¹ბს-929-891(კ-07) 31 იანვარი, 2008 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: მიხეილ ჩინჩალაძე

ლალი ლაზარაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მოპასუხე, შეგებებული სარჩელის ავტორი) _ შპს “...”, წარმომადგენელი _ რ. ფ-ე

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე, მოპასუხე შეგებებულ სარჩელში) _ ქ. ბათუმის მერია

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 12 ივლისის განჩინება

სარჩელის საგანი _ საჯარო რეესტრის ჩანაწერების ბათილად ცნობა, მიწის ნაკვეთის საჯარო რეესტრში საკუთრების უფლებით სახელმწიფოს სახელზე აღრიცხვა

შეგებებული სარჩელის საგანი _ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ნაწილის ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2006 წლის 21 მარტს ქ. ბათუმის მერიამ სარჩელი აღძრა ბათუმის საქალაქო სასამართლოში მოპასუხე შპს “...” მიმართ.

მოსარჩელის განმარტებით, ქ. ბათუმის მერის 2004 წლის 23 აპრილის ¹63 განკარგულებით შპს ,,..." გამოეყო ქ. ბათუმში, .... ქ. ¹47-ში მდებარე 1319,0 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი, რომელიც საჯარო რეესტრში საკუთრების უფლებით რეგისტრაციაში გატარდა შპს ,,...." სახელზე. ქ. ბათუმის მერის მიერ შპს ,,...." ერთპიროვნულად მიწის ნაკვეთის საკუთრებაში გადაცემა იყო უკანონო. 1998 წლის 28 ოქტომბერს მიღებულ იქნა ,,სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის მართვისა და განკარგვის შესახებ" საქართველოს კანონი, რომლის მე-3 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, გადაწყვეტილებას სახელმწიფო მიწის სარგებლობაში ან საკუთრებაში გადაცემის შესახებ იღებდნენ რაიონის, ქალაქის, რომელიც არ შედიოდა რაიონის შემადგენლობაში, ადგილობრივი მმართველობის ორგანოები. იმავე მუხლის მე-4 პუნქტის მიხედვით, სახელმწიფო მიწა სარგებლობაში ან საკუთრებაში განიკარგებოდა კონკურსის, აუქციონის ან პირდაპირი მიყიდვის წესით. იმჟამად ქ. ბათუმის მმართველობის ადგილობრივ ორგანოს წარმოადგენდა ქ. ბათუმის მერია და შესაბამისად, იგი იყო უფლებამოსილი, ,,სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის მართვისა და განკარგვის შესახებ" საქართველოს კანონის შესაბამისად, შპს “....” გადაეცა მიწის ნაკვეთი სარგებლობაში ან საკუთრებაში. აღნიშნულის საწინააღმდეგოდ, რადგან შპს ,,...." ქ. ბათუმში, .... ქ. ¹47-ში მდებარე 1319,0 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი გამოეყო ქ. ბათუმის მერის 2004 წლის 23 აპრილის ¹63 განკარგულებით, ხსენებული განკარგულება წარმოადგენდა არაუფლებამოსილი პირის მიერ გამოცემულ ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს.

მოსარჩელე აღნიშნავდა, რომ საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60 მუხლის თანახმად, არაუფლებამოსილი პირის მიერ გამოცემული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ითვლებოდა არარად, რაც იმას ნიშნავდა, რომ მას არ შეიძლებოდა მოჰყოლოდა რაიმე სამართლებრივი შედეგი. აღნიშნულის გათვალისწინებით, ქ. ბათუმის მერის 2006 წლის 18 იანვრის ¹3 განკარგულებით ქ. ბათუმის მერის 2004 წლის 23 აპრილის ¹63 განკარგულება გამოცხადდა არარა ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტად. შესაბამისად, შპს ,,..." ქ. ბათუმში, .... ქ. ¹47-ში მდებარე 1319,0 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთის ფლობის ყოველგვარი სამართლებრივი საფუძველი დაკარგა.

მოსარჩელის განმარტებით, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 311-315-ე მუხლების თანახმად, პირი, რომლის უფლებებიც ილახებოდა საჯარო რეესტრის მცდარი ჩანაწერებით, უფლებამოსილი იყო მოეთხოვა მისი შესწორება. აღნიშნულიდან გამომდინარე, შესაბამისი ცვლილებები უნდა შესულიყო საჯარო რეესტრის მონაცემებში და ქ. ბათუმში, ..... ქ. ¹47-ში მდებარე 1319,0 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი საჯარო რეესტრში კვლავ უნდა აღრიცხულიყო საკუთრების უფლებით სახელმწიფოს სახელზე.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ მოითხოვა საჯარო რეესტრის იმ ჩანაწერების ბათილად ცნობა, რომელთა მიხედვითაც, შპს ,,...." სახელზე საკუთრების უფლებით ირიცხებოდა ქ. ბათუმში, .... ქ. ¹47-ში მდებარე 1319,0 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი (შემდეგი სარეგისტრაციო მონაცემებით: სარეგისტრაციო ზონა _ ქ. ბათუმი, კოდი _ ..., სექტორი _ ..., კოდი _ ..., კვარტალი _ ..., ნაკვეთი _ ..., ფართობი (დაუზუსტებელი) _ 1319,0 კვ.მ, უფლება _ საკუთრება, ნაკვეთის ფუნქცია _ არასასოფლო) და აღნიშნული მიწის ნაკვეთის საჯარო რეესტრში საკუთრების უფლებით სახელმწიფოს სახელზე აღრიცხვა.

2006 წლის 18 აპრილს შპს ,,...." შეგებებული სარჩელი აღძრა ბათუმის საქალაქო სასამართლოში მოპასუხე ქ. ბათუმის მერიის მიმართ.

