¹ბს-891-853(2კ-07) 28 თებერვალი, 2008 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: მიხეილ ჩინჩალაძე

ნუგზარ სხირტლაძე

სხდომის მდივანი _ ქეთევან მაღრაძე

კასატორები: 1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექცია (მოპასუხე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის უფლებამონაცვლე); 2. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური (მესამე პირის _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის უფლებამონაცვლე), წარმომადგენელი _ ა. დ-ე

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) _ შპს “ა-ი”, წარმომადგენელი _ პ. ს-ა

მესამე პირი _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ბათუმის საგადასახადო ინსპექცია (საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის უფლებამონაცვლე), წარმომადგენელი _ მ. მ-ე

გასაჩივრებული განჩინება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 10 მაისის განჩინება

სარჩელის საგანი _ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა, დღგ-ს ჩათვლა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2003 წლის 23 აპრილს შპს “ა-მა” სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონულ სასამართლოს მოპასუხე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის მიმართ.

მოსარჩელის განმარტებით, შპს “ა-ი” წარმოადგენდა კომპანია “პ-ის” ოფიციალურ დისტრიბუტორს საქართველოში და ამ კომპანიის ნაწარმს ქვეყნის მასშტაბით ყიდდა. შპს “ა-ს” საქართველოში რამდენიმე ფილიალი გააჩნდა, მათ შორის იყო ფილიალი ქ. ბათუმში, საიდანაც 2002 წლის განმავლობაში შპს “ა-მა" მიიღო მთელი რიგი პროდუქცია, რაზეც შედგა სათანადო ანგარიშ-ფაქტურები, კერძოდ: სერია აა-70 ¹030856, აა-70 ¹030833, აა-70 ¹030837, აა-70 ¹030854, აა-70 ¹030841, აა-70 ¹030842, აა-70 ¹030843, აა-70 ¹030845, აა-70 ¹030847, აა-70 ¹030848, აა-70 ¹030850, აა-70 ¹040128, აა-70 ¹040129, აა-70 ¹040131, აა-70 ¹040132, აა-70 ¹030857, აა-70 ¹030861, აა-70 ¹030862, აა-70 ¹030863, აა-70 ¹030867, აა-70 ¹030871, აა-70 ¹030872, აა-70 ¹030873, აა-70 ¹030874, აა-70 ¹030875, აა-70 ¹040135, აა-70 ¹040139, აა-70 ¹040143, აა-70 ¹040144, აა-70 ¹040145, აა-70 ¹040146, აა-70 ¹040149, აა-70 ¹040150, აა-70 ¹038132, აა-70 ¹038133, აა-70 ¹038135, აა-70 ¹038137, აა-70 ¹038138, აა-70 ¹038140, აა-70 ¹038143, აა-70 ¹038146, აა-70 ¹041126, აა-70 ¹041127, აა-70 ¹041129, აა-70 ¹041131, აა-70 ¹045880, აა-70 ¹045881, აა-70 ¹045882, აა-70 ¹045885, აა-70 ¹045887, აა-70 ¹045888, აა-70 ¹045851, აა-70 ¹045852, აა-70 ¹045854, აა-70 ¹045859, აა-70 ¹045861, აა-70 ¹045863, აა-70 ¹045864, აა-70 ¹045865, აა-70 ¹045866, აა-70 ¹045873, აა-70 ¹045875, აა-70 ¹043376, აა-70 ¹043378, აა-70 ¹043381, აა-70 ¹043382, აა-70 ¹043385, აა-70 ¹043387, აა-70 ¹043389, აა-70 ¹043390, აა-70 ¹043392, აა-70 ¹043394, აა-70 ¹043398, აა-70 ¹047396, აა-70 ¹047399, აა-70 ¹048476, აა-70 ¹048477, აა-70 ¹048478, აა-70 ¹048479, აა-70 ¹048480, აა-70 ¹048481, აა-70 ¹048484, აა-70 ¹048488, აა-70 ¹048494, აა-70 ¹048497, აა-70 ¹048500, აა-70 ¹050653, აა-70 ¹050654, აა-70 ¹050655, აა-70 ¹050661, აა-70 ¹050663, აა-70 ¹050664, აა-70 ¹050667, აა-70 ¹050670, აა-70 ¹050671, აა-70 ¹050672, აა-70 ¹050675, აა-70 ¹052153, აა-70 ¹052164, აა-70 ¹052157, აა-70 ¹052158, აა-70 ¹052159, აა-70 ¹052160, აა-70 ¹052163, აა-70 ¹052164, აა-70 ¹052170, აა-70 ¹052171, აა-70 ¹052172, აა-70 ¹052173, აა-70 ¹052174, აა-70 ¹056177, აა-70 ¹056178, აა-70 ¹056181, აა-70 ¹056184, აა-70 ¹056186, აა-70 ¹056187, აა-70 ¹056194, აა-70 ¹056195, აა-70 ¹056196, აა-70 ¹056193, აა-70 ¹056976, აა-70 ¹056977, აა-70 ¹056980, აა-70 ¹056983, აა-70 ¹056987, აა-70 ¹056988, აა-70 ¹056990, აა-70 ¹056992, აა-70 ¹056993, აა-70 ¹056996, აა-70 ¹056997, აა-70 ¹057000, აა-70 ¹055351, აა-70 ¹055352, აა-70 ¹055356, აა-70 ¹055358, აა-70 ¹055360, აა-70 ¹055362, აა-70 ¹055364, აა-70 ¹055370, აა-70 ¹055373, აა-70 ¹059926, აა-70 ¹059929, აა-70 ¹059931, აა-70 ¹059939. აღნიშნულ ანგარიშ-ფაქტურებზე შპს “ა-მა” გადაიხადა დამატებული ღირებულების გადასახადი, როგორც ამას ადგენდა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 96-ე მუხლის მე-9 ნაწილი. ზემოხსენებული ფილიალისათვის გადასახდელი დღგ-ს ჩასათვლელად შპს “ა-მა" მიმართა მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციას, სადაც იგი აღრიცხვაზე იმყოფებოდა, თუმცა ხსენებულმა ინსპექციამ უარი განუცხადა წარმოდგენილი ანგარიშ-ფაქტურების მიხედვით გადახდილ დღგ-ს ჩათვლაზე, რადგან იგი არ ყოფილა გადახდილი საქართველოს ბიუჯეტში. 2003 წლის 16 აპრილს მოსარჩელემ მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციიდან მიიღო ¹911/1339 შეტყობინება, რომლის მიხედვითაც, შპს “ა-ს” ერიცხებოდა ბიუჯეტის დავალიანება _ 17100 ლარი ზემოხსენებული ანგარიშ-ფაქტურებით გადახდილი დღგ-ს ნაწილზე.

მოსარჩელის მტკიცებით, იმის დასადასტურებლად, მოახდინა თუ არა შპს “ა-მა” ბათუმის ფილიალისათვის დღგ-ს გადახდა, მან მიმართა ბათუმის საგადასახადო ინსპექციას, რომლისგანაც მიიღო 2003 წლის 17 აპრილის ¹390 წერილი, რომლის მიხედვითაც, შპს “ა-ის” ბათუმის ფილიალს ბიუჯეტთან ანგარიშსწორება სრულად ჰქონდა მოხდენილი ზემოაღნიშნული საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურებით, ხოლო თავად დასახელებული ანგარიშ-ფაქტურების მე-4 ეგზემპლარები ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის მიერ ჩაბარებულ იქნა საგადასახადო დეპარტამენტის მონიტორინგის სამსახურში.

