¹ბს-910-872(კ-კს-07) 12 დეკემბერი, 2007 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: მიხეილ ჩინჩალაძე

ლალი ლაზარაშვილი

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის (თბილისის ისანი-სამგორის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის უფლებამონაცვლე) საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 9 ივლისის განჩინების გაუქმების თაობაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2003 წლის 20 ივნისს თბილისის საოლქო სასამართლოში სარჩელი აღძრა წარმომადგენლობა შპს «ბ.-მ» მოპასუხე თბილისის ისანი-სამგორის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა: ა) შპს «ბ.-ს» შემოწმების შესახებ თბილისის ისანი-სამგორის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის 2003 წლის 27 იანვრის შემოწმების აქტის ბათილად ცნობა მოგების, ეკონომიკური საქმიანობისა და საგზაო გადასახადების ნაწილში, რომლის საფუძველზეც მოსარჩელეს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაეკისრა გადასახადები, ჯარიმები და საურავები, სულ _ 13141086 ლარის ოდენობით; ბ) შპს «ბ.-ს» შემოწმების შესახებ თბილისის ისანი-სამგორის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის 2003 წლის 27 იანვრის შემოწმების აქტის საფუძველზე გამოცემული, მოსარჩელის ქონებაზე გირავნობის წარმოშობის შესახებ თბილისის ისანი-სამგორის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის 2002 წლის 26 თებერვლის ¹99 შეტყობინების ბათილად ცნობა; გ) შპს «ბ.-ს» საბანკო ანგარიშებზე თბილისის ისანი-სამგორის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის 2003 წლის 7 თებერვლის ¹19 და ¹20 საინკასო დავალებების ბათილად ცნობა; დ) შპს «ბ.-ს» შემოწმებისას საერთაშორისო საჰაერო სატრანსპორტო ასოციაციის მიერ 1975 წელს შემუშავებული საერთაშორისო საჰაერო ტრანსპორტის მოგების განსაზღვრის ე.წ. «საზღვაო ფორმულით» ხელმძღვანელობის მოპასუხისთვის დავალება; ე) თბილისის ისანი-სამგორის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის 2003 წლის 27 იანვრის შემოწმების აქტის, 2002 წლის 26 თებერვლის ¹99 შეტყობინებისა და 2003 წლის 7 თებერვლის ¹19 და ¹20 საინკასო დავალებების მოქმედების შეჩერება სასამართლოს გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლამდე; ვ) 2003 წლის 27 იანვრის შემოწმების აქტთან დაკავშირებით, შპს «ბ.-ს» საბანკო ანგარიშებზე ახალი საინკასო დავალებების განთავსების, ასევე მოსარჩელის საქმიანობის დამაბრკოლებელი ახალი ადმინისტრაციული აქტების მიღების ყველა სახელმწიფო ორგანოსთვის აკრძალვა სასამართლოს გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლამდე.

მოსარჩელის განმარტებით, დაირღვა «სამეწარმეო საქმიანობის კონტროლის შესახებ" საქართველოს კანონი, კერძოდ, აღნიშნული კანონის მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტი, რომელშიც იმპერატიულად იყო მითითებული, რომ მაკონტროლებელი ორგანო უფლებამოსილი იყო კონტროლი გაეწია სამეწარმეო საქმიანობისთვის მხოლოდ მოსამართლის ბრძანების საფუძველზე. 2002 წლის 17 დეკემბერს თბილისის ისანი-სამგორის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის უფროსის მიერ გაიცა ¹967/კ-968 დავალება შპს «ბ.-ს" საკონტროლო შემოწმების შესახებ. ამ დავალების შესრულების შედეგს წარმოადგენდა 2003 წლის 27 იანვრის შემოწმების სადავო აქტი. «სამეწარმეო საქმიანობის კონტროლის შესახებ" საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტიდან (იმავე კანონის მე-5 მუხლის პირველი პუნქტის «ა" ქვეპუნქტის გათვალისწინებით) პირდაპირ და იმპერატიულად გამომდინარეობდა, რომ საგადასახადო ორგანოს საკონტროლო (არა გეგმური) შემოწმების ჩატარების უფლება ჰქონდა მხოლოდ მოსამართლის ბრძანების საფუძველზე. 2003 წლის 27 იანვრის შემოწმების სადავო აქტი ისე გამოიცა და იმ დრომდე ისე მოქმედებდა, რომ მოსამართლის არანაირი ბრძანება ამ შემოწმებასთან დაკავშირებით არ არსებობდა, ანუ კანონი აშკარად დაირღვა, რაც ზემოხსენებული კანონის მე-3 მუხლის მე-5 პუნქტის გათვალისწინებით, ავტომატურად წარმოადგენდა სადავო ადმინისტრაციული აქტების ბათილად ცნობის უპირობო საფუძველს.

მოსარჩელის მტკიცებით, დაირღვა «ნორმატიული აქტების შესახებ" საქართველოს კანონის 47-ე მუხლის მე-2 პუნქტიც, რომელშიც იმპერატიულად იყო მითითებული, რომ ნორმატიულ აქტს, რომელიც ადგენდა ან ამძიმებდა პასუხისმგებლობას, უკუძალა არ ჰქონდა. 2003 წლის 27 იანვრის შემოწმების სადავო აქტის შედგენისას თბილისის ისანი-სამგორის საოლქო საგადასახადო ინსპექციამ შპს «ბ.-ს" მიმართ 1997 წელს საგადასახადო ორგანოებში რეგისტრაციის გარეშე საქმიანობისათვის გამოიყენა საჯარიმო სანქცია, რომელიც 1997 წელს საერთოდ არ არსებობდა და შემოღებულ იქნა მხოლოდ «საქართველოს საგადასახადო კოდექსში ცვლილებებისა და დამატებების შეტანის შესახებ" საქართველოს 1998 წლის 1 მაისის ¹1369-IIს კანონით.

მოსარჩელის განმარტებით, ასევე დაირღვა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 243-ე მუხლი, რომლის მიხედვითაც, ჯარიმებისა და საურავების სადავო თანხები ამოიღებოდა სასამართლოს გადაწყვეტილების საფუძველზე. თბილისის ისანი-სამგორის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის მიერ ¹19 და ¹20 საინკასო დავალებები წარდგენილ იქნა 12215337 ლარის გადახდაზე (კერძოდ, საინკასო დავალება ¹20 _ 11848259 ლარზე, საინკასო დავალება ¹19 _ 367078 ლარზე), რაც მოიცავდა 2003 წლის 27 იანვრის სადავო აქტით დარიცხულ, როგორც ძირითადი გადასახადის თანხას _ 5226565 ლარს (მოგების გადასახადი _ 4924378 ლარი, ეკონომიკური საქმიანობისათვის გადასახადი _ 103869 ლარი, საგზაო გადასახადი _ 198318 ლარი), ისე ჯარიმებსა და საურავებს, ანუ ¹19 და ¹20 საინკასო დავალებები წარდგენილი იყო საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 243-ე მუხლის სრული იგნორირებით.

მოსარჩელის მტკიცებით, დაირღვა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 235-ე მუხლის მე-4 პუნქტიც, რომელშიც იმპერატიულად იყო მითითებული, რომ იმ შემთხვევაში, როდესაც საგადასახადო ორგანო დაასკვნიდა, რომ ადრინდელი დარიცხვა იყო შეცდომით, საგადასახადო ორგანოს უნდა დაერიცხა გადასახადი გადამხდელისთვის და გაეგზავნა მისთვის შეტყობინება დარიცხვის შესახებ ამ კოდექსის 236-ე მუხლის მიხედვით. ასეთ შეტყობინებაში, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 236-ე მუხლის შესაბამისად, მითითებული უნდა ყოფილიყო გადასახადის გადახდის მოთხოვნა, გადახდის ვადები და გასაჩივრების წესი. მოსარჩელისთვის მოპასუხე საგადასახადო ორგანოს ამგვარი შეტყობინება არ გაუგზავნია და არ წარუდგენია, რითაც, აგრეთვე, დაირღვა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 52-ე მუხლის მე-2 ნაწილი.

მოსარჩელის განმარტებით, ასევე დაირღვა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 265-ე მუხლის «ე" ქვეპუნქტი, რომლითაც საგადასახადო ორგანოს ენიჭებოდა უფლებამოსილება, საინკასო დავალებების საფუძველზე დადგენილ ვადაში ამოეღო გადაუხდელი გადასახადი. დარიცხული გადასახადის გადახდის ვადა მითითებული უნდა ყოფილიყო შეტყობინებაში «გადასახადის დარიცხული თანხის შესახებ" (საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 236-ე მუხლი), რადგან აღნიშნული შეტყობინება მოსარჩელისთვის არ გაუგზავნიათ და შესაბამისად, არ ყოფილა განსაზღვრული გადასახადის გადახდის ვადებიც, არ არსებობდა განსაზღვრულ და დადგენილ ვადაში გადაუხდელი გადასახადი, ანუ არ არსებობდა საინკასო დავალებების გაცემის საფუძველი. მიუხედავად ამისა, თბილისის ისანი-სამგორის საოლქო საგადასახადო ინსპექციამ მოახდინა 2003 წლის 7 თებერვლის ¹19 და ¹20 საინკასო დავალებების განთავსება მოსარჩელის საბანკო ანგარიშებზე, რამაც პრაქტიკულად გამოიწვია მოსარჩელის პარალიზება.

მოსარჩელის მტკიცებით, დასაბეგრი მოგებისა და შემოსავლის განსაზღვრის მეთოდი, რომლითაც იხელმძღვანელა მოპასუხე საგადასახადო ორგანომ შემოწმების სადავო აქტის შედგენისას, არ იყო დადგენილი საკანონმდებლო წესით და უფრო მეტიც, იგი ეწინააღმდეგებოდა საერთაშორისო პრაქტიკას. 2003 წლის 27 იანვრის შემოწმების სადავო აქტში მითითებული იყო, რომ შემოწმება ჩატარდა მოკვლეულ მასალებზე დაყრდნობით. «სამეწარმეო საქმიანობის კონტროლის შესახებ" საქართველოს კანონის უხეში დარღვევით განხორციელებული შემოწმების შედეგად მიღებულ მტკიცებულებებს, იმავე კანონის მე-3 მუხლის მე-5 პუნქტის თანახმად, იურიდიული ძალა არ ჰქონდა. შემოწმების სადავო აქტში არსად არ იყო მითითებული, თუ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის რომელი კონკრეტული მუხლების შესაბამისად იყო გაანგარიშებული მოგების გადასახადი, აგრეთვე, თუ საგადასახადო კანონმდებლობის რომელ კონკრეტულ ნორმებს ეფუძნებოდა შემოსავლის განსაზღვრის მეთოდიკა და მასში მითითებული იყო მხოლოდ საგადასახადო დეპარტამენტის 2002 წლის 9 დეკემბრის ¹1903/6815 წერილსა და გადასახადების ადმინისტრირების შესახებ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მუხლებზე.

