ბს-93-93(კ-08) 3 აპრილი, 2008 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: მიხეილ ჩინჩალაძე

ლევან მურუსიძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა ი/მ “....” საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 18 სექტემბრის განჩინების გაუქმების თაობაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2004 წლის 17 ივნისს ო. ლ-ამ სარჩელი აღძრა თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონულ სასამართლოში მოპასუხე _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის დიდუბე-ჩუღურეთის საოლქო ინსპექციის მიმართ.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ ქ. თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის 2003 წლის 21 ივლისის ¹07-07/932 ბრძანების საფუძველზე, ამავე ინსპექციის კონტროლის განყოფილების მთავარმა საგადასახადო ინსპექტორებმა ჩაატარეს ი/მ “....” ბიუჯეტთან და არასაბიუჯეტო ფონდებთან ანგარიშსწორების შემოწმება.

მოსარჩელის განმარტებით, 2003 წლის 17 დეკემბრის აქტით არასწორად განსაზღვრეს აღურიცხავი მატერიალური ფასეულობები და სანქციის სახით დააკისრეს 4 981 ლარის გადახდა.'კონტროლი მოხდა არა ადგილზე ინვენტარიზაციის ჩატარებით, არამედ საგადასახადო ინსპექციაში წარდგენილი ინვენტარის სიის შესაბამისად.

მოსარჩელემ განმარტა, რომ სასტუმრო “....” ქონების შეფასების 2004 წლის 8 აპრილის აუდიტორულ აქტში მითითებული მატერიალური ღირებულების საბაზრო ფასი შეადგენდა არა 4 981 ლარს, არამედ _ 862 ლარს.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 217-ე მუხლის მე-4 ნაწილის შესაბამისად არ ჩაბარებია შემოწმების აქტი. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ მოითხოვა 2003 წლის 17 დეკემბრის ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის ოქმის ბათილად ცნობა, გასვლითი გეგმური საგადასახადო შემოწმების 2003 წლის 17 დეკემბრის აქტის გაუქმება აღურიცხავი მატერიალური ფასეულობების ნაწილში და არასწორად დარიცხული თანხის _ 4 981 ლარის გადახდისაგან გათავისუფლება.

თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2004 წლის 20 ივლისის განჩინებით, მოსარჩელის გამოუცხადებლობის გამო, ომარ ლორიას სარჩელი დარჩა განუხილველად.

2004 წლის 27 ივლისს ი/მ “ო. ლ-ამ” განცხადებით მიმართა თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონულ სასამართლოს და საქმის წარმოების განახლება ითხოვა.

თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 25 მარტის გადაწყვეტილებით ი/მ “ო. ლ-ას” სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

რაიონულმა სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის დიდუბე-ჩუღურეთის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის თანამშრომლების მიერ 2003 წლის 17 დეკემბერს შედგენილ იქნა გასვლითი გეგმური საგადასახადო შემოწმების აქტი, რომლის საფუძველზე მოსარჩელეს დაერიცხა საბუღალტრო დოკუმენტებში აღურიცხავი მატერიალური ფასეულობების ღირებულება 4981 ლარის ოდენობით.

რაიონულმა სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (1997 წლის 13 ივნისის რედაქცია) 223-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, საბუღალტრო დოკუმენტებში აღურიცხავი და შეძენის დამადასტურებელი დოკუმენტების გარეშე მატერიალური ფასეულობებისა და საქონლის გამოვლენის შემთხვევაში, გადამხდელს დაეკისრებოდა აღურიცხავი ფასეულობებისა და საქონლის ღირებულების საბაზრო ფასებით გადახდა, ხოლო იმავე მუხლის მე-5 ნაწილით, საგადასახადო ორგანოებში აღრიცხვის გარეშე საქმიანობის განხორციელების შემთხვევაში _ კუთვნილი გადასახადები და ჯარიმა იმავე ოდენობით.

რაიონული სასამართლოს განმარტებით, შემოწმების დაწყებამდე მოსარჩელის მიერ შემოსავალში არ იყო აღებული ის მატერიალური ფასეულობანი, რომლებიც შეძენილი იყო ეკონომიკური საქმიანობისათვის და მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად უნდა აღრიცხულიყო საბუღალტრო დოკუმენტებში, მისი მიღებიდან არა უგვიანეს მესამე დღისა. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 27-ე მუხლის შესაბამისად, საქონლის საბაზრო ფასად ითვლებოდა თავისუფალი საბაზრო ფასი, რომელიც ყალიბდებოდა ბაზარზე იდენტური და მსგავსი საქონლის მოთხოვნისა და მიწოდების ურთიერთქმედებისას და განისაზღვრებოდა საქონლის რეალიზაციის მომენტისათვის იდენტურ საქონელზე დადებულ შესაბამის გარიგებათა შესახებ ინფორმაციის საფუძველზე. აქედან გამომდინარე, სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ მატერიალური ფასეულობა შემოწმების მომენტში იყო ამორტიზებული. რაიონულმა სასამართლომ ასევე უსაფუძვლოდ მიიჩნია მოსარჩელის მტკიცება იმის შესახებ, რომ მატერიალური ფასეულობის საბაზრო ღირებულება, აუდიტორის დასკვნის მიხედვით, 862 ლარს შეადგენდა.

