¹ბს-940-901(კ-07) 7 თებერვალი, 2008 წელი
ქ. თბილისი
ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა
პალატა შემდეგი შემადგენლობით:
თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)
მოსამართლეები: მიხეილ ჩინჩალაძე
ლალი ლაზარაშვილი
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი (მოსარჩელე) _ ი. მ-ე
მოწინააღმდეგე მხარე (მოპასუხე) _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ბათუმის საგადასახადო ინსპექცია
გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 23 ივლისის განჩინება
დავის საგანი _ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :
2007 წლის 12 იანვარს ი. მ-ემ სარჩელით მიმართა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს მოპასუხე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის მიმართ.
მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ 2006 წლის 31 ოქტომბერს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის მიერ, ხელვაჩაურის რაიონის სოფელ .....-ში მდებარე სავაჭრო ობიექტის შემოწმების შედეგად გამოვლინდა, რომ მომხმარებელთან ანგარიშსწორება ხდებოდა საკონტროლო-სალარო აპარატის გარეშე, რაზეც შედგა შესაბამისი სამართალდარღვევის ოქმი, რომელშიც აღინიშნა, რომ მოსარჩელემ დაარღვია საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 139-ე მუხლის პირველი ნაწილის მოთხოვნები.
მოსარჩელის განმარტებით, ბათუმის საგადასახადო ინსპექციამ, ოქმის განხილვისას, ხსენებული სამართალდარღვევა შეაფასა, როგორც განმეორებით ჩადენილი, ვინაიდან იმავე სახის სამართალდარღვევა 2006 წლის 6 სექტემბერს გამოვლენილ იქნა ქ. ბათუმის ცენტრალური ბაზრის ტერიტორიაზე მდებარე მოსარჩელის სავაჭრო ჯიხურებში. ბათუმის საგადასახადო ინსპექციამ საკითხის შესწავლის გარეშე, ჩათვალა ქმედება განმეორებით ჩადენილ სამართალდარღვევად და ნაცვლად 500 ლარისა, მოსარჩელე დააჯარიმა 1500 ლარით.
მოსარჩელემ განმარტა, რომ მის მიერ ბათუმის საგადასახადო ინსპექციასა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტში წარდგენილ იქნა შესაგებელი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის VIII კარით გათვალისწინებულ ვადებში. ორივე ორგანომ საჩივარი განიხილა მოსარჩელის დასწრების გარეშე. უფრო მეტიც, ბათუმის საგადასახადო ინსპექციამ, ნაცვლად ჯარიმის შემსუბუქებისა, საჩივრის განხილვისას საჯარიმო სანქცია დაამძიმა, რაც გამოიხატა იმაში, რომ 2006 წლის 15 დეკემბერს გამოსცა ახალი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი _ ¹3275 ბრძანება, რომლითაც, ფაქტობრივად, ბათილად იქნა ცნობილი 2006 წლის 3 ნოემბრის ბრძანება და ნაცვლად 1500 ლარისა, ხსენებული ჯარიმა გაზარდა 5000 ლარამდე.
მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ 2006 წლის 31 ოქტომბერს ხელვაჩაურის რაიონის სოფელ .....-ში მდებარე სავაჭრო ობიექტზე გამოვლენილი საგადასახადო სამართალდარღვევა არ იყო განმეორებით ჩადენილი. ქ. ბათუმის ცენტრალური ბაზრის ტერიტორიაზე მდებარე მოსარჩელის სავაჭრო ჯიხურებში სამართალდარღვევის გამოვლენის დროს არ შემოწმებულა ხელვაჩაურის რაიონის, სოფელ ....-ში არსებული მაღაზია. ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის მიერ მიღებული გადაწყვეტილება იმის შესახებ, რომ ხელვაჩაურის რაიონის სოფელ .....-ში მდებარე სავაჭრო ობიექტზე გამოვლენილი საგადასახადო სამართალდარღვევა წარმოადგენდა განმეორებით ჩადენილ სამართლადარღვევას, არასწორი იყო, რადგან სამართალდარღვევა პირველად იყო ჩადენილი, რაც გარკვევით აღინიშნა შესაბამის სამართალდარღვევის აქტში იმ უფლებამოსილი თანამდებობის პირის მიერ, ვინც უშუალოდ აკონტროლებდა ამ ობიექტს.
მოსარჩელის განმარტებით, ასევე კანონდარღვევით იყო მიღებული ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 15 დეკემბრის ¹3275 ბრძანება “კორექტირების შეტანის შესახებ”. საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 59-ე მუხლის შესაბამისად, ადმინისტრაციული ორგანო უფლებამოსილი იყო, მის მიერ გამოცემულ ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტში გაესწორებინა ტექნიკური, აგრეთვე გამოთვლის დროს დაშვებული შეცდომები. ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტში არსებითი შესწორების შეტანა კი ნიშნავდა ახალი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემას. აღნიშნულიდან გამომდინარე, 2006 წლის 15 დეკემბერს გამოცემული ¹3275 ბრძანება წარმოადგენდა ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს, რომელიც ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის უფროსის მიერ გამოცემულ იქნა საგადასახადო სამართალდარღვევის გამოვლენიდან ერთი თვისა და 15 დღის შემდეგ.
