვს საერთო სატელეფონო ხარჯებთან. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ამასთან დაკავშირებით, მნიშვნელოვანია, პირველ ყოვლისა, დადგინდეს, თუ რეალურად რას წარმოადგენს აღნიშნული თანხა. ამდენად, მოგების გადასახადიდან გამოქვითვებში 745977 ლარის ჩათვლის მიზანშეწონილობასთან დაკავშირებით, სააპელაციო სასამართლომ მართებულად აღნიშნა, რომ დაუსაბუთებელია სადავო საგადასახადო შემოწმების აქტში მსჯელობა სატელეფონო ხარჯების მოგების გადასახადიდან გამოქვითვის შესახებ და დარღვეულია საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მოთხოვნები.

საკასაციო სასამართლო 1807000 ლარის 2004 წლის ერთობლივ შემოსავლებში ჩათვლასა და მოსარჩელისათვის მოგების გადასახადში 632450 ლარის დაკისრებასთან დაკავშირებითაც, ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას, რომ მოპასუხე საგადასახადო ორგანოს შემოწმების აქტი არ არის დასაბუთებული იმ ნაწილში, რომლითაც 1807000 ლარი ჩათვლილი იყო 2004 წლის ერთობლივ შემოსავლებში და იგი დაიბეგრა მოგების გადასახადით, კერძოდ, მოპასუხემ არ გამოიკვლია საქმის არსებითი გარემოებები, არ შეისწავლა, აღნიშნული თანხა წარმოადგენდა თუ არა ზემოაღნიშნული ხელშეკრულებით მოწყობილობების მიღების დროსა და ბალანსზე მათი აყვანის დროისათვის საერთო ღირებულების თანხებს (ვალუტებს) შორის სხვაობას, რომელიც განხილული უნდა ყოფილიყო, როგორც გამოსაქვითი ხარჯების ზრდა და არა ერთობლივი შემოსავლის ზრდა.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოსარჩელისათვის მოგების გადასახადში 632450 ლარის დაკისრების ნაწილში მოპასუხე ადმინისტრაციულმა ორგანომ ადმინისტრაციული წარმოებისას უნდა იმსჯელოს მოსარჩელის იმ მოსაზრებაზე, რომ სადავო პერიოდში, კერძოდ, 2004 წელს არ მომხდარა სხვა რეზერვებისა და დაფინანსების გაზრდა და 1807000 ლარი წარმოადგენს ვალუტების კურსებს შორის სხვაობასა და გამოსაქვითი ხარჯების ზრდას. საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, ამ ეპიზოდში არსებითი მნიშვნელობა აქვს აღნიშნული თანხის წარმოშობის დადგენასა და ამ მიმართებით შესაბამის საგადასახადო-სამართლებრივ კვალიფიკაციას, მით უმეტეს, რომ საკასაციო სასამართლოს 2008 წლის 31 იანვრის სხდომაზე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის (საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის უფლებამონაცვლე) წარმომადგენელმა განმარტა, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასრულყოფილად იმსჯელა და შეიძლება ითქვას, თავი აარიდა 1807000 ლარზე მსჯელობას, სააპელაციო სასამართლომ ამ ნაწილში არ მიუთითა რაიმე მოტივზე, საფუძველზე ან სამართლის ნორმაზე, რაც განაპირობებდა ამ დარიცხვის კანონშესაბამისობას, ხოლო საგადასახადო შემოწმების აქტით არ ირკვევა, თუ რისგან შეიქმნა რეზერვი და მისთვის უცნობია, რის საფუძველზე აცხადებს მოსარჩელე, რომ იგი შეიქმნა ხელშეკრულების საფუძველზე მიღებული მოწყობილობებისგან და დანადგარებისგან.