შეგებებული სარჩელის ავტორის განმარტებით, ქ. ბათუმის მერიის მოთხოვნას წარმოადგენდა საჯარო რეესტრის ჩანაწერის გაუქმება, რომლითაც დგინდებოდა ის ფაქტი, რომ ქ. ბათუმში, .... ქ. ¹47-ში მდებარე 1319,0 კვ.მ მიწის ნაკვეთი შპს ,,...." საკუთრება იყო. აღნიშნულის საფუძვლად კი იგი მიუთითებდა იმ გარემოებაზე, რომ ქ. ბათუმის მერის 2004 წლის 23 აპრილის ¹63 განკარგულება, რომლის საფუძველზეც განხორციელდა საჯარო რეესტრში საკუთრების უფლების რეგისტრაცია შპს ,,..." სახელზე, არარა ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტად იქნა აღიარებული ქ. ბათუმის მერის 2006 წლის 18 იანვრის ¹3 განკარგულებით, რომლის შესახებაც შპს ,,..." ცნობილი გახდა იმავე წლის 10 აპრილს, როდესაც სასამართლოსგან მიიღო მისთვის გაგზავნილი სარჩელი თანდართულ დოკუმენტებთან ერთად. ხსენებული განკარგულების ის ნაწილი, რომლითაც 2004 წლის 23 აპრილის ¹63 განკარგულება არარად იქნა აღიარებული, კერძოდ, მისი პირველი პუნქტის ,,პ" ქვეპუნქტი, ბათილად უნდა ყოფილიყო ცნობილი, რადგან იგი არ იყო კანონმდებლობის შესაბამისად მიღებული გადაწყვეტილება. 2004 წლის 23 აპრილის ¹63 განკარგულება გამოცემული იყო და მას ხელს აწერდა ქ. ბათუმის მერი, რომელიც იმჟამად მოქმედი ,,ადგილობრივი თვითმმართველობისა და მმართველობის შესახებ" საქართველოს კანონის შესაბამისად, საკრებულოს აღმასრულებელი ორგანოს ხელმძღვანელსა და წარმომადგენლობაზე უფლებამოსილ თანამდებობის პირს წარმოადგენდა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, ხსენებული განკარგულების მიღების დროს იგი მოქმედებდა ადგილობრივი მმართველობის ორგანოს სახელით, რაც აქარწყლებდა მოსარჩელის პოზიციას იმასთან დაკავშირებით, რომ გადაწყვეტილების მიღება არაუფლებამოსილი ორგანოს მიერ განხორციელდა. ამდენად, მოსარჩელეს არ ჰქონდა ამ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის არარად აღიარების სამართლებრივი საფუძველი და მას შეეძლო ემსჯელა მისი ბათილად ცნობის თაობაზე, რაც საფუძველს აცლიდა სასარჩელო განცხადებას.

შეგებებული სარჩელის ავტორის მტკიცებით, ქ. ბათუმის მერიას რომც ემსჯელა ზემოაღნიშნული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობის თაობაზე, მას ამის საფუძველი ვერ ექნებოდა, რადგან იმავე აქტის გამოცემის შემდეგ შპს ,,...." განახორციელა სარემონტო სამუშაოები, აღრიცხა მიწის ნაკვეთი საჯარო რეესტრში და დაიწყო მასზე არსებული შენობის ფლობა და მისით სარგებლობა, რაც მიუთითებდა იმაზე, რომ მან განახორციელა იურიდიული მნიშვნელობის მქონე ფაქტი. ამასთან, იმ დროისათვის ქ. ბათუმში მიწის ნაკვეთების გადაცემა ხორციელდებოდა ქ. ბათუმის მერის მიერ და მას ჰქონდა სისტემატური ხასიათი, რასაც ადასტურებდა კიდეც არარად აღიარებულ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტთა სიმრავლე. ამდენად, შეგებებული სარჩელის ავტორს ჰქონდა კანონიერი ნდობა სახელმწიფო ორგანოს გადაწყვეტილებების მიმართ, რასაც ამყარებდა საჯარო რეესტრის მოქმედება, რომელიც საკუთრების უფლებას საჯარო რეესტრში ამ დოკუმენტების საფუძველზე ატარებდა რეგისტრაციაში.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, შეგებებული სარჩელის ავტორმა მოითხოვა ქ. ბათუმის მერის 2006 წლის 18 იანვრის ¹3 განკარგულების პირველი პუნქტის “პ” ქვეპუნქტის ბათილად ცნობა.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 8 სექტემბრის გადაწყვეტილებით ქ. ბათუმის მერიის სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი საჯარო რეესტრის ჩანაწერი, რომლის მიხედვითაც, შპს “....” სახელზე საკუთრების უფლებით ირიცხებოდა ქ. ბათუმში, .... ქ. ¹47-ში მდებარე 1319,0 კვ.მ მიწის ნაკვეთი შემდეგი სარეგისტრაციო მონაცემებით: სარეგისტრაციო ზონა _ ქ. ბათუმი, კოდი _ ..., სექტორი _ ...., კოდი _ ..., კვარტალი _ ..., ნაკვეთი _ ..., ფართობი (დაუზუსტებელი) _ 1319,0 კვ.მ, უფლება _ საკუთრება, ნაკვეთის ფუნქცია _ არასასოფლო; ქ. ბათუმში, .... ქ. ¹47-ში მდებარე 1319,0 კვ.მ მიწის ნაკვეთი საჯარო რეესტრში საკუთრების უფლებით აღირიცხა სახელმწიფოს (ქ. ბათუმის მერია) სახელზე; შპს “....” უარი ეთქვა შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე.