მოსარჩელის განმარტებით, სამოქალაქო ავიაციის ფუნქციონირება და საერთაშორისო გადაზიდვებისა და მგზავრთა გადაყვანის განხორციელება წარმოადგენდა ურთულეს და უმნიშვნელოვანეს საკითხს და საჰაერო ტრანსპორტს განსაკუთრებული მნიშვნელობა ჰქონდა უცხოეთის ქვეყნებთან საქართველოს ეკონომიკურ, პოლიტიკურ და კულტურულ ურთიერთობებში. საერთაშორისო საჰაერო ტრანსპორტირებას გააჩნდა მთელი რიგი სპეციფიკური ნიშან-თვისებები, რაც გამოარჩევდა ამ დარგს სხვა დარგებისაგან. ამის გამო, უდიდესი მნიშვნელობა ჰქონდა სამოქალაქო ავიაციისა და ტრანსპორტის საერთაშორისო ორგანიზაციების მიერ შემუშავებულ სტანდარტებსა და რეკომენდებულ პრაქტიკას, რომელსაც, როგორც წესი, სავალდებულო ხასიათი ჰქონდა. ყოველივე აღნიშნულის დასტური იყო ის, რომ საქართველოს სამოქალაქო ავიაციის ფუნქციონირების სახელმწიფო პოლიტიკის ძირითად პრინციპებში პირდაპირ იყო მითითებული, რომ საქართველო აღიარებდა და ცნობდა სამოქალაქო ავიაციის საერთაშორისო ორგანიზაციის სტანდარტებსა და რეკომენდებულ პრაქტიკას. საერთაშორისო საჰაერო ტრანსპორტირების სპეციფიკურობის ერთ-ერთი გამოვლინება იყო საერთაშორისო საჰაერო მიმოსვლების განმახორციელებელი ავიაკომპანიების დაბეგვრის მეთოდიკა. დაბეგვრა საერთაშორისო საჰაერო ტრანსპორტის დარგში წარმოადგენდა რთულ საკითხს და მოიცავდა ბევრ გასათვალისწინებელ ასპექტს. სამოქალაქო ავიაციის საერთაშორისო ორგანიზაციის მიერ აღიარებული იყო, რომ საერთაშორისო საჰაერო ტრანსპორტი ქმნიდა მთელ რიგ სპეციფიკურ პრობლემებს დაბეგვრის დარგში.

მოსარჩელის მტკიცებით, ერთი სახელმწიფოს სხვა სახის კომპანიებისაგან განსხვავებით, რომლებიც მეორე სახელმწიფოში ეწეოდნენ საქმიან ოპერაციებს, საერთაშორისო საჰაერო ავიაკომპანიები ასრულებდნენ ფრენებს სხვადასხვა საგადასახადო სისტემის მქონე სახელმწიფოებს შორის. მნიშვნელოვანი ნაწილი ასეთი ფრენებისა ხორციელდებოდა საერთოდ რაიმე საგადასახადო იურისდიქციის მქონე ტერიტორიის ფარგლებს გარეთ, მაგალითად, ღია ზღვის ტერიტორიაზე გადაფრენისას. ამიტომ, ამ და სხვა საკითხების გადაწყვეტისას განსაკუთრებულ მნიშვნელობას იძენდა სამოქალაქო ავიაციისა და საჰაერო ტრანსპორტის საერთაშორისო ორგანიზაციების მიერ რეკომენდებული პრაქტიკა. საერთაშორისო საჰაერო ტრანსპორტირების დაბეგვრის დარგში მსოფლიოში საყოველთაოდ აღიარებულ პრაქტიკას წარმოადგენდა საერთაშორისო სატრანსპორტო ასოციაციის მიერ შემუშავებული საერთაშორისო საჰაერო ტრანსპორტის მოგების განსაზღვრისა და დაბეგვრის პრინციპები. აღნიშნული პრინციპები შემუშავებული იყო იმ ქვეყნებისათვის, რომლებსაც არ გააჩნდათ საერთაშორისო შეთანხმება ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილების შესახებ ან საერთაშორისო შეთანხმება საერთაშორისო საჰაერო მიმოსვლით მეორე სახელმწიფოს ავიაკომპანიის მიერ მიღებული შემოსავლების დაბეგვრისაგან გათავისუფლების შესახებ.

მოსარჩელის განმარტებით, დასაბეგრი მოგების განსაზღვრის ზემოხსენებული პრინციპები ჩამოყალიბებული იყო ფორმულების სახით და ცნობილი იყო მთელ მსოფლიოში, როგორც «საზღვაო ფორმულა", «კალკუტას ფორმულა" და «მასაჩუსეტსის ფორმულა". მათ შორის ყველაზე გავრცელებული იყო ე.წ. «საზღვაო ფორმულა", რომლის შინაარსი მდგომარეობდა იმაში, რომ სხვა ქვეყანაში არსებული წარმომადგენლობის მოგება, რომელიც ახორციელებდა საერთაშორისო ფრენას ორ ან მეტ ქვეყანას შორის, განისაზღვრებოდა წარმომადგენლობის მიერ ამ ქვეყანაში მიღებული შემოსავლების ხვედრითი წილის შესაბამისად ავიაკომპანიის მთელ შემოსავალში. ე.წ. «საზღვაო ფორმულა" გაზიარებულ და ასახულ იქნა, აგრეთვე, საქართველოს კანონმდებლობაში, კერძოდ, უცხოური კომპანიების დაბეგვრისადმი მიძღვნილ «უცხოელი იურიდიული პირების მოგების და შემოსავლების დაბეგვრის შესახებ" საქართველოს საგადასახადო სამსახურის ერთადერთ ინსტრუქციაში მითითებული იყო, რომ იმ შემთხვევაში, თუ უცხოელი იურიდიული პირი ახორციელებდა საქმიანობას არა მხოლოდ საქართველოში, არამედ მის საზღვრებს გარეთაც და საქართველოში მის მუდმივ წარმომადგენლობაში დამოუკიდებელად არ ხდებოდა ცალკე მოგების აღრიცხვა, მაშინ მოგება შეიძლებოდა განსაზღვრულიყო წარმომადგენლობის მიერ საქართველოში მიღებული შემოსავლების ხვედრითი წილის შესაბამისად მთელ შემოსავალში, ანუ «საზღვაო ფორმულით", რომლითაც უცხოური ავიაკომპანიების საქართველოს წარმომადგენლობების მიერ მიღებული მოგების გაანგარიშება საქართველოს საგადასახადო პრაქტიკაშიც იყო დამკვიდრებული და ამის არაერთწლიანი გამოცდილება გააჩნდა საქართველოს საგადასახადო სამსახურს (მაგალითად, ავიაკომპანია «სვის ეართან» მიმართებაში).

მოსარჩელის მტკიცებით, იმის გათვალისწინებით, რომ ადგილი ჰქონდა კანონმდებლობის ზემოთ მითითებულ დარღვევებს, ზემოხსენებული აქტების მოქმედება და გადაუდებელი აღსრულება აუნაზღაურებელ ზიანს მიაყენებდა შპს «ბ.-ს" და ჩააყენებდა უკიდურესად მძიმე ფინანსურ მდგომარეობაში. გარდა ამისა, პრაქტიკულად შეწყდებოდა საჰაერო მიმოსვლა საქართველოსა და დიდ ბრიტანეთს შორის, რაც დიდ ზიანს მიაყენებდა საქართველო-დიდი ბრიტანეთის ეკონომიკურ, კულტურულ და სხვა სახის ურთიერთობებს. შემოწმების აქტის, საინკასო დავალებების აღსრულება და გირავნობის უფლების განხორციელება გააძნელებდა ან საერთოდ, შეუძლებელს გახდიდა სასამართლო გადაწყვეტილების აღსრულებას დავის მოსარჩელის სასარგებლოდ გადაწყვეტის შემთხვევაში, ანუ შეუძლებელი გახდებოდა შპს «ბ.-ს" კანონიერი უფლებებისა და ინტერესების დაცვა. ასევე, არსებობდა საშიშროება, რომ საგადასახადო ორგანოებს განმეორებით წარედგინათ ახალი საინკასო დავალებები მოსარჩელის საბანკო ანგარიშებზე.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 2003 წლის 25 ივნისის განჩინებით მოსარჩელის შუამდგომლობები დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ და შეჩერდა თბილისის ისანი-სამგორის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის 2003 წლის 27 იანვრის შემოწმების აქტის, 2002 წლის 26 თებერვლის ¹99 შეტყობინების, 2003 წლის 7 თებერვლის ¹19 და ¹20 საინკასო დავალებების მოქმედება.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 2003 წლის 30 ივნისის განჩინებით მოცემულ საქმეში საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებულ მესამე პირად საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტი ჩაება.

2003 წლის 26 დეკემბერს მოსარჩელემ თბილისის საოლქო სასამართლოში წარადგინა დაზუსტებული სარჩელი, რომლითაც თბილისის ისანი-სამგორის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის 2003 წლის 27 იანვრის შემოწმების აქტის მოგების, ეკონომიკური საქმიანობისა და საგზაო გადასახადების ნაწილში 2002 წლის 26 თებერვლის ¹99 შეტყობინების, 2003 წლის 7 თებერვლის ¹19 და ¹20 საინკასო დავალებების ბათილად ცნობა მოითხოვა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 2004 წლის 14 იანვრის გადაწყვეტილებით მოსარჩელეს სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარი ეთქვა სარჩელის დაუშვებლობისა და ხანდაზმულობის მოტივით; აღდგა იმავე სასამართლოს 2003 წლის 25 ივნისის განჩინებით შეჩერებული ადმინისტრაციულ- სამართლებრივი აქტების მოქმედება.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის 2004 წლის 14 იანვრის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს «ბ.-მ", რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად იმავე სასამართლოსთვის დაბრუნება.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა კოლეგიის 2004 წლის 14 ივლისის განჩინებით შპს «ბ.-ს" საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 2004 წლის 14 იანვრის გადაწყვეტილება და საქმე არსებითად განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.

საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის შუამდგომლობის საფუძველზე, თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 2004 წლის 26 ოქტომბრის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, მოცემულ საქმეში მესამე პირად ჩაება მოსარჩელის დამფუძნებელი «ბ.-ი».

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 2004 წლის 26 ოქტომბრის განჩინება «ბ.-მ» კერძო საჩივრით გაასაჩივრა და მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 2004 წლის 20 დეკემბრის განჩინებით «ბ.-ის» კერძო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და კერძო საჩივარი საქმის მასალებთან ერთად, განსახილველად გადაეგზავნა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატას.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2005 წლის 20 იანვრის განჩინებით «ბ.-ის» კერძო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა თბილისის საოლქო სასამართლოს 2004 წლის 26 ოქტომბრის განჩინება საქმეში მესამე პირად «ბ.-ის» ჩაბმის შესახებ და საქმე არსებითად განსახილველად დაუბრუნდა თბილისის საოლქო სასამართლოს.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 11 მარტის გადაწყვეტილებით წარმომადგენლობა შპს «ბ.-ს» სასარჩელო მოთხოვნებზე სრულად ეთქვა უარი.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 11 მარტის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა წარმომადგენლობა შპს «ბ.-მ», რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2005 წლის 21 სექტემბრის განჩინებით შპს «ბ.-ს» საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 11 მარტის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას.

საკასაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, თუ საქმის ფაქტობრივი გარემოებები არ იყო სრულყოფილად გამოკვლეული სასამართლოს მიერ და საკასაციო სასამართლოს მიერ შეუძლებელი იყო საქმეზე გადაწყვეტილების მიღება, იგი აუქმებდა გადაწყვეტილებას და საქმეს ხელახლა განსახილველად უბრუნებდა იმავე სასამართლოს.

საკასაციო სასამართლომ საქმის მასალებისა და საკასაციო საჩივრის გაცნობის შედეგად მიიჩნია, რომ სასამართლო კოლეგიამ დავის განხილვისას საქმის ფაქტობრივ გარემოებებს სათანადო შეფასება არ მისცა და არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა. საკასაციო სასამართლომ განმარტა, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, რეზიდენტი გადასახადის გადამხდელის ერთობლივი შემოსავალი შედგებოდა მის მიერ საქართველოში და საქართველოს ფარგლებს გარეთ მიღებული შემოსავლებისაგან. იმავე კოდექსის 29-ე მუხლის მე-7 ნაწილის შესაბამისად, რეზიდენტად მიიჩნეოდა ფიზიკური პირი, საქართველოს საწარმო, საქართველოს ორგანიზაცია, აგრეთვე, ინდივიდუალური საწარმო, რომლის საქმიანობის ან მართვის ადგილი იყო საქართველოში. ხსენებული მუხლის მე-18 ნაწილის «ჟ» ქვეპუნქტის თანახმად კი, საქართველოში არსებული წყაროდან მიღებულ შემოსავალს წარმოადგენდა საქართველოსა და სხვა სახელმწიფოებს შორის საერთაშორისო კავშირგაბმულობაში ან საერთაშორისო გადაზიდვებში ტელესაკომუნიკაციო და სატრანსპორტო მომსახურებით მიღებული შემოსავალი.

საკასაციო სასამართლომ სასამართლო კოლეგიის ყურადღება მიაქცია საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 217-ე მუხლის პირველ ნაწილს, რომლითაც დადგენილი იყო, რომ საგადასახადო კონტროლს ფიზიკურ ან იურიდიულ პირთა მიერ გადასახადების გამოანგარიშების სისწორესა და დროულად გადახდაზე, ისევე, როგორც გადასახადების ადმინისტრირების ყველა ასპექტზე, ახორციელებდნენ მხოლოდ საგადასახადო ორგანოები. იმავე მუხლის მე-3 ნაწილის მე-2 ქვეპუნქტით გათვალისწინებული იყო, რომ საგადასახადო შემოწმება შეიძლებოდა ყოფილიყო კამერალური ან გასვლითი. გასვლითი შემოწმება შეიძლებოდა ყოფილიყო გეგმური ან საკონტროლო, ხოლო მე-3³ ქვეპუნქტის თანახმად, გეგმური საგადასახადო შემოწმება ტარდებოდა საგადასახადო ორგანოს გადაწყვეტილებით, წელიწადში არა უმეტეს ერთხელ, გადასახადის გადამხდელისათვის წინასწარი წერილობითი შეტყობინებით.

საკასაციო სასამართლომ ყურადღება მიაქცია საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 244-ე მუხლს, რომლის მე-2 ნაწილიც ადგენდა, რომ საგადასახადო გირავნობის უფლება წარმოიშობოდა იმ შემთხვევაში, თუ გადასახადის გადამხდელის ჯამური საგადასახადო ვალდებულება (ჯარიმისა და საურავების ჩათვლით) აღემატებოდა გადამხდელის დადასტურებულ ჯამურ მოთხოვნას სახელმწიფოს მიმართ. საგადასახადო გირავნობის უფლება წარმოიშობოდა იმ ოდენობით, რომელიც ტოლი იყო ზემოაღნიშნულ საგადასახადო ვალდებულებასა და მოთხოვნას შორის სხვაობისა. საკასაციო სასამართლომ მოიხმო «სამეწარმეო საქმიანობის კონტროლის შესახებ» საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის პირველი პუნქტის «გ» ქვეპუნქტი, რომლის შესაბამისად, მაკონტროლებელ ორგანოებს წარმოადგენდნენ სახელმწიფო, ადგილობრივი თვითმმართველობისა და მმართველობის ორგანო, აგრეთვე, სხვა ადმინისტრაციული ორგანო, რომელიც კანონის შესაბამისად, უფლებამოსილი იყო, განეხორციელებინა კონტროლი სამეწარმეო საქმიანობაზე. სამეწარმეო საქმიანობა შეიძლებოდა გაეკონტროლებინა მხოლოდ მაკონტროლებელ ორგანოს მოსამართლის ბრძანების საფუძველზე (ხსენებული კანონის მე-3 მუხლის პირველი და მე-2 პუნქტები). იმავე კანონის მე-5 მუხლის პირველი ნაწილის «ა» ქვეპუნქტით დადგენილი იყო, რომ მოსამართლის ბრძანების სავალდებულოობა არ ვრცელდებოდა საგადასახადო ორგანოების მიერ კანონით დადგენილი წესით განხორციელებულ გეგმურ შემოწმებაზე.

საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სასამართლო კოლეგიას უნდა ემსჯელა, თბილისის ისანი-სამგორის საოლქო საგადასახადო ინსპექციას შემოწმების დროისათვის მინიჭებული ჰქონდა თუ არა მაკონტროლებელი ორგანოს სტატუსი და უფლებამოსილი იყო თუ არა, დამოუკიდებლად მოეხდინა წარმომადგენლობა შპს «ბ.-ს» საგადასახადო შემოწმება.

ყოველივე ზემოთქმულის გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სასამართლო კოლეგიას საქმის ხელახლა განხილვისას უნდა ემსჯელა, საგადასახადო ორგანოს მიერ განხორციელებული შემოწმება საკონტროლო იყო თუ გეგმური ხასიათის და დაედგინა, თუ იგი საკონტროლო ხასიათს ატარებდა, როგორც აღნიშნული საგადასახადო დეპარტამენტის თბილისის ისანი-სამგორის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის უფროსის 2002 წლის 17 დეკემბრის დავალებით დგინდებოდა, რატომ არ მოხდა მოსამართლის ბრძანების მიღება აღნიშნულ საკითხზე, მაშინ, როცა იმ დროისათვის ბრძანების გარეშე, ინსპექციის უფროსის გადაწყვეტილების შესაბამისად, შემოწმების უფლებას კანონმდებლობა მხოლოდ გეგმური შემოწმებისას ითვალისწინებდა, საკონტროლო შემოწმება კი კვლავ მოსამართლის ბრძანების მიღების სავალდებულოობას ექვემდებარებოდა. სასამართლოს ასევე უნდა ემსჯელა იმ გარემოებაზე, თუ რამდენად კანონიერად მოხდა კასატორის დაბეგვრა იმ თანხისათვის, რომელიც ქ. ...-ში ბილეთების გაყიდვით მიიღო სათავო ორგანიზაციამ, მაშინ, როცა საქართველოს საგადასახადო კოდექსში მითითებული იყო, რომ რეზიდენტი გადასახადის გადამხდელის ერთობლივი შემოსავალი შედგებოდა მის მიერ საქართველოში და საქართველოს ფარგლებს გარეთ მიღებული შემოსავლებისაგან და სასამართლოს უნდა დაესაბუთებინა, მიიღო თუ არა კასატორმა _ წარმომადგენლობა შპს «ბ.-მ» ქ. ...-ში ბილეთების გაყიდვით უშუალო შემოსავალი, დასაშვები იყო თუ არა წარმომადგენლობისა და სათავო ოფისის მთლიანი შემოსავლის ერთად დაბეგვრა და თანხის წარმომადგენლობა შპს «ბ.-სათვის» დაკისრება.

საკასაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ სასამართლო კოლეგიას საქმის ხელახლა განხილვისას იმ საკითხზეც უნდა ემსჯელა, წარმოადგენდა თუ არა საქართველოს წარმომადგენლობა რეზიდენტს და ექვემდებარებოდა თუ არა მისი შემოსავლები დაბეგვრას საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად, მაშინ, როცა მხარეები საკასაციო ინსტანციაში საქმის განხილვისას განსხვავებულ პოზიციას აყალიბებდნენ, კერძოდ, კასატორის წარმომადგენლის თქმით, იგი არა იურიდიული პირის, არამედ წარმომადგენლობა-ფილიალის სახით საქმიანობდა და არც რეზიდენტს წარმოადგენდა. საგადასახადო ორგანოს წარმომადგენლის თქმით კი, კასატორი რეგისტრირებული იყო, როგორც საწარმო და იგი ექვემდებარებოდა დაბეგვრას საქართველოს კანონმდებლობით. სასამართლო კოლეგიას იმაზეც უნდა ემსჯელა, უნდა დაქვემდებარებოდა თუ არა დაბეგვრას მგზავრთა გადაზიდვა-გადაყვანასთან დაკავშირებით განხორციელებული ისეთი საქმიანობა, რასაც კასატორი ახორციელებდა, თუ აღნიშნული სხვა სახის საქმიანობას გულისხმობდა.

საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, სასამართლო კოლეგიას იმაზეც უნდა ემსჯელა, კანონიერად იქნა თუ არა მითითებული გირავნობის შესახებ შეტყობინებაში 13 მილიონი ლარი.

2005 წლის 23 დეკემბერს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტმა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიაში წარადგინა შესაგებელი, რომლითაც სარჩელი არ ცნო და მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

შესაგებლის ავტორის განმარტებით, 2003 წლის 19 აპრილის წერილით წარმომადგენლობა შპს «ბ.-ს" აცნობა, რომ 2005 წლის 1 იანვრამდე მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 256-ე მუხლისა და საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 1998 წლის 13 ივლისის ¹180 ბრძანებით დამტკიცებული «საგადასახადო ორგანოს გადაწყვეტილების გადასინჯვის წესის შესახებ ინსტრუქციის» მე-2 მუხლის შესაბამისად, მისი საჩივრის განხილვისათვის წარედგინა მტკიცებულებები და სათანადო დოკუმენტები, რომლებიც დაადასტურებდა საჩივარში მოყვანილი ფაქტების რეალობას, თუმცა მოსარჩელე საწარმოს აღნიშნული დოკუმენტები საგადასახადო დეპარტამენტში არ წარუდგენია, რის გამოც მისი საჩივრის განხილვა შეჩერებულ იქნა. 2005 წლის 1 ივლისს წარმომადგენლობა შპს «ბ.-მ" განმეორებით მიმართა საჩივრით საგადასახადო დეპარტამენტს დარიცხული თანხების გაუქმების თაობაზე, ხოლო საგადასახადო დეპარტამენტის 2005 წლის 18 ივლისის ¹1588-ს ბრძანების თანახმად, მოსარჩელის, როგორც გადამხდელის, მოთხოვნა არ დაკმაყოფილდა. რაც შეეხებოდა მოსარჩელის მიერ სარჩელში მოყვანილ გარემოებებს, 2005 წლის 1 იანვრამდე მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 235-ე მუხლის მე-2 ნაწილის «გ" ქვეპუნქტის მიხედვით, საგადასახადო ორგანოს უფლება ჰქონდა დაერიცხა თითოეული გადამხდელისათვის კუთვნილი გადასახადი და გადასახადის მიმდინარე გადასახდელები შემოწმების მასალებისა და სხვა სანდო ინფორმაციის საფუძველზე, რომელიც ცნობილი იყო საგადასახადო ორგანოსათვის. ამასთან, იმავე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით, თუ გადამხდელი არ წარმოადგენდა გადასახადის დასარიცხად საჭირო ინფორმაციას, საგადასახადო ორგანო უფლებამოსილი იყო დაერიცხა მისთვის გადასახადი მის ხელთ არსებული სარწმუნო ინფორმაციის საფუძველზე.