საკასაციო სასამართლო აქციზის გადასახადის, სანქციისა და საურავის სახით, სულ _ 1261839,42 ლარის მოსარჩელისათვის დარიცხვასთან დაკავშირებით, მიუთითებს, რომ მოსარჩელემ სადავო გახადა მისთვის აღნიშნული თანხის დაკისრებაც, არ დაეთანხმა საგადასახადო შემოწმების აქტში იმ გარემოებაზე მითითებას, რომ მოსარჩელე საზოგადოებას 2005 წლის მაისის, ივნისისა და ივლისის თვეების აქციზის დეკლარაციებში აქციზის გადასახადით დასაბეგრი ოპერაციები დაფიქსირებული არ ჰქონდა _ შემოწმებით დადგინდა, რომ მოსარჩელე საზოგადოებას 2005 წლის ივნისში მიწოდებული ჰქონდა ადგილობრივი წარმოების 251375 კოლოფი ფილტრიანი სიგარეტი, 2005 წლის ივლისში _ 752590 კოლოფი, რაც არ ასახულა შესაბამის საგადასახადო ინსპექციაში ამ თვეებში წარდგენილ დეკლარაციებში გადასახადით დასაბეგრ ბრუნვაში, მაშინ, როდესაც ბიუჯეტის კუთვნილი აქციზის გადასახადის სახით, ჩვენებას ექვემდებარებოდა 2005 წლის ივნისის დეკლარაციაში _ 175962,50 ლარი, ხოლო ივლისის დეკლარაციაში _ 526813 ლარი, ჯამში კი _ 702775,50 ლარი, რაც დაერიცხა მოსარჩელეს ბიუჯეტში გადასახდელად, ასევე მას სანქციის სახით დაერიცხა კუთვნილი გადასახადის 75% _ 527081 ლარი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 132-ე მუხლის შესაბამისად. მოსარჩელე ამტკიცებს, რომ აღნიშნული დარიცხვა განხორციელდა უკანონოდ, რადგან მოსარჩელე საზოგადოებას უკვე გადახდილი ჰქონდა 2005 წლის ივნისისა და ივლისის თვეებში მიწოდებული სიგარეტის აქციზის გადასახადი და საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 261-ე მუხლის მე-4 ნაწილისა და საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2005 წლის 7 აპრილის ¹228 ბრძანებით დამტკიცებული “გადამხდელთა პირადი აღრიცხვის ბარათების წარმოების წესის" მე-9 მუხლის თანახმად, მარკების შეძენისას წინასწარ ჰქონდა გადახდილი აქციზის გადასახადი, რის გამოც იგი ვერ შეამცირებდა ხსენებულ გადასახადს.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 261-ე მუხლის (აქციზის გადახდის წესი) მე-4 ნაწილზე, რომლის თანახმად, საქართველოს ტერიტორიაზე აქციზური მარკებით მარკირებას დაქვემდებარებული ნაწარმის მწარმოებლები და იმპორტიორები (დეკლარანტები) აქციზური მარკის შეძენისას გადაიხდიან აქციზს და აქციზური მარკების ნომინალურ ღირებულებას სრული ოდენობით. საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2005 წლის 7 აპრილის ¹228 ბრძანებით დამტკიცებული “გადამხდელთა პირადი აღრიცხვის ბარათების წარმოების წესის შესახებ ინსტრუქციის" მე-9 მუხლის მე-4 პუნქტის შესაბამისად, მარკების შეძენისას გადახდილი აქციზის გადასახადი გადამხდელის ბარათზე ტარდება, როგორც _ “გადახდილია ბიუჯეტში".

ამდენად, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 261-ე მუხლის მე-4 ნაწილისა და საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2005 წლის 7 აპრილის ¹228 ბრძანებით დამტკიცებული “გადამხდელთა პირადი აღრიცხვის ბარათების წარმოების წესის" მე-9 მუხლის მე-4 პუნქტის შესაბამისად, თამბაქოს ნაწარმზე, როგორც აქციზის გადასახადს დაქვემდებარებულ საქონელზე, აქციზის გადასახადი გადაიხდება წინასწარი გადახდით აქციზური მარკების შეძენისას. აქედან გამომდინარე, მოპასუხე ადმინისტრაციულმა ორგანომ კანონით დადგენილი წესით ჩატარებული ადმინისტრაციული წარმოების ფარგლებში უნდა იმსჯელოს იმაზე, რომ, თუ მოსარჩელეს აქციზური მარკების შეძენისას წინასწარ ჰქონდა გადახდილი აქციზის გადასახადი, რამდენად შეეძლო მას შეემცირებინა აქციზის გადასახადი და შესაბამისად, უნდა დაეკისროს თუ არა მას აქციზის გადასახადის, სანქციისა და საურავის სახით 1261839,42 ლარი.

