ბს-911-875(2კ-08) 6 ნოემბერი, 2008 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: მარიამ ცისკაძე

ნინო ქადაგიძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თელავის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 29 აპრილის განჩინების გაუქმების თაობაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2006 წლის 30 მარტს შპს “კ-მა” სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 28 მარტის ¹28-07/10256 ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა, ასევე _ შპს “კ-თვის” დღგ-ს დაბეგვრის პირად ბარათზე უკანონოდ დარიცხული საურავის თანხის _ 17068 ლარის ოდენობით გაუქმების მოპასუხისთვის დავალება.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტში განსახილველად შეტანილი იყო შპს “კ-ის” 2004 წლის 4 აპრილის ¹17 წერილი-აპელაცია გურჯაანის ზონალური საგადასახადო ინსპექციის მიმართ პრეტენზიის შესახებ, რომელმაც აქციზის გადასახადში 49534 ლარის ოდენობით ზედმეტად რიცხული გადასახადის პირობებში, მიუხედავად საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 240-ე მუხლის მე-3 ნაწილის “ა” ქვეპუნქტის შესაბამისი გადამხდელის მოთხოვნისა, არ მოახდინა ზედმეტად რიცხული გადასახადების თანხების შესაბამისი გადაანგარიშება და გადატანა სხვა გადასახადების ანგარიშში, რის გამოც ნარჩენის სახით არასწორად წარმოშობილი ვადაგადაცილებული დავალიანების თანხებს არამართლზომიერად დაერიცხა საურავები. საგადასახადო დეპარტამენტმა 2004 წლის 13 ივლისის ¹4-09/6005 წერილით დაავალა აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციას უზრუნველეყო, დღგ-ს დაბეგვრის პირად ბარათზე შესაბამისი, გატარებული და საგადასახადო ორგანოს მხრიდან საქართველოს საგადასახადო კოდექსით დადგენილი მოთხოვნების შეუსრულებლობის შედეგად, შპს “კ-ის” მიერ 2004 წლის 19 მაისის მდგომარეობით ზედმეტად გადახდილი თანხების არსებობის პირობებში, დამატებული ღირებულების გადასახადში არასწორად დარიცხული საურავის თანხა 20093,10 ლარის ოდენობით დაქვემდებარებოდა პირადი აღრიცხვის ბარათზე შემცირებას. ამასთან ერთად, შემცირებას დაექვემდებარა ნარჩენის მთლიან თანხაზე დარიცხული საურავის თანხები შემდგომ პერიოდშიც. აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციამ ზემოაღნიშნული დავალებების არასრულყოფილი შესრულებით შპს “კ-ს” 2004 წლის 29 მაისიდან 2004 წლის 23 სექტემბრამდე უკანონოდ დაარიცხა საურავის თანხა _ 8859 ლარი. ასევე დაუსაბუთებელი იყო აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის მხრიდან, საგადასახადო დეპარტამენტის მითითებით, საურავების დარიცხვა 2004 წელს გაუქმებულ დღგ-ს ჩათვლებზე (საგადასახადო დეპარტამენტის 2004 წლის 3 აგვისტოს ¹1-11/7205 წერილით, ანგარიშ-ფაქტურა ¹239721 _ 3333 ლარზე და 2004 წლის 17 სექტემბრის ¹1-11/8340 წერილით, ანგარიშ-ფაქტურა ¹162264 _ 3340 ლარზე) იმ მომენტიდან, როცა სადავოდ მიჩნეული საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების შესაბამისად, დღგ-ს ჩათვლები მოსარჩელის მიერ აისახა დღგ-ს დეკლარაციაში, ანუ 2000 წლის სექტემბრისა და 2002 წლის დეკემბრის საგადასახადო პერიოდის მიხედვით.