რაიონულმა სასამართლომ მიიჩნია, რომ ქ. თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის 2003 წლის 17 დეკემბრის შემოწმების აქტი შედგენილი იყო საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 223-ე მუხლის მე-4 და მე-5 ნაწილების, ამავე კოდექსის 217-ე, 81-ე მუხლების მოთხოვნათა დაცვით და გამომდინარე აქედან, არ არსებობდა ამ აქტის ნაწილობრივ ბათილად ცნობისა და ამ აქტის საფუძველზე მოსარჩელეზე დარიცხული თანხის ჩამოწერის ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლები.

თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 25 მარტის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ი/მ “ო. ლ-ამ”, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 18 სექტემბრის განჩინებით ი/მ “ო. ლ-ას” სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 25 მარტის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2001 წლის 11 აპრილის ¹1-4/184 ბრძანების, 2001 წლის 25 აპრილის ¹1-104 ხელშეკრულებისა და 2001 წლის 23 აპრილის ¹34 მიღება-ჩაბარების აქტის საფუძველზე, ფიზიკურ პირთა ჯგუფზე (წარმომადგენელი ომარ ლორია) გაიცა დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონში, .... ქ. ¹1-ში მდებარე შენობის მე-6 სართულზე განთავსებულ 537,65 კვ.მ არასაცხოვრებელ ფართზე საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობა ¹23/79-კ, 2001 წლის 1 მაისის მიღება-ჩაბარების აქტით .... ქ. ¹1-ში მდებარე შენობის მეექვსე სართულზე მდებარე სასტუმრო ,,...” ინვენტარი შპს ,,....” გადაეცა სასტუმროს ადმინისტრატორს. 2001 წლის 1 მაისს შედგენილი დოკუმენტის თანახმად, ინდივიდუალური საწარმო “ო. ლ-ას” (102177591) კერძო მფლობელობაში მყოფ სასტუმრო ,,....” გადაცემულ იქნა 4 981 ლარის ღირებულების ინვენტარი და ქონება, მანამდე, 2001 წლის 30 აპრილს კი, განხორციელდა 487 ლარის ინვენტარის ჩამოწერა. საქმეში არსებული, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის დიდუბე-ჩუღურეთის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის 2003 წლის 17 დეკემბრის გასვლითი გეგმური საგადასახადო შემოწმების აქტის თანახმად, ინდივიდუალურ საწარმო ,,ო. ლ-ში” ჩატარდა ბიუჯეტთან და არასაბიუჯეტო ფონდებთან ანგარიშსწორების შემოწმება. აღნიშნული აქტის თანახმად, ინდივიდუალური საწარმო ,,ო. ლ-ა” რეგისტრირებული იყო ქ. თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2001 წლის 7 მაისის ¹2/1-10444 დადგენილებით, მისამართზე: ..... ქ. ¹1, იგი აღრიცხვაზე იყო დიდუბე-ჩუღურეთის საოლქო საგადასახადო ინსპექციაში და მინიჭებული ჰქონდა საიდენტიფიკაციო ნოერი 102177591, საქმიანობის საგანს წარმოადგენდა სასტუმრო მომსახურება;

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ი/მ ,,ო. ლ-ას” საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 223-ე მუხლის საფუძველზე, ბიუჯეტის სასარგებლოდ გადასახდელად სანქციის სახით დაერიცხა ბუღალტერიაში აღურიცხავი მატერიალური ფასეულობების ღირებულება – 4981 ლარი. სააპელაციო სასამართლომ ასევე დადგენილად მიიჩნია, რომ ინდივიდუალურმა საწარმომ სასტუმრო მომსახურებისათვის ჩაიბარა რა ინვენტარი და ქონება, იმთავითვე დაადასტურა მათი ღირებულების ოდენობა. ამასთან, ქონების ეკონომიკური საქმინობისათვის გამოყენება მის ვარგისიანობას ადასტურებდა.