საქალაქო სასამართლო დაეთანხმა ქ. ბათუმის მერიის წარმომადგენლის მოსაზრებას, რომ ,,სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის მართვისა და განკარგვის შესახებ" საქართველოს 1998 წლის 28 ოქტომბრის კანონის ამოქმედების შემდეგ, სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის სარგებლობასა და საკუთრებაში განკარგვა მმართველობის ადგილობრივი ორგანოს მიერ დასაშვები იყო მხოლოდ კონკურსის ან აუქციონის წესით, ხოლო მიწის პირდაპირი წესით განკარგვაზე გადაწყვეტილების მიღება წარმოადგენდა საქართველოს პრეზიდენტის პრეროგატივას. აღნიშნული კანონი ამოქმედდა 1998 წლის 20 ნოემბერს. საქმის მასალებით დადგენილი იყო, რომ შპს ,,...." ქ. ბათუმში, .... ქ. ¹47-ში მდებარე 1319,0 კვ.მ მიწის ნაკვეთი გამოეყო ქ. ბათუმის მერის 2004 წლის 23 აპრილის ¹63 განკარგულებით, ანუ მმართველობის ადგილობრივი ორგანოს ხელმძღვანელის ერთპიროვნული გადაწყვეტილებით. აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოება მუთითებდა შპს ,,...." ქ. ბათუმში, .... ქ. ¹47-ში მდებარე 1319,0 კვ.მ მიწის ნაკვეთის კანონდარღვევით, არაუფლებამოსილი პირის მიერ გამოყოფის ფაქტზე, რითაც დარღვეულ იქნა ,,სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის მართვისა და განკარგვის შესახებ" საქართველოს კანონი.

საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, არარა ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მიმღები ორგანო ვალდებული იყო, საკუთარი ინიციატივით ან დაინტერესებული მხარის მოთხოვნით მოეხდინა ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის არარად აღიარება. ვინაიდან ქ. ბათუმის მერის 2004 წლის 23 აპრილის ¹63 განკარგულება მიღებული იყო კანონდარღვევით, არაუფლებამოსილი პირის მიერ, ქ. ბათუმის მერი უფლებამოსილი იყო, მოეხდინა აღნიშნული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის არარად აღიარება, რაც განახორციელა კიდეც 2006 წლის 18 იანვრის ¹3 განკარგულებით.

საქალაქო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ შპს ,,...." ქ. ბათუმში, .... ქ. ¹47-ში მდებარე 1319,0 კვ.მ მიწის ნაკვეთის საკუთრების უფლებით რეგისტრაციის ფაქტს საფუძვლად დაედო ქ. ბათუმის მერის 2006 წლის 18 იანვრის ¹3 განკარგულებით არარა ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტად აღიარებული ქ. ბათუმის მერის 2004 წლის 23 აპრილის ¹63 განკარგულება. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 167-ე მუხლის შესაბამისად, საჯარო რეესტრის ჩანაწერი შპს ,,...." საკუთრების უფლებით ქ. ბათუმში, ... ქ. ¹47-ში მდებარე 1319,0 კვ.მ მიწის ნაკვეთის რეგისტრაციის თაობაზე, წარმოადგენდა მცდარ და კანონდარღვევით განხორციელებულ ჩანაწერს, რომელიც დაინტერესებული მხარის მიერ შეიძლებოდა სადავო გამხდარიყო 15 წლის განმავლობაში. ხსენებული კოდექსის 1507-ე მუხლის თანახმად, მოცემულ შემთხვევაში ხანდაზმულობის ვადის ათვლა ხდებოდა რეგისტრაციის განხორციელების მომენტიდან, მაგრამ არა უადრეს 1993 წლის 23 ივლისიდან (,,საკუთრების შესახებ" საქართველოს 1993 წლის კანონის ამოქმედებიდან). ამ შემთხვევაში შპს ,,..." სადავოდ გამხდარი მცდარი ჩანაწერი განხორციელდა 2004 წელს, რა დროიდანაც გასული იყო მხოლოდ ორი წელი.

საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ, რადგან ქ. ბათუმის მერის 2006 წლის 18 იანვრის ¹3 განკარგულება კანონიერი იყო, როგორც ფორმალურ-სამართლებრივი (იგი მიღებული იყო უფლებამოსილი პირის მიერ), ისე მატერიალურ-სამართლებრივი (მიღებული იყო მოქმედი კანონმდებლობის სრული დაცვით) თვალსაზრისით, არსებობდა საჯარო რეესტრის სადავო ჩანაწერის უკანონოდ მიჩნევისა და მისი გაუქმების საფუძველი.

