ბს-915-879(2კ-08) 16 დეკემბერი, 2008 წელი

ქ. თბილისი

მიღების ადგილი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

ნათია წკეპლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: მაია ვაჩაძე, ლევან მურუსიძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, ზეპირი განხილვის გარეშე, განიხილა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და ამავე სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საკითხი თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 11 ივნისის განჩინებაზე (ადმინისტრაციული საქმე შპს “ო.-ის” სარჩელის გამო საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და ამავე სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის მიმართ).

საკასაციო სასამართლომ საქმის მასალების გაცნობის შედეგად

გ ა მ ო ა რ კ ვ ი ა:

2006 წლის 28 ივლისს შპს “ო.-ის” დირექტორმა ბ. ბ.-მ სარჩელი აღძრა თბილისის საქალაქო სასამართლოში საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტისა და ამავე დეპარტამენტის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის მიმართ და მოითხოვა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის 2006 წლის 25 ივლისის ¹1386-ს ბრძანების ბათილად ცნობა, 2006 წლის 12 ივნისის ¹1306 საგადასახადო მოთხოვნის ბათილად ცნობა ნაწილობრივ, დღგ-ს 4323 ლარის ჩათვლის აღდგენა და სანქცია-საურავის გაუქმება (იხ. ს.ფ. 1-4).

მოსარჩელემ დაზუსტებული სარჩელი წარადგინა თბილისის საქალაქო სასამართლოში, რომლითაც შეამცირა სასარჩელო მოთხოვნა და მოითხოვა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის 2006 წლის 25 ივლისის ¹1386-ს ბრძანების ბათილად ცნობა, 2006 წლის 12 ივნისის ¹1306 საგადასახადო მოთხოვნის ბათილად ცნობა ნაწილობრივ, გაუქმებული დღგ-ს ჩათვლის გამო დარიცხული საურავის 6691 ლარის ნაწილში (იხ. ს.ფ. 58-61).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 20 თებერვლის გადაწყვეტილებით შპს “ო.-ის” სარჩელი დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის 2006 წლის 25 ივლისის ¹1386-ს ბრძანება – შპს “ო.-ის” შესაგებელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ, ასევე 2006 წლის 12 ივნისის ¹1306 საგადასახადო მოთხოვნა შპს “ო.-სთვის” დღგ-ს ჩათვლების გაუქმების შედეგად 6691 ლარის საურავის დარიცხვის ნაწილში (იხ. ს.ფ. 101-104).

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციამ და მოითხოვა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 20 თებერვლის გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა (იხ. ს.ფ. 109-112).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 11 ივნისის საოქმო განჩინებით თბილისის საგადასახადო ინსპექცია შეიცვალა მისი უფლებამონაცვლით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრით (იხ. ს.ფ. 155).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 11 ივნისის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 20 თებერვლის გადაწყვეტილება (იხ. ს.ფ. 159-163).

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურმა და ამავე სამსახურის თბილისის რეგიონალურმა ცენტრმა და მოითხოვეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 11 ივნისის განჩინების გაუქმება და შპს “ო.-ის” სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა (იხ. ს.ფ. 171-180; 182-193).

საკასაციო სასამართლოს 2008 წლის 6 ოქტომბრის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და ამავე სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული დასაშვებობის შესამოწმებლად და მხარეებს განესაზღვრათ საპროცესო ვადა 15 დღით საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობებთან დაკავშირებით მოსაზრებების წარმოსადგენად (იხ. ს.ფ. 197-198).

საკასაციო საჩივრების დასაშვებობასთან დაკავშირებით მოსაზრებები წარმოადგინეს შპს “ო.-ის” წარმომადგენელმა და შემოსავლების სამსახურმა.

შპს “ო.-ის” წარმომადგენელმა მოითხოვა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და ამავე სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის საკასაციო საჩივრების დაუშვებლად ცნობა შემდეგი მოტივით:

მოწინააღმდეგე მხარის მითითებით, სააპელაციო სასამართლომ მტკიცებულებების სწორი შეფასებისა და საგადასახადო კოდექსის სწორი განმარტების შედეგად საქმეზე კანონიერი გადაწყვეტილება მიიღო, რადგან საგადასახადო კოდექსის 29-ე მუხლის 25-ე პუნქტის შესაბამისად, დღგ-ს ბიუჯეტში გადახდის ვალდებულება ეკისრება მიმწოდებელს და არა მყიდველს. საგადასახადო კოდექსის 252-ე მუხლის თანახმად, საურავი უნდა გავრცელდეს იმ გადამხდელის მიმართ, რომელსაც ევალებოდა დადგენილ ვადაში გადასახადის გადახდა. შესაბამისად, მოწინააღმდეგე მხარის მოსაზრებით, გაუქმებული დღგ-ს ჩათვლის შედეგად დარიცხული საურავი ექვემდებარებოდა გაუქმებას.

ამდენად, მოწინააღმდეგე მხარის მითითებით, მოცემული საქმე არ არის მნიშვნელოვანი სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის, სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არ განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან და სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილული AAარ არის საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე (იხ. ს.ფ. 210-211).

შემოსავლების სამსახურმა მოითხოვა საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობა შემდეგი მოტივით:

კასატორის მითითებით, საგადასახადო კოდექსის 2.2 მუხლის შესაბამისად, გადასახადებით დაბეგვრისათვის გამოიყენება საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობის ოფიციალურად გამოქვეყნებული და ძალაში შესული ის ნორმატიული აქტები, რომლებიც მოქმედებს საგადასახადო ვალდებულების წარმოშობის დღისათვის. მოსარჩელე უთითებდა, რომ საქონელი შეიძინა ი/მ “მ. გ.-საგან”, შპს “ე.-საგან”, ი/მ “ა. ფ.-საგან” და ი/მ “გ. მ.-საგან” და განახორციელა 5 ოპერაცია.

