¹ბს-902-864(კ-07) 27 თებერვალი, 2008წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ

შემადგენლობა:

ნუგზარ სხირტლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ლევან მურუსიძე, ნინო ქადაგიძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ფოთის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საფუძვლები.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

შპს “ფ-მა” 18.01.07წ. სასარჩელო განცხადებით მიმართა ფოთის საქალაქო სასამართლოს, რომელმაც ფოთის საგადასახადო ინსპექციის 17.12.06წ. ¹022-483 “ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ” შეტყობინების, დარიცხული ძირითადი თანხის 23983,73 ლარის ნაწილში, ბათილად ცნობა მოითხოვა, შესაბამისი დარიცხული საურავების გაუქმებით. ამასთან, მოსარჩელემ საგადასახადო ინსპექციის საინკასო დავალიანების მოქმედების შპს “ფ-ის” მიმართ მომსახურე ბანკში შეჩერება მოითხოვა.

შპს “ფ-მა” 14.02.07წ. დააზუსტა სარჩელი, რომლითაც ფოთის საგადასახადო ინსპექციის 17.12.06წ. ¹022-483 “ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ” შეტყობინების, დარიცხული ძირითადი თანხის 23 320.09 ლარის ნაწილში, ბათილად ცნობა მოითხოვა, შესაბამისი საურავების გაუქმებით. ამასთან, საზღვაო ბანკის მიერ საგადასახადო დავალების შეუსრულებლობისათვის შპს “ფ-ზე” დარიცხული საურავის გაუქმება და შპს “ფ-ის” მიმართ მომსახურე ბანკში საგადასახადო ინსპექციის საინკასო დავალიანების მოქმედების შეჩერება მოითხოვა.

