ბს-90-90(კ-08) 2 ივლისი, 2008წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ

შემადგენლობა:

ნუგზარ სხირტლაძე, (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მარიამ ცისკაძე, ლევან მურუსიძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლები.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ნ. თ-მა 05.07.06წ. სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხე საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს მიმართ, რომელმაც საქართველოს თავდაცვის მინისტრის 30.01.06წ. ¹146 და 25.05.06წ. ¹1273 ბრძანებების ბათილად ცნობა, სამსახურში აღდგენა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება მოითხოვა.

მოსარჩელემ მიუთითა, რომ 2005 წლიდან მუშაობდა გენერალური შტაბის ლოგისტიკური უზრუნველყოფის სამმართველოს ლოგისტიკის ბატალიონის დაცვის ასეულის თანამდებობაზე კაპიტნის ჩინით და ასრულებდა საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს ტერიტორიისა და ამავე სამინისტროს ეროვნული აკადემიის ყარაულის უფროსის მოვალეობას. 08.01.06წ. საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს გამშვებ პუნქტზე საყარაულო ჯიხურში აღმოჩენილ იქნა რიგითი ა. პ-ას გვამი რომელსაც არენიშნებოდა ცეცხლსასროლი ჭრილობა. სავარაუდოდ, ა. პ-ა გახდა უბედური შემთხვევის მსხვერპლი, კერძოდ, მას გაუვარდა ავტომატური იარაღი. აღნიშნულ ფაქტზე სამხედრო პოლიციაში დაიწყო გამოძიება. საქართველოს თავდაცვის მინისტრის 30.01.06წ. ¹146 პ/შ ბრძანებით ნ. თ-ი გადააყენეს თანამდებობიდან და აიყვანეს კადრების განკარგულებაში გამოძიების დამთავრდებამდე. საქართველოს თავდაცვის მინისტრის 25.05.06წ. ¹1273 პ/შ ბრძანებით გაათავისუფლეს “სამსახურებრივი შეუსაბამობისათვის” დაკავებული თანამდებობიდან და დაითხოვეს შეიარაღებული ძალების რიგებიდან რეზერვში (საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს პირადი შემადგენლობის სიებიდან ამორიცხვით და ყველა სახის კმაყოფიდან მოხსნით). სამხედრო პოლიციის დეპარტამენტის უფროსის 16.05.06წ. ¹1/2-1394/06 წერილის საფუძველზე ბრძანების სამოტივაციო ნაწილში მითითებული იყო, რომ 08.01.06წ. თავდაცვის სამინისტროს ეროვნული აკადემიის ტერიტორიაზე მდებარე ¹2 საკონტროლო გამშვებ პუნქტზე, საყარაულო ჯიხურში აღმოჩენილ იქნა რიგითი ა. პ-ას გვამი, რომელსაც აღენიშნებოდა ცეცხლსასროლი ჭრილობა. იმ პერიოდში რიგითი ა. პ-ა საყარაულო უწყისის მიხედვით იმყოფებოდა განწესში, ხოლო ყარაულის უფროსის მოვალეობას ასრულებდა კაპიტანი ნ. თ-ი. საქმეზე ჩატარებული საგამოძიებო მოქმედებების შედეგად დადგინდა, რომ საყარაულო უწყისის მიხედვით 22 სამხედრო მოსამსახურეთაგან ნასვამ მდგომარეობაში იმყოფებოდნენ რიგითები ა. პ-ა და გ. დ-ი, რაზეც კონტროლი ვერ განახორციელა ყარაულის უფროსმა კაპიტანმა ნ. თ-მა. მოსარჩელის მოსაზრებით, ზემოაღნიშნული ბრძანება მიღებულ იქნა სათანადო გამოკვლევის გარეშე და არ ემყარებოდა რეალურ ფაქტებს. 