მოსარჩელის მოსაზრებით, მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის მიერ, მის მიერ ანაზღაურებული ანგარიშ-ფაქტურებით გადახდილ დღგ-ს ჩათვლაზე უარის თქმა და ამის გამო, მისთვის დავალიანების დარიცხვა, ყოველგვარ საფუძველს იყო მოკლებული და იყო უკანონო ქმედება. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 29-ე მუხლის 25-ე ნაწილის მიხედვით, დღგ იყო არაპირდაპირი გადასახადი, რომელიც დგინდებოდა მიწოდებულ საქონლის ფასზე დანამატის სახით და რომელსაც იხდიდა მომხმარებელი ამ გადასახადით გაზრდილი ფასით საქონლის შეძენისას. არაპირდაპირი გადასახადის ბიუჯეტში შეტანის ვალდებულება ეკისრებოდა საქონლის მიმწოდებელს, რომელიც ამ კოდექსის III და IV კარების მიხედვით, იწოდებოდა გადასახადის გადამხდელად. შესაბამისად, ამ შემთხვევაში ზემოხსენებული ანგარიშ-ფაქტურებით განსაზღვრული დღგ-ს ბიუჯეტში შეტანის ვალდებულება ეკისრებოდა შპს “ა-ის” ბათუმის ფილიალს. ამდენად, გადასახადი გადახდილ იქნა, ბიუჯეტში თანხა შევიდა, ხოლო მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექცია მაინც არ ახორციელებდა დღგ-ს ჩათვლას. ის ფაქტი, რომ გადახდილი დღგ ჩათვლას ექვემდებარებოდა, დამატებით მტკიცებას არ საჭიროებდა. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, ჩასათვლელი დღგ-ს თანხა იყო გადასახადის თანხა, რომელიც დასაბეგრი ოპერაციის დროის მიხედვით გადახდილი იყო წარდგენილი ანგარიშ-ფაქტურების შესაბამისად დასაბეგრ ოპერაციებზე. დღგ-ს ჩათვლას ექვემდებარებოდა საქართველოს ბიუჯეტში გადახდილი დღგ-ს თანხა. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის აღნიშნული ნორმა პირდაპირ ადასტურებდა, რომ შპს “ა-ს”, რომელმაც წარდგენილი ანგარიშ-ფაქტურების შესაბამისად გადაიხადა დღგ-ს თანხა, ხოლო ხსენებული თანხა მისმა მიმღებმა _ შპს “ა-ის” ბათუმის ფილიალმა მთლიანად შეიტანა ბიუჯეტში, სრული უფლება ჰქონდა მიეღო ჩათვლა ამ ანგარიშ-ფაქტურების მიხედვით გადახდილ დღგ-ს თანხაზე, რაც უსაფუძვლოდ არ განხორციელდა.

მოსარჩელის განმარტებით, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის მე-3 ნაწილი იმპერატიულად განსაზღვრავდა შემთხვევებს, როცა დღგ-ს ჩათვლა არ წარმოებდა, კერძოდ: ა) მსუბუქ ავტომობილებზე, გარდა გასაყიდად გამოტანილისა ან გაქირავებით გაცემულისა _ იმ პირთათვის, რომელთა ძირითად საქმიანობას წარმოადგენდა მსუბუქი ავტომობილების ყიდვა-გაყიდვა ან გაქირავება; ბ) საქველმოქმედო ან სოციალური მიზნებით გაწეულ გასართობ და წარმომადგენლობით ხარჯებზე; გ) ამ მუხლის მე-4 ნაწილის გათვალისწინებით, იმ საქონელზე (სამუშაოზე, მომსახურებაზე) გადახდილ დღგ-ზე, რომელიც გამოიყენებოდა ამ კარის შესაბამისად გათავისუფლებული საქონლის (სამუშაოს, მომსახურების) საწარმოებლად; დ) იმ საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურებით, რომლებიც არ იძლეოდა საქონლის (სამუშაოს, მომსახურების) გამყიდველის იდენტიფიცირების საშუალებას.

მოსარჩელის მტკიცებით, ამ შემთხვევაში არ არსებობდა არც ერთი ზემოთ ჩამოთვლილი ქვეპუნქტით განსაზღვრული ვითარება, რაც საფუძველს მისცემდა მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციას არ მოეხდინა დღგ-ს ჩათვლა. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 115-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, ანგარიშ-ფაქტურის მეოთხე პირს გამყიდველი წარუდგენდა საგადასახადო ორგანოებს საგადასახადო კონტროლის განსახორციელებლად, ხოლო მესამე პირს მყიდველი წარუდგენდა საგადასახადო ორგანოებს თავისი ადგილმდებარეობის მიხედვით, საგადასახადო ჩათვლის მისაღებად. ამ შემთხვევაში შპს “ა-ის” ბათუმის ფილიალმა ანგარიშ-ფაქტურების მე-4 ეგზემპლარები წარუდგინა ბათუმის საგადასახადო ინსპექციას, რომელმაც, მისივე წერილის შესაბამისად, აღნიშნული ანგარიშ-ფაქტურები საგადასახადო დეპარტამენტის მონიტორინგის სამსახურს ჩააბარა. ამდენად, ყოველივე კანონის დაცვით განხორციელდა და მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციას არ ჰქონდა რაიმე საფუძველი, არ მოეხდინა დღგ-ს ჩათვლა.

მოსარჩელის განმარტებით, მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის მიერ დღგ-ს ჩათვლის გაუქმების უკანონობაზე მეტყველებდა ასევე მისი მხრიდან “დღგ-ს ხაზით საგადასახადო კოდექსში შეტანილი ზოგიერთი ცვლილებებისა და დამატებების შესახებ" საგადასახადო დეპარტამენტის 2000 წლის 7 სექტემბრის ¹03-4-11 წერილის მოთხოვნათა დარღვევა. ამ წერილში აღნიშნული იყო, რომ ადრე მოქმედი წესისაგან განსხვავებით, შესაბამისი ცვლილება ითვალისწინებდა დღგ-ს ჩათვლას მხოლოდ იმ საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურებით, რომელთა მიხედვითაც, დღგ-ს თანხა განაღდებული (გადახდილი) იყო მიმწოდებლებისათვის. ამდენად, თუ საქონლის, სამუშაოს, მომსახურების ღირებულება არ იყო განაღდებული მიმწოდებლებისათვის, შეძენიდან 90 დღის გასვლის შემდეგ, მასზე ჩათვლა აღარ განხორციელდებოდა. შესაბამისად, რეალურად, არ არსებობდა რაიმე საფუძველი, არ მომხდარიყო დღგ-ს ჩათვლა შპს “ა-თვის” შესაბამისი ანგარიშ-ფაქტურებით გადახდილ დღგ-ზე.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ მოითხოვა მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2003 წლის 16 აპრილის ¹911/1339 შეტყობინების ბათილად ცნობა შპს “ა-თვის” ბიუჯეტის დავალიანების _ 17100 ლარის დარიცხვის შესახებ, ასევე საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 23-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე წარმოდგენილი ანგარიშ-ფაქტურების შესაბამისად გადახდილი დღგ-ს ჩათვლის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციისათვის დავალება.

თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2003 წლის 13 ივნისის განჩინებით შპს “ა-ის” მოთხოვნა დაკმაყოფილდა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციას აეკრძალა საინკასო დავალებების წარდგენა შპს “ა-ის” საბანკო ანგარიშებზე დავის საბოლოო გადაწყვეტამდე.

თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2003 წლის 13 ივნისის განჩინებაზე კერძო საჩივარი წარადგინა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციამ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიების გამოყენებაზე უარის თქმა.

თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2003 წლის 23 ოქტომბრის განჩინებით მოცემულ საქმეში მესამე პირად ჩაება საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტი.

თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2004 წლის 2 მარტის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის კერძო საჩივარი დაკმაყოფილდა და გაუქმდა თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2003 წლის 13 ივნისის განჩინება.

თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2004 წლის 2 მარტის განჩინებაზე კერძო საჩივარი წარადგინა შპს “ა-მა”, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიების გამოყენება.

თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2004 წლის 26 მარტის განჩინებით შპს “ა-ის” კერძო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა დაუსაბუთებლობის გამო და საქმის მასალებთან ერთად გადაეგზავნა თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატას.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004 წლის 14 ივნისის განჩინებით შპს “ა-ის” კერძო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2004 წლის 2 მარტის განჩინება.

თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 8 თებერვლის გადაწყვეტილებით შპს “ა-ის” სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2003 წლის 16 აპრილის შეტყობინება ვადაგადაცილებული დავალიანების შესახებ; მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციას დაევალა მიეღო გადაწყვეტილება შემდეგი ანგარიშ-ფაქტურებით: სერია აა-70 ¹030856, აა-70 ¹030833, აა-70 ¹030837, აა-70 ¹030854, აა-70 ¹030841, აა-70 ¹030842, აა-70 ¹030843, აა-70 ¹030845, აა-70 ¹030847, აა-70 ¹030848, აა-70 ¹030850, აა-70 ¹040128, აა-70 ¹040129, აა-70 ¹040131, აა-70 ¹040132, აა-70 ¹030857, აა-70 ¹030861, აა-70 ¹030862, აა-70 ¹030863, აა-70 ¹030867, აა-70 ¹030871, აა-70 ¹030872, აა-70 ¹030873, აა-70 ¹030874, აა-70 ¹030875, აა-70 ¹040135, აა-70 ¹040139, აა-70 ¹040143, აა-70 ¹040144, აა-70 ¹040145, აა-70 ¹040146, აა-70 ¹040149, აა-70 ¹040150, აა-70 ¹038132, აა-70 ¹038133, აა-70 ¹038135, აა-70 ¹038137, აა-70 ¹038138, აა-70 ¹038140, აა-70 ¹038143, აა-70 ¹038146, აა-70 ¹041126, აა-70 ¹041127, აა-70 ¹041129, აა-70 ¹041131, აა-70 ¹045880, აა-70 ¹045881, აა-70 ¹045882, აა-70 ¹045885, აა-70 ¹045887, აა-70 ¹045888, აა-70 045851, აა-70 ¹045852, აა-70 ¹045854, აა-70 ¹045859, აა-70 ¹045861, აა-70 ¹045863, აა-70 ¹045864, აა-70 ¹045865, აა-70 ¹045866, აა-70 ¹045873, აა-70 ¹045875, აა-70 ¹043376, აა-70 ¹043378, აა-70 ¹043381, აა-70 ¹043382, აა-70 ¹043385, აა-70 ¹043387, აა-70 ¹043389, აა-70 ¹043390, აა-70 ¹043392, აა-70 ¹043394, აა-70 ¹043398, აა-70 ¹047396, აა-70 ¹047399, აა-70 ¹048476, აა-70 ¹048477, აა-70 ¹048478, აა-70 ¹048479, აა-70 ¹048480, აა-70 ¹048481, აა-70 ¹048484, აა-70 ¹048488, აა-70 ¹048494, აა-70 ¹048497, აა-70 ¹048500, აა-70 ¹050653, აა-70 ¹050654, აა-70 ¹050655, აა-70 ¹050661, აა-70 ¹050663, აა-70 ¹050664, აა-70 ¹050667, აა-70 ¹050670, აა-70 ¹050671, აა-70 ¹050672, აა-70 ¹050675, აა-70 ¹052153, აა-70 ¹052164, აა-70 ¹052157, აა-70 ¹052158, აა-70 ¹052159, აა-70 ¹052160, აა-70 ¹052163, აა-70 ¹052164, აა-70 ¹052170, აა-70 ¹052171, აა-70 ¹052172, აა-70 ¹052173, აა-70 ¹052174, აა-70 ¹056177, აა-70 ¹056178, აა-70 ¹056181, აა-70 ¹056184, აა-70 ¹056186, აა-70 ¹056187, აა-70 ¹056194, აა-70 ¹056195, აა-70 ¹056196, აა-70 ¹056193, აა-70 ¹056976, აა-70 ¹056977, აა-70 ¹056980, აა-70 ¹056983, აა-70 ¹056987, აა-70 ¹056988, აა-70 ¹056990, აა-70 ¹056992, აა-70 ¹056993, აა-70 ¹056996, აა-70 ¹056997, აა-70 ¹057000, აა-70 ¹055351, აა-70 ¹055352, აა-70 ¹055356, აა-70 ¹055358, აა-70 ¹055360, აა-70 ¹055362, აა-70 ¹055364, აა-70 ¹055370, აა-70 ¹055373, აა-70 ¹059926, აა-70 ¹059929, აა-70 ¹059931, აა-70 ¹059939 გადახდილ დღგ-ს ჩათვლაზე.

რაიონულმა სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (1997 წ.) 96-ე მუხლის მე-9 ნაწილის მიხედვით, საქონლის გადაცემა, მომსახურების გაწევა ან სამუშაოს შესრულება იურიდიული პირის ფილიალებს, ან სხვა სტრუქტურულ ქვედანაყოფებს შორის, რომლებიც ითვლებოდნენ ცალკე გადასახადის გადამხდელებად, განიხილებოდა, როგორც დასაბეგრი ოპერაცია. ამიტომ, დადგენილად უნდა ყოფილიყო მიჩნეული ის ფაქტი, რომ ანგარიშ-ფაქტურების გამოწერა და მათზე ანგარიშსწორება კანონიერად განხორციელდა. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ჩასათვლელი დღგ-ს თანხა იყო გადასახადის თანხა, რომელიც დასაბეგრი ოპერაციის დროის მიხედვით გადახდილი იყო წარდგენილი ანგარიშ-ფაქტურების შესაბამისად ან გადახდილი იყო საბაჟო დეკლარაციის მიხედვით დასაბეგრ იმპორტზე, ან დასაბეგრ ოპერაციებზე, თუ საქონელი, სამუშაო ან მომსახურება გამოიყენებოდა, ან გამოყენებული იქნებოდა ეკონომიკური საქმიანობისათვის, იმ შემთხვევაშიც, თუ ისინი არ შეიტანებოდა პროდუქციის თვითღირებულებაში. დღგ-ს ჩათვლას დაექვემდებარებოდა საქართველოს ბიუჯეტში გადახდილი დღგ-ს თანხა. დადგენილად უნდა ჩათვლილიყო ის გარემოება, რომ წარდგენილი ანგარიშ-ფაქტურების მიხედვით, დღგ გადახდილ იქნა. აღნიშნულს ადასტურებდა ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის 2003 წლის 17 აპრილის ¹390 წერილი, რომელშიც მითითებული იყო, რომ შპს “ა-ის” ბათუმის ფილიალს ბიუჯეტთან ანგარიშსწორება მოხდენილი ჰქონდა ხსენებული ანგარიშ-ფაქტურების შესაბამისად, რომლებიც საქართველოს საგადასახადო კოდექსის შესაბამისად, გაგზავნილი იყო საგადასახადო დეპარტამენტის მონიტორინგის სამსახურში.

ამდენად, რაიონულმა სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში საქონლის მიმწოდებლის _ შპს “ა-ის” ბათუმის ფილიალისა და საქონლის მიმღების _ შპს “ა-ის” მიერ საგადასახადო ვალდებულებები დღგ-სთან მიმართებაში შესრულებულ იქნა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (1997 წ.) 28-ე მუხლის პირველი ნაწილის, 29-ე მუხლის 25-ე ნაწილის, 30-ე მუხლისა და 116-ე მუხლის პირველი ნაწილის მოთხოვნათა შესაბამისად. გადამხდელის მიერ დღგ გადახდილ იქნა რეგისტრაციის ადგილის მიხედვით და ჩარიცხულ იქნა აჭარის ა/რ ბიუჯეტში, რომელიც “საბიუჯეტო სისტემისა და საბიუჯეტო უფლებამოსილებათა შესახებ" საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის თანახმად, წარმოადგენდა ერთიანი ცენტრალიზებული საბიუჯეტო სისტემის განუყოფელ ნაწილს.