საქალაქო სასამართლომ ასევე მიიჩნია, რომ ქ. ბათუმის მერის 2006 წლის 18 იანვრის ¹3 განკარგულება ქ. ბათუმის მერის 2004 წლის 23 აპრილის ¹63 განკარგულების არარა ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტად აღიარების თაობაზე, მატერიალურ-სამართლებრივი თვალსაზრისით, იყო კანონიერი. უფრო მეტიც, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამომცემი ორგანო არათუ უფლებამოსილი, არამედ ვალდებულიც იყო, საკუთარი ინიციატივით ან დაინტერესებული მხარის მოთხოვნით არარად ეღიარებინა ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი. გასათვალისწინებელი იყო ისიც, რომ არარა ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს გამოცემის მომენტიდანვე არ შეიძლებოდა მოჰყოლოდა კონკრეტული სამართლებრივი შედეგები. ამდენად, ქ. ბათუმის მერის 2006 წლის 18 იანვრის ¹3 განკარგულება წარმოადგენდა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60 მუხლით ადმინისტრაციული ორგანოსთვის დაკისრებული ვალდებულების განსახორციელებლად გამოცემულ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 8 სექტემბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა შპს “....”, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, ხოლო შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება, ასევე _ ქ. ბათუმის მერის 2006 წლის 18 იანვრის ¹3 განკარგულების პირველი პუნქტის “პ” ქვეპუნქტის მოქმედების შეჩერება მოცემულ საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 12 ივლისის განჩინებით შპს “....” სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 8 სექტემბრის გადაწყვეტილება და საქმე დასაშვებობის შემოწმების სტადიიდან ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ქ. ბათუმის მერიამ 2006 წლის 21 მარტს აღძრული სარჩელით მოითხოვა იმ საჯარო რეესტრის ჩანაწერების ბათილად ცნობა, რომელთა მიხედვითაც, შპს ,,..." სახელზე საკუთრების უფლებით ირიცხებოდა ქ. ბათუმში, .... ქ. ¹47-ში მდებარე 1319,0 კვ.მ მიწის ნაკვეთი. საქმეში წარმოდგენილი იყო განმწესრიგებელი სხდომის ოქმი, რომლითაც არ იყო გადაწყვეტილი სარჩელის დასაშვებობის საკითხი. 2006 წლის 18 აპრილს სასამართლოში შეგებებული სარჩელი შეიტანა შპს ,,...", რომელმაც მოითხოვა ქ. ბათუმის მერის 2006 წლის 18 იანვრის ¹3 განკარგულების პირველი პუნქტის ,,პ" ქვეპუნქტის ბათილად ცნობა. შეგებებული სარჩელი აღძრულ იქნა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლით დადგენილი წესით, ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობის მოთხოვნით, რაც ავალდებულებდა სასამართლოს, სარჩელის (შეგებებული სარჩელის) მიღებიდან ორი კვირის ვადაში ჩაეტარებინა განმწესრიგებელი სხდომა და გადაეწყვიტა მისი დასაშვებობის საკითხი საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 26²-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად. პრაქტიკულად, არც სარჩელთან და არც შეგებებულ სარჩელთან მიმართებაში სასამართლოს არ უმსჯელია დასაშვებობის საკითხზე. აღნიშნული კოდექსის 26²-ე მუხლის მე-4 ნაწილის მიხედვით, ზემდგომი სასამართლო საქმის წარმოების შეწყვეტის საფუძვლების გამოვლენის შემთხვევაში, საქმეს განსახილველად უბრუნებდა განსჯად სასამართლოს.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ განსჯად სასამართლოს, მოცემულ შემთხვევაში _ ბათუმის საქალაქო სასამართლოს, უნდა შეემოწმებინა, როგორც ქ. ბათუმის მერიის სარჩელის, ისე შპს ,,..." შეგებებული სარჩელის დასაშვებობის საკითხი. სასამართლოს უნდა გამოერკვია, ქ. ბათუმის მერიის სარჩელი აღძრული იყო საჯარო რეესტრის ჩანაწერის, როგორც ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობის მოთხოვნით, თუ ადმინისტრაციული ორგანოსათვის ქმედების განხორციელების დავალების მოთხოვნით, სარჩელის სახის გარკვევა იყო მნიშვნელოვანი, რადგან კანონით მათი განსახილველად დაშვების სხვადასხვაგვარი წესი იყო დადგენილი. აღნიშნული საკითხის გარკვევის მიზნით, სასამართლოს უნდა გამოეყენებინა ,,უძრავ ნივთებზე უფლებათა რეგისტრაციის შესახებ" საქართველოს კანონი და საქართველოს იუსტიციის მინისტრის 2006 წლის 13 დეკემბრის ¹800 ბრძანებით დამტკიცებული ,,უძრავ ნივთებზე უფლებათა რეგისტრაციის შესახებ ინსტრუქცია", რომლის 68-ე მუხლის პირველი პუნქტის მიხედვით, რეგისტრატორის გადაწყვეტილება მიიღებოდა წერილობითი ფორმით და წარმოადგენდა ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს. ,,უძრავ ნივთებზე უფლებათა რეგისტრაციის შესახებ" საქართველოს კანონის მე-20 მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, რეგისტრაცია წარმოებდა უფლების დამადასტურებელი საბუთის საფუძველზე, ხოლო იმავე კანონის მე-2 მუხლის ,,გ” ქვეპუნქტის მიხედვით, უფლების დამადასტურებელ დოკუმენტს წარმოადგენდა ნორმატიული ან/და ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, სასამართლო (საარბიტრაჟო) აქტი, გარიგება ან სხვა სამართლებრივი აქტი, რომელიც წარმოშობდა უძრავ ნივთზე უფლებას, ასევე მათში ცვლილებისა და მათი შეწყვეტის რეგისტრაციის მოთხოვნის უფლებას.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე მიიჩნია, რომ საქალაქო სასამართლოს უნდა გაეთვალისწინებინა, რომ, თუ ქ. ბათუმის მერიის სარჩელი აღძრული იყო საჯარო რეესტრის ჩანაწერის, როგორც ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობის მოთხოვნით, მას უნდა დაეკმაყოფილებინა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლის მოთხოვნები, ხოლო თუ სარჩელი აღძრული იყო საჯარო რეესტრის ტერიტორიული სამსახურისთვის ქმედების განხორციელების დავალების მოთხოვნით, დაცული უნდა ყოფილიყო საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 24-ე მუხლის მოთხოვნა და ადმინისტრაციული ორგანოს უარს ქმედების განხორციელებაზე პირდაპირი და უშუალო ზიანი უნდა მიეყენებინა მოსარჩელის კანონიერი უფლებისთვის, ანუ მოსარჩელეს ამის თაობაზე უარი უნდა ჰქონოდა მიღებული მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოსაგან. ,,უძრავ ნივთებზე უფლებათა რეგისტრაციის შესახებ" საქართველოს კანონის 28-ე მუხლის პირველი პუნქტის ,,გ" ქვეპუნქტის მიხედვით, საჯარო რეესტრის ჩანაწერი უქმდებოდა, თუ წარმოდგენილი იყო უფლებამოსილი ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მიღებული (გამოტანილი) ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, რომელიც ადასტურებდა იმ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ან ძალადაკარგულად ცნობის ფაქტს, რომლის საფუძველზეც განხორციელდა საჯარო რეესტრში საკუთრების ან სხვა სანივთო უფლების ჩანაწერი. მაშასადამე, ქ. ბათუმის მერიას 2006 წლის 18 სექტემბრის ¹3 განკარგულების წარდგენით თვითონ უნდა მოეთხოვა საჯარო რეესტრის შესაბამისი ჩანაწერის გაუქმება.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მისი მხრიდან ზემოხსენებული მითითებების მიცემა დავის საგანთან დაკავშირებით, განპირობებული იყო პირველი ინსტანციის სასამართლოს არასრულყოფილი მსჯელობით. საყურადღებო იყო ის გარემოებაც, რომ თუ სასამართლო ქ. ბათუმის მერიის სარჩელით დავის საგნად ქცეულ საჯარო რეესტრის ჩანაწერს განიხილავდა როგორც ქმედებას, სასამართლო გადაწყვეტილებით ამ ჩანაწერის ბათილად ცნობა ყოველგვარ ლოგიკას იყო მოკლებული, რადგან ქმედების ბათილად ცნობას კანონი არ ითვალისწინებდა, ხოლო თუ მას აქტად მიიჩნევდა, მაშინ უგულებელყოფილი იქნებოდა ,,უძრავ ნივთებზე უფლებათა რეგისტრაციის შესახებ" საქართველოს კანონის (2006 წ. რედაქცია) 28-ე მუხლის მე-2 პუნქტის მოთხოვნა, რომლის მიხედვითაც, ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული საფუძვლებით საჯარო რეესტრის ჩანაწერის გაუქმება შეიძლებოდა გასაჩივრებულიყო მხოლოდ ამ ჩანაწერის საფუძველთან ერთად.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქალაქო სასამართლოს სრულყოფილად უნდა ემსჯელა ზემოაღნიშნულ საკითხებთან დაკავშირებით, შეემოწმებინა სარჩელისა და შეგებებული სარჩელის დასაშვებობა კანონით დადგენილი წესით და აღნიშნული საკითხის დადებითად გადაწყვეტის შემთხვევაში, საქმეზე მიეღო დასაბუთებული გადაწყვეტილება.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 12 ივლისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს “....”, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, ხოლო შეგებებული სარჩელის _ დაკმაყოფილება, ასევე ქ. ბათუმის მერის 2006 წლის 18 იანვრის ¹3 განკარგულების პირველი პუნქტის “პ” ქვეპუნქტის მოქმედების შეჩერება მოცემულ საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე.

კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორი შეფასებები მისცა საქმეში არსებულ მტკიცებულებებს და დაარღვია საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მოთხოვნები _ მტკიცებულებები შეფასებულია ცალმხრივად და არაობიექტურად. ქ. ბათუმის მერიამ შპს “...” მიერ გასაჩივრებული ქ. ბათუმის მერის 2006 წლის 18 იანვრის ¹3 განკარგულების მიღების დროს დაარღვია საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსისა და სხვა შესაბამისი კანონების მოთხოვნები. აღნიშნულ განკარგულებაში მითითებულია საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60 მუხლის პირველი ნაწილის “ბ” ქვეპუნქტზე, რომლის თანახმად, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი გამოცემისთანავე ითვლება არარად, თუ გამოცემულია არაუფლებამოსილი ორგანოს ან არაუფლებამოსილი პირის მიერ. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა ქ. ბათუმის მერიის წარმომადგენლის მოსაზრება იმასთან დაკავშირებით, რომ, თითქოს ქ. ბათუმის მერი არ იყო უფლებამოსილი, 2004 წლის 23 აპრილს გამოეცა ამგვარი შინაარსის მქონე ¹63 განკარგულება. სააპელაციო სასამართლომ მხედველობაში არ მიიღო ის გარემოება, რომ ქ. ბათუმის მერიის 2004 წლის 23 აპრილის ¹63 განკარგულება თავისი შინაარსიდან გამომდინარე, არ წარმოადგენდა ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს. ხსენებული განკარგულება არის ადმინისტრაციული ხელშეკრულება ან გარიგება. ხელშეკრულება, როგორც სამოქალაქო სამართლის ინსტიტუტი, არის ორმხრივი ნების გამოვლენა, რომელიც მიმართულია სამართლებრივი ურთიერთობების წარმოშობის, შეცვლის ან შეწყვეტისაკენ. ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ადმინისტრაციული ორგანოს ცალმხრივი ნების გამოხატვის შედეგია, ხოლო ადმინისტრაციული ხელშეკრულება _ ორმხრივი ნების გამოხატვის აქტი. ზემოაღნიშნული ¹63 განკარგულება, შეიძლება ითქვას, მორიგებითი შინაარსის მქონე ადმინისტრაციული ხელშეკრულებაა. შპს ,,...." თანხმობა განაცხადა იმაზე, რომ მას საკუთრებაში მიეღო აჭარის ა/რ მინისტრთა საბჭოს 2001 წლის 22 ნოემბრის ¹120 დადგენილებით დანგრეული, ანუ ლიკვიდირებული შენობა-ნაგებობების საკომპენსაციოდ 1041 კვ.მ არასაცხოვრებელი ფართი, მდებარე ქ. ბათუმში, .... ქ. ¹47-ში. იმავე ორგანოს 2002 წლის 4 ივლისის ¹65 დადგენილებით სწორედ აღნიშნული ფართი გადაეცა მოსარჩელეს და ქ. ბათუმის მერიის 2004 წლის 23 აპრილის ¹63 განკარგულებით საკუთრებაში გადაფორმდა ხსენებული დადგენილებით გამოყოფილი შენობის ქვეშ მდებარე მიწის ნაკვეთი.

კასატორი აღნიშნავს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 50-ე მუხლის თანახმად, გარიგება არის ცალმხრივი, ორმხრივი ან მრავალმხრივი ნების გამოვლენა, რომელიც მიმართულია სამართლებრივი ურთიერთობის წარმოშობის, შეცვლის ან შეწყვეტისაკენ. იმავე კოდექსის 51-ე მუხლის მიხედვით კი, ნების გამოვლენა, რომელიც მოითხოვს მეორე მხარის მიერ მის მიღებას, ნამდვილად ჩაითვლება იმ მომენტიდან, როცა იგი მეორე მხარეს მიუვა. ნების გამოვლენა არ ჩაითვლება ნამდვილად, თუ მეორე მხარე წინასწარ ან მაშინვე განაცხადებს უარს. მოცემულ შემთხვევაში შპს ,,...." თავისი მოქმედებით გამოხატა ნება, ზემოაღნიშნული აქტებით (დანგრეული შენობების საკომპენსაციოდ) მიეღო სადავო მიწის ნაკვეთი.