მოსარჩელემ მიუთითა, რომ 21.12.06წ. მიიღო შეტყობინება ¹022-483 “ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ”. 17.12.06წ. საგადასახადო შეტყობინებით ერიცხებოდა ბიუჯეტის დავალიანება 42153,40 ლარი, მათ შორის: ძირითადი თანხა _ 29158.46 ლარი, სანქცია _ 698.30 ლარი, საურავი _ 16267.05 ლარი. ხოლო “ზედმეტად გადახდილი” გრაფაში ნაჩვენები იყო ჯამში 6328.67 ლარი. მოსარჩელე აღნიშნულ დარიცხვას ნაწილობრივ არ დაეთანხმა და მოითხოვა მისი გაუქმება შემდეგ გარემოებათა გამო: აღნიშნული “შეტყობინების” მიხედვით “ზედმეტად გადახდილ” გრაფაში ნაჩვენებია თანხა 196.42 ლარი, რომელიც დავალიანების სახით ერიცხებოდა “ეკონომიკური საქმიანობისათვის გადასახადში” ფაქტობრივად კი ეს დავალიანება არ არსებობდა და მასზე დარიცხული საურავი ექვემდებარება გაუქმებას. საგადასახადო ინსპექციას არაერთხელ მიმართეს ზედმეტად დარიცხული თანხების შესაბამისი დავალიანების მქონე ანგარიშზე გადატანის შესახებ, მაგრამ თხოვნას შედეგი არ მოჰყოლია. 1997 წლის საგადასახადო კოდექსის 240-ე მუხლის მე-3 ნაწილის “ა” ქვეპუნქტისა და ახალი საგადასახადო კოდექსის 71-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის “ბ” ქვეპუნქტის მიხედვით საგადასახადო ინსპექცია ვალდებულია, ზედმეტად გადახდილი თანხა გადაიტანოს გადასახადის გადამხდელის სხვა გადასახადების გადახდის ანგარიშებში კალენდარული წლის განმავლობაში, გადასახადის სახეებში მობილიზებული სახსრების ფარგლებში. დღგ-ს გადასახადში არასწორად იქნა დარიცხული დავალიანება 11398.10 ლარის ოდენობით. ბათუმის საგადასახადო ინსპექციიდან წარმოადგინეს ცნობები 9043 ლარზე, რომლითაც დადასტურებულია ბიუჯეტში კუთვნილი დღგ-ს გადახდა. მოსარჩელემ მიუთითა ანგარიშფაქტურების ჩამონათვალზე და გადახდილი თანხის ოდენობაზე: აა-70 033219 14.12.01წ. 225 ლარი, აა-70 034104 29.12.01წ. 129 ლარი, აა-70 031559 19.11.01წ. 308 ლარი, აა-70 033011 26.11.01წ. 1496, აა-70 031472 10.11.01წ. 2580 ლარი, აა-70 033220 14.12.01წ. 1125, აა-70 034219 29.12.01წ. 800 ლარი, აა-70 023885 01.11.01წ. 2380 ლარი. სულ 9043 ლარი. შპს “ფ-ის” მიერ შესყიდულ საქონელზე გამოწერილი ზემოაღნიშნული საგადასახადო ანგარიშფაქტურის ნომრებით და ბიუჯეტში გადახდილი კუთვნილი თანხის ოდენობით დასტურდებოდა, რომ განხორციელებულ ოპერაციებზე საქონლის მიმწოდებელს ბიუჯეტთან ანგარიშსწორება განხორციელებული აქვს სრულად, ხოლო ანგარიშფაქტურები დაწყვილებულია. ფოთის საგადასახადო ინსპექციას არ ჰქონდა რაიმე საფუძველი, გაეუქმებინა კუთვნილი დღგ-ს ჩათვლა და დამატებით უკანონოდ დაერიცხა მასზე საურავი. 1997 წლის საგადასახადო კოდექსის 29-ე მუხლის 25-ე ნაწილის მიხედვით, დამატებითი ღირებულების გადასახადი არის არაპირდაპირი, რომელიც დგინდება მიწოდებული საქონლის ფასზე დანამატის სახით და რომელსაც იხდის მომხმარებელი ამ გაზრდილი ფასით საქონლის შეძენისას. არაპირდაპირი გადასახადის ბიუჯეტში შეტანის ვალდებულება ეკისრება საქონლის მიმწოდებელს, რომელიც ამ კოდექსის III და IV კარების მიზნებისათვის იწოდება გადასახადის გადამხდელად” ამგვარი ვალდებულება შპს “ფ-ის” მიერ შესრულებულ იქნა, შესაბამისად გადახდილი დღგ-ს თანხა ექვემდებარებოდა ჩათვლას. ამრიგად, დღგ-ში დარიცხულ 11398.10 ლარს თუ გამოაკლებდნენ ბიუჯეტში გადახდილ დღგ-ს 9043 ლარს, დარჩებოდა სხვაობა 2355,10 ლარი. “შეტყობინების” მიხედვით, მოგების გადასახადში ზედმეტად ერიცხებოდათ 1120.07 ლარი, რომელიც უნდა შემცირდეს დღგ-ში დარჩენილი დავალიანებიდან _ 2355.10 ლარიდან. შესაბამისად, დღგ-ში დარჩებოდა ნაშთი 1235 ლარი. საშემოსავლო გადასახადში ზედმეტად ერიცხებოდათ 2510.10 ლარი, აღნიშნული თანხით უნდა განხორციელებულიყო დღგ-ში დარჩენილი დავალიანების დაფარვა (2510.50-1235.03) ამდენად, საშემოსავლო გადასახადში დარჩებოდა ზედმეტობა 1275.47 ლარის ოდენობით. სოცდაზღვევის გადასახადში ერიცხებოდათ დავალიანება 3403.36 ლარის ოდენობით, რასთან დაკავშირებითაც მოსარჩელემ განმარტა, რომ 2001 წლის იანვარში ფოთის საგადასახადო ინსპექციამ შპს “ფ-ს” სოციალური გადასახადის ანგარიშზე ზედმეტად რიცხული თანხიდან დაუკითხავად ჩამოაჭრა 4900 ლარი. აღნიშნული უკანონო ქმედების გამო, არაერთხელ მიმართეს საგადასახადო ინსპექციას, მაგრამ ვერ დადგინდა თუ სად იქნა გადატანილი და ვისი დავალიანება დაიფარა პურკომბინატის კუთვნილი თანხით. ამდენად, მოსარჩელემ 4900 ლარის უპირობოდ აღდგენა მოითხოვა შესაბამის ანგარიშზე, რითაც დაიფარება არსებული დავალიანება, ხოლო ზედმეტობა აღნიშნულ გადასახადში დარჩება 1497 ლარის ოდენობით (490-3403).

მოსარჩელის მოსაზრებით, ქონების გადასახადში არსებული დავალიანება 4697 ლარი უნდა დაფარულიყო საშემოსავლო გადასახადში ზედმეტად რიცხული 1275,47 ლარით და სოციალურ გადასახადში დარჩენილი ზედმეტობით 1497 ლარით.

ფიქსირებულ გადასახადში ზედმეტად რიცხული 2494 ლარით უნდა დაფარულიყო იგივე თანხა დავალიანების სახით რიცხულ “პურზე ფიქსირებული გადასახადი” 2494 ლარი (2494-2494).