რაც შეეხებოდა მოსარჩელის მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ მოპასუხე საგადასახადო ინსპექციის მიერ დარღვეული იყო «სამეწარმეო საქმიანობის კონტროლის შესახებ» საქართველოს კანონი, იმ მოტივით, რომ მას ესაჭიროებოდა მოსამართლის ბრძანება შემოწმების ჩატარების თაობაზე, შესაგებლის ავტორის მოსაზრებით, სამართლებრივ საფუძვლებს იყო მოკლებული, ვინაიდან 2005 წლის 1 იანვრამდე მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 217-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, საგადასახადო ორგანოს ხელმძღვანელის გადაწყვეტილებით, დასაშვები იყო საკონტროლო შემოწმება. თბილისის ისანი-სამგორის საოლქო სადაგადასახადო ინსპექციის 2003 წლის 27 იანვრის შემოწმების აქტში აღინიშნა, რომ წინა წლების შემოწმებებში დაფიქსირებული იყო, რომ ადგილზე ვერ ხდებოდა შემოსავლებისა და ხარჯების განსაზღვრა, დეკლარაციები წარმოდგენილი იყო ...-ის სათავო ოფისიდან გამოგზავნილი მონაცემების საფუძველზე და მათი გადამოწმებაც ადგილზე ასევე ვერ ხერხდებოდა. შესაბამისად, წინა შემმოწმებლები მოკლებული იყვნენ შესაძლებლობას, მოსარჩელის, როგორც გადასახადის გადამხდელის, მიერ წარმოდგენილ საგადასახადო და საბუღალტრო აღრიცხვა-ანგარიშგების დოკუმენტებისთვის დაეპირისპირებინათ მათ ხელთ არსებული რაიმე სხვა სარწმუნო ინფორმაცია, რომელიც შეცვლიდა აღნიშნული გადამხდელის საგადასახადო ვალდებულებების ოდენობას. მოპასუხე საგადასახადო ინსპექციის თანამშრომლების მიერ სხვადასხვა უწყებიდან გამოთხოვილ იქნა ინფორმაცია, რომელიც, თავისი სამართლებრივი ბუნებით, საპირისპიროს დამტკიცებამდე, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 235-ე მუხლის მიზნებიდან გამომდინარე, მიჩნეული უნდა ყოფილიყო სანდო ინფორმაციად და აღნიშნულის საფუძველზე განხორციელდა დარიცხვა, რომელიც სრულიად შეესაბამებოდა იმავე კოდექსის მოთხოვნებს. ხსენებული კოდექსის 226-ე მუხლის თანახმად, გადასახადის თანხის არანაირი დარიცხვა ან ის დოკუმენტი, რომელიც შედგენილი იყო საგადასახადო კანონმდებლობის შესრულების მიზნით, არ უნდა ყოფილიყო განხილული, როგორც იურიდიული ძალის არმქონე ან ნაკლოვანი თუ: დოკუმენტი არსითა და შედეგებით შეესაბამებოდა საქართველოს საგადასახადო კოდექსს; პირი, რომელსაც ერიცხებოდა გადასახადი ან ეხებოდა ეს დოკუმენტი, მასში მითითებული იყო ყველასათვის გასაგები სახით.

შესაგებლის ავტორის მტკიცებით, ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ამ შემთხვევაში საგადასახადო ორგანოს მიერ მოპოვებული ინფორმაცია და მის საფუძველზე თანხების დარიცხვა გამომდინარეობდა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მოთხოვნებიდან და საუბარი ასეთი მტკიცებულებების იურიდიული ძალის არქონაზე («სამეწარმეო საქმიანობის კონტროლის შესახებ" საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-5 პუნქტის მიხედვით), მოკლებული იყო სამართლებრივ საფუძველს.

შესაგებლის ავტორმა არ გაიზიარა მოსარჩელის არგუმენტი იმის თაობაზე, რომ დარღვეული იყო საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 243-ე მუხლი, რომლის მიხედვითაც, ჯარიმებისა და საურავების სადავო თანხები ამოიღებოდა სასამართლოს გადაწყვეტილების საფუძველზე, ხოლო თბილისის ისანი-სამგორის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის მიერ მოსარჩელის, როგორც გადასახადის გადამხდელის, საანგარიშსწორებო ანგარიშზე წარდგენილი ¹19 და ¹20 საინკასო დავალებები მოიცავდა, როგორც ძირითად გადასახადს, ასევე ჯარიმებისა და საურავების თანხებს. მოსარჩელეს არგუმენტად მოყვანილი ჰქონდა იმავე კოდექსის 243-ე მუხლიდან ამონარიდი, ისე, რომ იგი ერთიან ორგანულ-სამართლებრივ კავშირში არ იყო კანონმდებლის მიერ ამ მუხლში გამოხატულ სამართლებრივ შინაარსთან.

შესაგებლის ავტორის განმარტებით, ქ. თბილისის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის მიერ ¹19 საინკასო დავალება გაგზავნილი იყო სს «... ბანკში" 2003 წლის 7 თებერვალს. შესაბამისად, არ იყო დარღვეული საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 265-ე მუხლის «ე" ქვეპუნქტი, რომლის მიხედვით, საგადასახადო ორგანოებს უფლება ჰქონდათ, გადასახადების გადახდევინების იძულებითი მეთოდებითა და საინკასო დავალებების საფუძველზე ამოეღოთ დადგენილ ვადაში გადაუხდელი გადასახადი, ფინანსური სანქციის სახით დაკისრებული ჯარიმა და საურავი. სრულიად გაუგებარი და სამართლებრივ აზრს იყო მოკლებული მოსარჩელის განცხადება და სასამართლოსგან იმის მოთხოვნა, რომ წარმომადგენლობა შპს «ბ.-ს" შემოწმებისას მოპასუხეებს ეხელმძღვანელათ საერთაშორისო საჰაერო სატრანსპორტო ასოციაციის მიერ 1975 წელს შემუშავებული საერთაშორისო საჰაერო ტრანსპორტის მოგების განსაზღვრის ე.წ. «საზღვაო ფორმულით".

შესაგებლის ავტორმა აღნიშნა, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-4 მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, საგადასახადო კანონმდებლობა შედგებოდა ამ კოდექსისა და მის შესაბამისად მიღებული კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტებისაგან. იმავე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, დაბეგვრისათვის გამოიყენებოდა საგადასახადო კანონმდებლობის გამოქვეყნებული აქტები, რომლებიც მოქმედებდა საგადასახადო ვალდებულების წარმოშობის დღისათვის. ამასთან, იმავე ხსენებული კოდექსის 259-ე მუხლის მიხედვით, საქართველოს საგადასახადო ორგანოების საქმიანობის საფუძველს წარმოადგენდა საქართველოს კონსტიტუცია, საგადასახადო კოდექსი და საქართველოს სხვა ნორმატიული აქტები. შესაბამისად, საგადასახადო ორგანოების მიერ საგადასახადო კონტროლი ხორციელდებოდა გადასახადის გადამხდელებისა და გადასახადით დასაბეგრი ობიექტების აღრიცხვით, საბუღალტრო აღრიცხვითა და ანგარიშგების მონაცემების საგადასახადო შემოწმებით, გადასახადის გადამხდელთა და სხვა პირთა გამოკითხვით, გადასახადით დასაბეგრი და შემოსავლების (მოგების) მისაღებად გამოყენებული ობიექტების დათვალიერება-გამოკვლევით და ამ კოდექსით გათვალისწინებული სხვა ფორმებით, რაც გამოყენებულ იქნა მოსარჩელის საგადასახადო შემოწმების პროცესში. შესაბამისად, შესაგებლის ავტორისთვის არანაირ სამართლებრივ საფუძველს არ წარმოადგენდა საერთაშორისო საჰაერო სატრანსპორტო ასოციაციის მიერ 1975 წელს შემუშავებული საერთაშორისო საჰაერო ტრანსპორტის მოგების განსაზღვრის ე.წ. «საზღვაო ფორმულა", «კალკუტას ფორმულა" და «მასაჩუსეტსის ფორმულა", მათ გამოყენებას არ ითვალისწინებდა არც საგადასახადო კანონმდებლობა და არც სხვა ნორმატიული აქტები. უფრო მეტიც, თუ ზემოაღნიშნული წარმომადგენლობის შემოსავლების დასადგენად საგადასახადო ორგანოების მიერ გამოყენებული იქნებოდა მოსარჩელის მიერ მითითებული ე.წ. «საზღვაო ფორმულა", რომლის მიხედვითაც, დასაბეგრი მოგება საქართველოში განისაზღვრებოდა, როგორც სათავო ოფისის საერთო წლიური მოგების ნამრავლი საქართველოში მიღებული წლიური შემოსავლების შეფარდებაზე სათავო ოფისის საერთო წლიურ შემოსავლებთან, ხსენებული ფორმულიდან გამომდინარე, ისმებოდა საკმაოდ ლოგიკური კითხვა, თუ როგორ უნდა გაეკონტროლებინა (და გაეწია ადმინისტრირება) საქართველოს საგადასახადო ორგანოს იმავე ფორმულაში შემავალი 2 ელემენტი _ სათავო ოფისის საერთო წლიური შემოსავალი და სათავო ოფისის საერთო წლიური მოგება. გამოდიოდა, რომ საავიაციო-სატრანსპორტო წარმომადგენლობების ადმინისტრირების ეფექტურობა ნულს გაუტოლდებოდა, თუ მხოლოდ მათ მიერ წარმოდგენილი, სათავო ოფისთან დაკავშირებული დოკუმენტები იქნებოდა მხედველობაში მიღებული. გარკვეული საერთაშორისო შეთანხმებების არსებობის შემთხვევაში, რომლებშიც, სხვა საკითხებთან ერთად, გათვალისწინებული იქნებოდა საგადასახადო ორგანოებს შორის ინფორმაციის ურთიერთგაცვლა, გადასახადის გაანგარიშების ეროვნული კანონმდებლობისაგან განსხვავებული წესი და თანამშრომლობის სხვა ასპექტები, ასეთი მეთოდით გაანგარიშებებს ექნებოდა ნორმატიული საფუძველი და გარკვეული აზრი, ხოლო იმ დროისათვის ნორმატიული ბაზის არარსებობის გამო, ასეთი მეთოდებით გაანგარიშებება ეწინააღმდეგებოდა მოქმედ კანონმდებლობას. ამასთან, მოსარჩელის მიერ შემოთავაზებულ ე.წ. «საზღვაო ფორმულაში" საქართველოში მიღებულ შემოსავალში ჩართული იყო მხოლოდ იმ ბილეთების ღირებულება, რომლებიც უშუალოდ საქართველოში იყო გაყიდული, რასაც საგადასახადო დეპარტამენტი არანაირად არ შეიძლებოდა დათანხმებოდა. შემმოწმებლების მიერ მოსარჩელე საწარმოს შემოსავლების გაანგარიშება მოხდა საქართველოდან გადაყვანილ/გადაზიდულ მგზავრთა/ ტვირთების ღირებულებიდან გამომდინარე. თავის მხრივ, ხარჯები გამოანგარიშებულ იქნა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მოთხოვნების შესაბამისად, იმ დოკუმენტებზე დაყრდნობით, რომლებიც წარმოდგენილ იქნა მოსარჩელის მიერ და რომლის გაანგარიშებაც შესაძლებელი იყო საგადასახადო ინსპექციების ხელთ არსებული დოკუმენტების საფუძველზე. თუ მოსარჩელის მიერ მოხდებოდა შესაბამისი უწყებების მიერ ოფიციალური არხებით მიღებული იმ ხარჯების გაწევის დამადასტურებელი დოკუმენტების წარმოდგენა, რომლებიც შემოწმებისას არ იქნა გამოქვითული შემოსავლებიდან ზემოაღნიშნული კოდექსის შესაბამისად, საგადასახადო დეპარტამენტი არ შეიძლებოდა წინააღმდეგი ყოფილიყო ასეთი ხარჯების გამოქვითვისა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 6 აპრილის გადაწყვეტილებით შპს «ბ.-ს" სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის შესაბამისად, ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2003 წლის 27 იანვრის შემოწმების აქტი, თბილისის ისანი-სამგორის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის 2002 წლის 26 თებერვლის ¹99 შეტყობინება, თბილისის ისანი-სამგორის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის 2003 წლის 7 თებერვლის ¹19 და ¹20 საინკასო დავალებები და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციას დაევალა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებებისა და ფაქტების გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ, საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობისა და საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მოთხოვნათა შესაბამისად, ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა იმავე გადაწყვეტილების ჩაბარებიდან ერთი თვის ვადაში.

საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ წარმოდგენილი სარჩელი აღძრული იყო საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლის შესაბამისად, კერძოდ, სარჩელი შეიძლებოდა აღძრულიყო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობის ან ძალადაკარგულად გამოცხადების მოთხოვნით. ასეთი სარჩელი დასაშვები იყო, თუ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ან მისი ნაწილი პირდაპირ და უშუალო ზიანს აყენებდა მოსარჩელის კანონიერ უფლებას ან ინტერესს ან უკანონოდ ზღუდავდა მის უფლებას. საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის «დ" ქვეპუნქტის თანახმად, ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი იყო ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ადმინისტრაციული კანონმდებლობის საფუძველზე გამოცემული ინდივიდუალური სამართლებრივი აქტი, რომელიც აწესებდა, ცვლიდა, წყვეტდა ან ადასტურებდა პირის ან პირთა შეზღუდული წრის უფლებებსა და მოვალეობებს. ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტად ჩაითვლებოდა, აგრეთვე, ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება მის უფლებამოსილებას მიკუთვნებული საკითხის დაკმაყოფილებაზე განმცხადებლისათვის უარის თქმის შესახებ, ასევე ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გამოცემული ან დადასტურებული დოკუმენტი, რომელსაც შეიძლებოდა მოჰყოლოდა სამართლებრივი შედეგები.

საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიაჩნია, რომ წარმომადგენლობა შპს «ბ.-ო" რეგისტრირებული იყო თბილისის ისნის რაიონის სასამართლოს 1998 წლის 6 თებერვლის ¹7/4-8-932 დადგენილებით, ხოლო მისი დამფუძნებელი იყო კომპანია «ლ.-ი", რომელიც რეგისტრირებული იყო 1994 წლის 7 ივლისს ქ. ...-ში, რეგისტრაციის ნომერი იყო _ ¹.... საქართველოში წარმომადგენლობის დაარსების საფუძველს წარმოადგენდა აღნიშნული კომპანიის დირექტორთა საბჭოს 1997 წლის 19 დეკემბრის ¹129701 გადაწყვეტილება. ხსენებული წარმომადგენლობის იმჟამინდელი იურიდიული მისამართი იყო _ ქ. თბილისი, აეროპორტი, .... იგი გადასახადის გადამხდელთა რეესტრში რეგისტრირებული იყო 1998 წლის 20 თებერვლიდან. აღნიშნულ წარმომადგენლობას სს «... ბანკში" გახსნილი ჰქონდა ანგარიშსწორების ანგარიშები სხვადასხვა ვალუტაში და ამ წარმომადგენლობის ძირითადი საქმიანობის საგანი იყო სათავო კომპანიის საქმიანობისათვის დამხმარე და მოსამზადებელი სამუშაოების შესრულება, კერძოდ, იგი წარმოადგენდა ავიახაზების ოპერატორს, რომელიც ეწეოდა საჰაერო მომსახურებას «ბ.-ის" სახელით. წარმომადგენლობა, როგორც გადასახადის გადამხდელი, აყვანილი იყო აღრიცხვაზე თბილისის ისანი-სამგორის საოლქო საგადასახადო ინსპექციაში და მინიჭებული ჰქონდა საიდენტიფიკაციო ნომერი _ ..., ასევე რეგისტრირებული იყო, როგორც დღგ-ს გადამხდელი (სერტიფიკატი ¹...).

საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ 2002 წლის 29 თებერვალს თბილისის ისანი-სამგორის საოლქო საგადასახადო ინსპექციამ მოსარჩელეს გაუგზავნა ¹99 საგადასახადო შეტყობინება გირავნობის, იპოთეკის უფლების წარმოშობის შესახებ, რომლითაც მოპასუხემ მოსარჩელეს შეატყობინა, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 244-ე მუხლის შესაბამისად, შპს «ბ.-ს" ბიუჯეტის სასარგებლოდ ჰქონდა დავალიანება და ვალის გადახდის უზრუნველყოფის მიზნით, წარმოიშვა გირავნობის, იპოთეკის უფლება საწარმოს (მოსარჩელის) მთლიანი ქონების მიმართ, რომლის ლიკვიდური ღირებულება 23600 ლარს შეადგენდა. ამ შეტყობინებით ხსენებულმა ინსპექციამ მოსარჩელე ასევე გააფრთხილა, რომ საგადასახადო ვალდებულების შეუსრულებლობის შემთხვევაში, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 245-ე მუხლის შესაბამისად, მის ქონებაზე ყადაღის დადება და რეალიზაცია მოხდებოდა, ხოლო თუკი აღნიშნული ქონება საგადასახადო ვალდებულების დასაფარავად საკმარისი არ იქნებოდა, საგადასახადო გირავნობა გავრცელდებოდა იმ ქონებაზედაც, რომელსაც მოსარჩელე შეიძენდა საგადასახადო ვალდებულების წარმოშობის შემდეგაც. 2002 წლის 17 დეკემბერს, თბილისის ისანი-სამგორის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის უფროსმა გასცა ¹967/კ-986 დავალება მოსარჩელე საწარმოს შემოწმების შესახებ. იმავე დავალებით განისაზღვრა შემოწმების პერიოდი _ 1997 წლის 1 აპრილიდან 2002 წლის 1 ნოემბრამდე. ამ დავალების საფუძველზე, თბილისის ისანი-სამგორის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის ინსპექტორებმა შეამოწმეს მოსარჩელე საწარმო და 2003 წლის 27 თებერვალს შეადგინეს შემოწმების აქტი, რომლითაც მოსარჩელეს მოგების, ეკონომიკური საქმიანობისა და საგზაო გადასახადების ნაწილში სახელმწიფო ბიუჯეტისა და ფონდების სასარგებლოდ გადასახადების, ჯარიმებისა და საურავების სახით, სულ 13141086 ლარი დაერიცხა. 2003 წლის 7 თებერვალს თბილისის ისანი-სამგორის საოლქო საგადასახადო ინსპექციამ გადამხდელის ბანკში (სს «... ბანკში") წარადგინა ¹20 საინკასო დავალება, რომლითაც მოსარჩელის ¹206045064 ანგარიშიდან გადამხდევინებლის _ თბილისის ისანი-სამგორის საოლქო საგადასახდო ინსპექციის ¹206108200 ანგარიშზე სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ უნდა ჩარიცხულიყო 11848259 ლარი. 2003 წლის 7 თებერვლის ¹19 საინკასო დავალებით მოსარჩელის ანგარიშიდან მოპასუხის ანგარიშზე უნდა ჩარიცხულიყო 367078 ლარი. მოპასუხე საგადასახადო ორგანომ შეამოწმა წინა საგადასახადო შემოწმების პერიოდიც, კერძოდ, მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის მიერ 1999 წლის 7 დეკემბერსა და 2001 წლის 25 მარტს, ასევე თბილისის ისანი-სამგორის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის მიერ 2002 წლის 15 თებერვალს ჩატარებული შემოწმების შედეგად დარიცხული თანხების კანონიერების საკითხი, რის შედეგადაც ხსენებულ წარმომადგენლობას ბიუჯეტის სასარგებლოდ დამატებით დაერიცხა 979 ლარი, 729 ლარი და 1387,5 ლარი.