მოსარჩელის განმარტებით, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 127-ე მუხლის მე-11 ნაწილის შესაბამისად, საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმის შედგენიდან არაუგვიანეს 30 დღისა, საქმეში არსებულ მასალებზე დაყრდნობით, ინსპექციის ხელმძღვანელი ღებულობდა გადაწყვეტილებას, რომელიც ფორმდებოდა შესაბამისი ბრძანებით, იმავე მუხლის მე-11 ნაწილის “ზ” ქვეპუნქტის თანახმად, თუ გამოიყენებოდა სანქცია _ აღინიშნებოდა გამოსაყენებელი სანქციის ოდენობა. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ბრძანება ¹2728 გამოცემული იყო კანონით დადგენილ ვადებში, ხოლო ბრძანება ¹3275 _ კანონით დადგენილი ვადის გასვლის შემდეგ. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 127-ე მუხლის მე-12 ნაწილის შესაბამისად, ვადის დარღვევით გამოცემული ბრძანება ითვლებოდა იურიდიული ძალის არმქონედ.
მოსარჩელემ, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 59-ე, მე-601 მუხლების, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 127-ე მუხლის მე-11 და მე-12 ნაწილების, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლის შესაბამისად, მოითხოვა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 3 ნოემბრის ბრძანება ¹2728 და 2006 წლის 15 დეკემბრის ბრძანება ¹3275-ის ბათილად ცნობა, ასევე დასახელებული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების საფუძველზე გაცემული ¹1901 და ¹2651 საგადასახადო მოთხოვნების ბათილად ცნობა, აგრეთვე სასამართლოს მიერ საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე აღნიშნულ საგადასახადო მოთხოვნათა მოქმედების შეჩერება.
ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 12 თებერვლის გადაწყვეტილებით ი. მ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის უფროსის 2006 წლის 3 ნოემბრის ¹2728 და 2006 წლის 15 დეკემბრის ¹3275 ბრძანებები, ასევე ბათილად იქნა ცნობილი ზემოაღნიშნული ბრძანების საფუძველზე გაცემული 2006 წლის 16 ნოემბრის ¹1901 და 2006 წლის 25 დეკემბრის ¹2651 საგადასახადო მოთხოვნები.
საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ 2006 წლის 31 ოქტომბერს ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის თანამშრომლებმა შეამოწმეს ხელვაჩაურის რაიონის სოფელ ....-ში (ა-ი) მდებარე ი. მ-ის სავაჭრო ობიექტი და საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 139-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული სამართალდარღვევისათვის, კერძოდ, მოსახლეობასთან საკონტროლო-სალარო აპარატის გარეშე ანგარიშსწორებისათვის, საგადასახადო ინსპექციის თანამშრომელ ა. შ-ის მიერ შედგენილ იქნა ¹ს-01107 საგადასახადო სამართალდარღვევის შესახებ ოქმი. აღნიშნული ოქმის საფუძველზე, ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის უფროსის მიერ, 2006 წლის 3 ნოემბერს მიღებულ იქნა ბრძანება ¹2728 საგადასახადო კანონდარღვევის შესახებ, რომლითაც ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის უფროსმა მიიჩნია, რომ სამართალდარღვევა ი. მ-ის მიერ განმეორებით იყო ჩადენილი და ი/მ “ი. მ-ე” საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 139-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, დააჯარიმა 1500 ლარით. ი. მ-ე არ დაეთანხმა აღნიშნულ ბრძანებას და შეიტანა შესაგებელი, ხოლო შემდეგ საჩივარი _ ამ ბრძანებაზე იმ საფუძვლით, რომ ხსენებული სამართალდარღვევა დასახელებულ ობიექტზე იყო პირველი შემთხვევა. ბათუმის საგადასახადო ინსპექციამ, საჩივრის განხილვის შემდგომ, 2006 წლის 15 დეკემბერს გამოსცა ახალი ბრძანება ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 3 ნოემბრის ბრძანებაში კორექტირების შეტანის შესახებ და ი. მ-ე 2006 წლის 31 ოქტომბერს შედგენილი სამართალდარღვევის ოქმის საფუძველზე, ნაცვლად 1500 ლარისა, დააჯარიმა 5000 ლარით.
საქალაქო სასამართლომ გაიზიარა მოსარჩელის მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 3 ნოემბრის ¹2728 ბრძანება მიღებული იყო კანონის დარღვევით. კერძოდ, როგორც 2006 წლის 31 ოქტომბრის ოქმით ირკვეოდა, ოქმი შედგენილი იყო საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 139-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული სამართალდარღვევის საფუძველზე, რომელიც ითვალისწინებდა ჯარიმას 500 ლარის ოდენობით, ხოლო იმავე ოქმის საფუძველზე საგადასახადო ინსპექციის უფროსმა ი. მ-ე დააჯარიმა 139-ე მუხლის მეორე ნაწილით, ისე, რომ არც სამართალდამრღვევი მიუწვევია და არც ბრძანებაში დაუსაბუთებია, თუ რატომ მიიჩნია აღნიშნული სამართალდარღვევა განმეორებით ჩადენილად. საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 53-ე მუხლის თანახმად, წერილობითი ფორმით გამოცემული ინდივიდუალური ადმინსიტრაციულ-სამართლებრივი აქტი უნდა შეიცავდეს წერილობით დასაბუთებას, თუ ადმინისტრაციული ორგანო მოქმედებდა დისკრეციული უფლებამოსილების ფარგლებში. წერილობით დასაბუთებაში უნდა მითითებულიყო ყველა ის ფაქტობრივი გარემოება, რომელსაც არსებითი მნიშვნელობა ჰქონდა ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემისას.