არასასოფლო მიწის გადასახადებში ერიცხებოდათ დავალიანება 6956.84 ლარის ოდენობით, რაც არასწორია, ვინაიდან მიწის გადასახადი, რომელსაც იხდის შპს “ფ-ი” 1998 წლიდან, ნაცვლად ფაქტობრივად არსებული 800 მ²-ისა საგადასახადო ინსპექცია გადასახადს არიცხავდა 1000 კვ. მეტრზე გაანგარიშებით. ყოველდღიური გადასახადი არასასოფლო სამეურნეო დანიშნულების მიწაზე შეადგენს 2496 ლარს, ხოლო სულ ჯამში 1998 წლიდან სარჩელის აღძვრის დღემდე სწორი გაანგარიშებით ერიცხებოდათ 22464 ლარი, ხოლო შესაბამის პერიოდში გადახდილი იყო 19421 ლარი, გადასახდელი დარჩენილი იყო 3043 ლარი. ფაქტობრივად მიწის აღნიშნულ გადასახადში დავალიანების სახით ერიცხებოდათ 3913.84 ლარი.

2004 წლის მარტში შპს “ფ-მა” საზღვაო ბანკის ფოთის ფილიალში ჩარიცხა ბიუჯეტის კუთვნილი დღგ-ს თანხა 8800 ლარის ოდენობით. აღნიშნული თანხა ბანკმა არ გადარიცხა ბიუჯეტის შესაბამის ანგარიშზე, რომლის შესახებ პურკომბინატმა დაუყოვნებლივ აცნობა ფოთის საგადასახადო ინსპექციას, მაგრამ სრულიად არაკანონიერად საგადასახადო ინსპექციამ მოახდინა პურკომბინატზე საურავების დარიცხვა. 1997 წლის საგადასახადო კოდექსის 233-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის “ა” ქვეპუნქტის თანახმად, საჯარიმო სანქციები უნდა განხორციელებულიყო საბანკო დაწესებულების და არა მეწარმე ფიზიკური ან იურიდიული პირის მიმართ. იგივეს ითვალისწინებს 2004 წლის საგადასახადო კოდექსის 141-ე მუხლი.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ მიუთითა, რომ აღიარებულად თვლიდა შემდეგი სახის გადასახადების არსებობას: ქონების გადასახადი – 1924.53 ლარი; არასასოფლო მიწის გადასახადი – 3913.84 ლარი; ქონების გადასახადში სანქცია – 19830 ლარი; სალარო აპარატის ჯარიმა – 500 ლარი; სულ 6536.67 ლარი.

ფოთის საქალაქო სასამართლოს 19.02.07წ. საოქმო განჩინებით დაკმაყოფილდა ფოთის საგადასახადო ინსპექციის წარმომადგენლის შუამდგომლობა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის საქმეში მესამე პირად ჩართვის თაობაზე.

ფოთის საქალაქო სასამართლოს 19.03.07წ. გადაწყვეტილებით შპს “ფ-ის” სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ნაწილობრივ იქნა ცნობილი ბათილად შპს “ფ-ის” ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ ფოთის საგადასახადო ინსპექციის 17.12.06წ. ¹022-483 შეტყობინება; ანუ ყადაღის დადება მოსარჩელის ქონებაზე ჩაითვალა კანონიერად მხოლოდ 6536,67 ლარის ნაწილში; გაუქმდა საზღვაო ბანკის მიერ საგადასახადო დავალების შეუსრულებლობისათვის შპს “ფ-ზე” დარიცხული საურავი; გაუქმდა ფოთის საგადასახადო ინსპექციის მომსახურე ბანკში შპს “ფ-ის” საბანკო ანგარიშზე დადებული ყადაღა.

ფოთის საქალაქო სასამართლოს 19.03.07წ. განჩინებით დაკმაყოფილდა მოსარჩელის მოთხოვნა და 19.03.07წ. გადაწყვეტილება ფოთის საგადასახადო ინსპექციის მომსახურე ბანკში შპს „ფ-ის“ საბანკო ანგარიშზე დადებული ყადაღის გაუქმების ნაწილში, მიექცა დაუყოვნებლივ აღსასრულებდად.