კასატორი მიუთითებს, რომ მის მიერ გასაჩივრებული ქ. ბათუმის მერის 2006 წლის 18 იანვრის ¹3 განკარგულება წარმოადგენს ადმინისტრაციულ სამართლებრივ აქტს. ამ აქტის მიღებისას დარღვეულ იქნა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მოთხოვნები. საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლის თანახმად, სარჩელი შეიძლება აღიძრას ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობის ან ძალადაკარგულად გამოცხადების მოთხოვნით. თუ კანონით სხვა რამ არ არის დადგენილი, სარჩელი დასაშვებია, თუ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ან მისი ნაწილი პირდაპირ და უშუალო (ინდივიდუალურ) ზიანს აყენებს მოსარჩელის კანონიერ უფლებას ან ინტერესს, ან უკანონოდ ზღუდავს მის უფლებას. მოცემულ შემთხვევაში მოპასუხის მიერ გამოცემული ზემოაღნიშნული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ეხება კასატორის კანონიერ უფლებებს, რადგან ამ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის საფუძველზე გაუქმდა ქ. ბათუმის მერის 2004 წლის 23 აპრილის ¹63 განკარგულება, რომელიც თავისი შინაარსით ადმინისტრაციული ხელშეკრულებაა და რომლის საფუძველზეც მან მოიპოვა საკუთრების უფლება სადავო მიწის ნაკვეთზე. საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის “ბ” ქვეპუნქტის თანახმად, დაინტერესებული მხარე არის ნებისმიერი ფიზიკური ან იურიდიული პირი, ადმინისტრაციული ორგანო, რომლებთან დაკავშირებითაც გამოცემულია ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, აგრეთვე, რომლის კანონიერ ინტერესზე პირდაპირ და უშუალო გავლენას ახდენს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ან ადმინისტრაციული ორგანოს ქმედება. ამ შემთხვევაში კასატორი ითვლება დაინტერესებულ მხარედ და მასზე ვრცელდება კანონით განსაზღვრული უფლებები და მოვალეობები. საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის მიხედვით, ადმინისტრაციული ორგანო არის ყველა სახლმწიფო ან ადგილობრივი თვითმმართველობის და მმართველობის ორგანო, ან დაწესებულება, აგრეთვე, ნებისმიერი ფიზიკური, ან იურიდიული პირი, რომელიც კანონმდებლობის საფუძველზე ასრულებს საჯარო-სამართლებრივ უფლებამოსილებებს. იმავე კოდექსის მე-3 მუხლის თანახმად, ამ კოდექსის მოქმედება ვრცელდება სახელმწიფო, ადგილობრივი თვითმმართველობისა და მმართველობის ორგანოებისა და დაწესებულებების, აგრეთვე, იმ პირების საქმიანობაზე, რომლებიც ამ კოდექსის შესაბამისად, ითვლებიან ადმინისტრაციულ ორგანოებად.

კასატორი ასევე მიუთითებს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის “კ” ქვეპუნქტზე, 53-ე, 56-ე, 72-ე, 96-98-ე მუხლებზე, 95-ე მუხლის მე-2 ნაწილზე და მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში მოპასუხემ ისე გამოსცა 2006 წლის 18 იანვრის ¹3 განკარგულება, რომ საერთოდ არ ჩაუტარებია ადმინისტრაციული წარმოება. ამასთან, ხსენებულ განკარგულებას სამოტივაციო ნაწილი საერთოდ არ გააჩნდა. სადავო საკითხებთან დაკავშირებით არ არის გამოკვლეული გარემოებები, მაშინ, როდესაც მოპასუხე ვალდებული იყო, ჩაეტარებინა ადმინისტრაციული წარმოება და მოსარჩელის უფლებები განესაზღვრა. გასაჩივრებული დადგენილებები არ არის გამოქვეყნებული შესაბამისი ადმინისტრაციული ორგანოს ოფიციალურ ბეჭდვით ორგანოში. მოპასუხემ ისე გამოსცა გასაჩივრებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, რომ არ უზრუნველყო კასატორის ინტერესების დაცვა და სადავო არ არის ის ფაქტი, რომ გასაჩივრებული განკარგულებით, მოპასუხის უკანონო მოქმედებებით მოსარჩელეს წაერთვა შესაძლებლობა, წარედგინა თავისი მოსაზრებები სადავო საკითხებთან დაკავშირებით.

კასატორი აღნიშნავს, რომ საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-13 მუხლის თანახმად, ადმინისტრაციულ ორგანოს უფლება აქვს, განიხილოს და გადაწყვიტოს საკითხი მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ დაინტერესებულ მხარეს, რომლის უფლება ან კანონიერი ინტერესი იზღუდება ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით, მიეცა საკუთარი მოსაზრების წარდგენის შესაძლებლობა, ხოლო გამონაკლისს ადგენს კანონი. ამ მუხლის პირველ ნაწილში აღნიშნულ პირს უნდა ეცნობოს ადმინისტრაციული წარმოების შესახებ და უზრუნველყოფილ უნდა იქნეს მისი მონაწილეობა საქმეში. კასატორის მტკიცებით, დაირღვა კანონის აღნიშნული მოთხოვნებიც.

კასატორი მიუთითებს, რომ საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 52-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, წერილობითი ფორმით გამოცემულ ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტში უნდა მიეთითოს ის ორგანო, რომელშიც შეიძლება ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გასაჩივრება, მისი მისამართი და საჩივრის წარდგენის ვადა. გასაჩივრებულ განკარგულებაში არ არის მითითებული გასაჩივრების წესი, რაც ამ განკარგულების გაუქმების ერთ-ერთი საფუძველია. სააპელაციო სასამართლომ ამ გარემოებასაც არ მისცა შეფასება.

კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ საერთოდ არ გამოიყენა “უძრავ ნივთებზე უფლებათა რეგისტრაციის შესახებ” საქართველოს კანონი, რომლის მე-2 მუხლის “რ” ქვეპუნქტის თანახმად, უფლების დამადასტურებელი საბუთი არის კანონის ან მის საფუძველზე გამოცემული კანონქვემდებარე ნორმატიული, ან ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის, ან სასამართლო გადაწყვეტილების საფუძველზე გაცემული საბუთი, რომელიც ადასტურებს უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლების, სხვა სანივთო, საგარანტიო და ვალდებულებითი ურთიერთობებიდან გამომდინარე უფლებების წარმოშობას, მათ გადაცემას, ან მიტოვებას, აგრეთვე, საკუთრების უფლებაზე რაიმე ზეგავლენის წარმოშობას, შეჩერებას, მასში ცვლილების შეტანას ან შეწყვეტას. აღნიშნული კანონის მე-5 მუხლის მიხედვით, საჯარო რეესტრში უძრავ ნივთზე უფლებათა რეგისტრაცია ხორციელდება უფლების დამადასტურებელი საბუთებისა და საკადასტრო ინფორმაციის საფუძველზე. მოცემულ შემთხვევაში კასატორი რეგისტრირებულია სადავო მიწის ნაკვეთზე, როგორც მესაკუთრე და მისი საკუთრების უფლება დაცულია საქართველოს კონსტიტუციით, ქ. ბათუმის მერმა კი თავისი ქმედებით საკუთრების უფლება ჩამოართვა მას აღნიშნულ მიწის ნაკვეთზე, რისი უფლებაც მას არ ჰქონდა.

კასატორის მტკიცებით, ქ. ბათუმის მერის 2004 წლის 23 აპრილის ¹63 განკარგულების მიმართ მას ჰქონდა კანონიერი ნდობა და ამ განკარგულების გაუქმებით ადგება მნიშვნელოვანი ზიანი, რადგან მან ამ განკარგულების საფუძველზე ჩაატარა სარემონტო სამუშაოები და განახორციელა შესაბამისი მოქმედებები.

კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა ,,უძრავ ნივთებზე უფლებათა რეგისტრაციის შესახებ" საქართველოს კანონი, რომლის მე-20 მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, რეგისტრაცია წარმოებს, როგორც უშუალოდ უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტის თუ სხვა დოკუმენტაციის, ისე ამ დოკუმენტაციის ელექტრონული ასლების საფუძველზე. სააპელაციო სასამართლომ ასევე არასწორად განმარტა ამ კანონის 28-ე მუხლი, რომელიც საერთოდ გაუქმებულია. სააპელაციო სასამართლომ ასევე არასწორად განმარტა საქართველოს იუსტიციის მინისტრის ¹800 ბრძანებით დამტკიცებული “უძრავ ნივთებზე უფლებათა რეგისტრაციის შესახებ ინსტრუქციის” 68-ე მუხლი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2007 წლის 6 ნოემბრის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული შპს “პოლიგრაფსერვისის” საკასაციო საჩივარი; მხარეებს მიეცათ უფლება, 2007 წლის 6 ნოემბრის განჩინების ჩაბარებიდან 14 დღის ვადაში წარმოედგინათ მოსაზრება, თუ რამდენად იყო დასაშვები განსახილველად საკასაციო საჩივარი საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით; საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული დასაშვებობის შემოწმება განისაზღვრა 2007 წლის 5 დეკემბრამდე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2007 წლის 6 ნოემბრის მეორე განჩინებით შპს “...” წარმომადგენელ რ. ფ-ის შუამდგომლობა საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების გამოტანამდე ქ. ბათუმის მერის 2006 წლის 18 იანვრის ¹3 განკარგულების პირველი პუნქტის “პ” ქვეპუნქტის მოქმედების შეჩერების თაობაზე არ დაკმაყოფილდა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2007 წლის 12 დეკემბრის განჩინებით შპს “....” საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნა დასაშვებად საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის “ა” ქვეპუნქტით და მისი განხილვა დაინიშნა მხარეთა დასწრებით, 2008 წლის 31 იანვარს, 11.30 საათზე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2008 წლის 31 იანვრის სხდომაზე მხარეთა გამოუცხადებლობის გამო, შპს “....” საკასაციო საჩივრის განხილვა დაინიშნა 2008 წლის 31 იანვარს, მხარეთა დასწრების გარეშე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო ზეპირი მოსმენის გარეშე გაეცნო საქმის მასალებს, შეამოწმა გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობა, წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობა და მიაჩნია, რომ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ.

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის დებულებანი.

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო ამოწმებს გადაწყვეტილებას (განჩინებას) საკასაციო საჩივრის ფარგლებში.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ 2007 წლის 12 ივლისის განჩინებას ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 8 სექტემბრის გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის დასაშვებობის სტადიიდან იმავე სასამართლოში დაბრუნების შესახებ საფუძვლად დაუდო ის გარემოება, რომ საქმეში წარმოდგენილი განმწესრიგებელი სხდომის ოქმით არ იყო გადაწყვეტილი სარჩელის დასაშვებობის საკითხი, არც სარჩელთან და არც შეგებებულ სარჩელთან მიმართებაში საქალაქო სასამართლოს არ უმსჯელია დასაშვებობის საკითხზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 26²-ე მუხლის მე-4 ნაწილის მიხედვით კი, ზემდგომი სასამართლო საქმის წარმოების შეწყვეტის საფუძვლების გამოვლენის შემთხვევაში, საქმეს განსახილველად უბრუნებდა განსჯად სასამართლოს.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 8 აპრილის განჩინებით ქ. ბათუმის მერიის სარჩელი მიღებულ იქნა წარმოებაში და დაინიშნა განმწესრიგებელი სხდომა 2006 წლის 18 აპრილს, 12.00 საათზე (ს.ფ. 13). ბათუმის საქალაქო სასამართლომ 2006 წლის 18 აპრილის სხდომაზე მოსარჩელის მონაწილეობით განიხილა ქ. ბათუმის მერიის სარჩელის დასაშვებობის საკითხი და იმავე სხდომის საოქმო განჩინებით ქ. ბათუმის მერიის სარჩელი მიჩნეულ იქნა დასაშვებად (ს.ფ. 19).