კასატორის მითითებით, დამატებითი ღირებულების გადასახადი წარმოადგენს საერთო-სახელმწიფოებრივ გადასახადს და ის გადახდილად ჩაითვლება, როცა დღგ-ს თანხა დასაბეგრი ოპერაციის დროის მიხედვით გადახდილია სახელმწიფო ბიუჯეტში. ჩათვლის გაუქმების შესახებ წერილობითი მითითების გამოცემის სამართლებრივ საფუძველს წარმოადგენდა შესაბამისი პერიოდისათვის მოქმედი საგადასახადო კოდექსის მე-2, მე-6, 114-ე, 115-ე და 118-ე მუხლები.

კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ სრულყოფილად არ გამოიკვლია და არ შეაფასა საქმეში არსებული მტკიცებულებები და არასწორად განმარტა მოსარჩელის საგადასახადო ვალდებულების ცნება. საგადასახადო ჩათვლის მიღება წარმოადგენს გადამხდელის კანონით მინიჭებულ უფლებას და ამ უფლებას სადავოდ არ ხდის კასატორი, მაგრამ გადასახადის გადამხდელს ჩათვლის მისაღებად უწევს საგადასახადო კოდექსით დადგენილი ვალდებულების შესრულება რასაც იზიარებს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდი პალატაც. კერძოდ, გადასახადის გადამხდელის საგადასახადო ვალდებულება გმოისახება საგადასახადო დეკლარაციის წარდგენაში, რომელსაც დანართის სახით უნდა ერთვოდეს და გადამხდელი დეკლარაციის შევსებისას ჩათვლის გრაფაში უნდა მიუთითებდეს მხოლოდ იმ საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურებს, რაზეც გააჩნია ან წარმოეშვა დღგ-ს ჩათვლის მიღების უფლებამოსილება. ჩათვლის _ გამოქვითვის თანხებიდან კონკრეტული საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურებში ასახული დღგ-ს თანხის ამორიცხვა მოსარჩელის ან საგადასახადო ორგანის მიერ გაუქმება არ ცვლის საგადასახადო დავალიანების სახეს და ფაქტს, რომ იგი აღიარებული აქვს გადამხდელს, რადგან საგადასახადო კოდექსის 68.5 მუხლის თანახმად, დეკლარაციის შევსება განიხილება, როგორც ამ გადასახადის დარიცხვა, საგადასახადო მოთხოვნა და საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილ ვადებში შესასრულებელი ვალდებულება, შესაბამისად საურავის დარიცხვა კანონიერია. ამდენად, საურავის დარიცხვა ხდება არა ჩასათვლელ თანხებზე, არამედ მოსარჩელის მიერ შეუსრულებელ საგადასახადო ვალდებულებაზე – დღგს-ს დეკლარირებულ და გადაუხდელ თანხებზე.

ამდენად, კასატორის მოსაზრებით, საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისათვის, რადგან განმარტებას საჭიროებს საგადასახადო ვალდებულების შეუსრულებლობისას და ჩათვლის მიღების საკითხები 2005 წლის 1 იანვრამდე მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 113-ე და 97-ე მუხლების გათვალისწინებითაც. ამასთან, რამდენად დასაშვებია საურავის კანონიერებაზე მსჯელობა გადასახადის ძირითადი თანხისაგან განყენებულად (იხ. ს.ფ. 212-216).

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლოს კოლეგიური შემადგენლობის უმრავლესობა საქმის მასალების გაცნობისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და ამავე სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34.3 ნაწილის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34.3. მუხლის თანახმად საკასაციო საჩივარი დასაშვებად ცნობას ექვემდებარება თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისთვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

კასატორების საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და ამავე სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის მიერ საკასაციო სასამართლოში წარმოდგენილი მოსაზრება არ შეიცავს მითითებას იმის თაობაზე, თუ რამდენად დასაშვებია საკასაციო საჩივარი ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34.3. მუხლით გათვალისწინებული დასაშვებობის წინაპირობების გათვალისწინებით, კასატორებმა ვერ დაასაბუთეს თუ რაში მდგომარეობს სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინების უკანონობა.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საპროცესო კანონმდებლობით განსაზღვრულია არა მხოლოდ მხარეთა საპროცესო უფლებები, არამედ, საპროცესო მოვალეობები. მხარის ერთ-ერთი ძირითადი უფლება _ სასამართლო გადაწყვეტილების გასაჩივრებისა შეიცავს საპროცესო ვალდებულებას, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების თაობაზე დასაბუთებული საკასაციო საჩივრის წარდგენისა.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34.3 მუხლით გათვალისწინებული საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობის დასაბუთების ვალდებულება აკისრია თავად კასატორს, რომლის საპროცესო ვალდებულებას წარმოადგენს მითითება, თუ რომელ საფუძველზე დაყრდნობით მოითხოვს საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობას.

მოცემულ შემთხვევაში კასატორების _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და ამავე სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის მიერ არ იქნა რეალიზებული მათი საპროცესო უფლება, კერძოდ, ვერ იქნა უზრუნველყოფილი მითითება იმ საფუძვლებზე, რომელთა არსებობის შემთხვევაში საკასაციო საჩივრები დასაშვებად იქნებოდა მიჩნეული.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს კოლეგიური შემადგენლობის უმრავლესობას მიაჩნია, რომ არ არსებობს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და ამავე სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის საკასაციო საჩივრების დასაშვებად ცნობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით განსაზღვრული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და ამავე სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1.2, 34.3, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 243.2, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და ამავე სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.