08.01.06წ. საყარაულო უწყისით რეალურად იყო 16 და არა 22 გუშაგი, როგორც ბრძანების სამოტივაციო ნაწილშია აღნიშნული. თუმცა, ფაქტობრივად, განწესში სრულიად უკანონოდ ზეპირი ბრძანების თანახმად იყო ასევე 6 გუშაგი. ამასთან, საქართველოს სახელმწიფო მეთაურის ¹296 ბრძანებულებით დამტკიცებული საქართველოს შეიარაღებული ძალების საგარნიზონო და საყარაულო სამსახურების წესდების VII თავის 113-ე მუხლის თანახმად: ,,ყარაულები უნდა შეიცვალონ ყოველ დღე-ღამეში, ერთი და იგივე სამხედრო მოსამსახურეები ყარაულში ინიშნებიან, როგორც წესი ყოველი ორი დღე-ღამის შემდეგ”, თუმცა, ფაქტობრივად, ისინი იცვლებოდნენ ყოველი ერთი დღის შემდეგ, შესაბამისად, ყოველივე ზემოაღნიშნული დარღვევები თავისთავად საყარაულო ობიექტზე ხელს უწყობდა არასამუშაო გარემოს შექმნას. საგუშაგოზე ყოფნისას წესდების 171 მუხლის თანახმად, გუშაგს ეკრძალება: ძილი, ჯდომა, რამეზე მიყრდნობა, წერა, კითხვა სიმღერა, ლაპარაკი, ჭამა, სმა, მოწევა, ბუნებრივი მოთხოვნილებების დაკმაყოფილება, ვინმესგან რაიმეს მიღება ან ვინმესთვის რაიმე საგნის გადაცემა, აუცილებლობის გარეშე სავაზნეში ვაზნის მიტანა. გუშაგები იცვლებიან ყოველ ორ საათში ერთხელ. ბრძანებაში აღნიშნულია, რომ ა. პ-ა იყო არაფხიზელ მდგომარეობაში, სისხლის სამართლის გამოძიების მიმდინარეობისას ექსპერტიზის მიერ დადგინდა, რომ მის სისხლში გამოვლენილ იქნა ალკოჰოლის ნარჩენი უმნიშვნელო დოზით, წინა დღის გამოყოლილი. რაც შეეხება გ. დ-ს, მან გამოძიებისას, როგორც მოსარჩელისთვის ცნობილი გახდა, აღნიშნა, რომ მიიღო ალკოჰოლი დასაცავი პერიმეტრის გარეთ, ქალაქში. საყარაულო შენობის წესდების 228-ე მუხლის თანახმად, კატეგორიულად იკრძალება გასვლა ყარაულის უფროსის ნებართვის გარეშე. წესდების დანართის 6.1 ნაწილით საყარაულო შენობაში უნდა იყოს საპირფარეშო, მათ საყარაულო შენობაში კი იგი არ არის, რაც, მოსარჩელის მოსაზრებით, მნიშვნელოვანი დარღვევაა. გამომდინარე აღნიშნულიდან, სამხედროებს საპირფარეშოსთვის უწევდათ გასვლა საყარაულო შენობიდან სამინისტროს ტერიტორიაზე, რომელიც არ იყო მათი და მათ დაქვემდებარებაში მყოფი გუშაგების კონტროლირებადი ტერიტორია. ამ დროს სამხედრო პირს ეძლევა საშუალება, გავიდეს სამინისტროს ეზოს ტერიტორიიდან. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, გ. დ-ს მართლაც შეეძლო ალკოჰოლის მიღება საყარაულოდან გასვლის დროს, რაც გამორიცხავს ნ. თ-ის, როგორც ყარაულის უფროსის პასუხისმგებლობას გ. დ-ე კონტროლის განხორციელების თვალსაზრისით. წესდების 131-ე მუხლის მეათე აბზაცის თანახმად, ყარაულის უფროსი ვალდებულია, გუშაგების მიერ სამსახურის შესრულება შეამოწმოს დღე-ღამეში ორჯერ მაინც. ა. პ-ას გარდაცვალების ფაქტი საგუშაგოზე დაფიქსირდა 11 საათამდე. გ. დ-ის შემოწმებაც ამ დროს მოხდა. წესდების თანახმად, ნ. თ-ი ვალდებული იყო შეემოწმებინა ისინი დღე-ღამეში ორჯერ მაინც. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მას არანაირი ვალდებულება არ ეკისრებოდა კონკრეტულად საღამოს 11 საათამდე შეემოწმებინა გუშაგები. შემოწმება უნდა განეხორციელებინა ღამის საათებში. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, 25.05.06წ. ¹1273 პ/შ ბრძანების მითითება იმის შესახებ, რომ არ განახორციელა კონტროლი გუშაგებზე ა. პ-ზე და გ. დ-ე, არასწორია და დადგენილია სათანადო გამოკვლევის გარეშე.