საქალაქო სასამართლომ კანონდარღვევით მიღებულად მიიჩნია ასევე ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის უფროსის 2006 წლის 15 დეკემბრის ¹3275 ბრძანებაც საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 3 ნოემბრის ¹2728 ბრძანებაში კორექტირების შეტანის შესახებ. აღნიშნულთან დაკავშირებით, სასამართლომ განმარტა, რომ, მართალია, ადმინისტრაციული ორგანო უფლებამოსილი იყო, მის მიერ გამოცემულ ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტში გაესწორებინა ტექნიკური, აგრეთვე გამოთვლის დროს დაშვებული შეცდომები, მაგრამ, როგორც გასაჩივრებული აქტიდან ირკვეოდა, ადმინისტრაციულმა ორგანომ 2006 წლის 3 ნოემბრის ბრძანებაში შეიტანა არსებითი შესწორება და გაზარდა სანქციის სახით დაკისრებული ჯარიმის ოდენობა ნაცვლად 1500 ლარისა, 5000 ლარამდე.
საქალაქო სასამართლომ გაიზიარა მოსარჩელის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ პასუხისმგებლობის ზომად ჯარიმის გაზრდა იყო არა ტექნიკური შეცდომის გასწორება, არამედ აქტში არსებითი შესწორების შეტანა. საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 59-ე მუხლის თანახმად, ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტში არსებითი შესწორების შეტანა ნიშნავდა ახალი ადმინისტრაციული აქტის გამოცემას. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 127-ე მუხლის მე-11 ნაწილის თანახმად, საგადასახადო ინსპექციის უფროსი უფლებამოსილი იყო, საგადასახადო სამართალდარღვევის შესახებ ოქმის შედგენიდან 30 დღის ვადაში მიეღო გადაწყვეტილება აღნიშნული ოქმის საფუძველზე, ხოლო ამავე მუხლის მე-12 ნაწილის შესაბამისად, ამ ვადის დარღვევით გამოცემული ბრძანება ჩაითვლებოდა იურიდიული ძალის არმქონედ. მოცემულ შემთხვევაში, აღნიშნული ბრძანება მიღებული იყო ოქმის შედგენიდან ერთი თვისა და 15 დღის შემდეგ, რაც იმას ნიშნავდა, რომ იგი არ იყო იურიდიული ძალის მქონე.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლომ მიიჩნია, რომ ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის მიერ 2006 წლის 3 ნოემბრის ¹2728 და 2006 წლის 15 დეკემბრის ¹3275 ბრძანებები ეწინააღმდეგებოდა კანონს, ასევე მათი მიღებისას დარღვეული იყო მათივე მომზადებისა და გამოცემის კანონმდებლობით დადგენილი მოთხოვნები. შესაბამისად, აღნიშნული ბრძანებების საფუძველზე გამოცემული საგადასახადო მოთხოვნებიც გამოცემული იყო კანონის მოთხოვნათა დარღვევით, რაც მათი ბათილად ცნობის საფუძველი იყო, ვინაიდან საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-601 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ბათილად უნდა ჩათვლილიყო, თუ იგი ეწინააღმდეგებოდა კანონს ან არსებითად იყო დარღვეული მისი მომზადებისა და გამოცემის კანონმდებლობით დადგენილი მოთხოვნები.
საქალაქო სასამართლომ გაიზიარა მოსარჩელის მტკიცება, რომ მის მიერ ჩადენილ იქნა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 139-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული სამართალდარღვევა და სხვა ობიექტზე, ტერიტორიულად სხვა ადმინისტრაციულ რეგიონში ჩადენილი სამართალდარღვევა, თუკი ასეთს მართლაც ჰქონდა ადგილი, ადმინისტრაციულ ორგანოს არ შეეძლო ჩაეთვალა განმეორებით ჩადენილად ისე, რომ ამის თაობაზე არ მოეწვია მხარე და არ გამოეკვლია საქმის მასალები. სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ სასამართლო სხდომაზე არ გამოცხადდა მოპასუხე _ ადმინისტრაციული ორგანოს წარმომადგენელი და არ ყოფილა წარმოდგენილი არანაირი მტკიცებულება მის მიერ. საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-17 მუხლის თანახმად, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობის შესახებ სარჩელის წარდგენისას მტკიცების ტვირთი ეკისრებოდა ადმინისტრაციულ ორგანოს.
საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ სადავო აქტების მიღებისას, მოპასუხემ დაარღვია საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 127-ე მუხლისა და საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 53-ე და 59-ე მუხლების მოთხოვნები. საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის თანახმად კი, თუ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ეწინააღმდეგებოდა კანონს და ის პირდაპირ ან უშუალო ზიანს აყენებდა მოსარჩელის უფლებას ან ინტერესს, ანდა უკანონოდ ზღუდავდა მის უფლებას, სასამართლო აღნიშნულ სარჩელთან დაკავშირებით გამოიტანდა გადაწყვეტილებას ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობის შესახებ.
ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 12 თებერვლის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ბათუმის საგადასახადო ინსპექციამ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.
ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 23 ივლისის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 12 თებერვლის გადაწყვეტილება; საქმე სარჩელის დასაშვებობის შემოწმების სტადიიდან ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.
სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 146-ე მუხლის მე-6 ნაწილით საგადასახადო ორგანოს ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გასაჩივრება ნიშნავდა მის საფუძველზე გამოცემული “საგადასახადო მოთხოვნის” გასაჩივრებას და პირიქით. იმავე კოდექსის 155-ე მუხლის თანახმად (სადავო აქტების გამოცემის დროისათვის მოქმედი რედაქცია), გადასახადის გადამხდელს/საგადასახადო აგენტს ან სხვა ვალდებულ პირს უფლება ჰქონდა ამ კოდექსის 154-ე მუხლის მესამე ნაწილით განსაზღვრულ შემთხვევებში საგადასახადო ორგანოს ხელმძღვანელის/მისი მოადგილის ბრძანება (ამ ბრძანების მიღებიდან 5 დღის ვადაში) ამ კოდექსის 154-ე მუხლის პირველი ნაწილით განსაზღვრულ ვადაში ბრძანების მიუღებლობისას, საგადასახადო ორგანოს უარი (ამ ვადის ამოწურვიდან 5 დღის ვადაში) გაესაჩივრებინა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტში ან სასამართლოში.
სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 147-ე მუხლის მე-2 ნაწილით, თუ გადასახადის გადამხდელი/საგადასახადო აგენტი ან სხვა ვალდებული პირი უარს განაცხადებდა „საგადასახადო მოთხოვნის“ შესრულებაზე, იგი ვალდებული იყო „საგადასახადო მოთხოვნის“ მიღებიდან 15 კალენდარული დღის ვადაში, საგადასახადო ორგანოსათვის გაეგზავნა წერილობითი შესაგებელი, თუ დავის გადაწყვეტის ფორმად ირჩევდა მის გადაწყვეტას საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სისტემაში ან წერილობითი შეტყობინება, თუ დავის გადაწყვეტის ფორმად აირჩევდა მის გადაწყვეტას სასამართლოს მიერ.
სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 157-ე მუხლის პირველი ნაწილით, გადასახადის გადამხდელს/საგადასახადო აგენტს ან სხვა ვალდებულ პირს უფლება ჰქონდა, ამ კოდექსის 156-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „ბ“ და „გ“ ქვეპუნქტებით განსაზღვრულ შემთხვევებში, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის გადაწყვეტილება (ამ გადაწყვეტილების მიღებიდან 5 დღის ვადაში), აგრეთვე საგადასახადო ორგანოს უარი, თუ მან ამ კოდექსის 156-ე მუხლის პირველი ნაწილით განსაზღვრულ ვადაში არ მიიღო ეს გადაწყვეტილება (ამ ვადის ამოწურვიდან 5 დღის ვადაში), გაესაჩივრებინა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს დეპარტამენტში ან სასამართლოში. ასეთ შემთხვევაში, მოპასუხე იქნებოდა ამ კოდექსის 147-ე ან 151-ე მუხლში აღნიშნული საგადასახადო ორგანო.
სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ დამატებით შემოწმებას საჭიროებდა სარჩელის დასაშვებობის საკითხი, რა დროსაც პირველი ინსტანციის სასამართლოს ყურადღება უნდა გაემახვილებინა საქმის ფაქტობრივ გარემოებებზე. 2006 წლის 16 ნოემბრის ¹1901 საგადასახადო მოთხოვნა ი. მ-ეს ჩაჰბარდა 2006 წლის 29 ნოემბერს, რაც შესაგებლით გაასაჩივრა 2006 წლის 7 დეკემბერს და მოითხოვა 2006 წლის 3 ნოემბრის ¹2728 ბრძანებაში ცვლილების შეტანა (1500 ლარის ნაცვლად 5000 ლარით დაჯარიმება). 2006 წლის 15 დეკემბრის ¹3275 ბრძანებით მისი მოთხოვნა არ დაკმაყოფილდა. ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის ¹3275 ბრძანება 2007 წლის 22 დეკემბერს მან გაასაჩივრა ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტში. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 155-ე მუხლის პირველი ნაწილით გადასახადის გადამხდელს უფლება ჰქონდა, საგადასახადო ორგანოს ხელმძღვანელის/მისი მოადგილის ბრძანება მისი მიღებიდან გაესაჩივრებინა ფინანსთა სამინისტროს დეპარტამენტში ან სასამართლოში. საქმეში წარმოდგენილი იყო შეტყობინება ი/მ “ი. მ-ს” მიმართ, რომლითაც მას ეცნობა, რომ მისი შესაგებელი არ დაკმაყოფილდა. პირველი ინსტანციის სასამართლოს, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის ზემოაღნიშნული მუხლებისა და საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 58-ე მუხლის, 54-ე მუხლის მე-4 ნაწილის და ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-17 მუხლის მე-2 ნაწილის მოთხოვნათა გათვალისწინებით, უნდა გაერკვია, დაცული იყო თუ არა აქტის გასაჩივრების კანონით დადგენილი ვადა და წესი. ამასთან, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 157-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ბ” ქვეპუნქტისა და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3 და 85-ე მუხლების მოთხოვნათა დაცვით, მიემართა მხარისათვის დავის საგნისა და მოპასუხე მხარის დაზუსტების მიზნით.
სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს ყურადღება უნდა გაემახვილებინა იმ გარემოებაზე, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სისტემაში სადავო იყო 2006 წლის 6 ნოემბრის ¹1901 საგადასახადო მოთხოვნა, ხოლო სარჩელში დავის საგანს წარმოადგენდა როგორც აღნიშნული მოთხოვნა, ისე 2006 წლის 25 დეკემბრის საგადასახადო მოთხოვნაც. საქალაქო სასამართლოს უნდა გაერკვია, დაცული იყო თუ არა აღნიშნული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გასაჩივრების წესი და ვადა.
სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქმეში წარმოდგენილი იყო საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 26 იანვრის ¹3-305 განმწესრიგებელი სხდომის ოქმი და დადგენილება, რომლითაც სარჩელი დასაშვებად იქნა ცნობილი, მაგრამ დასახელებული დადგენილება იყო დაუსაბუთებელი, ვინაიდან არ შეიცავდა მოტივაციას და მითითებას გარემოებებზე, რამაც განაპირობა სარჩელის განსახილველად დაშვება.
ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 23 ივლისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ი. მ-ემ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად იმავე სასამართლოსთვის დაბრუნება.
კასატორის განმარტებით, არ არსებობდა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 12 თებერვლის გადაწყვეტილების გაუქმების სამართლებრივი საფუძველი. ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 3 ნოემბრის ¹2728 ბრძანებით, საგადასახადო სამართალდარღვევისათვის სანქციის სახით დაეკისრა 1500 ლარის გადახდა. აღნიშნული ბრძანება და საგადასახადო მოთხოვნა მას გადაეცა 2006 წლის 29 ნოემბერს. ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ჩაბარებიდან მე-8 დღეს ბათუმის საგადასახადო ინსპექციაში შეიტანა შესაგებელი, რომელიც არ დაკმაყოფილდა. ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის მიერ მიღებული გადაწყვეტილება საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ საგადასახადო კოდექსით დადგენილ ვადაში გასაჩივრდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარატამენტში. აღნიშნული საჩივრის განხილვამდე, 2006 წლის 15 დეკემბერს, ბათუმის საგადასახადო ინსპექციამ გამოსცა ახალი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, ¹3275 ბრძანება, რომლითაც შეტანილ იქნა ცვლილება 2006 წლის 3 ნოემბრის 2728 ბრძანებაში, რითაც სანქციის ოდენობა, ნაცვლად 1500 ლარისა, გაიზარდა 5000 ლარამდე.
კასატორი აღნიშნავს, რომ საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 59-ე მუხლის შესაბამისად, ადმინისტრაციული ორგანო უფლებამოსილია, მის მიერ გამოცემულ აქტში გაასწოროს ტექნიკური, აგრეთვე გამოთვლის დროს დაშვებული შეცდომები. ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტში არსებითი შესწორების შეტანა ნიშნავს ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემას. გამომდინარე ზემოაღნიშნულიდან, ბათუმის საგადასახადო ინსპექციამ ძალადაკარგულად ცნო საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 3 ნოემბრის ¹2728 ბრძანება, ვინაიდან მასში შეიტანა არსებითი შესწორება და გაზარდა სანქციის სახით დაკისრებული თანხის ოდენობა, ნაცვლად 1500 ლარისა, 5000 ლარამდე.
კასატორი მიუთითებს, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მიერ მისი საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შემდეგ, მიზანშეწონილად ჩათვალა დავა გაეგრძელებინა სასამართლოში, ვინაიდან ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის (ბრძანება ¹3275, 15.12.2006წ.) გამოცემით იმავე ინსპექციის 2006 წლის 3 ნოემბრის ¹2728 ბრძანების მოქმედებამ ძალა დაკარგა.
კასატორის განმარტებით, ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 15 დეკემბრის ¹3275 ბრძანება და 2006 წლის 25 დეკემბრის ¹2651 საგადასახადო მოთხოვნა ფოსტის მეშვეობით მას გადაეცა 2007 წლის 6 იანვარს, ხოლო სარჩელი ბათუმის საქალაქო სასამართლოში შეიტანა 2007 წლის 5 იანვარს, ანუ სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მიღებამდე ერთი დღით ადრე.
კასატორი აღნიშნავს, რომ მოპასუხის მიერ ბათუმის საქალაქო სასამართლოში წარდგენილ შესაგებელში და სააპელაციო საჩივარში არ არის საერთოდ მოხსენიებული დასაშვებობის საკითხი. უფრო მეტიც, ბათუმის საქალაქო სასამართლომ განმწესრიგებელ სხდომაზე, სრულყოფილად შეისწავლა საჩივრებისა და სარჩელის წარდგენის საპროცესო კანონმდებლობით დადგენილი ვადები, რა დროსაც არ შეუტანია ეჭვი რაიმე დარღვევაზე.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2007 წლის 15 ოქტომბრის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ი. მ-ის საკასაციო საჩივარი; მხარეებს მიეცათ უფლება, 2007 წლის 15 ოქტომბრის განჩინების ჩაბარებიდან 14 დღის ვადაში წარმოედგინათ მოსაზრება, თუ რამდენად იყო დასაშვები განსახილველად საკასაციო საჩივარი ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით; ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული დასაშვებობის შემოწმება განისაზღვრა 2007 წლის 19 დეკემბრამდე.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2007 წლის 12 დეკემბრის განჩინებით ი. მ-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნა დასაშვებად და მისი განხილვა დადგინდა მხარეთა დასწრების გარეშე 2008 წლის 7 თებერვალს.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლო გაეცნო საქმის მასალებს, შეამოწმა გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობა, წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობა და მიაჩნია, რომ ი. მ-ის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 23 ივლისის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.
საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის დებულებანი.
საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო ამოწმებს გადაწყვეტილებას (განჩინებას) საკასაციო საჩივრის ფარგლებში.
ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ 2007 წლის 23 ივლისის განჩინებას ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 12 თებერვლის გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის დასაშვებობის სტადიიდან იმავე სასამართლოში დაბრუნების შესახებ საფუძვლად დაუდო ის გარემოება, რომ, მართალია, საქმეში წარმოდგენილი იყო 2007 წლის 26 იანვრის განმწესრიგებელი სხდომის ოქმი და საოქმო განჩინება, რომლითაც სარჩელი დასაშვებად იქნა ცნობილი, მაგრამ იგი არ შეიცავდა მოტივაციას დასაშვებობის თაობაზე (ს.ფ. 83).
საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ი. მ-ის მიერ სარჩელის სასამართლოში აღძვრის პერიოდისათვის (2007 წლის 12 იანვარი) მოქმედი საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლის მე-5 ნაწილით, რომელიც ძალაში შევიდა 2007 წლის 1 იანვრიდან, სარჩელი საქართველოს საგადასახადო და საბაჟო კოდექსებით გათვალისწინებულ ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტზე სასამართლოს უნდა წარდგენოდა საგადასახადო და საბაჟო კოდექსებით დადგენილ ვადაში და დადგენილი წესით.
საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-2 მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად, გადასახადებით დაბეგვრისათვის გამოიყენება საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობის ოფიციალურად გამოქვეყნებული და ძალაში შესული ის ნორმატიული აქტები, რომლებიც მოქმედებს საგადასახადო ვალდებულების წარმოშობის დღისათვის. იმავე კოდექსის 127-ე მუხლის შესაბამისად, საგადასახადო სამართალდარღვევათა საქმეებს აწარმოებენ, განიხილავენ და შესაბამის გადაწყვეტილებებს იღებენ საგადასახადო ორგანოები თავიანთი კომპეტენციის ფარგლებში. საგადასახადო ინსპექციის უფლებამოსილი პირი გადასახადის გადამხდელთან/სხვა ვალდებულ პირთან ამ კოდექსით გათვალისწინებული სამართალდარღვევის გამოვლენისას (გარდა საგადასახადო შემოწმების დროს გამოვლენილი სამართალდარღვევებისა) ადგენს საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმს. იმავე კოდექსის 128-ე მუხლით, საგადასახადო სამართალდარღვევის საქმეზე საგადასახადო ორგანოს მიერ მიღებული დადგენილება ან სხვა გადაწყვეტილება შეუძლია გაასაჩივროს პირმა, რომლის მიმართ გამოტანილია აღნიშნული დადგენილება ან სხვა გადაწყვეტილება, ან მისმა კანონიერმა, ან უფლებამოსილმა წარმომადგენელმა ამ კოდექსის VIII კარით დადგენილი წესით. აღნიშნული კარი ასახავს საგადასახადო დავის გადაწყვეტის საერთო წესებს. 146-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, საგადასახადო დავის გადაწყვეტის ფორმებია: ა) დავის გადაწყვეტა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სისტემაში განხილვის წესით; ბ) დავის გადაწყვეტა სასამართლოს მიერ. იმავე მუხლის მესამე ნაწილის მიხედვით, თუ გადასახადის გადამხდელმა/საგადასახადო აგენტმა ან სხვა ვალდებულმა პირმა დავის გადაწყვეტის ფორმად აირჩია მისი გადაწყვეტა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სისტემაში, მას უფლება აქვს, დავის გადაწყვეტის ნებისმიერ ეტაპზე მიღებული გადაწყვეტილება კანონით დადგენილი წესით გაასაჩივროს სასამართლოში იმავე ვადაში, რომელშიც მას აქვს გადაწყვეტილების ფინანსთა სამინისტროს სისტემაში გასაჩივრების უფლება.
როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, სააპელაციო სასამართლომ განჩინებაში მიუთითა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 146-ე მუხლის მე-6 ნაწილზე. ამასთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსში ცვლილებებისა და დამატებების შეტანის შესახებ 2006 წლის 29 დეკემბრის კანონით, 146-ე მუხლში შესული ცვლილები ამოქმედდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის შექმნისთანავე, მაგრამ არა უგვიანეს 2007 წლის 1 აპრილისა.
საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ი. მ-ის მიერ საგადასახადო ორგანოს აქტის გასაჩივრების დროისათვის მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 155-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, გადასახადის გადამხდელს/საგადასახადო აგენტს ან სხვა ვალდებულ პირს უფლება ჰქონდა, ამ კოდექსის 154-ე მუხლის მე-3 ნაწილით განსაზღვრულ შემთხვევაში საგადასახადო ორგანოს ხელმძღვანელის/მისი მოადგილის ბრძანება (ამ ბრძანებისა და თანდართული დოკუმენტების მიღებიდან 5 დღის ვადაში), ამ კოდექსის 154-ე მუხლის პირველი ნაწილით განსაზღვრულ ვადაში ბრძანების მიუღებლობისას საგადასახადო ორგანოს უარი (ამ ვადის ამოწურვიდან 5 დღის ვადაში), ამ კოდექსის 147-ე მუხლის პირველ ნაწილში აღნიშნულ შემთხვევაში საგადასახადო ორგანოს შესაგებელი (მისი მიღებიდან 5 დღის ვადაში) და იმავე ნაწილით განსაზღვრულ ვადაში შესაგებლის მიუღებლობისას საგადასახადო ორგანოს უარი (ამ ვადის ამოწურვიდან 5 დღის ვადაში) გაესაჩივრებინა: ა) საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტში თუ მის შესაგებელში ან „გადასახადის გადამხდელის მოთხოვნაში“ ასე იყო აღნიშნული (ამ შემთხვევაში საჩივარს უნდა დართვოდა, შესაბამისად, 154-ე ან 147-ე მუხლში აღნიშნული საგადასახადო ორგანოსათვის წარდგენილი ყველა მასალის ასლი და დამატებითი მტკიცებულებები, მათი არსებობის შემთხვევაში); ბ) სასამართლოში, თუ მის შესაგებელში ასე იყო აღნიშნული.
საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 16 ნოემბრის ¹1901 საგადასახადო მოთხოვნა საჩივრით გასაჩივრდა ი/მ “ი. მ-ის” მიერ. თუმცა, საქმის მასალებით არ ირკვევა, თუ როდის ჩაბარდა ი/მ “ი. მ-ეს” დასახელებული საგადასახადო მოთხოვნა. ამასთან, საქმეში წარმოდგენილ საჩივრის ასლზე, დასმულია თარიღი _ 22.12.2006 წელი (ს.ფ. 6-7), თუმცა აღნიშნულით არ ირკვევა, როდის იქნა წარდგენილი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტში ი. მ-ის საჩივარი.
საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-17 მუხლის მეორე ნაწილის მიხედვით, თუ კანონით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის არარა აქტად აღიარების, ბათილად ცნობის ან ძალადაკარგულად გამოცხადების შესახებ სარჩელის წარდგენის შემთხვევაში, მტკიცების ტვირთი ეკისრება ადმინისტრაციულ ორგანოს, რომელმაც გამოსცა ეს აქტი.
საკასაციო სასამართლო ასევე ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარატმენტის საგადასახადო მოთხოვნა ¹2651, რომლითაც ი/მ “ი. მ-ე” დაჯარიმდა 5000 ლარით, გამოცემულია 2006 წლის 25 დეკემბერს (ს.ფ. 11). “საქართველოს საგადასახადო კოდექსში ცვლილებებისა და დამატებების შეტანის შესახებ” საქართველოს 2006 წლის 29 დეკემბრის კანონის მე-2 მუხლით საგადასახადო კოდექსის VIII კარის ამოქმედებამდე ახალი რედაქციით, 15 კალენდარული დღის ვადაში გაგზავნილ “საგადასახადო მოთხოვნაზე” საჩივარი ან სარჩელი შეიძლებოდა შეტანილი ყოფილიყო “საგადასახადო მოთხოვნის” მიღებიდან 20 კალენდარული დღის ვადაში. მოცემულ შემთხვევაში, ი/მ “ი. მ-ის” მიერ სარჩელი ბათუმის საქალაქო სასამართლოში წარდგენილია 2007 წლის 12 იანვარს (ს.ფ. 1-3). მართალია, საქმის მასალებით არ დგინდება, თუ როდის ჩაბარდა ი/მ “ი. მ-ეს” საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარატმენტის 2006 წლის 25 დეკემბრის ¹2651 საგადასახადო მოთხოვნა, მაგრამ საკასაციო სასამართლო სააპელაციო სასამართლოს ყურადღებას მიაპყრობს იმ გარემოებაზე, რომ სარჩელი ბათუმის საქალაქო სასამართლოში ი/მ “ი. მ-ის” მიერ წარდგენილია საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარატმენტის მიერ საგადასახადო მოთხოვნის მიღებიდან 20 დღის ვადაში.
საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ.
საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ბ” ქვეპუნქტის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას (განჩინებას) და საქმეს ხელახლა განსახილველად აბრუნებს სააპელაციო სასამართლოში, თუ არსებობს ამ კოდექსის 394-ე მუხლით გათვალისწინებული საფუძვლები, გარდა აღნიშნული მუხლის “გ” და “ე” ქვეპუნქტებისა.
საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის “ე1” ქვეპუნქტის შესაბამისად, გადაწყვეტილება (განჩინება) ყოველთვის ჩაითვლება კანონის დარღვევით მიღებულად, თუ გადაწყვეტილების (განჩინების) დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია. იმავე კოდექსის 393-ე მუხლის მეორე ნაწილის “ბ” ქვეპუნქტის შესაბამისად, სამართლის ნორმები დარღვეულად ითვლება, თუ სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა.
საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს განჩინება მიღებულია კანონის დარღვევით, რის გამოც არსებობს აღნიშნული განჩინების გაუქმების საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის “ე1” ქვეპუნქტით გათვალისწინებული საფუძველი, რაც საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნების წინაპირობას წარმოადგენს.
საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 435-ე მუხლის შესაბამისად, საქმეების წარმოება სასამართლოში ხორციელდება საპროცესო კანონებით, რომლებიც მოქმედებს საქმის განხილვის, ცალკეული საპროცესო მოქმედების შესრულების ან სასამართლო გადაწყვეტილებათა აღსრულების დროს.
საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 262-ე მუხლმა განიცადა ცვლილება. დღეს მოქმედი რედაქციით სასამართლო სარჩელის წარმოებაში მიღების ეტაპზე, ამ კოდექსის 22-25-ე მუხლებით დადგენილი მოთხოვნების გათვალისწინებით, წყვეტს სარჩელის დასაშვებობის საკითხს. იმავე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საქმის სააპელაციო წესით განხილვისას, დაუშვებლობის მოტივით საქმის წარმოების შეწყვეტის საფუძვლების გამოვლენისას სასამართლო იღებს საქმის წარმოების შეწყვეტის შესახებ განჩინებას.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, თუ სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, ბათუმის საქალაქო სასამართლომ, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-25-ე მუხლების მოთხოვნათა შესაბამისად, სწორად არ იმსჯელა სარჩელის დასაშვებობაზე, საქართველოს ადმინისტრაციულ საპროცესო კოდექსში განხორციელებული 2007 წლის 28 დეკემბრის ცვლილებების თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს თვითონვე შეუძლია გადაწყვიტოს ი/მ “ი. მ-ის” სარჩელის დასაშვებობის საკითხი. საკასაციო სასამართლო აქვე მიუთითებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 281-ე მუხლზე (მოქმედება, რომელსაც ასრულებს მოსამართლე პროცესის დაჩქარების მიზნით), რომლის მიხედვით, სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, გასცდეს სასარჩელო მოთხოვნის ფარგლებს, მაგრამ იგი არ არის შებოჭილი სასარჩელო მოთხოვნის ფორმულირებით, ხოლო პროცესის დაჩქარების მიზნით, მოსამართლეს შეუძლია დაეხმაროს მხარეს მოთხოვნის ტრანსფორმირებაში.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 262-ე მუხლის შესაბამისად, ი. მ-ის სარჩელის დასაშვებობის განხილვისას უნდა შეასრულოს შესაბამისი საპროცესო მოქმედებები _ შეაფასოს საქმეში არსებული მტკიცებულებები, საპროცესო კანონმდებლობის სრული შესაბამისობით, სრულყოფილად გაარკვიოს, იყო თუ არა დაცული ი/მ “ი. მ-ის” მიერ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების გასაჩივრების კანონით დადგენილი ვადები და შესაბამისად, მიიღოს დასაბუთებული განჩინება.
საკასაციო სასამართლო, ამასთან, სააპელაციო სასამართლოს ყურადღებას მიაპყრობს იმ გარემოებაზე, რომ, თუ სააპელაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არსებითად უნდა განიხილოს ი/მ “ი. მ-ის” სარჩელი, მან უნდა გაითვალისწინოს ის გარემოება, რომ ბათუმის საქალაქო სასამართლომ სრულად ცნო ბათილად ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის უფროსის 2006 წლის 3 ნოემბრის ¹2728 ბრძანება და მის საფუძველზე გაცემული 2006 წლის 16 ნოემბრის ¹1901 საგადასახადო მოთხოვნა. ბათუმის საქალაქო სასამართლოს არ უმსჯელია ი/მ “ი. მ-ის” მიერ სარჩელში მითითებულ იმ გარემოებაზე, რომ მან 2006 წლის 31 ოქტომბერს ხელვაჩაურის რაიონის სოფელ ....-ში მდებარე სავაჭრო ობიექტზე გამოვლენილი საგადასახადო სამართალდარღვევა მიაჩნია არა განმეორებით, არამედ _ პირველად გამოვლენილად. მოსარჩელემ განმარტა, რომ აღნიშნული დარღვევა მის მიერ პირველად იყო ჩადენილი, რაც გარკვევით იყო აღნიშნული სამართალდარღვევის აქტში იმ უფლებამოსილი თანამდებობის პირის მიერ, ვინც უშუალოდ აკონტროლებდა ამ ობიექტს (ს.ფ. 2). საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტში წარდგენილ საჩივარში ი. მ-ემ მოითხოვა საგადასახადო სამართალდარღვევისათვის, ნაცვლად 1500 ლარისა, 500 ლარის გადახდის დაკისრება, ამასთან, განმარტა, რომ ორივე სავაჭრო ობიექტზე შეიძინა საკონტროლო-სალარო აპარატები, ხოლო პირველი სამართალდარღვევისათვის დაკისრებული ჯარიმის მნიშვნელოვანი ნაწილი იმჟამად ჰქონდა გადახდილი და აგრძელებდა მის სრულ დაფარვას (ს.ფ. 7).
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ი. მ-ის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გაუქმდეს გასაჩივრებული განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
1. ი. მ-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;
2. გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 23 ივლისის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;
3. სახელმწიფო ბაჟის საკითხი გადაწყდეს საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებისას;
4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