ფოთის საქალაქო სასამართლოს 19.03.07წ. განჩინებაზე კერძო საჩივარი შეიტანა ფოთის საგადასახადო ინსპექციამ და მისი გაუქმება მოითხოვა, ხოლო 19.03.07წ. გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ფოთის საგადასახადო ინსპექციამ და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურმა, რომლებმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 15.06.07წ. გადაწყვეტილებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და ფოთის საგადასახადო ინსპექციის სააპელაციო საჩივრები დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა ფოთის საქალაქო სასამართლოს 19.03.07წ. გადაწყვეტილება 6 536,67 ლარის ღირებულების ქონებაზე ყადაღის დადების კანონიერად ცნობისა და საზღვაო ბანკის მიერ საგადასახადო დავალების შეუსრულებლობისათვის შპს „ფ-ზე“ საურავის გაუქმების ნაწილში და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; შპს „ფ-ის“ სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ნაწილობრივ ბათილად იქნა ცნობილი 17.12.06წ. №022-483 შეტყობინება და ყადაღის დადება კანონიერად იქნა მიჩნეული მოსარჩელის 9867,50 ლარის საბიუჯეტო დავალიანების უზრუნველსაყოფად; დანარჩენ ნაწილში გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად ფოთის საგადასახადო ინსპექციის კერძო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა ფოთის საქალაქო სასამართლოს 19.03.07წ. განჩინება გადაწყვეტილების დაუყოვნებლივ აღსასრულებლად მიქცევის შესახებ.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ შპს „ფ-ს“ 17.12.06წ. მდგომარეობით ერიცხება სახელმწიფო ბიუჯეტის ვადაგადაცილებული დავალიანება 42153,47 ლარი, მათ შორის, დღგ-ში _ 11398,1 ლარი, საურავი _ 8596,23 ლარი, სოცდაზღვევის გადასახადში 3403, 36 ლარი, საურავი 237,56 ლარი, ქონების გადასახადში 4697,05 ლარი, სანქცია 198,3 ლარი, საურავი 2462,29 ლარი, საავტომობილო გზებით სარგებლობის გადასახადში _ 12,17 ლარი, საურავი _ 6,01 ლარი, საკასო აპარატის სანქცია _ 500 ლარი, ეკონომიკური საქმინობის გადასახადი _ 196,94 ლარი, საურავი _ 335,63 ლარი, არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის გადასახადი _ 6956,84 ლარი, საურავი _ 1936,97 ლარი, ადმინისტრაციული ჯარიმა, საურავი _ 300 ლარი, პურზე ფიქსირებული გადასახადი _ 2494 ლარი, საურავი _ 2391 ლარი, ამასთან, მოგების გადასახადში ერიცხება ზედმეტად გადახდილი 1120,07 ლარი, საშემოსავლოში ზედმეტად გადახდილია 2510,5 ლარი, ფიქსირებულ გადასახადში ზედმეტად გადახდილია 2494 ლარი, ფართზე ფიქსირებულია გადასახადი 1247 ლარი, საურავი _ 1111,33 ლარი. მოსარჩელე ითხოვდა ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ №022-483 შეტყობინების ნაწილობრივ ბათილად ცნობას იმ საფუძვლით, რომ არ დაეთანხმა დავალიანების თანხის ოდენობას. ამასთან, ზედმეტად გადახდილი თანხები გადატანილი უნდა ყოფილიყო იმ გადასახადში, რაშიც დავალიანება ერიცხებოდა. სააპელაციო პალატა დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს საქმის ფაქტობრივ გარემოებასთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებას და დამატებით აღნიშნა, რომ საქმეში წარმოდგენილი 24.01.07წ. №548 ცნობით დადგენილია, რომ შპს „ლ-ს“ ანგარიშფაქტურებით: სერია აა 70 №033219, აა 70 №034104, აა 70 №031559, აა 70 №033011, აა 70031472, აა 70 №032220 წარმოებულ ოპერაციებზე ნაწარმოები აქვს ბიუჯეტთან ანგარიშსწორება. 24.01.07წ. №550 ცნობით დასტურდებოდა, რომ ი/მ „ნ. ხ-ს“ საგადასახადო ანგარიშფაქტურა სერია აა 70 №023885 წაროებულ ოპერაციაზე დავალიანება არ ერიცხებოდა. 24.01.07წ. №551 ცნობით დასტურდებოდა, რომ შპს „ი-ს” საგადასახადო ანგარიშფაქტურით სერია №70 №034219 ბიუჯეტთან ანგარიშსწორება ნაწარმოები აქვს. ფოთის საგადასახადო ინსპექციის წარმომადგენელს სადავოდ არ გაუხდია ის ფაქტი, რომ შეტყობინებაში დაფიქსირებული დღგ-ს ძირითადი დავალიანების ნაწილი წარმოქმნილია აღნიშნული ანგარიშფაქტურებით წარმოებულ ოპერაციებზე გადაუხდელი დღგ-ს თანხით. საქმის მასალებით დადგინდა, რომ დღგ-თი დასაბეგრი ოპერაცია წარმოებულია 2001 წელს. 13.06.97წ. საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის პირველი პუნქტის მეორე აბზაცის ბოლო წინადადებით დღგ-ს ჩათვლას დაექვემდებარება საქართველოს ბიუჯეტში გადახდილი დღგ-ს თანხა. 29-ე მუხლის 25-ე პუნქტით დღგ არის არაპირდაპირი გადასახადი, რომლის ბიუჯეტში შეტანის ვალდებულება ეკისრება საქონლის მიმწოდებელს. საქმეში წარმოდგენილი საგადასახადო ინსპექციის ცნობებით, დგინდებოდა, რომ ანგარიშფაქტურებზე აა 70 №034104, აა 70 №033220, აა 70 №033219, აა 70 №031472, აა 70 №033011, აა 70 №031559, აა 70 №034219, აა 70 №023885, შპს „ლ-ს“, შპს „ი-სა” და ი/მ „ნ. ხ-ს“ დღგ-ს თანხა ბიუჯეტში გადახდილი ჰქონდათ და დავალიანება არ ერიცხებოდათ. ამდენად, შპს „ფ-ზე“ რიცხული ძირითადი დავალიანების 11 393,1 ლარის 9043 ლარით შემცირების კანონიერი საფუძვლის არსებობის გამო, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ შესაბამისი საურავებით დავალიანების ძირითად თანხად უნდა აღრიცხულიყო 2355,10 ლარი. საგადასახადო ინსპექციის შეტყობინების მიხედვით საშემოსავლო გადასახადში გადამხდელს ერიცხება ზედმეტად გადახდილი 2510,50 ლარი, ხოლო მოგების გადასახადში 1120 ლარი. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 71-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტით თუ კონკრეტული გადასახადის ან/და სანქციის გადასახადი თანხა აღემატება დარიცხული გადასახადის ან/და სანქციის თანხას, გადასახადის გადამხდელის/საგადასახადო აგენტის, სხვა ვალდებული პირის მოთხოვნის შემთხვევაში საგადასახადო ორგანო ზედმეტად გადახდილ თანხას გადასახადის გადამხდელს/საგადასახადო აგენტს, სხვა ვალდებულ პირს ჩაუთვლის მომავალი საგადასახადო ვალდებულების ანგარიშში. „ბ“ ქვეპუნქტით ზედმეტად გადახდილ თანხას გადაიტანს სახელმწიფო ხაზინის ბიუჯეტის შემოსულობების ერთიან ანგარიშზე გადასახადის გადამხდელის/საგადასახადო აგენტის, სხვა ვალდებული პირის სხვა გადასახადების გადახდის ანგარიშებში კალენდარული წლის განმავლობაში, გადასახადის სახეებში მობილიზებული სახსრების ფარგლებში. იმავე მუხლის მესამე ნაწილით, თუ გადასახადის გადამხდელის/საგადასახადო აგენტის, სხვა ვალდებული პირის მიერ ზედმეტად გადახდილი თანხა გადაიტანება სხვა გადასახადების ვალდებულებათა ანგარიშში, გადასახადის გადამხდელისათვის/საგადასახადო აგენტისათვის, სხვა ვალდებული პირისათვის გაგზავნილ შეტყობინებაში უნდა აღინიშნოს რომელი გადასახადის ანგარიშზე იქნა გადატანილი ზედმეტად გადახდილი თანხა. ზედმეტად გადახდილი თანხების სხვა გადასახადში გადატანის მოთხოვნით შპს „ფ-ის“ დირექტორმა მიმართა მაკონტროლებელ საგადასახადო ინსპექციას. 17.12.06წ. №022-483 ქონებაზე ყადაღის დადების შეტყობინებით მოსარჩელისათვის ცნობილი გახდა, რომ მისი მოთხოვნა არ იყო დაკმაყოფილებული, რამაც განაპირობა სარჩელის სასამართლოში შეტანა. ამდენად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სრულიად არგუმენტირებულად დააკმაყოფილა გადასახადის გადამხდელის მოთხოვნა ზედმეტად გადახდილი თანხების სხვა სახის გადასახადების ანგარიშში გადატანის შესახებ და ამ თვალსაზრისით სასამართლოს გადაწყვეტილება დასაბუთებულია. მოგების გადასახადში ზედმეტად რიცხული 1120 ლარის გადატანით დღგ-ს დავალიანებაში (2355,10 ლარის ანგარიში) ძირითად ვალად უნდა დარჩეს 1235, 10 ლარი, საშემოსავლო გადასახადში ზედმეტად რიცხული 2510,50 ლარი, მთლიანად ფარავს დღგ-ს ძირითად დავალიანებას 1235 ლარს, რის შედეგადაც საშემოსავლო გადასახადში ზედმეტად გადახდილი დარჩება 1275, 40 ლარი. მოსარჩელე დაეთანხმა აპელანტის _ საგადასახადო ინსპექციის პოზიციას სოციალურ გადასახადში ზედმეტად რიცხული თანხის 4900 ლარის უსაფუძვლობის შესახებ და ამ ნაწილში სააპელაციო საჩივარი ცნო. აღნიშნულიდან გამომდინარე, პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება 4900 ლარის მოსარჩელის ანგარიშზე აღდგენის შესახებ ფოთის საგადასახადო ინსპექციის დავალდებულების ნაწილში უსაფუძვლოა, ვინაიდან შპს „ფ-მა“ აღიარა სოცდაზღვევის გადასახადის დავალიანების თანხას 3403,36 ლარი. ამასთან მოსარჩელემ აღიარა ქონების გადასახადის დავალიანება 4697 ლარი. სასამართლომ კანონიერად მიიჩნია აღნიშნულ გადასახადში საშემოსავლო გადასახადში რიცხული ზედმეტობის 1275,40 ლარის გადატანა, რითაც ქონების გადასახადში დავალიანება დარჩება 3421,60 ლარი. სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, პირველი ინსტანციის სასამართლოს მოსაზრება საფუძვლიანია „შეტყობინებაში“ ფიქსირებულ გადასახადში ზედმეტად რიცხული 2494 ლარისა და პურზე ფიქსირებულ გადასახადში დავალიანებად ნაჩვენებ 2494 ლარის ურთიერთგაქვითვის შესახებ, რადგან დავალიანება და ზედმეტად გადახდილი თანხა ფარავს დავალიანებას. საქმეში წარმოდგენილი საჯარო რეესტრის ცნობით დასტურდება, რომ შპს „ფ-ი“ ფლობს 800 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთს. შესაბამისად, გადასახადი გაანგარიშებული უნდა ყოფილიყო 800 კვ.მ-ზე და არა 1000 კვ.მ-ზე. (1 კვ.მ-ზე 0,24 თეთრი, კოეფიციენტის 1,3)-რაც წელიწადში შეადგენს 249,6 ლარს. ფოთის საგადასახადო ინსპექცია დაეთანხმა იმ მოსაზრებას, რომ 800 კვ.მეტრ მიწის ნაკვეთზე გადასახადის თანხის გაანგარიშებით დავალიანების თანხა 3043 ლარს შეადგენს, რაც სააპელაციო სასამართლომ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებად მიიჩნია. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების არგუმენტაცია შპს „ფ-თვის“ საზღვაო ბანკში შეტანილი გადასახადების თანხაზე ბანკის მიერ შესაბამის ანგარიშზე თანხის შეუტანლობის გამო დარიცხული საურავის მოხსნის ნაწილში და აღნიშნა, რომ, მართალია, გადასახადის გადამხდელს უფლება აქვს საგადასახადო ვალდებულება შეასრულოს საბანკო ოპერაციის განხორციელების გზით (საბანკო გადარიცხვით), მაგრამ ეს არ ათავისუფლებს მას საურავის გადახდისაგან ვალდებულების ვადის გადაცილებით შესრულების შემთხვევაში. საგადასახადო კოდექსის 252-ე მუხლის პირველი ნაწილით (1997 წლის რედაქცია) თუ გადასახადის თანხა არ არის გადახდილი დადგენილი ვადისათვის, გადასახადის გადამხდელი ვალდებულია, გადაიხადოს გადაუხდელი თანხის 0,15% ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე. 30-ე მუხლის პირველი ნაწილით საგადასახადო ვალდებულების შესრულებად ითვლება გადასახადის თანხის გადახდა დადგენილ ვადაში. 34-ე მუხლის მე-4 ნაწილით გადამხდელის გადასახდელი თანხა დადგენილ ვადაში გადაიხდება (გადაირიცხება) გადასახადის გადამხდელის ან სხვა ვალდებული პირის მიერ. ამდენად, კანონის ძალით გადასახადის გადამხდელი არის ვალდებული და შესაბამისად, პასუხისმგებელი გადასახადის დროულად გადახდაზე. წინააღმდეგ შემთხვევაში მას ეკისრება შესაბამისი კანონით გათვალისწინებული სანქცია.