საკასაციო სასამართლო, დღგ-ს უკუდაბეგვრის დეკლარაციის წარუდგენლობის გამო მოსარჩელისათვის 57462,6 ლარის დაკისრებასთან დაკავშირებით, იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას, რომ მოპასუხე საგადასახადო ორგანოს უნდა გამოეკვლია, 21877 ყუთი სიგარეტის მიწოდება 2004 წლის დეკემბერში განხორციელდა თუ 2005 წლის იანვარში, ანუ განხორციელებული ოპერაცია საქართველოს რომელი საგადასახადო კოდექსის მოქმედების ქვეშ ექცეოდა. სააპელაციო სასამართლომ, აგრეთვე, მიუთითა, რომ მოპასუხეს საქმის არსებითი გარემოებების გამოკვლევისას, კანონით დადგენილი წესით, ყურადღება უნდა გაემახვილებინა ასევე აღნიშნულ საკითხთან დაკავშირებით აღძრულ და შემდგომში შეწყვეტილ სისხლის სამართლის საქმეზე.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ დღგ-ს უკუდაბეგვრის დეკლარაციის წარუდგენლობისათვის მოსარჩელეზე 57462,6 ლარის დაკისრებასთან მიმართებაში, მოსარჩელე სადავოდ ხდის 21877 ყუთი სიგარეტის მიწოდების მომენტთან დაკავშირებულ ფაქტობრივ გარემოებას და ამტკიცებს, რომ აღნიშნული საქონლის მიწოდება მან განახორციელა არა 2005 წლის იანვარში, არამედ 2004 წლის დეკემბერში, რაც დადგენილია სისხლის სამართლის საქმის შეწყვეტის შესახებ 2006 წლის 13 აპრილის დადგენილებით, ხოლო საქართველოს 1997 წლის საგადასახადო კოდექსი არ ითვალისწინებდა დღგ-ს უკუდაბეგვრის დეკლარაციის წარდგენის ვალდებულებას. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემული საქმის მასალებით არ დასტურდება ადმინისტრაციული წარმოების ფარგლებში ხსენებული საქონლის მიწოდების მომენტის კანონით დადგენილი წესით განსაზღვრა, მაშინ, როდესაც აღნიშნული გარემოების გარკვევას არსებითი მნიშვნელობა აქვს ამ ნაწილში მოსარჩელის შესაბამისი საგადასახადო ვალდებულების არსებობა-არარსებობის დასადგენად, ხოლო სისხლის სამართლის საქმის შეწყვეტის შესახებ ზემოხსენებული 2006 წლის 13 აპრილის დადგენილება მოცემულ საქმის მასალებში არ მოიპოვება.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 53-ე მუხლის მე-5 ნაწილზე, რომლის თანახმად, ადმინისტრაციული ორგანო უფლებამოსილი არ არის, თავისი გადაწყვეტილება დააფუძნოს იმ გარემოებებზე, ფაქტებზე, მტკიცებულებებზე ან არგუმენტებზე, რომლებიც არ იქნა გამოკვლეული და შესწავლილი ადმინისტრაციული წარმოების დროს. ხსენებული კოდექსის 95-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია, ადმინისტრაციული წარმოების დაწყების შესახებ აცნობოს დაინტერესებულ მხარეს, თუ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით შეიძლება გაუარესდეს მისი სამართლებრივი მდგომარეობა და უზრუნველყოს მისი მონაწილეობა ადმინისტრაციულ წარმოებაში.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოპასუხე ადმინისტრაციულმა ორგანომ გასაჩივრებული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების გამოცემისას დაარღვია საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 53-ე მუხლის მე-5 ნაწილისა და 95-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მოთხოვნები _ კასატორები ვერ ამტკიცებენ, რომ ხსენებული აქტები დაფუძნებულია იმ გარემოებებზე, ფაქტებზე, მტკიცებულებებზე ან არგუმენტებზე, რომლებიც გამოკვლეული და შესწავლილ იქნა ადმინისტრაციული წარმოებისას. გარდა ამისა, მოცემული საქმის მასალებით არ დასტურდება, რომ მოსარჩელეს _ კონკრეტულ შემთხვევაში, დაინტერესებულ მხარეს, ეცნობა ადმინისტრაციული წარმოების დაწყების შესახებ, მაშინ, როდესაც ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტებით შეიძლებოდა გაუარესებულიყო მისი სამართლებრივი მდგომარეობა და არ მომხდარა ადმინისტრაციულ წარმოებაში კანონით დადგენილი წესით მისი მონაწილეობის უზრუნველყოფა.