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 07.02.07წ. გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად, ბათილად იქნა ცნობილი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები, საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს 30.01.06წ. ¹146 და 25.05.06წ. ¹1273 ბრძანებები – ნ. თ-ის თანამდებობიდან გადაყენების და შეიარაღებული ძალების რიგებიდან დათხოვნის შესახებ. მოპასუხე საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს დაევალა ხელახლა გამოეკვლია მოსარჩელე ნ. თ-ის სამსახურიდან გათავისუფლებასთან დაკავშირებული გარემოებები და საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მოთხოვნათა დაცვით საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოებების სათანადოდ გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ, გამოეცა ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი სადავო საკითხთან დაკავშირებით; მოპასუხე საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს დაევალა ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა სადავო საკითხთან დაკავშირებით, აგრეთვე მოსარჩელე ნ. თ-ის გაცდენილი დროის ხელფასის ანაზღაურება თანამდებობიდან გადაყენების დღიდან ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემამდე მთელი პერიოდისთვის; სხვა სასარჩელო მოთხოვნების დაკმაყოფილებაზე მოსარჩელეს ეთქვა უარი.

სასამართლომ მიუთითა, რომ საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის ,,დ” ქვეპუნქტის თანახმად, საქართველოს თავდაცვის მინისტრის 30.01.06წ. ¹146 და 25.05.06წ. ¹1273 ბრძანებები წარმოადგენენ ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ადმინისტრაციული კანონმდებლობის საფუძველზე გამოცემულ ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტებს, რომლებმაც მოსარჩელე ნ. თ-ის მიმართ გამოიწვიეს უშუალო სამართლებრივი შედეგები, ერთ შემთხვევაში შრომითი ურთიერთობების შეჩერების, ხოლო შემდგომ კი მათი შეწყვეტის სახით. სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოცემული სახის ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების გამოცემისათვის კანონმდებლობით დადგენილია მთელი რიგი მოთხოვნები, საფუძვლები და პირობები, რომელთა გათვალისწინებისა და დაცვის გარეშე გამოცემული ადმინისტრაციული აქტების მიმართ მათი შეცილების (გასაჩივრების) შემთხვევაში დგება სამართლებრივი შედეგი მოქმედების შეწყვეტის – ბათილად ცნობის სახით, კერძოდ, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60¹ მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ბათილია, თუ იგი ეწინააღმდეგება კანონს ან არსებითად დარღვეულია მისი მომზადებისა და გამოცემის კანონმდებლობით დადგენილი სხვა მოთხოვნები. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად კი არსებითად ჩაითვლება ისეთი დარღვევა, რომლის არარსებობის შემთხვევაში, საქმეშე შესაძლებელი იქნებოდა სხვაგვარი გადაწყვეტილების მიღება. სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში სადავო ადმინისტრაციული აქტების მომზადებისა და გამოცემისას არსებითად იქნა დარღვეული კანონმდებლობით დადგენილი მოთხოვნები, რომელთა არარსებობა გამოიწვევდა საქმეზე სხვაგვარი გადაწყვეტილების მიღებას – რაც გამოიხატა შემდეგში: საქართველოს თავდაცვის მინისტრის 30.01.06წ. ¹146 პ/შ ბრძანებაში მითითებულია, რომ ნ. თ-ი გადაყენებულ იქნა თანამდებობიდან და ჩაითვალა გენერალური შტაბის გ-... პირადი შემადგენლობის დეპარტამენტის განკარგულებაში აყვანილად გამოძიების დამთავრებამდე 10.01.06წ. ,,სამხედრო სამსახურის გავლის შესახებ” დებულების მე-9 