რაიონულმა სასამართლომ ყურადღება მიაქცია იმ გარემოებას, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს 2004 წლის 9 თებერვლის ¹02-15/19/845 წერილით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტს სახელმძღვანელოდ და შესასრულებლად გაეგზავნა საქართველოს სახელმწიფო და აჭარის ა/რ ბიუჯეტებს შორის ურთიერთობათა სრულყოფის საკითხთა შემსწავლელი კომისიის 2004 წლის 5 თებერვლის სხდომის ¹3 ოქმი, რომლის მე-4 პუნქტის თანახმად, უნდა აღკვეთილიყო ყოველგვარი შეფერხებები აჭარის ა/რ-ში გაცემული დღგ-ს ანგარიშ-ფაქტურების ჩათვლაში, ხოლო იმავე ოქმის მე-7 პუნქტის მიხედვით, ავტონომიური რესპუბლიკის ტერიტორიული ორგანო ფუნქციონირებდა, როგორც ერთიანი სისტემის შემადგენელი ნაწილი. განსახილველი დავის შემთხვევაში არსებობდა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლით განსაზღვრული დღგ-ს ჩათვლის საფუძვლები და ჩათვლას ექვემდებარებოდა შპს “ა-ის” ბათუმის ფილიალის მიერ ზემოთ მითითებული ანგარიშ-ფაქტურების მიხედვით საქართველოს ბიუჯეტში გადახდილი დღგ-ს თანხა.

რაიონულმა სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის “დ" ქვეპუნქტის მიხედვით, ადმინისტრაციული აქტი იყო ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ადმინისტრაციული კანონმდებლობის საფუძველზე გამოცემული ინდივიდუალური სამართლებრივი აქტი, რომელიც აწესებდა, ცვლიდა, წყვეტდა ან ადასტურებდა პირის, ან პირთა შეზღუდული წრის უფლებებსა და მოვალეობებს. ადმინისტრაციულ აქტად ჩაითვლებოდა, ასევე, ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება მის უფლებამოსილებაში შემავალი საკითხის დაკმაყოფილებაზე განმცხადებლისათვის უარის თქმის შესახებ, აგრეთვე, ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გამოცემული ან დადასტურებული დოკუმენტი, რომელსაც შეიძლებოდა მოჰყოლოდა სამართლებრივი შედეგები. მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2003 წლის 16 აპრილის შეტყობინება ვადაგადაცილებული დავალიანების დარიცხვის შესახებ 17100 ლარის ოდენობით, თავისი არსით შეესაბამებოდა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის “დ" ქვეპუნქტის შინაარსს და ადმინისტრაციულ აქტს წარმოადგენდა, რადგან მის საფუძველზე შპს “ა-ს” დაერიცხა დავალიანება და დაედო ინკასო, ანუ ამ აქტს გარკვეული სამართლებრივი შედეგები მოჰყვა.

რაიონულმა სასამართლომ არ გაიზიარა მესამე პირის _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ სასაქონლო ზედნადების არსებობა აუცილებელი წინაპირობა იყო ანგარიშ-ფაქტურებით გადახდილ დღგ-ზე ჩათვლის მისაღებად. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, ჩასათვლელი დღგ-ს თანხა იყო გადასახადის თანხა, რომელიც გადახდილი იყო წარდგენილი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების შესაბამისად. ამდენად, კანონმდებელმა დღგ-ს ჩათვლა დაუკავშირა არა სასაქონლო ზედნადების, არამედ საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის წარდგენას. საქმეში წარმოდგენილი მასალები კი მათი წარდგენის ფაქტს ადასტურებდა. გარდა ამისა, საქმეში წარმოდგენილი ანგარიშ-ფაქტურები (მე-16 სექციაში) შეიცავდა მითითებას სასაქონლო ზედნადების ნომრის შესახებ და თითოეული მათგანის გვერდით აღნიშნული იყო შესაბამისი სასაქონლო ზედნადების ნომერი. ის გარემოება, რომ სასაქონლო ზედნადებები საქმეში არ იყო წარმოდგენილი, არ ნიშნავდა, რომ მოსარჩელეს არ ჰქონდა უფლება, მოეთხოვა დამატებული ღირებულების გადასახადის ჩათვლა.

რაიონული სასამართლო ასევე არ დაეთანხმა მესამე პირის _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის შესაბამისი წერილი კანონის დარღვევით იყო შედგენილი. ის გარემოება, რომ პირი იმჟამად აღარ წარმოადგენდა უფლებამოსილ თანამდებობის პირს, არ შეიძლებოდა გამხდარიყო მის მიერ უფლებამოსილების განხორციელებისას გამოცემული დოკუმენტების ბათილად ან ძალადაკარგულად გამოცხადების საფუძველი. იმავდროულად, ხსენებული წერილი შეიცავდა ოფიციალური დოკუმენტისათვის გათვალისწინებულ ყველა აუცილებელ რეკვიზიტს (შესრულებული იყო ოფიციალურ ბლანკზე, დამოწმებული ბეჭდითა და ხელმოწერით, ჰქონდა სათანადო ნომერი), ხოლო საკითხი ამ დოკუმენტის სიყალბის შესახებ არ ყოფილა დასმული საქმის მოსამზადებელ სასამართლო სხდომაზე, მიუხედავად იმისა, რომ მხარეს გააჩნდა მისი დასმის შესაძლებლობა.

თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 8 თებერვლის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტმა, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 8 თებერვლის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციამაც, რომელმაც ასევე მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005 წლის 2 ივნისის განჩინებით მოცემულ საქმეში საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე მესამე პირად ჩაება ბათუმის საგადასახადო ინსპექცია.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 5 აპრილის საოქმო განჩინებით აპელანტი _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტი შეიცვალა მისი უფლებამონაცვლე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურით, მეორე აპელანტი _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექცია _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციით, ხოლო მესამე პირი _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ბათუმის საგადასახადო ინსპექცია _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ბათუმის საგადასახადო ინსპექციით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 10 მაისის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 8 თებერვლის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სააპელაციო საჩივრებში მითითებული გარემოებები არ წარმოადგენდა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე და 394-ე მუხლებით გათვალისწინებულ, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების პროცესუალურ-სამართლებრივ საფუძვლებს. სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა რაიონული სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და სამართლებრივ შეფასებებს.

სააპელაციო სასამართლომ დამატებით აღნიშნა, რომ საქმის სააპელაციო წესით განხილვისას ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის მიერ წარმოდგენილ იქნა მტკიცებულება, რომლითაც კიდევ ერთხელ დასტურდებოდა, რომ შპს “ა-ის” მიერ ბათუმის საგადასახადო ინსპექციაში წარდგენილი იყო ყველა სადავო ანგარიშ-ფაქტურა, რომელთა საფუძველზეც უტყუარად დგინდებოდა, რომ შპს “ა-ს” ბიუჯეტის მიმართ დავალიანება არ გააჩნდა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება იყო კანონიერი და შესაბამისად, არ არსებობდა სააპელაციო საჩივრების დაკმაყოფილების ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლები.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 10 მაისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციამ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

კასატორის განმარტებით, შპს “ა-ის” სათავო ორგანიზაცია ითხოვს შპს “ა-ის” ბათუმის ფილიალის მიერ სათავო ორგანიზაციაზე გამოწერილი დღგ-ს ანგარიშ-ფაქტურებში გამოყოფილი დღგ-ს თანხის ჩათვლას, რაც არაკანონიერია, ვინაიდან აღნიშნული ფილიალის მიერ აჭარის ა/რ ბიუჯეტში გადახდილმა დღგ-ს თანხებმა ასახვა არ ჰპოვა საქართველოს ცენტრალური ბიუჯეტის სახაზინო ანგარიშზე. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა (იმ დროისათვის მოქმედი) საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 114-ე და 115-ე მუხლების, ასევე 223-ე მუხლის მე-5 და 68-ე მუხლის მე-2 ნაწილების მოთხოვნები და ძირითადად დაეყრდნო მოსარჩელის მოსაზრებებს. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ სასამართლომ დადასტურებულად ცნო ის გარემოება, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, წარმოდგენილი ანგარიშ-ფაქტურების მიხედვით, დადგენილად ჩაითვალა დღგ-ს თანხის გადახდა, რასაც ადასტურებს ასევე ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის 2003 წლის 17 აპრილის ¹390 წერილი. აღნიშნული წერილით არ შეიძლება დადასტურებულად ჩაითვალოს ის ფაქტი, რომ დღგ-ს თანხამ ასახვა ჰპოვა საქართველოს ეროვნულ ბანკში გახსნილ სახაზინო ანგარიშებზე, ანუ აღნიშნული არგუმენტი არ უნდა გამოეყენებინა სასამართლოს.