ამდენად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ სწორად მიიჩნია დადგენილად გასაჩივრებული აქტების გამოცემისას განხორციელებული ადმინისტრაციული წარმოების დროს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მოთხოვნების დარღვევა.

საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის (საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის უფლებამონაცვლე) მოსაზრებას, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, კერძოდ, სააპელაციო სასამართლომ გასაჩივრებული განჩინების მიღებისას არსებითად არ იმსჯელა და არ განიხილა საგადასახადო შემოწმების აქტი და მიღებული განჩინებით გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს არაარგუმენტირებული დასკვნები და შეფასებები, ხოლო იმის გათვალისწინებით, რომ საგადასახადო შემოწმების გეგმით გათვალისწინებული საკითხების უმეტესი ნაწილი (გადასახადებით დაბეგვრის და ბიუჯეტთან ანგარიშსწორების შესახებ) სასამართლოს მიერ საერთოდ არ გამხდარა არსებითი განხილვისა და მსჯელობის საგანი ან/და განხილვას დაექვემდებარა ცალკეული საკითხები მხოლოდ ფრაგმენტული და ზედაპირული გამოკვლევის სახით, ასეთ პირობებში საგადასახადო შემოწმების აქტისა და მის საფუძველზე გამოცემული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა დაუსაბუთებელია.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური (საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის უფლებამონაცვლე) არასწორად მსჯელობს გასაჩივრებულ განჩინებაზე და არაფერს ამბობს უშუალოდ იმ მოტივებზე, რის გამოც სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილი, კერძოდ, ვერ აბათილებს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის პროცედურების დარღვევის თაობაზე. ამასთან, კასატორი არსებითად მსჯელობს საქმის ფაქტობრივ გარემოებებზე, მაშინ, როდესაც გასაჩივრებული განჩინების მიღებას სააპელაციო სასამართლომ საფუძვლად დაუდო მხოლოდ ადმინისტრაციულ წარმოებასთან დაკავშირებული პროცედურული საკითხები _ მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მოთხოვნების დარღვევა, რაც ძირითადად, გამოიხატა იმაში, რომ მან არ უზრუნველყო მოსარჩელის მონაწილეობა ადმინისტრაციულ წარმოებაში. ხაზგასმით არის აღსანიშნავი, რომ კასატორი _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური მიუთითებს სადავო საკითხის გადაწყვეტის სამართლებრივ საფუძვლებსა და ამავდროულად, გასაჩივრებული განჩინების მოტივაციის უსაფუძვლობაზე, ამტკიცებს დავის არასწორად გადაწყვეტას და მოითხოვს სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას, მაშინ, როდესაც სააპელაციო სასამართლოს სადავო საკითხი არ გადაუწყვეტია, ანუ კასაციის მოტივები და კასაციის განაცხადი არ არის გასაჩივრებული განჩინების მოტივაციის ადეკვატური, რაც მთლიანად აცლის საფუძველს წარმოდგენილ საკასაციო საჩივარს.