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ 2006 წლის 18 აპრილს შპს ,,...." ბათუმის საქალაქო სასამართლოში წარადგინა შეგებებული სარჩელი და მოითხოვა ქ. ბათუმის მერის 2006 წლის 18 იანვრის ¹3 განკარგულების პირველი პუნქტის “პ” ქვეპუნქტის ბათილად ცნობა (ს.ფ. 20-21). ბათუმის საქალაქო სასამართლომ 2006 წლის 1 აგვისტოს მთავარ სხდომაზე დასაშვებად მიიჩნია შპს ,,...." შეგებებული სარჩელი, რამდენადაც იგი განიხილა ქ. ბათუმის მერიის სარჩელთან ერთად (ს.ფ. 33).

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას იმასთან დაკავშირებით, რომ არც სარჩელთან და არც შეგებებულ სარჩელთან მიმართებაში საქალაქო სასამართლოს არ უმსჯელია დასაშვებობის საკითხზე.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ბ” ქვეპუნქტის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას (განჩინებას) და საქმეს ხელახლა განსახილველად აბრუნებს სააპელაციო სასამართლოში, თუ არსებობს ამ კოდექსის 394-ე მუხლით გათვალისწინებული საფუძვლები, გარდა აღნიშნული მუხლის “გ” და “ე” ქვეპუნქტებისა.

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის “ე¹” ქვეპუნქტის შესაბამისად, გადაწყვეტილება (განჩინება) ყოველთვის ჩაითვლება კანონის დარღვევით მიღებულად, თუ გადაწყვეტილების (განჩინების) დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია. იმავე კოდექსის 393-ე მუხლის მეორე ნაწილის “ბ” ქვეპუნქტის შესაბამისად, სამართლის ნორმები დარღვეულად ითვლება, თუ სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს განჩინება მიღებულია კანონის დარღვევით, რის გამოც არსებობს აღნიშნული განჩინების გაუქმების საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის “ე¹” ქვეპუნქტით გათვალისწინებული საფუძველი, რაც საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნების წინაპირობას წარმოადგენს.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 435-ე მუხლის შესაბამისად, საქმეების წარმოება სასამართლოში ხორციელდება საპროცესო კანონებით, რომლებიც მოქმედებს საქმის განხილვის, ცალკეული საპროცესო მოქმედების შესრულების ან სასამართლო გადაწყვეტილებათა აღსრულების დროს.

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 26²-ე მუხლმა განიცადა ცვლილება. დღეს მოქმედი რედაქციით სასამართლო სარჩელის წარმოებაში მიღების ეტაპზე, ამ კოდექსის 22-25-ე მუხლებით დადგენილი მოთხოვნების გათვალისწინებით, წყვეტს სარჩელის დასაშვებობის საკითხს. იმავე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საქმის სააპელაციო წესით განხილვისას, დაუშვებლობის მოტივით საქმის წარმოების შეწყვეტის საფუძვლების გამოვლენისას სასამართლო იღებს საქმის წარმოების შეწყვეტის შესახებ განჩინებას.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, თუ სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, ბათუმის საქალაქო სასამართლომ, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-25-ე მუხლების მოთხოვნათა შესაბამისად, სწორად არ იმსჯელა სარჩელის დასაშვებობაზე, საქართველოს ადმინისტრაციულ საპროცესო კოდექსში განხორციელებული 2007 წლის 28 დეკემბრის ცვლილებების თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს თვითონვე შეუძლია გადაწყვიტოს ქ. ბათუმის მერიის სარჩელისა და შპს “....” შეგებებული სარჩელის დასაშვებობის საკითხი. საკასაციო სასამართლო აქვე მიუთითებს საქართველოს ადმინისტრაციულ საპროცესო კოდექსის 28¹-ე მუხლზე (მოქმედება, რომელსაც ასრულებს მოსამართლე პროცესის დაჩქარების მიზნით), რომლის მიხედვით, სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, გასცდეს სასარჩელო მოთხოვნის ფარგლებს, მაგრამ იგი არ არის შებოჭილი სასარჩელო მოთხოვნის ფორმულირებით, ხოლო პროცესის დაჩქარების მიზნით, მოსამართლეს შეუძლია დაეხმაროს მხარეს მოთხოვნის ტრანსფორმირებაში.

საკასაციო სასამართლო, ამასთან, სააპელაციო სასამართლოს ყურადღებას მიაპყრობს იმ გარემოებაზე, რომ, თუ სააპელაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არსებითად უნდა განიხილოს ქ. ბათუმის მერიის სარჩელი და შპს “....” შეგებებული სარჩელი, მან უნდა გაითვალისწინოს ის გარემოება, რომ ქ. ბათუმის მერიას სარჩელში არ დაუსახელებია და ამ საქმეში მოპასუხედ არ მონაწილეობს საჯარო რეესტრის შესაბამისი სამსახური, მაშინ, როდესაც მოსარჩელის მოთხოვნას წარმოადგენს საჯარო რეესტრის ჩანაწერების ბათილად ცნობა, საქალაქო სასამართლომ კი აღნიშნული სამსახურის საქმეში მონაწილეობის გარეშე დააკმაყოფილა სარჩელი და ბათილად ცნო საჯარო რეესტრის ჩანაწერი, რომლის მიხედვითაც, შპს “....” სახელზე საკუთრების უფლებით ირიცხებოდა ქ. ბათუმში, .... ქ. ¹47-ში მდებარე 1319,0 კვ.მ მიწის ნაკვეთი.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ შპს “...” საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გაუქმდეს გასაჩივრებული განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. შპს “...” საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 12 ივლისის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

3. სახელმწიფო ბაჟის საკითხი გადაწყდეს საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებისას;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.