კასატორი ასევე განმარტავს, რომ საქმეში წარმოდგენილ ანგარიშ-ფაქტურებს, რომლებიც გამოწერილი იყო შპს “ა-ის” ბათუმის ფილიალის მიერ, არ ახლდა სასაქონლო-სატრანსპორტო ზედნადები, რომელიც აუცილებელი იყო საქონლის ქვეყნის შიგნით გადაადგილებისათვის, რაც დაადასტურებდა საქონლის მიღებასა და მიწოდებას. მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციამ მიუთითა, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 68-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, ეკონომიკური საქმიანობისათვის ქვეყნის შიგნით საქონლის მიწოდების შემთხვევაში სავალდებულო იყო მკაცრი აღრიცხვის სასაქონლო ზედნადების გამოწერა საქართველოს საგადასახადო შემოსავლების სამინისტროს მიერ დადგენილი ფორმითა და წესით, რომლის გარეშე აკრძალული იყო საქონლის ტრანსპორტირება, შენახვა და რეალიზაცია. ამდენად, საქმეში არ იყო წარმოდგენილი ზემოაღნიშნული ზედნადებები, რომელთა წარმოდგენა აუცილებელი იყო.

კასატორის მტკიცებით, მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2003 წლის 16 აპრილის შეტყობინება შპს “ა-თვის” ბიუჯეტის დავალიანების _ 17100 ლარის დარიცხვის შესახებ კანონიერია, ხოლო მოსარჩელის მოთხოვნა მისი ბათილად ცნობის შესახებ _ უსაფუძვლო. ნაწარმოები ოპერაციის (საქონლის მიწოდების) დროს, როდესაც მოხდა დამატებული ღირებულების გადასახადით დასაბეგრი ოპერაციის წარმოება, გადასახადის თანხის გადახდა სახელმწიფო ბიუჯეტში განისაზღვრებოდა “საბიუჯეტო სისტემისა და საბიუჯეტო უფლებამოსილებათა შესახებ" და “სახელმწიფო გადასახადებიდან აფხაზეთისა და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის და საქართველოს სხვა ტერიტორიული ერთეულების ბიუჯეტებში ანარიცხების გრძელვადიანი ეკონომიკური ნორმატივების შესახებ" საქართველოს კანონების მიხედვით. კანონის მოთხოვნათა დაცვის შემდეგ დღგ-ს თანხა ჩაითვლებოდა სახელმწიფო ბიუჯეტში გადახდილად, კერძოდ, “საბიუჯეტო სისტემისა და საბიუჯეტო უფლებამოსილებათა შესახებ" საქართველოს კანონის მე-9 მუხლი განსაზღვრავდა, რომ საბიუჯეტო სისტემის ყველა რგოლის შემოსავალი ფორმირდებოდა საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობითა და ამ კანონით განსაზღვრული წესით. ბიუჯეტების ყველა შემოსავალი უნდა ასახულიყო საქართველოს ეროვნულ ბანკში გახსნილ სახაზინო ანგარიშებზე. დაუშვებელი იყო ბიუჯეტების შემოსავლებში თანხების აღრიცხვა, როგორც ხაზინის, ასევე გადამხდელების მომსახურე კომერციულ ბანკებში შესაბამის ანგარიშებზე მათი სრულფასოვანი ასახვის გარეშე.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 10 მაისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურმაც, რომელმაც ასევე მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

კასატორის განმარტებით, შპს “ა-მა” საქონელი (მომსახურება) შეიძინა მისი ბათუმის ფილიალისაგან (რომელიც რეგისტრირებულია ბათუმის საგადასახადო ინსპექციაში და ასევე წარმოადგენს დღგ-ს გადამხდელს). 2005 წლის 1 იანვრამდე მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-12 მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით: ამ კოდექსის მიზნებისათვის საწარმოებად ითვლებოდა ის წარმონაქმნები, რომლებიც ახორციელებდნენ ეკონომიკურ საქმიანობას ან შექმნილნი იყვნენ ასეთი საქმიანობის განსახორციელებლად, კერძოდ, ა. საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად შექმნილი იურიდიული პირები; ბ. უცხო ქვეყნების კანონმდებლობის შესაბამისად შექმნილი კორპორაციები, კომპანიები, ფირმები და სხვა მსგავსი წარმონაქმნები, მიუხედავად იმისა, ჰქონდათ თუ არა იურიდიული პირის სტატუსი; გ. ფილიალები და სხვა განცალკევებული ქვედანაყოფები, რომლებიც წარმოადგენდნენ ამ ნაწილის “ა" ქვეპუნქტში აღნიშნული წარმონაქმნის სტრუქტურულ ქვედანაყოფებს, ჰქონდათ ცალკე ბალანსი, საანგარიშსწორებო ან სხვა ანგარიში; დ. გაერთიანებები, ამხანაგობები და სხვა ანალოგიური წარმონაქმნები, რომლებიც არ იყო გათვალისწინებული ამ ნაწილის “ა”-”გ" ქვეპუნქტებით. ტერმინი “საწარმო” არ მოიცავდა ინდივიდუალურ საწარმოს. იმავე კოდექსის 29-ე მუხლის პირველი ნაწილით “პირი" განმარტებული იყო შემდეგნაირად _ ფიზიკური პირი საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის მიხედვით, აგრეთვე, საწარმო (ორგანიზაცია) საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მიხედვით.

კასატორი აღნიშნავს, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-2 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, გადასახადებით დაბეგვრისათვის გამოიყენება საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობის ოფიციალურად გამოქვეყნებული და ძალაში შესული ის ნორმატიული აქტები, რომლებიც მოქმედებს საგადასახადო ვალდებულების წარმოშობის დღისათვის. შესაბამისი პერიოდისათვის მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 96-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შინაარსიდან გამომდინარე, შპს “ა-ის” ბათუმის ფილიალმა შპს “ა-თან" მიმართებაში განახორციელა დამატებული ღირებულების გადასახადით დასაბეგრი ოპერაციები, რომელთა მიხედვითაც, ჩასათვლელი დღგ-ს თანხები გაუქმებულ იქნა საგადასახადო დეპარტამენტის შესაბამისი წერილის საფუძველზე. საგადასახადო დეპარტამენტის მხრიდან აღნიშნული წერილის (ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის) გამოცემის სამართლებრივ საფუძველს, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 53-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, წარმოადგენდა შესაბამისი პერიოდისათვის მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-2, მე-6, 114-ე, 115-ე და 118-ე მუხლები.

კასატორის განმარტებით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. სასამართლომ ვერ უზრუნველყო შპს “ა-ის” სასამართლო პროცესზე დასწრება იმ მოტივით, რომ მისი მისამართი ვერ იქნა დადგენილი და არც შესაგებელი იქნა წარმოდგენილი სააპელაციო საჩივარზე. საქმეში არსებული მასალებიდან ირკვევა, რომ შპს “ა-სა” და შპს “ა-ის” ბათუმის ფილიალს შორის არ არის ნაწარმოები ანგარიშსწორება მიწოდებულ საქონელზე, რითაც დაირღვა 2005 წლის 1 იანვრამდე მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 114-ე და 115-ე მუხლების მოთხოვნები. აღნიშნული ნორმები სააპელაციო სასამართლოს მხრიდან გამოყენებული არ იქნა. შესაბამისად, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის თანახმად, მოცემული საკასაციო საჩივარი დასაშვებად უნდა იქნეს მიჩნეული, ვინაიდან ზემოაღნიშნული დარღვევები საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის “ე" ქვეპუნქტისა და 393-ე მუხლის მე-2 ნაწილის “ა" ქვეპუნქტის მიხედვით, საკასაციო საჩივრის აბსოლუტური საფუძველია.