სააპელაციო სასამართლომ შპს ,,....” 2004 წლის 18 თებერვლის აქტი სასტუმრო ,,....” ქონების შეფასების შესახებ სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილების საფუძვლად არ მიიჩნია, ვინაიდან მეწარმის მიერ შემოსავალში არ იქნა აღებული მატერიალური ფასეულობები, რომლებიც შეძენილი იყო ეკონომიკური საქმიანობისათვის და საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 223-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, ექვემდებარებოდა საბუღალტრო დოკუმენტებში აღრიცხვას სამი დღის განმავლობაში, რაც მოცემულ შემთხვევაში არ შესრულებულა. იმ დროისათვის კი, მათი ღირებულება სწორედ 4 981 ლარს შეადგენდა. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საგადასახადო შემოწმების 2003 წლის 17 დეკემბრის სადავო აქტის უკანონობა საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მითითება იმის შესახებ, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დაირღვა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 249-ე მუხლის დებულებები.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 18 სექტემბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ი/მ “ო. ლ-ამ”, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

კასატორი აღნიშნავს, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 223-ე მუხლის შესაბამისად, აღურიცხავი საქონლის აღმოჩენის შემთხვევაში, საგადასახადო სამსახური აღრიცხავს საქონლის საბაზრო ღირებულებას. შემოწმების მომენტისათვის, საქონლის საბაზრო ღირებულება დგინდება მისი გამოშვების, ცვეთის და ანალოგიურ საქონელთან იდენტურობის გათვალისწინებით. საქონელზე შეიძლება არ არსებობდეს საბუღალტრო დოკუმენტები, მაგრამ აღნიშნული ფაქტორების გათვალისწინებით, საგადასახადო ინსპექტორი თავად ან სპეციალისტის დახმარებით ადგენს საბაზრო ღირებულებას.

კასატორი აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მითითება იმის შესახებ, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ პასუხობდა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 249-ე მუხლის მოთხოვნებს. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 390-ე მუხლის შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოს განჩინება უნდა შეიცავდეს სასამართლოს დასკვნებს და მითითებას კანონზე, რომლითაც იგი ხელმძღვანელობს გადაწყვეტილების მიღებისას, რასაც კონკრეტულ შემთხვევაში ადგილი არ ჰქონია. სასამართლომ სამართლებრივი შეფასება არ მისცა ფაქტობრივ გარემოებებს.

კასატორი ასევე აღნიშნავს, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 223-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად (1997 წლის რედაქცია), ჯარიმის ოდენობა გამოითვლებოდა შემოწმების დროისათვის არსებული საბაზრო ღირებულებით. საბუღალტრო დოკუმენტებში აღურიცხავი და შეძენის დამადასტურებელი დოკუმენტების გარეშე მატერიალური ფასეულობებისა და საქონლის გამოვლენის შემთხვევაში, გადასახადის გადამხდელს ეკისრებოდა აღურიცხავი ფასეულობებისა და საქონლის ღირებულების საბაზრო ფასებით გადახდა. ამავე კოდექსის 27-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, საქონლის (სამუშაოს, მომსახურების) საბაზრო ფასად ითვლებოდა თავისუფალი საბაზრო ფასი, რომელიც ყალიბდებოდა ბაზარზე იდენტური (ხოლო მისი არარსებობის შემთხვევაში მსგავსი) საქონლის (სამუშაოს, მომსახურების) მიხედვით.

კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლოს განჩინება კანონის დარღვევითაა გამოტანილი, სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა; არასწორად განმარტა კანონი და საქმეზე მიიღო არასწორი გადაწყვეტილება.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2008 წლის 19 თებერვლის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ი/მ “ო. ლ-ას” საკასაციო საჩივარი; მხარეებს მიეცათ უფლება, 2008 წლის 19 თებერვლის განჩინების ჩაბარებიდან 14 დღის ვადაში წარმოედგინათ მოსაზრება, თუ რამდენად იყო დასაშვები განსახილველად საკასაციო საჩივარი საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით; საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული დასაშვებობის შემოწმება განისაზღვრა 2008 წლის 3 აპრილამდე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ი/მ “ო. ლ-ას” საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, როგორიცაა: ა. საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით და არსებობს ვარაუდი, რომ მას შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რაც არსებითად იმოქმედებდა საქმის განხილვის შედეგზე და განაპირობებდა არასწორი განჩინების მიღებას. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ამ კატეგორიის დავებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებულ პრაქტიკას.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ამასთან, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 39-ე მუხლის პირველი ნაწილის “გ” ქვეპუნქტის თანახმად, სახელმწიფო ბაჟის ოდენობა საკასაციო საჩივრისათვის შეადგენს – დავის საგნის ღირებულების 5 პროცენტს, მაგრამ არანაკლებ 300 ლარისა, ხოლო იმავე კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის მიხედვით, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ, ვინაიდან ი/მ “ო. ლ-ას” მოცემულ დავასთან დაკავშირებულ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი აქვს სახელმწიფო ბაჟი _ 300 ლარი, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, მას უნდა დაუბრუნდეს აღნიშნული თანხის 70 პროცენტი _ 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ი/მ “ო. ლ-ას” საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 18 სექტემბრის განჩინება;

3. ი/მ “ო. ლ-ას” დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟი 210 ლარის ოდენობით;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.