ის გარემოება, რომ საგადასახადო კოდექსის 233-ე მუხლით (1997 წლის რედაქცია) საბანკო დაწესებულება ვალდებულია, პირველ რიგში, შეასრულოს გადასახადის გადამხდელის დავალება გადასახადის გადახდის თაობაზე, ვერ შეცვლის კანონის მოთხოვნას გადასახადის გადამხდელის მიერ ბიუჯეტისადმი ვალდებულების დადგენილ ვადაში შესრულების თაობაზე. ასეთ შემთხვევაში გამართლებულია გადასახადის გადამხდელის პრეტენზია საბანკო დაწესებულების მიმართ ნაკისრი ვალდებულების არაჯეროვნად შესრულების შესახებ და არა საგადასახადო ინსპექციისადმი უკანონოდ დარიცხული საურავების მოხსნის შესახებ, რის გამოც, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება აღნიშნულ ნაწილში უკანონოდ იქნა მიჩნეული და გაუქმდა. სააპელაციო პალატამ მიაჩნია, რომ შპს „ფ-ს“ დავალიანება უნდა ერიცხებოდეს სოციალური დაზღვევის გადასახადში 3403,36 ლარი, ქონების გადასახადში-3421,60 ლარი, მიწის გადასახადში-3043 ლარი, სულ 9867,96 ლარი-შესაბამისი საურავებით. აღნიშნულის საფუძველზე სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ შეტყობინება კანონიერია მხოლოდ აღნიშნული დავალიანების ფარგლებში, ანუ საგადასახადო ინსპექციას უფლება აქვს, ყადაღა დაადოს შპს „ფ-ის“ ქონებას 9867,96 ლარის დავალიანების უზრუნველყოფის მიზნით.