კასატორი აღნიშნავს, რომ, ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, იმის გათვალისწინებით, რომ არ არსებობს შპს “ა-ის” მიმწოდებლის (მისი ფილიალი) მიერ განხორციელებულ დასაბეგრ ოპერაციაზე გამოწერილი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურებით დღგ-ს ჩათვლების აღდგენის სამართლებრივი საფუძვლები, შპს “ა-ს” არა აქვს უფლება, მოითხოვოს დღგ-ს ჩათვლა იმ თანხაზე, რაც მას მიმწოდებლისათვის არ გადაუხდია. განხორციელებული ოპერაციის (საქონლის მიწოდების) დროს, როდესაც მოხდა დამატებული ღირებულების გადასახადით დასაბეგრი ოპერაციის წარმოება, გადასახადის თანხის გადახდა განისაზღვრებოდა “საბიუჯეტო სისტემისა და საბიუჯეტო უფლებამოსილებათა შესახებ" (2004 წლის 1 იანვრიდან ძალაშია “საბიუჯეტო სისტემის შესახებ" საქართველოს კანონი) და “სახელმწიფო გადასახადებიდან აფხაზეთისა და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის და საქართველოს სხვა ტერიტორიული ერთეულების ბიუჯეტებში ანარიცხების გრძელვადიანი ეკონომიკური ნორმატივების შესახებ" საქართველოს კანონებით. მხოლოდ ამ მოთხოვნათა დაცვის შემდეგ ჩაითვლება დღგ-ს თანხა სახელმწიფო ბიუჯეტში გადახდილად. “საბიუჯეტო სისტემისა და საბიუჯეტო უფლებამოსილებათა შესახებ" საქართველოს კანონის მე-9 მუხლი განსაზღვრავდა, რომ საბიუჯეტო სისტემის ყველა რგოლის შემოსავალი ფორმირდებოდა საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობითა და ამ კანონით განსაზღვრული წესით. ბიუჯეტის ყველა შემოსავალი უნდა ასახულიყო საქართველოს ეროვნულ ბანკში გახსნილ სახაზინო ანგარიშზე. ამდენად, დაუშვებელია ბიუჯეტების შემოსავლებში თანხების აღრიცხვა, როგორც ხაზინის, ასევე გადამხდელების მომსახურე კომერციულ ბანკებში შესაბამის ანგარიშებზე, მათი სრულფასოვანი ასახვის გარეშე. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საქართველოს ბიუჯეტში თანხა გადახდილად ითვლება, თუ იგი ასახვას ჰპოვებს საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ გახსნილ სახაზინო ანგარიშზე. წინააღმდეგ შემთხვევაში, საქართველოს საგადასახადო კოდექსით განსაზღვრული დღგ-ს ჩათვლების განხორციელება საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობის მიხედვით, დაუშვებელია.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2007 წლის 24 სექტემბრის განჩინებებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივრები; მხარეებს მიეცათ უფლება, 2007 წლის 24 სექტემბრის განჩინებების ჩაბარებიდან 14 დღის ვადაში წარმოედგინათ მოსაზრება, თუ რამდენად იყო დასაშვები განსახილველად საკასაციო საჩივრები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით; საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული დასაშვებობის შემოწმება განისაზღვრა 2007 წლის 12 დეკემბრამდე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2007 წლის 12 დეკემბრის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნა დასაშვებად საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის “გ” ქვეპუნქტით და მათი განხილვა დაინიშნა მხარეთა დასწრებით 2008 წლის 14 თებერვალს, 11.00 საათზე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო გაეცნო საქმის მასალებს, მოისმინა მხარეთა ახსნა-განმარტებანი, შეამოწმა გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობა, წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრების საფუძვლიანობა და მიაჩნია, რომ საკასაციო საჩივრები უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს მოცემული საქმის მასალებში ასახულ შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე: “დღგ-ს ხაზით საგადასახადო კოდექსში შეტანილი ზოგიერთი ცვლილებებისა და დამატებების შესახებ" საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის (უფლებამონაცვლე _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური) 2000 წლის 7 სექტემბრის ¹03-4-11 წერილის მიხედვით, ადრე მოქმედი წესისაგან განსხვავებით, ხსენებულ კოდექსში შეტანილი შესაბამისი ცვლილება ითვალისწინებდა დღგ-ს ჩათვლას მხოლოდ იმ საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურებით, რომელთა მიხედვითაც, დღგ-ს თანხა განაღდებული (გადახდილი) იყო მიმწოდებლებისათვის და ამდენად, თუ საქონლის, სამუშაოს, მომსახურების ღირებულება არ იყო განაღდებული მიმწოდებლებისათვის, შეძენიდან 90 დღის გასვლის შემდეგ, მასზე ჩათვლა აღარ განხორციელდებოდა (ტ. 1, ს.ფ. 8-12). საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის (უფლებამონაცვლე _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექცია) 2003 წლის 16 აპრილის საგადასახადო შეტყობინების მიხედვით, შპს “ა-ს” 2003 წლის 16 აპრილის მდგომარეობით ერიცხებოდა ბიუჯეტის დავალიანება 17100 ლარის ოდენობით (ტ. 1, ს.ფ. 13). საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის (უფლებამონაცვლე _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ბათუმის საგადასახადო ინსპექცია) 2003 წლის 17 აპრილის ¹390 ცნობის თანახმად, შპს “ა-ს” მის მიერ გამოწერილი, ამავე ცნობაში მითითებული და მასზე დართული (ტ. 1, ს.ფ. 16-163) საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების მე-4 ეგზემპლარები ჩაბარებული ჰქონდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ბათუმის საგადასახადო ინსპექციაში (უფლებამონაცვლე _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ბათუმის საგადასახადო ინსპექცია) და ბიუჯეტთან ანგარიშსწორება მოხდენილი ჰქონდა აღნიშნული საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების შესაბამისად, რომლებიც გაგზავნილი იყო საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის (უფლებამონაცვლე _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური) მონიტორინგის სამსახურში (ტ. 1, ს.ფ. 14). საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის (უფლებამონაცვლე _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ბათუმის საგადასახადო ინსპექცია) 2005 წლის 7 თებერვლის ¹879 ცნობის მიხედვით, შპს “ა-ს” მის მიერ გამოწერილი, ამავე ცნობაში მითითებული საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების მე-4 ეგზემპლარები წარდგენილი ჰქონდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ბათუმის საგადასახადო ინსპექციაში (უფლებამონაცვლე _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ბათუმის საგადასახადო ინსპექცია), რომლებიც გაგზავნილი იყო საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის (უფლებამონაცვლე _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური) მონიტორინგის სამსახურში (ტ. 1, ს.ფ. 336). საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის (უფლებამონაცვლე _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ბათუმის საგადასახადო ინსპექცია) 2005 წლის 28 სექტემბრის ¹8469 ცნობის მიხედვით, შპს “ა-ი-ბათუმს" მის მიერ დაბეგვრაზე წარდგენილი, ამავე ცნობაში მითითებული საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების მე-4 ეგზემპლარები წარდგენილი ჰქონდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ბათუმის საგადასახადო ინსპექციაში (უფლებამონაცვლე _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ბათუმის საგადასახადო ინსპექცია), რომლებიც გაგზავნილი იყო საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის (უფლებამონაცვლე _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური) მონიტორინგის სამსახურში, ხოლო შპს “ა-ი-ბათუმს" იმ დროისათვის წარდგენილი დეკლარაციით ბიუჯეტის დავალიანება არ ერიცხებოდა (ტ. 2, ს.ფ. 16-17). საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის (უფლებამონაცვლე _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ბათუმის საგადასახადო ინსპექცია) 2006 წლის 12 ივნისის ¹01-11/1747 წერილის თანახმად, შპს “ა-ის” მიერ 2002 წელს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ბათუმის საგადასახადო ინსპექციაში (უფლებამონაცვლე _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ბათუმის საგადასახადო ინსპექცია) წარდგენილ იქნა ამავე წერილში მითითებული საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების მე-4 ეგზემპლარები და წარდგენილი დღგ-ს დეკლარაციებით, სადაც ასახული იყო აღნიშნული ანგარიშ-ფაქტურები, მას ბიუჯეტის დავალიანება არ ერიცხებოდა (ტ. 2, ს.ფ. 30).