გარდა ამისა, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ კასატორი _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური (საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის უფლებამონაცვლე) კასაციის მიზეზად მიუთითებს იმაზე, რომ სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 177-ე მუხლის ,,ა" ქვეპუნქტი და 211-ე მუხლის პირველი ნაწილი, რომლებიც უნდა გამოეყენებინა.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 177-ე მუხლი განსაზღვრავს შემოსავლის მიღებასთან დაკავშირებულ ხარჯებს. ამ მუხლის “ა” ქვეპუნქტის მიხედვით, ერთობლივი შემოსავლიდან გამოიქვითება ყველა ხარჯი, რომლებიც დაკავშირებულია მის მიღებასთან, გარდა ამ კოდექსის 211-ე მუხლის მიხედვით ძირითად საშუალებათა შეძენის, დადგმისა და სხვა კაპიტალიზებადი ხარჯებისა, როდესაც არ არსებობს ამ კოდექსის 183-ე მუხლის მე-13 ნაწილით გათვალისწინებული შემთხვევები. აღნიშნული კოდექსის 211-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, აქტივების ღირებულებაში შეიტანება მათი შეძენის, წარმოების, მშენებლობის, მონტაჟისა და დადგმის ხარჯები (დანახარჯები), აგრეთვე, სხვა ხარჯები (დანახარჯები), რომლებიც ზრდის მათ ღირებულებას, გარდა გადახდილი მოსაკრებლისა ან/და საბაჟო გადასახადისა.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური (საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის უფლებამონაცვლე) არასწორად აყალიბებს საკასაციო საჩივარს _ ერთი მხრივ, იგი ამბობს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 177-ე მუხლის ,,ა" ქვეპუნქტი და 211-ე მუხლის პირველი ნაწილი, ხოლო, მეორე მხრივ, არსებითად მსჯელობს სწორედ ამ მუხლებით რეგლამენტირებულ ხარჯებზე. შესაბამისად, კასატორი არასწორად მიუთითებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დასახელებული მუხლების გამოუყენებლობაზე, მაშინ, როდესაც სააპელაციო სასამართლოს არსებითად არ გადაუწყვეტია სადავო საკითხი. ამასთან, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური (საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის უფლებამონაცვლე) საერთოდ არაფერს ამბობს იმაზე, თუ რატომ არ უნდა გამოეყენებინა სააპელაციო სასამართლოს ის კანონები, რომლებიც გამოიყენა, კერძოდ, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 53-ე, 95-ე და 96-ე მუხლები, რომლებიც შეეხება ადმინისტრაციული სამართლის პროცედურულ საკითხებს _ ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ადმინისტრაციული წარმოების პროცედურის დაცვას აღნიშნული წარმოების განხორციელებისას დაინტერესებული მხარის აუცილებელი მიწვევისა და საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოების გამოკვლევის ვალდებულებების, ასევე ამ გარემოებათა შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე გადაწყვეტილების მიღების ასპექტებით. დასახელებული კასატორი ასევე ვერ ასაბუთებს, რომ საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებების საფუძველზე, სააპელაციო სასამართლოს შეეძლო სადავო საკითხი არსებითად გადაეწყვიტა.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-ე მუხლის პირველ და მე-2 ნაწილებზე, რომელთა თანახმად, ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია, ადმინისტრაციული წარმოებისას გამოიკვლიოს საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება და გადაწყვეტილება მიიღოს ამ გარემოებათა შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე. დაუშვებელია, ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემას საფუძვლად დაედოს ისეთი გარემოება ან ფაქტი, რომელიც კანონით