თავის მე-6 პუნქტის თანახმად. აღნიშნული ბრძანება არ შეიცავს რაიმე დასაბუთებას, თუ რატომ ჩაითვალა აუცილებლად სამსახურებრივი მოვალეობების შესრულებისაგან ნ. თ-ის ჩამოცილება და რა მიზანს ისახავს იგი. ბრძანებაში მოცემულია სამართლებრივად ურთიერთგამომრიცხავი დებულებები, რადგან დასახელებული დებულების მე-9 თავის მე-6 პუნქტი, მართალია, ითვალისწინებს ოფიცრის გადაყენებას მისი კადრების განკარგულებაში გადაყვანით, მაგრამ ამავე პუნქტის შესაბამისად, იგი შეზღუდულია არა უმეტეს ოთხი თვით. ამავე დროს აღნიშნული დებულება, ისევე როგორც ,,საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონი და სამხედრო სამსახურში შრომითი ურთიერთობის მომწესრიგებელი სხვა ნორმატიული აქტები, არ ითვალისწინებს მოსამსახურის გადაყენებას თანამდებობიდან გამოძიებასთან დაკავშირებით და მით უფრო, მის დამთავრებამდე. თანამდებობიდან პირის გადაყენება გამოძიების დამთავრებამდე წარმოადგენს საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსით (მუხლები 134, 183, 184 და ა.შ.) გათვალისწინებულ საპროცესო იძულებით ღონისძიებას ბრალდებული პირის მიმართ (მის მიერ გამოძიებისათვის ხელის შეშლის თავიდან აცილების მიზნით) და მისი გამოყენება ხდება სისხლისსამართლებრივი დევნისა და გამოძიების მწარმოებელი პირის მიერ ამავე კოდექსით დადგენილი წესით. საქმის მასალების შესაბამისად, რიგითი ა. პარკაიას დაღუპვის ფაქტზე მიმდინარე გამოძიებისას ნ. თ-ის მიმართ არ მიმდინარეობდა სისხლისსამართლებრივი დევნა და მას არ ჰქონდა ეჭვმიტანილის ან ბრალდებულის პროცესუალური სტატუსი. ამდენად, სადავო ბრძანების დასაბუთების სახით მიმდინარე გამოძიებაზე მითითება მოკლებულია კანონიერ და ფაქტობრივ საფუძველს, ხოლო თუ ნ. თ-ის გადაყენება, სამსახურებრივ უფლებამოსილებათა შეჩერება, მიზნად ისახავდა მის მიმართ მიმდინარე დისციპლინური დევნისათვის ხელის შეშლის თავიდან აცილებას, ბრძანებაში მითითებული უნდა ყოფილიყო საჯარისო წესდების და ,,საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონის შესაბამისი ნორმები და მოტივაცია. საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს, მისთვის კანონით მინიჭებული დისკრეციული უფლებამოსილების გამოყენებისას, სათანადოდ არ უმსჯელია, არსებობდა თუ არა ნ. თ-ის თანამდებობიდან გადაყენების კანონიერი საფუძვლები და რა მოსაზრებით იყო განპირობებული აღნიშნული გადაწყვეტილება. ამრიგად, სადავო აქტის გამოცემისას მოპასუხის მიერ დარღვეულია საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი, მე-3 და მე-4 ნაწილების მოთხოვნები. ასევე კანონსაწინააღმდეგოა 30.01.06წ. ¹146 პ/შ ბრძანების მოქმედების გავრცელება 2006 წლის 10 იანვრიდან, რადგან დადგენილია, რომ 30 იანვრამდე მოსარჩელე ნ. თ-ი ასრულებდა თავის სამსახურებრივ მოვალეობებს და 10 იანვრიდან 30 იანვრამდე პერიოდში მას სადავო ბრძანებით მოესპო გაწეული შრომის ანაზღაურების უფლება. აღნიშნულით დარღვეულია ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-5 მუხლის პირველი ნაწილის მოთხოვნა, რომლის თანახმად, ადმინისტრაციულ ორგანოს უფლება არა აქვს, კანონმდებლობის მოთხოვნათა საწინააღმდეგოდ განახორციელოს რაიმე მოქმედება. რაც შეეხება საქართველოს თავდაცვის მინისტრის 25.05.06წ. ¹1273 ბრძანებას ნ. თ-ის თანამდებობიდან გათავისუფლების