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ სადავო პერიოდში მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (1997 წ.) 114-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ჩასათვლელი დღგ-ის თანხა იყო გადასახადის თანხა, რომელიც დასაბეგრი ოპერაციის დროის მიხედვით იყო გადახდილი წარდგენილი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების შესაბამისად ან გადახდილი საბაჟო დეკლარაციის მიხედვით. დღგ-ის ჩათვლას დაექვემდებარებოდა საქართველოს ბიუჯეტში გადახდილი დღგ-ის თანხა. შესაბამისად, მხოლოდ დღგ-ის თანხის სახელმწიფო ბიუჯეტში ასახვის შემდეგ მიეცემოდა მყიდველს ჩათვლის მოთხოვნის უფლება. იმ შემთხვევაში, თუ მიმწოდებელი არ შეასრულებდა მის მიმართ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (1997 წ.) 29-ე მუხლის 25-ე ნაწილით დადგენილ ვალდებულებას (დღგ-ის ბიუჯეტში შეტანის ვალდებულება ეკისრებოდა საქონლის მიმწოდებელს) და არ შეიტანდა დღგ-ის თანხას ბიუჯეტში, მყიდველი ვერ მიიღებდა დღგ-ის თანხის გადახდილად ჩათვლის უფლებას. იმავე კოდექსის 115-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრირებული პირი, რომელიც აწარმოებდა დასაბეგრ ოპერაციას, ვალდებული იყო, გამოეწერა საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა და წარედგინა იგი გადასახადების გადამხდელად რეგისტრირებული პირისათვის _ საქონლის (სამუშაოს, მომსახურების) მიმღებისათვის, ხოლო ანგარიშ-ფაქტურა გამოიწერებოდა ოთხ ეგზემპლარად, რომლის პირველი და მესამე პირები წარედგინებოდა მყიდველს, ხოლო მეორე და მეოთხე პირები რჩებოდა გამყიდველს. ამასთან, ანგარიშ-ფაქტურის მე-4 პირს გამყიდველი წარუდგენდა საგადასახადო ორგანოებს საგადასახადო კონტროლის განსახორციელებლად, ხოლო მე-3 პირს მყიდველი წარუდგენდა საგადასახადო ორგანოებს თავისი ადგილმდებარეობის მიხედვით საგადასახადო ჩათვლის მისაღებად.

ამდენად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დამკვიდრებული პრაქტიკის მიხედვით (რომელზეც მიუთითებს შპს “ა-ი” 2005 წლის 13 მაისს თბილისის სააპელაციო სასამართლოში წარდგენილ განცხადებაში, რომელსაც დართული აქვს ამ კატეგორიის დავებზე სააპელაციო და უზენაესი სასამართლოების პრაქტიკის დამადასტურებელი განჩინებები _ ტ. 1, ს.ფ. 283-336), საქართველოს საგადასახადო კოდექსით (1997 წ.) გათვალისწინებული დღგ-ს თანხის ჩათვლა წარმოადგენდა შესაბამისი პირის უფლებას, გარკვეული პირობების დადგომის შემდეგ, მიეღო სახელმწიფოს მხრიდან მის მიერ გაწეული საფასურის შედეგად დღგ-ს, როგორც გადასახადით გათვალისწინებული თანხის, გადახდილად აღიარება. შესაბამისად, იმ შემთხვევაში, თუ ე.წ. მიმწოდებლის მიერ არ შესრულდებოდა მის მიმართ დადგენილი ვალდებულება და არ მოხდებოდა დღგ-ს თანხის ბიუჯეტში შეტანა, შესაბამისად, ვერ განხორციელდებოდა ე.წ. მიმღების უფლება, ჩათვლოდა დღგ-ს თანხა გადახდილად, ხოლო სასაქონლო ზედნადები ანგარიშ-ფაქტურებით გადახდილ დღგ-ზე ჩათვლის მისაღებად აუცილებელ პირობას არ წარმოადგენდა. შპს “ა-ის” წარმომადგენელმა საკასაციო სასამართლოს 2008 წლის 28 თებერვლის სხდომაზეც აღნიშნა ასეთი კატეგორიის დავებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის არსებობის შესახებ. საკასაციო სასამართლო ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ საკასაციო სასამართლო მოცემული განჩინების მიღებით არ ცვლის საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკას ამ კატეგორიის საქმეებზე.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ კასატორი _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექცია (საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის უფლებამონაცვლე) კასაციის მიზეზად მიუთითებს და სადავოდ ხდის შპს “ა-ის” მიერ განხორციელებული დღგ-ით დასაბეგრი ოპერაციების ნამდვილობას, კერძოდ, საკასაციო საჩივარში იგი განმარტავს, რომ საქმეში წარმოდგენილ ანგარიშ-ფაქტურებს, რომლებიც გამოწერილ იქნა შპს “ა-ის” ბათუმის ფილიალის მიერ, არ ახლდა სასაქონლო-სატრანსპორტო ზედნადები, რომელიც აუცილებელი იყო საქონლის ქვეყნის შიგნით გადაადგილებისათვის, რაც დაადასტურებდა საქონლის მიღებასა და მიწოდებას, ხოლო საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 68-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, ეკონომიკური საქმიანობისათვის ქვეყნის შიგნით საქონლის მიწოდების შემთხვევაში, სავალდებულო იყო მკაცრი აღრიცხვის სასაქონლო ზედნადების გამოწერა საქართველოს საგადასახადო შემოსავლების სამინისტროს მიერ დადგენილი ფორმითა და წესით, რომლის გარეშე აკრძალული იყო საქონლის ტრანსპორტირება, შენახვა და რეალიზაცია. ამდენად, ხსენებული კასატორი სადავოდ ხდის იმ გარემოებას, შპს “ა-ის” მიერ რეალურად შესრულდა დასაბეგრი ოპერაციები, თუ მისი მხრიდან უსაქონლო ოპერაციების განხორციელება იყო სახეზე და ამასთან დაკავშირებით, მიუთითებს, რომ საქმეში არ არის წარმოდგენილი აღნიშნული ზედნადებები, რომელთა წარმოდგენა აუცილებელია.