სააპელაციო პალატამ საგადასახადო ინსპექციის კერძო საჩივარი მიიჩნია უსაფუძვლოდ, ვინაიდან დადგენილია, რომ საბიუჯეტო დავალიანების ანგარიშში შპს „ფ-ის“ საბანკო ანგარიშიდან საინკასო დავალების წარდგენის გზით მოხსნილია 13918,20 ლარი. მაშინ, როცა საქმის ფაქტობრივი გარემოებების გამოკვლევის საფუძველზე დადგინდა დავალიანება 9867,50 ლარის ოდენობით. აღნიშნული გარემოებების გათვალისწინებით, პალატამ მიიჩნია, რომ მართებულია პირველი ინსტანციის სასამართლოს განჩინება ამ ნაწილში გადაწყვეტილების დაუყოვნებლივ აღსასრულებლად მიქცევის შესახებ. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 268-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტით სასამართლოს შეუძლია გადაწყვეტილება მიაქციოს დაუყოვნებლივ აღსასრულებლად, თუ აღსრულების დაყოვნებამ შეიძლება გადამხდევინებელს მნიშვნელოვანი ზიანი მიაყენოს. იმის გათვალისწინებით, რომ სასარჩელო მოთხოვნა კანონიერია, გადასახადის გადამხდელის საბანკო ანგარიშიდან მოხსნილია საბიუჯეტო დავალიანებაზე გაცილებით მეტი თანხა, სასამართლოს გააჩნია საფუძვლიანი ვარაუდი, რომ აღსრულების დაყოვნება შპს „ფ-ს“ მნიშვნელოვან ზიანს მიაყენებს. ამასთან, პალატა აღნიშნავს, რომ საბიუჯეტო დავალიანების უზრუნველსაყოფად შპს „ფ-ის“ ქონებაზე გამოყენებულია იპოთეკისა და გირავნობის უფლება, ამდენად, არ არსებობს უზრუნველყოფის დამატებითი ღონისძიების გამოყენების საფუძველი და საბანკო ანგარიშზე ყადაღის გამოყენება სასამართლომ გაუმართლებლად მიიჩნია.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 15.06.07წ. გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურმა და ფოთის საგადასახადო ინსპექციამ, რომლებმაც აღნიშნული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.

საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურმა მიუთითა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა “საქართველოს საგადასახადო კოდექსის” 71-ე მუხლი, ვინაიდან ზედმეტად გადახდილი თანხების გადატანა გადასახადის გადამხდელის სხვა გადასახადების ანგარიშში, შესაძლებელია განხორციელდეს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როდესაც დაცული იქნება საგადასახადო კოდექსის 71-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მოთხოვნა: “თუ გადასახადებისა და სანქციების გადახდილი თანხების ჯამი აღემატება დარიცხული გადასახადებისა და სანქციების თანხების ჯამს, გადასახადის გადამხდელის/საგადასახადო აგენტის, სხვა ვალდებული პირის მოთხოვნის შემთხვევაში საგადასახადო ორგანო მოთხოვნიდან არა უგვიანეს 3 თვისა, გადასახადის გადამხდელს/საგადასახადო აგენტს, სხვა ვალდებულ პირს უბრუნებს დარჩენილ თანხას სახელმწიფო ხაზინის ბიუჯეტის შემოსულობების ერთიანი ანგარიშის საგადასახადო შემოსავლის ზედმეტად გადახდილი თანხის დაბრუნების ქვეანგარიშიდან მასზე რიცხული თანხის ნაშთის ფარგლებში”. იმის გათვალისწინებით, რომ შპს “ფ-ს” ფოთის საგადასახადო 17.12.06წ. ¹022-483 “ქონების ყადაღის დადების” შესახებ საგადასახადო შეტყობინებით ერიცხება ბიუჯეტის ვადაგადაცილებული დავალიანება 4328,67 ლარის ოდენობით, ხოლო ზედმეტად გადახდილი თანხა მხოლოდ 6328,67 ლარს შეადგენს. მოცემულ შემთხვევაში, კასატორის მოსაზრებით, ქუთაისის სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა კანონის მოთხოვნა და არასწორად განმარტა “საქართველოს საგადასახადო კოდექსის” 71-ე მუხლი.