დადგენილი წესით არ არის გამოკვლეული ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, იმისათვის, რომ შესრულდეს კანონის მოთხოვნა და ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება იყოს კანონშესაბამისი, ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის მეტად მნიშვნელოვანი და სავალდებულო წინაპირობაა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოების გამოკვლევა, გაანალიზება, შესწავლა და გადაწყვეტილების მიღება ამ გარემოებათა კომპლექსური შეფასების შედეგად, იმისათვის, რომ თავიდან იქნეს აცილებული ადმინისტრაციული ორგანოს მხრიდან რაიმე შეცდომა და ამის საფუძველზე დაუსაბუთებელი დასკვნის გაკეთება. ამასთან, მისაღები ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით პირის სამართლებრივი მდგომარეობის გაუარესების პოტენციური შესაძლებლობა აფუძნებს ადმინისტრაციული ორგანოს ვალდებულებას, ადმინისტრაციული წარმოების დაწყების შესახებ ასეთი პირისათვის (დაინტერესებული მხარე) ცნობებისა და ადმინისტრაციულ წარმოებაში მისი მონაწილეობის უზრუნველყოფის თაობაზე, რაც გამოწვეულია იმით, რომ ამგვარმა აქტმა შესაძლოა გამოიწვიოს ამ პირის უფლებების შეზღუდვა, რის გამოც მისი უფლებების დაუსაბუთებელი შეზღუდვის პრევენციისათვის საჭიროა ადმინისტრაციულ წარმოებაში მისი მონაწილეობა, რათა მას მიეცეს მოსაზრებების წარდგენისა და საკუთარი ინტერესების დაცვის გარანტია.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60¹ მუხლის პირველ და მე-2 ნაწილებზე, რომელთა მიხედვით, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ბათილია, თუ იგი ეწინააღმდეგება კანონს ან არსებითად დარღვეულია მისი მომზადების, ან გამოცემის კანონმდებლობით დადგენილი სხვა მოთხოვნები. ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მომზადების ან გამოცემის წესის არსებით დარღვევად ჩაითვლება ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა ამ კოდექსის 32-ე ან 34-ე მუხლით გათვალისწინებული წესის დარღვევით ჩატარებულ სხდომაზე ან კანონით გათვალისწინებული ადმინისტრაციული წარმოების სახის დარღვევით, ანდა კანონის ისეთი დარღვევა, რომლის არარსებობის შემთხვევაში, მოცემულ საკითხზე მიღებული იქნებოდა სხვაგვარი გადაწყვეტილება.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60¹ მუხლში მოცემულია ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობის სავალდებულო წინაპირობები, რომლებიც მათი რეალიზების თვალსაზრისით, ამ მუხლში არა კუმულაციური, არამედ ალტერნატიული სახით არის წარმოდგენილი, ამასთან, არსებით დარღვევად ჩაითვლება ისეთი დარღვევა, რომელსაც შეეძლო არსებითი გავლენა მოეხდინა ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მიღებულ გადაწყვეტილებაზე.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ კასატორები საერთოდ არ ეხებიან იმ სამართლებრივ საფუძველს, რომელზე დაყრდნობითაც სააპელაციო სასამართლომ ბათილად ცნო გასაჩივრებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები სასარჩელო მოთხოვნის ფარგლებში, კერძოდ, თუ რატომ არ უნდა გამოეყენებინა სააპელაციო სასამართლოს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60¹ მუხლი და მოცემულ საქმეში წარმოდგენილი რომელი მასალების საფუძველზე არ შეეძლო მას აღნიშნული მუხლის გამოყენება. კასატორებს ასევე არ წამოუყენებიათ რაიმე დასაბუთებული არგუმენტი სააპელაციო სასამართლოს იმ მტკიცების საწინააღმდეგოდ, რომ ამ საქმის მასალებით არ დგინდება, გაითვალისწინა თუ არა აქტის გამომცემმა ადმინისტრაციულმა ორგანომ კანონის ზემოაღნიშნული ნორმების დანაწესი და მიიღო თუ არა მის შესაბამისად გადაწყვეტილება.