ამასთან, ზემოაღნიშნულ საკითხს შპს “ა-ის” მიერ უსაქონლო ოპერაციების შესაძლო განხორციელების თაობაზე არა მარტო კასატორები, არამედ მესამე პირი _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ბათუმის საგადასახადო ინსპექციაც (საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის უფლებამონაცვლე) ხდის სადავოდ, კერძოდ, საკასაციო სასამართლოს 2008 წლის 28 თებერვლის სხდომაზე ხსენებული ინსპექციის წარმომადგენელმა განმარტა, რომ მოცემული საქმის მასალებიდან არ ჩანს შპს “ა-ის” სათავო ოფისის მიერ თავის ფილიალისთვის თანხის გადახდა, ხოლო თვითონ შპს “ა-ის” ბათუმის ფილიალის ბიუჯეტთან ურთიერთობის შესახებ წერილები წარმოდგენილია, ანუ აქ საუბარია არა იმაზე, შპს “ა-ის” ბათუმის ფილიალს ჰქონდა თუ არა რაიმე დავალიანება ბიუჯეტის მიმართ, არამედ იმაზე, გადაუხადა თუ არა თავის ფილიალს შესაბამისი თანხები საქონლის მიმღებმა _ შპს “ა-მა”, რომელიც მოითხოვს დღგ-ს ჩათვლას და ამდენად, მართალია, გამოიწერა ანგარიშ-ფაქტურები, მაგრამ რეალურად საქონლის მიწოდებას ადგილი არ ჰქონია, რაც იმას ნიშნავს, რომ უსაქონლო ოპერაციები იყო სახეზე და სასაქონლო ოპერაციები არ შემდგარა.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (1997 წ.) 68-ე მუხლის მე-2 ნაწილზე, რომლის თანახმად, გადასახადის გადამხდელი ვალდებული იყო, სრულად აღერიცხა მის საქმიანობასთან დაკავშირებული ყველა ოპერაცია, რათა გარანტირებული ყოფილიყო კონტროლი მათ დაწყებაზე, მიმდინარეობასა და დასასრულზე. გარდა ამისა, ეკონომიკური საქმიანობისათვის ქვეყნის შიგნით საქონლის მიწოდების შემთხვევაში, სავალდებულო იყო მკაცრი აღრიცხვის სასაქონლო ზედნადების გამოწერა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიერ დადგენილი ფორმითა და წესით, რომლის გარეშე აკრძალული იყო საქონლის ტრანსპორტირება, შენახვა და რეალიზაცია. იმავე კოდექსის 118-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით, თუ საგადასახადო შემოწმებით დადგინდებოდა, რომ განხორციელდა უსაქონლო ოპერაციები ან ფიქტიური გარიგებები, რის შედეგადაც წარდგენილი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების მიხედვით უზრუნველყოფილი არ იქნებოდა კუთვნილი გადასახადის ბიუჯეტში გადახდა, მაშინ ამ ანგარიშ-ფაქტურების მიხედვით მყიდველისათვის დღგ-ის ჩათვლა უქმდებოდა.

საკასაციო სასამართლო აქვე მიუთითებს, რომ მესამე პირის _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის (უფლებამონაცვლე _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური) წარმომადგენელმა თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 8 თებერვლის სხდომაზეც განმარტა, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (1997 წ.) 118-ე მუხლიდან გამომდინარე, სასაქონლო ზედნადების არსებობას ჰქონდა პირდაპირი მნიშვნელობა იმისათვის, რათა დადგენილიყო ოპერაცია საქონლიანი იყო თუ უსაქონლო, გადასახადის გადამხდელსა და საგადასახადო ორგანოს შორის გაფორმებული შედარების აქტი კი წარმოდგენილი არ იყო (ტ. 1, ს.ფ. 247-251). საქონლის ქვეყნის შიგნით სივრცეში გადაადგილებისათვის სასაქონლო ზედნადების არსებობის აუცილებლობაზე მიუთითა სააპელაციო საჩივარში საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციამაც (უფლებამონაცვლე _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექცია), კერძოდ, აღნიშნა, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 68-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, ეკონომიკური საქმიანობისათვის ქვეყნის შიგნით საქონლის მიწოდების შემთხვევაში სავალდებულო იყო მკაცრი აღრიცხვის სასაქონლო ზედნადების გამოწერა, რომლის გარეშეც აკრძალული იყო საქონლის ტრანსპორტირება, შენახვა და რეალიზაცია, საქმეში კი არ იყო წარმოდგენილი შესაბამისი სასაქონლო ზედნადები, რომლის წარმოდგენაც აუცილებელი იყო (ტ. 1, ს.ფ. 267-268).

აქედან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ, მიუხედავად იმისა, რომ ორივე აპელანტი _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტი (უფლებამონაცვლე _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური) და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექცია (უფლებამონაცვლე _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექცია) სადავოდ ხდიდნენ 2002 წლის განმავლობაში შპს “ა-ის” მიერ ამავე საზოგადოების ბათუმის ფილიალთან განხორციელებული, სასარჩელო განცხადებაში მითითებული ოპერაციების ნამდვილობას იმ თვალსაზრისით, რომ ხომ არ იყო ხსენებული ოპერაციები უსაქონლო, სააპელაციო სასამართლოს საერთოდ არ უმსჯელია დასახელებულ აპელაციის მიზეზზე.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში კასაციის ძირითად მიზეზს და სადავო საკითხს წარმოადგენს სწორედ შპს “ა-ის” მიერ ამავე საზოგადოების ბათუმის ფილიალთან უსაქონლო ოპერაციების შესაძლო განხორციელება, რაზეც ვერ იმსჯელებს საკასაციო სასამართლო, რადგან ამ საკითხზე არ უმსჯელია სააპელაციო სასამართლოს.

გარდა ამისა, საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს შპს “ა-ის” წარმომადგენლის მიერ საკასაციო სასამართლოს 2008 წლის 28 თებერვლის სხდომაზე გამოთქმულ მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ კასაციის მიზეზი სასარჩელო განცხადებაში მითითებული ოპერაციების უსაქონლოდ შესაძლო განხორციელების თაობაზე არის სხვა საკითხი. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ აღნიშნული საკითხი არ არის სხვა საკითხი, არამედ დაკავშირებულია დღგ-ს ჩათვლასთან, ვინაიდან საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (1997 წ.) 114-ე მუხლის პირველი ნაწილით რეგლამენტირებული დღგ-ს ჩათვლა ვრცელდებოდა მხოლოდ რეალურად, კანონით დადგენილი წესით განხორციელებულ დასაბეგრ ოპერაციაზე გადახდილ დღგ-ს თანხაზე და არა უსაქონლო ოპერაციაზე ან ფიქტიურ გარიგებაზე გამოწერილი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის მიხედვით, საქართველოს ბიუჯეტში გადახდილ დღგ-ს თანხაზე.

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის დებულებანი.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. ამავე კოდექსის 412-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ბ” ქვეპუნქტის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას (განჩინებას) და საქმეს ხელახლა განსახილველად აბრუნებს სააპელაციო სასამართლოში, თუ არსებობს ამ კოდექსის 394-ე მუხლით გათვალისწინებული საფუძვლები, გარდა აღნიშნული მუხლის “გ” და “ე” ქვეპუნქტებისა. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის “ე” ქვეპუნქტის თანახმად კი, გადაწყვეტილება (განჩინება) ყოველთვის ჩაითვლება კანონის დარღვევით მიღებულად, თუ გადაწყვეტილება (განჩინება) იურიდიულად არ არის საკმარისად დასაბუთებული.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს კასატორის _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის (საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის უფლებამონაცვლე) მოსაზრებას, რომ სახეზეა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის “ე” ქვეპუნქტით გათვალისწინებული საკასაციო საჩივრის საფუძველი. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო თვითონ ვერ მიიღებს გადაწყვეტილებას საქმეზე, რადგან არსებობს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძველი.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემული საქმის ხელახლა განხილვისას სააპელაციო სასამართლომ ყოველმხრივ და სრულყოფილად უნდა დაადგინოს ფაქტობრივი გარემოებები, საფუძვლიანად გამოიკვლიოს, სასარჩელო განცხადებაში მითითებული ოპერაციები შპს “ა-სა” და ამავე საზოგადოების ბათუმის ფილიალს შორის რეალურად განხორციელდა, თუ უსაქონლო ოპერაციები იყო სახეზე, რისთვისაც სააპელაციო სასამართლოს შეუძლია გამოიყენოს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-4 და მე-19 მუხლებით მისთვის მინიჭებული უფლებამოსილება.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციისა (მოპასუხე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის უფლებამონაცვლე) და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის (მესამე პირის _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის უფლებამონაცვლე) საკასაციო საჩივრები უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გაუქმდეს გასაჩივრებული განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციისა (მოპასუხე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის უფლებამონაცვლე) და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის (მესამე პირის _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის უფლებამონაცვლე) საკასაციო საჩივრები დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 10 მაისის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.