შესახებ, ,,სამხედრო მოსამსახურის სტატუსის შესახებ” საქართველოს კანონის 21-ე მუხლის მე-2 პუნქტის ,,დ” ქვეპუნქტის თანახმად, სამხედრო მოსამსახურე შეიძლება დათხოვნილ იქნეს სამხედრო სამსახურიდან სამსახურებრივი შეუსაბამობისათვის. ამავე კანონის 24-ე მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, გადაცდომისათვის, რომელიც დაკავშირებულია სამხედრო დისციპლინის დარღვევასთან, სამხედრო მოსამსახურე პასუხს აგებს საერთო საჯარისო სადისციპლინო წესდების საფუძველზე. სამხედრო სამსახურში დისციპლინური წარმოების საფუძვლები და წესები განსაზღვრულია საქართველოს პრეზიდენტის 10.02.06წ. ¹111 ბრძანებულებით დამტკიცებული ,,საქართველოს სამხედრო ძალების საჯარისო სადისციპლინო წესდებით”, რომლის 31-ე მუხლის თანახმად, დისციპლინურ გადაცდომად ჩაითვლება სამხედრო მოსამსახურის მიერ სამხედრო სამსახურის წესის მართალსაწინააღმდეგო (განზრახი ან გაუფრთხილებელი) ქმედება, რომელიც არ ითვალისწინებს სისხლისსამართლებრივ ან ადმინისტრაციულ პასუხისმგებლობას. ამავე წესდების 36-ე მუხლის ,,ი” ქვეპუნქტის თანახმად, დისციპლინური პასუხისმგებლობის ერთ-ერთ ზომას წარმოადგენს სამსახურიდან დათხოვნა. წესდების 239-ე მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, დისციპლინურ გადაცდომაზე უნდა შედგეს ოქმი უფლებამოსილი მეთაურის მიერ, რომელიც ეგზავნება უფლებამოსილ ორგანოს განსახილველად. ამავე წესდების 253-ე მუხლით დისციპლინურ პასუხისმგებლობაში მიცემულ პირს უფლება აქვს, გაეცნოს საქმის მასალებს, მისცეს ახსნა-განმარტებები, წარადგინოს მტკიცებულებები და დააყენოს შუამდგომლობები და ასევე ისარგებლოს ადვოკატის მომსახურებით. საქმე განიხილება სამხედრო მოსამსახურის მონაწილეობით, ხოლო 264-ე მუხლის თანახმად კი დისციპლინური საქმის მწარმოებელი ორგანო მოვალეა დაადგინოს, ბრალეულია თუ არა სამხედრო მოსამსახურე დისციპლინური გადაცდომის ჩადენაში და არსებობს თუ არა პასუხისმგებლობის შემამსუბუქებელი ან დამამძიმებელი გარემოებები. საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-17 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, თუ კანონით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობის შესახებ სარჩელის წარდგენისას მტკიცების ტვირთი ეკისრება აღნიშნული აქტის გამომცემ ადმინისტრაციულ ორგანოს. სადავო შემთხვევაში მოპასუხე სააქრთველოს თავდაცვის სამინისტროს მიერ ვერ იქნა წარმოდგენილი რაიმე მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა 08.01.06წ. მომხდარ ფაქტთან დაკავშირებით ზემოაღნიშნული წესდების მოთხოვნათა შესაბამისად ნ. თ-ის ბრალეულობის შესწავლის მიზნით ადმინისტრაციული (მოცემულ შემთხვევაში დისციპლინური) წარმოების ჩატარებას. ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიამ დადგენილად ჩათვალა, რომ საქმეზე ადმინისტრაციული წარმოება არ ჩატარებულა, არ შედგენილა დისციპლინური გადაცდომის ოქმი. არ არსებობს უფლებამოსილი ორგანოს, თანამდებობის პირის რაიმე დასკვნა ან სხვა წერილობითი დოკუმენტი, რომლითაც შეფასდებოდა ნ. თ-ის ქმედება, მისი ბრალეულობა. გაურკვეველია, სამხედრო წესდების (ან სხვა ნორმატიული აქტის) რომელი მოთხოვნა იქნა დარღვეული და რაში გამოიხატა იგი. შესაბამისად, დაინტერესებულ მხარეს, ნ. თ-ს არ მისცემია შესაძლებლობა, წარედგინა თავისი მოსაზრება