საკასაციო სასამართლო ასევე ვერ დაეთანხმება კასატორის _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის (საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის უფლებამონაცვლე) მტკიცებას, რომ აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის (უფლებამონაცვლე _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექცია) 2006 წლის 4 ივლისის ¹28-05/11749 საგადასახადო მოთხოვნის გამოცემა 2005 წლის 17 ოქტომბრის საგადასახადო შემოწმების აქტის საფუძველზე წარმოადგენს საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოებათა გამოკვლევას. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ საგადასახადო შემოწმების აქტი ვერ ჩაანაცვლებს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსით გათვალისწინებულ, ადმინისტრაციულ-საამართლებრივი აქტის გამოცემის მიზნით ადმინისტრაციული წარმოების ჩატარებას.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ კასატორის _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის (საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის უფლებამონაცვლე) საკასაციო საჩივარში, ძირითადად, საუბარია იმაზე, რომ მოსარჩელემ სასარჩელო მოთხოვნები რეალური საფუძვლის გარეშე დააყენა და მას არ წარმოუდგენია რაიმე მტკიცებულება, რაც დაადასტურებდა სადავო აქტების ბათილად ცნობას გასაჩივრებულ ნაწილში, რის გამოც არ არსებობს ამ ნაწილში მათი ბათილობის საფუძველი. გარდა ამისა, კასატორი გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების საფუძვლად მიუთითებს და სააპელაციო სასამართლოს მხრიდან დაშვებულ მნიშვნელოვან საპროცესო დარღვევად მიიჩნევს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 41-ე მუხლის, 68-ე მუხლის მე-3 ნაწილისა და 104-ე მუხლის მე-2 ნაწილის გამოუყენებლობას.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 41-ე მუხლის პირველი ნაწილის “დ”, “ე” და “ზ” ქვეპუნქტების მიხედვით, გადასახადის გადამხდელი ვალდებულია: კანონმდებლობით დადგენილი წესით, საგადასახადო აღრიცხვის ადგილის მიხედვით საგადასახადო ორგანოს წარუდგინოს საგადასახადო დეკლარაციები, გაანგარიშებები, ცნობები და ბუღალტრული ანგარიშგება იმ გადასახადებზე, რომელთა მიმართაც იგი ითვლება გადასახადის გადამხდელად; საგადასახადო შემოწმების ჩატარებისას ან ამ კოდექსით გათვალისწინებულ სხვა შემთხვევებში საგადასახადო ორგანოებსა და მათი თანამდებობის პირებს წარუდგინოს გადასახადების გამოსაანგარიშებლად და გადასახდელად საჭირო დოკუმენტები (ცნობები); განაცხადოს საგადასახადო შეღავათებით სარგებლობის ან გადასახადებისაგან გათავისუფლების შესახებ და საგადასახადო აღრიცხვის ადგილის მიხედვით საგადასახადო ორგანოს ან საგადასახადო აგენტს წარუდგინოს საგადასახადო შეღავათებით სარგებლობის უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტები. ამავე კოდექსის 68-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, თუ გადასახადის გადამხდელი/საგადასახადო აგენტი, სხვა ვალდებული პირი არ წარმოადგენს გადასახადის დასარიცხად საჭირო ინფორმაციას, საგადასახადო ორგანო უფლებამოსილია, დაარიცხოს მას გადასახადი ხელთ არსებული ინფორმაციის საფუძველზე და წარუდგინოს „საგადასახადო მოთხოვნა“. ხსენებული კოდექსის 104-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, თუ გადასახადის გადამხდელი არ ახორციელებს ბუღალტრულ აღრიცხვას კანონმდებლობით გათვალისწინებული ფორმითა და წესით ან არ ახორციელებს მას საერთოდ, ან სააღრიცხვო დოკუმენტაცია დაკარგული ან/და განადგურებულია, რის გამოც შეუძლებელია დაბეგვრის ობიექტის, დაბეგვრასთან დაკავშირებული ობიექტისა და საგადასახადო ვალდებულებების განსაზღვრა, მაშინ საგადასახადო ორგანოს გადასახადის ოდენობის დადგენის მიზნით, უფლება აქვს, გადასახადის გადამხდელს გადასახადი დაარიცხოს არსებული მასალების საფუძველზე შესაბამისი ფაქტებისა და გარემოებების გათვალისწინებით, პირდაპირი და არაპირდაპირი მეთოდების გამოყენებით (აქტივების სიდიდის, საოპერაციო შემოსავლებისა და ხარჯების გათვალისწინებით, აგრეთვე სხვა მსგავსი ინფორმაციის ანალიზის საფუძველზე).