ფოთის საგადასახადო ინსპექციამ თავის საკასაციო საჩივარში მიუთითა, რომ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (1997 წლის რედაქცია) 114-ე მუხლი, როდესაც ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის ცნობის გათვალისწინებით აღდგენას დაუქვემდებარა შპს “ლ-ის”, შპს “ი-ის” და ი/მ “ნ. ხ-ის” მიერ დასაბეგრ ოპერაციებზე გამოწერილი საგადასახადო ანგარიშფაქტურებით განხორციელებული დღგ-ის ჩათვლები. ზემოაღნიშნული მუხლის მოთხოვნები შესრულებულად ჩაითვლება, როდესაც დაცული იქნება ის ძირითადი პრინციპები, რომლებიც გამომდინარეობს 114-ე მუხლის 1-ლი პუნქტის ბოლო აბზაციდან, “დღგ-ის ჩათვლას დაექვემდებარება საქართველოს ბიუჯეტში გადახდილი დღგ-ის თანხა”, ამასთან, როდესაც მოხდა დღგ-ის გადასახადის დასაბეგრი ოპერაციების წარმოება გადასახადის თანხის გადახდა სახელმწიფო ბიუჯეტში განისაზღვრებოდა “საბიუჯეტო სისტემისა და საბიუჯეტო უფლებამოსილებათა შესახებ” საქართველოს კანონით. მხოლოდ აღნიშნული კანონის მოთხოვნათა დაცვის შემდეგ დღგ-ის თანხა ჩაითვლებოდა სახელმწიფო ბიუჯეტში გადახდილად. ამასთან, მოგების გადასახადში ორგანიზაციას კანონიერად დაერიცხა 4697,05 ლარი. აღნიშნულ დარიცხვაზე მოსარჩელემ მოითხოვა საშემოსავლო გადასახადში არსებული ზედმეტობით მისი დაფარვა, რაც უკანონოა, ვინაიდან გადასახადის გადამხდელს უფლება აქვს, “დროულად დაიბრუნოს ან/და ჩაითვალოს სხვა გადასახადების ვალდებულებათა ანგარიშში ზედმეტად გადახდილი ან/და ზედმეტად ამოღებული გადასახადის ან/და სანქციის თანხა” შესაძლებელია რეალიზებულ იქნეს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როდესაც აღნიშნული თანხები კანონის მოთხოვნათა შესაბამისად აღიარებული იქნება ზედმეტად გადახდილ თანხად. საქათველოს საგადასახადო კოდექსის მე-12 მუხლის 22-ე ნაწილის გათვალისწინებით გადახდილ თანხას ზედმეტად გადახდილ თანხად მიიჩნევს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როდესაც აღნიშნული თანხა გამოვლენილია საგადასახადო ორგანოს მიერ; დადასტურებულია საგადასახადო ორგანოს მიერ გადასახადის გადამხდელის მოთხოვნის საფუძველზე; დადასტურებულია ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს გადაწყვეტილებით; წარმოშობილია სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების საფუძველზე. ზემოაღნიშნულიდან მხოლოდ ერთ-ერთის არსებობის შემთხვევაში არის შესაძლებელი მსჯელობა, გადახდილი თანხების ზედმეტად გადახდილად აღიარების სამართლებრივ წანამძღვრებზე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 28.09.07წ. განჩინებით, სასკ-ის 34.3 მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის და ფოთის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივრები.

აღნიშნულ განჩინებაზე მოსაზრებები წარმოადგინეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურმა, ფოთის საგადასახადო ინსპექციამ და შპს “ფ-მა”. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურმა და ფოთის საგადასახადო ინსპექციამ საკასაციო საჩივრების დასაშვებად ცნობა მოითხოვეს. შპს “ფ-ის” მოსაზრებით კი საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34.3 მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მოწინააღმდეგე მხარემ საკასაციო საჩივრების დაუშვებლად ცნობა მოითხოვა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო გასაჩივრებული განჩინების გაცნობის, საკასაციო საჩივრების საფუძვლიანობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის და ფოთის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივრები დაუშვებლად უნდა იქნეს ცნობილი შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა არსებითი პროცესუალური დარღვევების გარეშე და საქმეზე არსებითად სწორი გადაწყვეტილება მიიღო. მოცემული საქმე არ არის მნიშვნელოვანი სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ამ შემთხვევაში არ არსებობს სააპელაციო სასამართლოს მიერ გამოყენებული საპროცესო და მატერიალური სამართლის ნორმების განმარტებისა და სამართლის განვითარების მიზნით საკასაციო სასამართლოს მიერ ზოგადი მნიშვნელობის მქონე სახელმძღვანელო და სარეკომენდაციო გადაწყვეტილების გამოტანის ფაქტობრივი საჭიროება.

საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, აღნიშნულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივრებს _ წარმატების პერსპექტივა.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ამ კონკრეტულ შემთხვევაში არ არსებობს საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით განსაზღვრული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის და ფოთის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივრები არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის და ფოთის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.