საქალაქო სასამართლომ მიუთითა, რომ 2003 წლის 27 იანვრამდე არსებულ შემოწმების აქტებში დაფიქსირებული იყო, რომ ადგილზე ვერ ხერხდებოდა შემოსავლებისა და ხარჯების განსაზღვრა, ხოლო დეკლარაციები გადმოგზავნილი იყო ...-ის სათავო ოფისიდან, რომლის გადამოწმებაც წინა შემმოწმებელთა მიერ ადგილზე ვერ ხერხდებოდა, ანუ წინა შემოწმებები იყო არასრული და მეორე შემოწმება, ფაქტობრივად, წინა გეგმური შემოწმების გაგრძელებას წარმოადგენდა, კერძოდ, შესაბამისი სააგენტოს მეშვეობით განსაზღვრულ იქნა «თბილისი-...-ის" ბილეთის საშუალო ფასი, ხოლო აეროპორტიდან დადგინდა გადაყვანილი მგზავრებისა და გადაზიდული ტვირთების რაოდენობა. აღნიშნული დოკუმენტების საფუძველზე მოხდა მოგების, ეკონომიკური საქმიანობისა და საგზაო გადასახადების გადაანგარიშება წარმომადგენლობის საქმიანობის დაწყების დღიდან 2002 წლის 1 იანვრამდე. 2002 წლის 1 იანვრიდან 2002 წლის 1 ოქტომბრამდე შემოსავლები და ხარჯები განისაზღვრა საგადასახადო დეპარტამენტის შესაბამის წერილზე თანდართული პროგრამის მიხედვით. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 237-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საგადასახადო ორგანოს შეეძლო დაერიცხა და გადაესინჯა გადასახადის დარიცხული თანხის დარიცხვა საგადასახადო პერიოდის დამთავრებიდან ექვსი წლის ვადაში. წარმომადგენლობა შპს «ბ.-ო" რეგისტრაციაში გატარდა 1998 წლის 6 თებერვალს. მოსარჩელე რეგისტრაციის გარეშე სამეწარმეო საქმიანობას ეწეოდა 1997 წლიდან. მოსარჩელე მიუთითებდა, რომ ასეთი საქმიანობისათვის პასუხისმგებლობა დაწესდა «საქართველოს საგადასახადო კოდექსში ცვლილებებისა და დამატებების შეტანის შესახებ" საქართველოს 1998 წლის 1 მაისის კანონით, «ნორმატიული აქტების შესახებ" საქართველოს კანონის 47-ე მუხლის მე-2 პუნქტით კი, ნორმატიულ აქტს, რომელიც ადგენდა ან ამძიმებდა პასუხისმგებლობას, უკუძალა არ ჰქონდა, თუმცა «მეწარმეთა შესახებ" საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის მე-5 პუნქტის თანახმად, საწარმოს რეგისტრაცია იყო სავალდებულო და საწარმო, როგორც ამ კანონით გათვალისწინებულ უფლება-მოვალეობათა სუბიექტი, წარმოიშობოდა მხოლოდ სამეწარმეო რეესტრში რეგისტრაციის მომენტიდან.

საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, რეზიდენტი გადასახადის გადამხდელის ერთობლივი შემოსავალი შედგებოდა მის მიერ საქართველოში და საქართველოს ფარგლებს გარეთ მიღებული შემოსავლებისაგან. იმავე კოდექსის 29-ე მუხლის მე-7 ნაწილის შესაბამისად, რეზიდენტად მიიჩნეოდა ფიზიკური პირი რეზიდენტი, საქართველოს საწარმო, საქართველოს ორგანიზაცია, აგრეთვე, ინდივიდუალური საწარმო, რომლის საქმიანობის ან მართვის ადგილი იყო საქართველოში. ხსენებული მუხლის მე-18 ნაწილის «ჟ" ქვეპუნქტის თანახმად კი, საქართველოში არსებული წყაროდან მიღებულ შემოსავალს წარმოადგენდა საქართველოსა და სხვა სახელმწიფოებს შორის საერთაშორისო კავშირგაბმულობაში ან საერთაშორისო გადაზიდვებში ტელესაკომუნიკაციო და სატრანსპორტო მომსახურებით მიღებული შემოსავალი. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 217-ე მუხლის პირველი ნაწილით დადგენილი იყო, რომ საგადასახადო კონტროლს ფიზიკურ ან იურიდიულ პირთა მიერ გადასახადების გამოანგარიშების სისწორესა და დროულად გადახდაზე, ისევე, როგორც გადასახადების ადმინისტრირების ყველა ასპექტზე, ახორციელებდნენ მხოლოდ საგადასახადო ორგანოები. იმავე მუხლის მე-3 ნაწილის მე-2 ქვეპუნქტით გათვალისწინებული იყო, რომ საგადასახადო შემოწმება შეიძლებოდა ყოფილიყო კამერალური ან გასვლითი, გასვლითი შემოწმება შეიძლებოდა ყოფილიყო გეგმური ან საკონტროლო, მე-3³ ქვეპუნქტის თანახმად კი, გეგმური საგადასახადო შემოწმება ტარდებოდა საგადასახადო ორგანოს გადაწყვეტილებით, წელიწადში არაუმეტეს ერთხელ, გადასახადის გადამხდელისათვის წინასწარი წერილობითი შეტყობინებით. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 244-ე მუხლის მე-2 ნაწილი ადგენდა, რომ საგადასახადო გირავნობის უფლება წარმოიშობოდა იმ შემთხვევაში, თუ გადასახადის გადამხდელის ჯამური საგადასახადო ვალდებულება (ჯარიმისა და საურავების ჩათვლით) აღემატებოდა გადამხდელის დადასტურებულ ჯამურ მოთხოვნას სახელმწიფოს მიმართ. საგადასახადო გირავნობის უფლება წარმოიშობოდა იმ ოდენობით, რომელიც ტოლი იყო ზემოაღნიშნულ საგადასახადო ვალდებულებასა და მოთხოვნას შორის სხვაობისა.

საქალაქო სასამართლომ მიუთითა, რომ «სამეწარმეო საქმიანობის კონტროლის შესახებ" საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის პირველი პუნქტის «გ" ქვეპუნქტის თანახმად, მაკონტროლებელ ორგანოებს წარმოადგენდნენ სახელმწიფო, ადგილობრივი თვითმმართველობისა და მმართველობის ორგანო, აგრეთვე, სხვა ადმინისტრაციული ორგანო, რომელიც კანონის შესაბამისად უფლებამოსილი იყო, განეხორციელებინა კონტროლი სამეწარმეო საქმიანობაზე. სამეწარმეო საქმიანობა შეიძლებოდა გაეკონტროლებინა მხოლოდ მაკონტროლებელ ორგანოს მოსამართლის ბრძანების საფუძველზე (ხსენებული კანონის მე-3 მუხლის პირველი და მე-2 პუნქტები). იმავე კანონის მე-5 მუხლის პირველი პუნქტის «ა" ქვეპუნქტით დადგენილი იყო, რომ მოსამართლის ბრძანების სავალდებულოობა არ ვრცელდებოდა საგადასახადო ორგანოების მიერ კანონით დადგენილი წესით განხორციელებულ გეგმურ შემოწმებაზე. საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60¹ მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ბათილი იყო, თუ იგი ეწინააღმდეგებოდა კანონს ან არსებითად იყო დარღვეული მისი მომზადების ან გამოცემის კანონმდებლობით დადგენილი სხვა მოთხოვნები. გადასახადის გადამხდელს უფლება ჰქონდა, გაესაჩივრებინა საგადასახადო ინსპექციის გადაწყვეტილება სასამართლოში კანონმდებლობით დადგენილი წესით. დარიცხული გადასახადის გადახდის შემთხვევაში გადასახადის გადამხდელს შეეძლო პირდაპირ მიემართა საგადასახადო ინსპექციისათვის ან სასამართლოსთვის. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 257-ე მუხლის თანახმად, გასაჩივრების პროცესში საგადასახადო დარიცხვის მცდარობის მტკიცების ტვირთი ეკისრებოდა გადასახადის გადამხდელს.

საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოპასუხე მხარეს არ წარმოუდგენია და საქმეში არ მოიპოვებოდა მტკიცებულება იმის შესახებ, რომ სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების მიღების დროს შესწავლილი იყო საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებები. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, დარღვეული იყო საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 52-ე მუხლის მე-5 ნაწილის მოთხოვნა, რომლის მიხედვითაც, ადმინისტრაციული ორგანო უფლებამოსილი არ იყო თავისი გადაწყვეტილება დაეფუძნებინა იმ გარემოებებზე, არგუმენტებზე, რომლებიც არ იყო სათანადოდ გამოკვლეული და შესწავლილი. საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-17 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობის ან ძალადაკარგულად გამოცხადების შესახებ სარჩელის წარდგენის შემთხვევაში, მტკიცების ტვირთი ეკისრებოდა ადმინისტრაციულ ორგანოს, რომელმაც გამოსცა ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი. საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებული იყო ადმინისტრაციული წარმოებისას გამოეკვლია საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება და გადაწყვეტილება მიეღო ამ გარემოებათა შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე. იმავე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად კი, ადმინისტრაციულ ორგანოს უფლება არ ჰქონდა, წინასწარი გამოკვლევის გარეშე უარი განეცხადებინა მის უფლებამოსილებაში შემავალ საკითხზე განცხადების ან შუამდგომლობის მიღებაზე, იმ საფუძვლით, რომ ეს განცხადება ან შუამდგომლობა იყო დაუშვებელი, ან დაუსაბუთებელი.

საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოპასუხე მხარეს არ წარმოუდგენია და საქმეში არ მოიპოვებოდა მტკიცებულება იმის შესახებ, თბილისის ისანი-სამგორის საოლქო საგადასახადო ინსპექციას შემოწმების დროისათვის მინიჭებული ჰქონდა თუ არა მაკონტროლებელი ორგანოს სტატუსი და იგი უფლებამოსილი იყო თუ არა, დამოუკიდებლად მოეხდინა შპს «ბ.-ს" საგადასახადო შემოწმება, მოპასუხე საგადასახადო ორგანოს მიერ განხორციელებული შემოწმება იყო თუ არა საკონტროლო ხასიათის, რაც თბილისის ისანი-სამგორის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის უფროსის 2002 წლის 17 დეკემბრის დავალებით დგინდებოდა, ასევე, რატომ არ მოხდა მოსამართლის ბრძანების მიღება აღნიშნულ საკითხზე, მაშინ, როცა იმ დროისათვის მოსამართლის ბრძანების გარეშე, ინსპექციის უფროსის გადაწყვეტილების შესაბამისად, შემოწმების უფლებას კანონმდებლობა მხოლოდ გეგმური შემოწმებისას ითვალისწინებდა, საკონტროლო შემოწმება კი კვლავ მოსამართლის ბრძანების მიღების სავალდებულოობას ექვემდებარებოდა.

საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოპასუხე მხარის მიერ ასევე გამოკვლეული უნდა ყოფილიყო თუ რამდენად კანონიერად მოხდა მოსარჩელის დაბეგვრა იმ თანხისათვის, რომელიც ...-ში ბილეთების გაყიდვით მიიღო სათავო ორგანიზაციამ, მაშინ, როცა საქართველოს საგადასახადო კოდექსში მითითებული იყო, რომ რეზიდენტი გადასახადის გადამხდელის ერთობლივი შემოსავალი შედგებოდა მის მიერ საქართველოში და საქართველოს ფარგლებს გარეთ მიღებული შემოსავლებისაგან და დაესაბუთებინა, მიიღო თუ არა მოსარჩელემ _ წარმომადგენლობა შპს «ბ.-მ" ...-ში ბილეთების გაყიდვით უშუალო შემოსავალი, დასაშვები იყო თუ არა წარმომადგენლობისა და სათავო ოფისის მთლიანი შემოსავლის ერთად დაბეგვრა და თანხის წარმომადგენლობა შპს «ბ.-სთვის" დაკისრება. მოპასუხეს ასევე უნდა გამოეკვლია, წარმოადგენდა თუ არა საქართველოს წარმომადგელობა რეზიდენტს და ექვემდებარებოდა თუ არა მისი შემოსავლები დაბეგვრას საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად, ვინაიდან, მოსარჩელის მოსაზრებით, იგი არა როგორც იურიდიული პირი, არამედ, როგორც წარმომადგენლობა-ფილიალი, ისე საქმიანობდა და არც რეზიდენტს წარმოადგენდა. მოპასუხე მხარის მოსაზრებით კი, მოსარჩელე რეგისტრირებული იყო როგორც საწარმო და იგი ექვემდებარებოდა დაბეგვრას საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად. მოპასუხე მხარეს უნდა დაესაბუთებინა, ექვემდებარებოდა თუ არა დაბეგვრას მგზავრთა გადაგზავნა-გადაყვანასთან განხორციელებული ისეთი საქმიანობა, რასაც მოსარჩელე ახორციელებდა, თუ აღნიშნული სხვა სახის საქმიანობას ითვალისწინებდა, ასევე უნდა ემსჯელა, კანონიერად იქნა თუ არა მითითებული გირავნობის შესახებ შეტყობინებაში 13 მილიონი ლარი, მაშინ, როცა რეალურ დავალიანებას 1387,50 ლარი შეადგენდა, რის გამოც საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები გამოცემული იყო ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შესწავლის გარეშე. ამასთან, მოსარჩელეს ჰქონდა სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობის გადაუდებელი კანონიერი ინტერესი, რის გამოც საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად, ბათილად უნდა ყოფილიყო ცნობილი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2003 წლის 27 იანვრის შემოწმების აქტი, 2002 წლის 26 თებერვლის ¹99 შეტყობინება და 2003 წლის 7 თებერვლის ¹19 და ¹20 საინკასო დავალებები და მოპასუხე მხარეს დავალებოდა არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ ახალი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 6 აპრილის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციამ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 23 მაისის საოქმო განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის უფლებამონაცვლედ ცნობილ იქნა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექცია, ხოლო საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის უფლებამონაცვლედ _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 9 ივლისის საოქმო განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის წარმომადგენლის შუამდგომლობა მოცემულ საქმეში საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებულ მესამე პირად საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ჩაბმის თაობაზე არ დაკმაყოფილდა იმ მოტივით, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო არ იყო იმ სამართალურთიერთობის მონაწილე, რომლის თაობაზეც სასამართლოს მიერ მხოლოდ საერთო გადაწყვეტილების გამოტანა იყო შესაძლებელი, ამასთან, არ შეიძლებოდა მესამე პირი საქმეში ჩაბმულიყო იმის მიხედვით, თუ რა რაოდენობის თანხაზე იყო დავა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 9 ივლისის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 6 აპრილის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 390-ე მუხლის მე-3 ნაწილის ,,გ" ქვეპუნქტზე, რომლის შესაბამისად, თუ სააპელაციო სასამართლო ეთანხმებოდა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებებს და დასკვნებს საქმის ფაქტობრივ ან/და სამართლებრივ საკითხებთან დაკავშირებით, მაშინ დასაბუთება იცვლებოდა მათზე მითითებით.

სააპელაციო სასამართლომ დამატებით აღნიშნა, რომ უსაფუძვლო იყო აპელანტის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ მან საგადასახადო შემოწმება განახორციელა კანონმდებლობის დაცვით. ,,სამეწარმეო საქმიანობის კონტროლის შესახებ" საქართველოს კანონი იმპერატიულად ადგენდა, თუ რა შემთხვევაში იყო მაკონტროლებელი ორგანო უფლებამოსილი განეხორციელებინა მეწარმე სუბიექტის შემოწმება. აღნიშნულის ერთ-ერთ აუცილებელ პირობას წარმოადგენდა მოსამართლის ბრძანება, კერძოდ, ხსენებული კანონის მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტის მიხედვით, მაკონტროლებელი ორგანო უფლებამოსილი იყო, კონტროლი გაეწია სამეწარმეო საქმიანობისთვის მხოლოდ მოსამართლის ბრძანების საფუძველზე. აღნიშნული კანონი ითვალისწინებდა გამონაკლისსაც, კერძოდ, იმავე კანონის მე-5 მუხლის ,,ა" ქვეპუნქტის თანახმად, მოსამართლის ბრძანებას არ საჭიროებდა საგადასახადო ორგანოების მიერ კანონმდებლობით დადგენილი წესით განხორციელებული გეგმური შემოწმება. ამრიგად, თუ საგადასახადო შემოწმება არ იყო გეგმური, მაშინ მოსამართლის ბრძანება იყო სავალდებულო.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სინამდვილეს არ შეესაბამებოდა აპელანტის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ თბილისის ისანი-სამგორის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის მხრიდან სახეზე იყო არა საკონტროლო, არამედ გეგმური საგადასახადო შემოწმება. აღნიშნულის საწინააღმდეგოდ არსებობდა მრავალი მტკიცებულება და გარემოება, რომლებიც საპირისპიროს ადასტურებდა, კერძოდ: ა) საქმეში წარმოდგენილი იყო თბილისის ისანი-სამგორის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის უფროსის 2002 წლის 17 დეკემბრის ¹967/კ-968 დავალება, რომლიდანაც ირკვეოდა, რომ ჩატარდა საკონტროლო შემოწმება; ბ) გადასახადის გადამხდელი არ იყო გაფრთხილებული საგადასახადო ორგანოს მიერ შემოწმების შესახებ წინასწარი წერილობითი შეტყობინებით, როგორც ამას მოითხოვდა გეგმიური შემოწმების შემთხვევაში საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 217-ე მუხლის მე-3² ნაწილი; გ) შემოწმება დაიწყო 2002 წლის 17 დეკემბერს, მაშინ, როდესაც შემოწმებამდე 10 თვით ადრე _ 2002 წლის თებერვალში უკვე იყო ჩატარებული ერთი გეგმური შემოწმება, ანუ სადავო შემოწმება ჩატარდა მეორედ, მაშინ, როდესაც იმ დროს მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 217-ე მუხლის მე-3² ნაწილის მიხედვით, გეგმური შემოწმება ტარდებოდა წელიწადში არაუმეტეს ერთხელ. ისეთ ინსტიტუტს, როგორიც იყო გეგმური შემოწმების გაგრძელება, რომელიც შეიძლებოდა განხორციელებულიყო პირველი შემოწმების დასრულებიდან და აქტის შედგენიდან რამდენიმე თვის გასვლის შემდეგ, საქართველოს საგადასახადო კოდექსი არ ითვალისწინებდა და მომხდარი ფაქტის ასეთი ინტერპრეტაცია აპელანტის მხრიდან სრულიად უადგილო იყო; დ) გადამოწმებულ იქნა ადრე სამი საგადასახადო შემოწმებით შემოწმებული პერიოდი 1997 წლიდან 2002 წლამდე ჩათვლით; ე) აპელანტის წარმომადგენელი პირველი ინსტანციის სასამართლოში არ უარყოფდა საკონტროლო საგადასახადო შემოწმების ჩატარებას. მხოლოდ იმის გამო, რომ აპელანტმა სააპელაციო ინსტანციაში საქმის განხილვისას შეცვალა პოზიცია და მიიჩნევდა, რომ საგადასახადო შემოწმება იყო არა საკონტროლო, არამედ გეგმური, ამით არაფერი შეიცვლებოდა.

სააპელაციო სასამართლომ დამატებით აღნიშნა, რომ 2003 წლის 27 იანვრის შემოწმების სადავო აქტში არსად არ იყო მითითებული იმ დროს მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მოგების გადასახადის კარის კონკრეტულ მუხლებზე, რომელთა შესაბამისადაც იქნა გაანგარიშებული მოგების გადასახადი, ისევე, როგორც სამეწარმეო საქმიანობისათვის და საგზაო გადასახადები, არამედ მითითებული იყო მხოლოდ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 223-ე, 235-ე, 237-ე მუხლებზე და საგადასახადო დეპარტამენტის 2002 წლის 9 დეკემბრის ¹1903/6815 წერილზე.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოპასუხე საგადასახადო ორგანოს მიერ საერთოდ იგნორირებული იყო საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 48-ე მუხლი, რომლის მიხედვითაც, ერთობლივი შემოსავლებიდან გამოიქვითებოდა ყველა ხარჯი, რომლებიც დაკავშირებული იყო მის მიღებასთან, გარდა ძირითად საშუალებათა შეძენის, დადგმისა და სხვა კაპიტალური ხარჯებისა. დიდი ალბათობა იყო იმისა, რომ წარმომადგენლობა შპს ,,ბ.-ს" გაწეული ექნებოდა აღნიშნული ხარჯები, კერძოდ, იგი შეიძლებოდა ყოფილიყო თვითმფრინავის ეკიპაჟის ხელფასები, წარმომადგენლობის ხელმძღვანელობისა და ტექნიკური პერსონალის ხელფასები, აერონავიგაციის, კავშირგაბმულობისა და სხვა ხარჯები. აღნიშნულმა საკითხებმა კი ასახვა ვერ ჰპოვა გასაჩივრებულ შემოწმების აქტში.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 9 ივლისის საოქმო განჩინებაზე კერძო საჩივარი შეიტანა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურმა, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მოცემულ საქმეში მესამე პირად ჩაბმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 9 ივლისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციამ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

კასატორის განმარტებით, გასაჩივრებული განჩინება კანონის დარღვევითაა მიღებული, კერძოდ, სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა და არასწორად განმარტა კანონი.

კასატორის მოსაზრებით, სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები, მათ შორის, ყველა ამ აქტის საფუძველი _ 2003 წლის 27 იანვრის შემოწმების აქტი, შედგენილია მოქმედი საგადასახადო კანონმდებლობის სრული დაცვით, ხოლო რაიმე სახის ხარვეზი, რომელიც შეიძლება ჰქონდეს ხსენებულ შემოწმების აქტს და სხვა სადავო აქტებს, ვერ გახდება მათი ბათილად ცნობის საფუძველი საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 53-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, რამდენადაც შესაბამის პერიოდში მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 226-ე მუხლის თანახმად, გადასახადის თანხის არანაირი დარიცხვა ან ის დოკუმენტი, რომელიც შედგენილი იყო საგადასახადო კანონმდებლობის შესრულების მიზნით, არ უნდა ყოფილიყო განხილული, როგორც იურიდიული ძალის არმქონე ან ნაკლოვანი თუ: ა. დოკუმენტი არსითა და შედეგებით შეესაბამებოდა ამ კოდექსს და ბ. პირი, რომელსაც ერიცხებოდა გადასახადი ან ეხებოდა ეს დოკუმენტი, მასში მითითებული იყო ყველასათვის გასაგები სახით.