ამდენად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ, კასატორები საკასაციო საჩივრებში კასაციის მიზეზებად მიუთითებენ მხოლოდ საგადასახადო კანონმდებლობის ზემოაღნიშნულ ნორმებზე და არაფერს ამბობენ გასაჩივრებული განჩინების პროცედურული შინაარსის მოტივებზე, ვერ აბათილებენ მათ და საერთოდ არ მოჰყავთ სააპელაციო სასამართლოს დასაბუთებული მოტივაციის კონტრარგუმენტაცია. შესაბამისად, აღნიშნული გარემოება ადასტურებს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივრების უსაფუძვლობას. ამასთან, ხაზგასმით უნდა აღინიშნოს, რომ კასატორებმა ვერც საკასაციო სასამართლოს სხდომებზე დაადასტურეს გასაჩივრებული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების გამოცემა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსით დადგენილი წესით და შესაბამისად, ვერ დაასაბუთეს, რომ მოცემულ საქმეში წარმოდგენილი იყო საკმარისი მტკიცებულებები საიმისოდ, რომ სააპელაციო სასამართლოს არსებითად გადაეწყვიტა სადავო საკითხი და საბოლოოდ მოეწესრიგებინა მხარეთა შორის არსებული საგადასახადო-სამართლებრივი ურთიერთობა.

საკასაციო სასამართლო დამატებით მიუთითებს, რომ “ბ-ის საქართველოს, თბილისის წარმომადგენლობის” ადვოკატი გ. ყ-ი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივრებზე საქართველოს უზენაეს სასამართლოში წარმოდგენილ წერილობით პასუხში აღნიშნავს, რომ დარღვეულია საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 53-ე მუხლი და 95-ე მუხლის მე-2 ნაწილი _ ადმინისტრაციული წარმოება სახეზე იყო მოსარჩელის შეუტყობინებლად _ იგი არ იყო ჩართული წარმოებაში, როგორც დაინტერესებული მხარე და არ ჰქონდა შესაძლებლობა, წარედგინა სათანადო მტკიცებულებები, ხოლო სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა და სწორად განმარტა იგი, რის გამოც არ არსებობს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების საფუძველი, საკასაციო საჩივრების ავტორები კი არ მიუთითებენ, თუ რატომ არ არის მართებული სააპელაციო სასამართლოს შეფასება იმ ნაწილში, რომ სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები გამოცემულია საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების გარეშე, ასევე კასატორები საკასაციო საჩივრებში ვერ ხსნიან, თუ რატომაა სასამართლო არასწორი.

ამდენად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ამ საქმის მასალებში წარმოდგენილი მტკიცებულებები სააპელაციო სასამართლოს არ აძლევდა შესაძლებლობას, გადაეწყვიტა სპეციფიკური ხასიათის სადავო საკითხი და სააპელაციო სასამართლომ სწორად გამოიყენა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილი.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს არ დაურღვევია მოქმედი საპროცესო კანონმდებლობა და მოცემულ საქმეზე მიიღო დასაბუთებული და კანონიერი განჩინება, რის გამოც არ არსებობს საკასაციო საჩივრების დაკმაყოფილებისა და გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების სამართლებრივი საფუძველი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა (საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის უფლებამონაცვლე) და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის (საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის უფლებამონაცვლე) საკასაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 11 ივლისის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.