და მტკიცებულებები. მოპასუხეს სადავო აქტის გამოცემისას არ უმსჯელია, იძლეოდა თუ არა საყარაულო შენობაში და ტერიტორიაზე არსებული მდგომარეობა (საპირფარეშოს უქონლობა, ყარაულის გუშაგებთან ერთად სხვა სამხედრო მოსამსახურეების ყოფნა, კავშირგაბმულობის საშუალებების არარსებობა და სხვა) შესაძლებლობას, რომ ყარაულის უფროსს _ ნ. თ-ს სრული კონტროლი განეხორციელებინა ჯარისკაცებზე. საფუძველს მოკლებულია სადავო ბრძანებაში არსებული მითითება რიგითების _ ა. პ-სა და გ. დ-ის არაფხიზელ მდგომარეობაში ყოფნის თაობაზე, რადგან სასამართლოს მიერ გამოძიების მასალებიდან მიღებულ ექსპერტიზის დასკვნებში მითითებულია ,,მსუბუქი ხარისხის ალკოჰოლური თრობა”. ასევე საფუძველს მოკლებულია სადავო ბრძანებაში გამოძიების მასალებზე მითითება, რადგან, როგორც ზემოთ აღინიშნა, რიგითი ა. პარკაიას დაღუპვის ფაქტზე გამოძიებისას ნ. თ-ის მიმართ არ მიმდინარეობდა სისხლისსამართლებრივი დევნა და მას არ ჰქონდა ეჭვმიტანილის ან ბრალდებულის პროცესუალური სტატუსი. ამდენად, კანონიერ ძალაში შესული სასამართლოს განაჩენის გარეშე, დისციპლინური წარმოების და შესაბამისი დასკვნის არარსებობის პირობებში, გამოძიების მასალების საფუძველზე იმ ფაქტის დადგენილად მიჩნევა, რომ ყარაულის უფროსმა ნ. თ-მა ვერ უზრუნველყო ჯარისკაცებზე კონტროლის განხორციელება, კანონსაწინააღმდეგოდ და დაუსაბუთებლად იქნა მიჩნეული სასამართლოს მიერ.

აღნიშნულიდან გამომდინარე სასამართლომ მიიჩნია, რომ დარღვეულია სამხედრო ძალების საჯარისო სადისციპლინო წესდების ზემოთმითითებული ნორმების, აგრეთვე სზაკ-ის 76-ე, 96-ე, 98-ე მუხლების მოთხოვნები, რადგან ადმინისტრაციული ორგანო მოცემული სახის აქტის გამოცემისას ვალდებულია ჩაატაროს ადმინისტრაციული წარმოება, გამოიკვლიოს საქმისთვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება და გადაწყვეტილება მიიღოს ამ გარემოებათა შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე. სასამართლომ მიუთითა, რომ იმ შემთხვევაშიც, თუკი კანონმდებლობით დადგენილი წესით დადგენილად იქნებოდა მიჩნეული ნ. თ-ის მიერ სამსახურებრივი მოვალეობათა დარღვევა, მოპასუხემ სათანადოდ უნდა დაასაბუთოს დისციპლინური სახდელის სახით თანამდებობიდან გათავისუფლების გამოყენების აუცილებლობა, რადგან წესდების 210-ე მუხლის თანახმად სამხდერო დისციპლინის წესდების დარღვევა არ იწვევს ავტომატურად სრული სამსახურებრივი შეუსაბამობის კვალიფიკაციას და სამსახურიდან დათხოვნას.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 07.02.07წ. გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს თავდაცვის სამინისტრომ, რომელმაც აღნიშნული გადაწყვეტილების გაუქმება და მოსარჩელისათვის სასარჩელო მოთხოვნების დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 07.09.07წ. განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 07.02.07წ. გადაწყვეტილება.

სააპელაციო პალატა არსებითად დაეთანხმა და გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებით დადგენილად მიჩნეული საქმის ფაქტობრივი გარემოებები და სამართლებრივი შეფასება, მათი გამაბათილებელი არგუმენტები კი აპელანტს არ წარმოუდგენია. აღნიშნულის საფუძველზე სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება კანონიერი და დასაბუთებულია და მისი გაუქმების საფუძველი არ არსებობს.