კასატორი არ იზიარებს თბილისის საქალაქო სასამართლოს პოზიციას, რომელიც შემდგომ სააპელაციო სასამართლოს მიერაც იქნა გაზიარებული იმასთან დაკავშირებით, რომ ეჭვქვეშ უნდა დადგეს თბილისის ისანი-სამგორის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის უფროსის 2002 წლის 17 დეკემბრის დავალების საფუძველზე ჩატარებული რევიზიის კანონიერების საკითხი იმ მოტივით, რომ თბილისის ისანი-სამგორის საოლქო საგადასახადო ინსპექცია იმ დროისათვის საქართველოს იუსტიციის სამინისტროში არ იყო რეგისტრირებული, როგორც მაკონტროლებელი ორგანო. კასატორი მიიჩნევს, რომ თბილისის ისანი-სამგორის საოლქო საგადასახადო ინსპექცია თვითონ უშუალოდ არც უნდა ყოფილიყო მაკონტროლებელ ორგანოდ რეგისტრირებული საქართველოს იუსტიციის სამინისტროში, რადგან იგი წარმოადგენდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის რეგიონალურ ორგანოს და საქართველოს იუსტიციის სამინისტროში მაკონტროლებელ ორგანოდ მის რეგისტრაციას კანონი არ ითვალისწინებდა. საქართველოს იუსტიციის სამინისტროში მაკონტროლებელ ორგანოდ რეგისტრირებული იყო საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტი. თბილისის ისანი-სამგორის საოლქო საგადასახადო ინსპექციას საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მიერ დელეგირებული ჰქონდა აღნიშნული უფლებამოსილება. თბილისის ისანი-სამგორის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის უფროსს უფლება ჰქონდა, გაეცა 2002 წლის 17 დეკემბრის ¹967/კ-968 დავალება წარმომადგენლობა შპს ,,ბ.-

ს" შემოწმების შესახებ, მით უმეტეს, რომ მან ხსენებული აქტი გამოსცა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის დავალების _ 2002 წლის 3 დეკემბრის ¹1-03/6815 წერილის საფუძველზე. გარდა ამისა, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 258-ე მუხლის ,,ა" ქვეპუნქტის თანახმად, საგადასახადო ინსპექციას კანონით ევალებოდა საგადასახადო კანონმდებლობის დაცვასა და შესრულებაზე კონტროლის უზრუნველყოფა თავის კომპეტენციის ფარგლებში.

კასატორი ასევე არ იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას რევიზიის ჩატარებისათვის მოსამართლის ბრძანების საჭიროებასთან დაკავშირებით. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 217-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, თბილისის ისანი-სამგორის საოლქო საგადასახადო ინსპექცია უფლებამოსილი იყო, ჩაეტარებინა საგადასახადო შემოწმება, როგორც კამერალური, ისე გასვლითი, მოსამართლის ბრძანების გარეშე. თბილისის ისანი-სამგორის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის 2003 წლის 23 იანვრის აქტით დასტურდებოდა, რომ მოსარჩელეს შემოწმების დაწყებამდე გადაეცა «ზოგიერთი პირველი რიგის ანტიკორუფციული ღონისძიების შესახებ» საქართველოს პრეზიდენტის 2001 წლის 15 მარტის ¹95 ბრძანებულების მე-13 პუნქტით გათვალისწინებული საგადასახადო ორგანოთა და გადასახადის გადამხდელთა უფლება-მოვალეობების ჩამონათვალი. შემოწმება მიმდინარეობდა 10 დღის განმავლობაში და შემოწმდა 1997 წლის აპრილიდან 2002 წლის 1 ოქტომბრამდე პერიოდი. შემოწმებას ესწრებოდნენ მოსარჩელის თანამშრომლები, რომლებსაც არავითარი პრეტენზია არ გამოუთქვამთ შემოწმების ფორმაზე, არ მოუთხოვიათ შემმოწმებლებისაგან მოსამართლის ბრძანება, რაც შეიძლება ჩაითვალოს იმის დასტურად, რომ მოსამართლის ბრძანების საჭიროება არ არსებობდა, რაც ორივე მხარისათვის ცნობილი იყო.

კასატორს უსაფუძვლოდ მიაჩნია სააპელაციო სასამართლოს პოზიცია რეზიდენტი გადასახადის გადამხდელისათვის დასაბეგრი თანხის განსაზღვრის თაობაზე. 2003 წლის 27 იანვრამდე არსებულ შესაბამის შემოწმების აქტში აღნიშნული იყო, რომ ადგილზე ვერ ხერხდებოდა შემოსავლებისა და ხარჯების განსაზღვრა, ხოლო შესაბამისი დეკლარაციები გადმოგზავნილი იყო ...-ის სათავო ოფისიდან, რომელთა გადამოწმებაც წინა შემმოწმებელთა მიერ ასევე ადგილზე ვერ ხერხდებოდა. ამდენად, აღნიშნული შემოწმება წარმოადგენდა წინა გეგმური შემოწმების გაგრძელებას. მოპასუხე საგადასახადო ინსპექციამ სხვადასხვა უწყებიდან გამოითხოვა ინფორმაცია (განსაზღვრა ,,თბილისი-...-ის" ბილეთის საშუალო ფასი, დაადგინა გადაყვანილი მგზავრებისა და გადაზიდული ტვირთების რაოდენობა). ხსენებული დოკუმენტების საფუძველზე მოხდა მოგების, ეკონომიკური საქმიანობისა და საგზაო ფონდის გადასახადების გადაანგარიშება ზემოაღნიშნული წარმომადგენლობის საქმიანობის დაწყებიდან 2002 წლის 1 იანვრამდე. 2002 წლის 1 იანვრიდან 2002 წლის 1 ოქტომბრამდე შემოსავლები და ხარჯები განისაზღვრა, აგრეთვე, საგადასახადო დეპარტამენტის ზემოაღნიშნულ წერილზე თანდართული მასალების საფუძველზე. ხსენებული ინფორმაცია, თავისი სამართლებრივი ბუნებით, საპირისპიროს დამტკიცებამდე, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 235-ე მუხლის მიზნებიდან გამომდინარე, მიჩნეულ იქნა სანდო ინფორმაციად და მის საფუძველზე განხორციელდა დარიცხვა, რაც სრულად შეესაბამება საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 226-ე მუხლის მოთხოვნებს.

კასატორს ასევე არასწორად მიაჩნია სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრება იმასთან დაკავშირებით, რომ მაკონტროლებლების მიერ არასაკმარისად იქნა გამოკვლეული, წარმოადგენდა თუ არა ზემოხსენებული წარმომადგენლობა საქართველოს რეზიდენტს და ექვემდებარებოდა თუ არა მისი შემოსავლები დაბეგვრას საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად.

კასატორი აღნიშნავს, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 235-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ,,გ" ქვეპუნქტის საფუძველზე, საგადასახადო ორგანოს უფლება ჰქონდა, თითოეული გადამხდელისათვის დაერიცხა კუთვნილი გადასახადი და გადასახადის მიმდინარე გადასახდელები შემოწმების მასალების და სხვა სანდო ინფორმაციის საფუძველზე, რომლებიც ცნობილი იყო საგადასახადო ორგანოსათვის. ამასთან, იმავე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, თუ გადასახადის გადამხდელი არ წარმოადგენდა გადასახადის დასარიცხად საჭირო ინფორმაციას, საგადასახადო ორგანო უფლებამოსილი იყო, დაერიცხა მისთვის გადასახადი მის ხელთ არსებული სარწმუნო ინფორმაციის საფუძველზე. ხსენებული კოდექსის 223-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად კი, თუ გადასახადის გადამხდელი აღრიცხვა-ანგარიშგებას შეგნებულად არასწორად აწარმოებდა ან არ აწარმოებდა დადგენილი ფორმითა და წესით, მაშინ საგადასახადო ორგანოებს უფლება ჰქონდათ დაერიცხათ მისთვის გადასახადი მოკვლეული მასალების საფუძველზე, შესაბამისი ფაქტებისა და გარემოებების გათვალისწინებით, რაც განხორციელდა კიდეც თბილისის ისანი-სამგორის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის მიერ.

კასატორის მტკიცებით, მოსარჩელე გადასახადის გადამხდელის საანგარიშსწორებო ანგარიშზე ¹19 და ¹20 საინკასო დავალებების წარდგენისას მოპასუხე საგადასახადო ინსპექციის მიერ სრულად იყო დაცული საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მოთხოვნები, მათ შორის _ იმავე კოდექსის 243-ე მუხლის მოთხოვნებიც ჯარიმებისა და დარიცხული საურავების დაკისრების ნაწილშიც. კასატორი არ იზიარებს მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ ჯარიმებისა და საურავების სადავო თანხების ამოღება უნდა მომხდარიყო სასამართლოს გადაწყვეტილების საფუძველზე, ხოლო თბილისის ისანი-სამგორის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის მიერ გადასახადის გადამხდელის საანგარიშსწორებო ანგარიშზე წარდგენილი ¹19 და ¹20 საინკასო დავალებები მოიცავდა, როგორც ძირითად გადასახადს, ასევე ჯარიმებისა და საურავების თანხებს. კასატორის განმარტებით, მოპასუხე საგადასახადო ორგანო მოქმედებდა იმავე კოდექსის 265-ე მუხლის ,,ე" ქვეპუნქტის შესაბამისად, რომლის მიხედვით, საგადასახადო ორგანოებს უფლება ჰქონდათ გადასახადების გადახდევინების იძულებითი მეთოდებითა და საინკასო დავალებების საფუძველზე ამოეღოთ დადგენილ ვადაში გადაუხდელი გადასახადი, ფინანსური სანქციის სახით დაკისრებული ჯარიმა და საურავი.

კასატორი მიიჩნევს, რომ წარმომადგენლობა შპს ,,ბ.-მ" სასამართლო განხილვის პროცესში ვერ წარმოადგინა დამატებითი მტკიცებულებები საკუთარი სასარჩელო განცხადების მოთხოვნათა დასასაბუთებლად, მაშინ, როდესაც საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 257-ე მუხლის თანახმად, გასაჩივრების პროცესში საგადასახადო დარიცხვის მცდარობის მტკიცების ტვირთი ეკისრებოდა გადასახადის გადამხდელს. კასატორი დამატებით აღნიშნავს, რომ მის საკასაციო საჩივარში გამოყენებულია 2005 წლის 1 იანვრამდე მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2007 წლის 1 ოქტომბრის განჩინებით წარმოებაში იქნა მიღებული საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის კერძო საჩივარი და მისი განხილვა დაინიშნა 2007 წლის 5 დეკემბერს, მხარეთა დასწრების გარეშე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2007 წლის 9 ოქტომბრის განჩინებით, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივარი; მხარეებს მიეცათ უფლება, 2007 წლის 9 ოქტომბრის განჩინების ჩაბარებიდან 14 დღის ვადაში წარმოედგინათ მოსაზრება, თუ რამდენად იყო დასაშვები განსახილველად საკასაციო საჩივარი ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით; ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული დასაშვებობის შემოწმება განისაზღვრა 2007 წლის 5 დეკემბრამდე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის (თბილისის ისანი-სამგორის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის უფლებამონაცვლე) საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, როგორიცაა: ა. საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რაც არსებითად იმოქმედებდა საქმის განხილვის შედეგზე და განაპირობებდა არასწორი განჩინების მიღებას. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ამ კატეგორიის დავებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებულ პრაქტიკას.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს _ წარმატების პერსპექტივა.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის (თბილისის ისანი-სამგორის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის უფლებამონაცვლე) საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 9 ივლისის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.