მოსარჩელემ მიუთითა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის პირველ, 29-ე მუხლის 25-ე, 115-ე მუხლის პირველ ნაწილებზე და აღნიშნა, რომ შესაბამისი საგადასახადო ინსპექცია მოსარჩელისთვის დღგ-ს ჩათვლის გაუქმების საფუძვლად მიიჩნევდა იმ ფაქტს, რომ მიმწოდებლის (რომელსაც ზემოთ მითითებული ანგარიშ-ფაქტურებით ჩათვლილი ჰქონდა დღგ დასაბეგრ ბრუნვაში და დეკლარირებული და შესრულებული ჰქონდა საგადასახადო ვალდებულებები) მიერ გადახდილმა თანხამ ასახვა ვერ ჰპოვა სახელმწიფო ბიუჯეტის შესაბამის ანგარიშზე და ადასტურებდა, რომ გამყიდველს არ ერიცხებოდა ნარჩენი დავალიანება და შესრულებული ჰქონდა ყველა საგადასახადო ვალდებულება. მიუხედავად ამისა, შპს “კ-მა”, შემდგომი ზიანის თავიდან აცილების მიზნით, განმეორებით გადაიხადა კუთვნილი გადასახადის თანხა _ 6673 ლარი დღგ-ში, თუმცა აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციამ, თითქოს ამ თანხების კანონით დადგენილ ვადაში გადაუხდელობის გამო, მას დაარიცხა საურავი 8209 ლარის ოდენობით. მოსარჩელემ ასევე მიუთითა 2005 წლის 1 იანვრამდე მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 238-ე მუხლზე და აღნიშნა, რომ, ვინაიდან საგადასახადო დეპარტამენტის წერილობითი მითითება ჩათვლების გაუქმებაზე შედგენილი იყო, შესაბამისად, 2004 წლის 3 აგვისტოსა და 2004 წლის 17 სექტემბერს, საურავის ჩათვლა აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციას დროის ამ მომენტიდან უნდა განეხორციელებინა და არა მოსარჩელის მიერ წარდგენილი დღგ-ს დეკლარაციების შესაბამისი პერიოდებიდან, ანუ 2000 წლის სექტემბრიდან და 2002 წლის დეკემბრიდან. მოსარჩელემ 2006 წლის 22 მარტს წერილით მიმართა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციას და მოითხოვა უკანონოდ დარიცხული თანხების გაუქმება, 2006 წლის 28 მარტს კი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის მიერ გამოცემულ იქნა ¹28-07/10256 წერილობითი უარი მოსარჩელის მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 14 აპრილის საოქმო განჩინებით მოცემულ საქმეში საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მესამე პირებად ჩაებნენ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტი, შპს “ ...... “ და ი/მ “ნ. მ-ი”.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 1 დეკემბრის განჩინებით დაკმაყოფილდა შპს “კ-ის” დირექტორის შუამდგომლობა სარჩელზე ნაწილობრივ უარის თქმის შესახებ და შეწყდა მოცემული საქმის წარმოება ნაწილობრივ, კერძოდ, მოსარჩელის პირადი აღრიცხვის ბარათზე დღგ-ს ნაწილში დარიცხული საურავის თანხის _ 8859 ლარის შემცირების (გაუქმების) თაობაზე ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის შესახებ სასარჩელო მოთხოვნის ნაწილში.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 1 დეკემბრის გადაწყვეტილებით შპს “კ-ის” სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი _ 2006 წლის 28 მარტის ¹28-07/10256 წერილი მოსარჩელე შპს “კ-ის” 2006 წლის 22 მარტის განცხადების განხილვაზე უარის თქმის შესახებ; საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციას დაევალა ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა, 2002 წლის 25 დეკემბერს გამოწერილი ანგარიშ-ფაქტურით _ სერია აა-05, ¹239721 და 2001 წლის 6 სექტემბერს გამოწერილი ანგარიშ-ფაქტურით _ სერია აა-99, ¹162264, განხორციელებული დღგ-ს ჩათვლების გაუქმების გამო, მოსარჩელე შპს “კ-ის” პირადი აღრიცხვის ბარათზე დღგ-ს ნაწილში დარიცხული საურავის თანხის _ 8210,46 ლარის შემცირების (გაუქმების) თაობაზე; მოსარჩელის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის _ 205,25 ლარის გადახდა დაეკისრა მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ.

საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელისათვის საურავის თანხების დარიცხვა განხორციელდა არასწორად, კანონის მოთხოვნათა საწინააღმდეგოდ. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 29-ე მუხლის 25-ე ნაწილის (1997 წლის რედაქცია) თანახმად, დამატებული ღირებულების გადასახადი იყო არაპირდაპირი გადასახადი, რომლის ბიუჯეტში შეტანის ვალდებულება ეკისრებოდა საქონლის (სამუშაოს, მომსახურების) მიმწოდებელს, რომელიც ამ კოდექსის III და IV კარების მიზნებისათვის იწოდებოდა გადასახადის გადამხდელად. სადავო ურთიერთობის პერიოდში მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (ისევე, როგორც საქართველოს 2004 წლის 22 დეკემბრის საგადასახადო კოდექსის) მიზნებისათვის, დღგ-ს გადამხდელად რჩებოდა საქონლის (სამუშაოს, მომსახურების) მიმწოდებელი (გამყიდველი). უდავო იყო, რომ შპს “კ-ი” წარმოადგენდა მყიდველს და არა გამყიდველს და შესაბამისად, შპს “კ-ი” არ შეიძლებოდა მიჩნეულიყო სახელმწიფო ბიუჯეტში დღგ-ს გადამხდელად. საურავი წარმოადგენდა ე.წ. დამატებით გადასახადს გადასახადის თანხების არადროული გადახდის გამო. საურავი, როგორც საგადასახადო პასუხისმგებლობის სახე, გამოყენებული უნდა ყოფილიყო იმ სუბიექტის მიმართ, ვისაც ეკისრებოდა გადასახადის გადახდა და ვინც არ ასრულებდა ამ მოვალეობას. შპს “კ-ი” არ წარმოადგენდა დღგ-ს გადახდაზე პასუხისმგებელ პირს და დაუშვებელი იყო, მის მიმართ გამოყენებული ყოფილიყო ასეთი გადასახადის გადაუხდელობისათვის საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 252-ე მუხლით დადგენილი პასუხისმგებლობის სახე _ საურავი.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 1 დეკემბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურმა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციამ, რომელთაც მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 30 ოქტომბრის საოქმო განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის უფლებამონაცვლედ დადგენილ იქნა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თელავის რეგიონალური ცენტრი (საგადასახადო ინსპექცია).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 29 აპრილის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თელავის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 1 დეკემბრის გადაწყვეტილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 29 აპრილის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურმა, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა იმ საფუძვლით, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გააუქმა მოსარჩელეზე დარიცხული საურავის თანხები და არასწორად განმარტა მოსარჩელის საგადასახადო ვალდებულების ცნება, ვინაიდან საქართველოს ძველი და ახალი საგადასახადო კოდექსების, შესაბამისად, 252-ე და 129-ე მუხლებით მოსარჩელეზე საურავის დარიცხვა კანონიერია, ხოლო საურავის აღრიცხვა/დარიცხვა ხორციელდება არა ე.წ. ჩასათვლელ თანხებზე, არამედ მოსარჩელის მიერ შეუსრულებელ საგადასახადო ვალდებულებაზე _ დღგ-ს გადაუხდელ თანხებზე, რის გამოც კასატორი არ იზიარებს სასამართლოებში დამკვიდრებულ პრაქტიკას ე.წ. გაუქმებულ საგადასახადო ჩათვლებზე საურავის არდაკისრების შესახებ, ასევე იგი არ ეთანხმება მოსარჩელის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის _ 205,25 ლარის გასაჩივრებული განჩინებით მოპასუხისათვის დაკისრებას და განმარტავს, რომ “სახელმწიფო ბაჟის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის თანახმად, საგადასახადო ორგანოები თავისუფლდებიან სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 29 აპრილის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ასევე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სამსახურის თელავის რეგიონალურმა ცენტრმა (საგადასახადო ინსპექცია), რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2008 წლის 3 ოქტომბრის განჩინებებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თელავის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) საკასაციო საჩივრები; მხარეებს მიეცათ უფლება, 2008 წლის 3 ოქტომბრის განჩინებების ჩაბარებიდან 14 დღის ვადაში წარმოედგინათ მოსაზრება, თუ რამდენად იყო დასაშვები განსახილველად საკასაციო საჩივრები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით; საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული დასაშვებობის შემოწმება განისაზღვრა 2008 წლის 6 ნოემბრამდე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თელავის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, როგორიცაა: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით და არსებობს ვარაუდი, რომ მას შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით. საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ამ კატეგორიის დავებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებულ პრაქტიკას.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თელავის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 29 აპრილის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.