საქართველოს თავდაცვის სამინისტრომ 21.01.08წ. საკასაციო საჩივრით მიმართა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატას, რომლითაც თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 07.09.07წ. განჩინების გაუქმება და მოსარჩელისათვის სასარჩელო მოთხოვნების დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

კასატორმა მიუთითა, რომ მინისტრის 30.01.06წ. ¹146 ბრძანება მიღებული იყო “სამხედრო სამსახურის გავლის შესახებ” დებულების მე-9 თავის მე-6 პუნქტის თანახმად, გენერალური შტაბის უფროსის 10.01.06წ. ¹19 და 29.01.06წ. ¹80 პ/შ ბრძანებების საფუძველზე, ხოლო მინისტრის 25.01.06წ. ¹1273 _ ბრძანება “სამხედრო მოსამსახურის სტატუსის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-2 თავის 21-ე მუხლის მე-2 პუნქტის “დ” ქვეპუნქტის თანახმად, სამხედრო პოლიციის დეპარტამენტის უფროსის 16.05.06წ. ¹1/2-1294/06 წერილის საფუძველზე. სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა საქალაქო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და სამართლებრივ საფუძვლებს, თუმცა, თვითონ არ მოახდინა საქმის სრულყოფილი გამოკვლევა, რითაც დაარღვია სასკ-ის მე-4 და მე-19 მუხლებით აღიარებული ადმინისტრაციული სასამართლოს ინკვიზიციურობის პრინციპი, კერძოდ, სააპელაციო და საქალაქო სასამართლოები გასაჩივრებული ბრძანებების ბათილობის უმთავრეს არგუმენტად მიუთითებენ ამ ბრძანებების გამოცემას საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევის გარეშე, რაც უსაფუძვლოა და კანონსაწინააღმდეგოა აღნიშნულზე მსჯელობა. გენერალური შტაბის უფროსის 10.01.06წ. ¹19 პ/შ, 29.01.06წ. ¹80 პ/შ ბრძანებებში, აგრეთვე სამხედრო პოლიციის დეპარტამენტის უფროსის 16.05.06წ. ¹1/2-1394/06 წერილში ფაქტობრივად დეტალურადაა მოცემული ბრძანებების გამოცემისათვის საჭირო საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების დადგენის ფაქტი. მნიშვნელოვანია ის გარემოებაც, რომ თითოეული გასაჩივრებული ბრძანების საფუძვლები წარმოადგენს დამოუკიდებელ ადმინისტრაციულ აქტებს, რომლებიც მოსარჩელის მიერ არ იქნა გასაჩივრებული, ამიტომ მასში მოყვანილ გარემოებებს უტყუარი მტკიცებულებების ძალა უნდა ჰქონოდა სასამართლოსათვის. აქედან გამომდინარე, საქალაქო და სააპელაციო სასამართლოები მოკლებული იყვნენ შესაძლებლობას, საერთოდ ემსჯელათ გასაჩივრებული ბრძანებების ფაქტობრივ საფუძვლებზე. შესაბამისად, უკანონოა გასაჩივრებული ბრძანებების ბათილობის საკითხის გადაწყვეტა სასკ-ის 32.4-ე მუხლის მიხედვით. როგორ დაადგინეს საქალაქო სასამართლომ და სააპელაციო სასამართლომ ის გარემოება, რომ გასაჩივრებული ბრძანებები მიღებულია საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევის გარეშე, მაშინ როდესაც, არ შეუსწავლიათ ისინი. რაც შეეხება გასაჩივრებული ბრძანებების სამართლებრივ საფუძვლებთან მიმართებაში საქალაქო და სააპელაციო სასამართლოს მოტივაციას, კასატორმა აღნიშნა, რომ თითოეული ბრძანება, სამართლებრივი თვალსაზრისით, კანონის შესაბამისადაა მიღებული. მინისტრის 25.06.06წ. ¹1273 ბრძანება მიღებულია “სამხედრო მოსამსახურის სტატუსის შესახებ” საქართველოს კანონის 21.2 “დ” მუხლის საფუძველზე _ სამსახურებრივი შეუსაბამობისათვის. სამსახურებრივი შეუსაბამობა კი სწორედ იმაში გამოიხატა, რომ ნ. თ-მა ვერ განახორციელა სამსახურებრივი ზედამხედველობა გ. დ-ისა და ა. პ-ას მიერ სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებაზე, რომლებიც შემთხვევის ადგილზე ნასვამ მდგომარეობაში იმყოფებოდნენ. ამ მხრივ, საყურადღებოა, რომ მოსარჩელე და სასამართლო მხოლოდ ა. პ-ას მდგომარეობაზე აპელირებენ, თუმცა, გ. დ-ის ნასვამ მდგომარეობაში რეალურად ყოფნის ფაქტს უწევენ იგნორირებას. ასევე უსაფუძვლოა სასამართლოს მოტივაცია სადისციპლინო წესდებასა და სხვა ნორმატიულ აქტებზე. სადისციპლინო წესდებასთან მიმართებაში კასატორმა აღნიშნა, რომ წესდებით კონკრეტული სადავო ურთიერთობის განხილვა ან გასაჩივრებული აქტის მასთან შესაბამისობის დადგენა, მიზანშეუწონელია იმის გამო, რომ ნ. თ-ის ქმედება არ წარმოადგენდა სადისციპლინო წარმოების საგანს, არამედ ცალსახად იყო მნიშვნელოვანი სამსახურებრივი დარღვევა, რომელზე რეაგირებაც უნდა მომხდარიყო “სამხედრო მოსამსახურის სტატუსის შესახებ” საქართველოს კანონმდებლობით და მოხდა კიდეც. საქალაქო და სააპელაციო სასამართლოებმა ასევე კანონსაწინააღმდეგოდ მიიჩნიეს 30.01.06წ. ¹146 პ/შ ბრძანების მოქმედების გავრცელება 2006 წლის 10 იანვრიდან, რადგან ნ. თ-ი 30 იანვრამდე ასრულებდა სამსახურებრივ მოვალეობებს და სადავო ბრძანებით მას მოესპო გაწეული შრომის ანაზღაურების უფლება. კასატორი აღნიშნავს, რომ სასამართლოების მიერ სათანადოდ არ იქნა გამოკვლეული საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებანი, კერძოდ, ¹146 ბრძანება მიღებულად უნდა ჩაითვალოს საჯარო და კერძო ინტერესების პროპორციულობის პრინციპის ფარგლებში, რაც შემდეგნაირად დგინდება _ სამხედრო სამსახურის ინტერესებიდან გამომდინარე, მისი გადაყენება მოხდა უკუ თარიღით 2006 წლის 10 იანვრიდან, სამაგიეროდ, კერძო ინტერესების გათვალისწინებით, სამინისტროს არ დაურღვევია მისი შრომის ანაზღაურების მიღების უფლება.

საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხზე ნ. თ-მა 21.02.08წ. წარმოადგინა მოსაზრება, რომლითაც მიიჩნევს, რომ სამინისტროს საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები. საკასაციო სასამართლოში წარდგენილ იქნა აგრეთვე საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს მოსაზრება საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის თაობაზე, კასატორი თვლის, რომ საკასაციო საჩივარი დასაშვებია სასკ-ის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის “ა” და “გ” ქვეპუნქტების თანახმად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო გასაჩივრებული განჩინების გაცნობის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად უნდა იქნეს ცნობილი შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა არსებითი პროცესუალური დარღვევების გარეშე და საქმეზე არსებითად სწორი გადაწყვეტილებაა მიღებული. მოცემული საქმე არ არის მნიშვნელოვანი სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობს სააპელაციო სასამართლოს მიერ გამოყენებული საპროცესო და მატერიალური სამართლის ნორმების განმარტებისა და სამართლის განვითარების მიზნით საკასაციო სასამართლოს მიერ ზოგადი მნიშვნელობის მქონე სახელმძღვანელო და სარეკომენდაციო გადაწყვეტილების გამოტანის ფაქტობრივი საჭიროება.

საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, აღნიშნულ საქმეს არ გააჩნია პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს-წარმატების პერსპექტივა.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით განსაზღვრული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს საკასაციო საჩივარი თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 07.09.07წ. განჩინებაზე მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.