ბს-947-904(კ-06) 5 ივნისი, 2007წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნათია წკეპლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: მაია ვაჩაძე, ნინო ქადაგიძე

გ. ილინას მდივნობით

კასატორი (მოპასუხე) – ს. ჩ.-ა

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე): სამტრედიის რაიონის სოფელ ...-ს თემის საკრებულოს გამგეობა, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს სამტრედიის სარეგისტრაციო სამსახური, ს. ჩ.-ა, მ. ჩ.-ა

მესამე პირი: რ. ჩ.-ა

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 20 სექტემბრის განჩინება

დავის საგანი – მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების აქტის ბათილად ცნობა და საჯარო რეესტრში ცვლილებების შეტანა.

საკასაციო სასამართლომ საქმის მასალების გაცნობის შედეგად

გ ა მ ო ა რ კ ვ ი ა :

სამტრედიის რაიონის ..-ო თემის საკრებულოს თავმჯდომარე შ. თ.-მ სარჩელი აღძრა სამტრედიის რაიონულ სასამართლოში მოპასუხეების _ სამტრედიის საჯარო რეესტრის სამსახურისა და ს. ჩ.-ს მიმართ, რომლითაც მოითხოვა 1996 წლის 26 აგვისტოს ¹18 მიწის მიღება-ჩაბარების აქტის ბათილად ცნობა, მოპასუხე ს. ჩ.-ს მიერ უკანონოდ შეძენილი მიწის ნაკვეთის ჩამორთმევა, სახელმწიფო საკუთრებად გამოცხადება და შესაბამისი ცვლილების შეტანა საჯარო რეესტრში /იხ.ს.ფ. 2-3/.

საქმის გარემოებები:

შ. ლ.-ი, რომელიც 1997 წლის აგვისტოდან 2004 წლის სექტემბრამდე მუშაობდა სამტრედიის საგადასახადო ინსპექციის ინსპექტორად, სამტრედიის რაიონის სოფელ ...-ში ახორციელებდა გადასახადების აკრეფას. 2000 წელს, აღნიშნულ თანამდებობაზე მუშაობის პერიოდში, ამავე სოფელში მცხოვრებმა ს. ჩ.-ს მეუღლემ _ მ. ჩ.-ა შ. ლ.-ს განუცხადა, რომ სოფელში მცხოვრებ ჯ. ც.-საგან იყიდა 2000 კვ.მ მიწის ფართობი და მოითხოვა მისი მეუღლის სახელზე გაცემულ მიწის მიღება-ჩაბარების აქტში შესაბამისი ჩანაწერის შეტანა, მიუხედავად იმ გარემოებისა, რომ აღნიშნული დროისათვის მიწის ყიდვა-გაყიდვა დაშვებული არ იყო და არც მიღება-ჩაბარების აქტში შეიძლებოდა საკრებულოს გადაწყვეტილების გარეშე ცვლილების შეტანა.

სარჩელის ფაქტობრივი საფუძვლები:

შ. ლ.-მ სამსახურებრივი უფლებამოსილების ბოროტად გამოყენებით, საჯარო სამსახურის მოთხოვნის საწინააღმდეგოდ, ს. ჩ.-ს სახელზე გაწერილ ¹18 მიღება-ჩაბარების აქტში შეიტანა ყალბი ჩანაწერი. სამტრედიის რაიონული სასამართლოს განაჩენით დადასტურდა, რომ ¹18 მიწის მიღება-ჩაბარების აქტში არსებული ჩანაწერი არის ყალბი, რის საფუძველზეც გაიცა მოქალაქე ს. ჩ.-ს სახელზე მიწის საკუთრების დამადასტურებელი დოკუმენტი, რამაც სახელმწიფოს კანონიერი ინტერესის დარღვევა გამოიწვია. აღნიშნული დადასტურდა განსასჯელის აღიარებითი ჩვენებით, ასევე, დაზარალებულ დ. დ.-ისა და მოწმე შ. თ.-ის ჩვენებებით.

ს. ჩ.-მ შეგებებული სარჩელი აღძრა სამტრედიის რაიონულ სასამართლოში მოპასუხეების _ სამტრედიის რაიონის ...-ს თემის საკრებულოს, სამტრედიის საჯარო რეესტრის სამსახურის მიმართ, რომლითაც მოითხოვა მისთვის საკოლმეურნეო კომლის პირველი კატეგორიის სტატუსის მინიჭება და მის საკუთრებაში არსებული რ. ჩ.-ს მიერ მიტაცებული 700 კვ.მ მიწის ნაკვეთის სოფლის საკრებულოსათვის დაბრუნების დავალება /იხ.ს.ფ. 28-30/.

საქმის გარემოებები:

საქართველოს რესპუბლიკის 1964 წლის 26 დეკემბრის სამოქალაქო კოდექსის 127-ე მუხლის თანახმად, ე. ჩ.-ა 1988 წლის 22 ივლისს გამოეყო მოსარჩელის კომლს, ანუ მოხდა საკოლმეურნეო კომლის გაყრა. მიწის რეფორმასთან დაკავშირებით, 1992 წლის 10 მაისს, საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის ¹290 დადგენილების შესაბამისად, ...-ს ტერიტორიაზე მცხოვრებნი, რომლებიც ფლობდნენ მიწის სხვადასხვა რაოდენობას, დაიყვნენ კატეგორიებად. საკოლმეურნეო კომლის ოჯახებს მიენიჭათ პირველი კატეგორიის სტატუსი, რომლითაც მათ მიეცათ უფლება, ესარგებლათ 1,2500 ჰა მიწის ნაკვეთით, ხოლო მოსარჩელე ს. ჩ.-ა მიეკუთვნა მეორე კატეგორიას და შესაბამისად, ხოლო მიწის ნაკვეთი გადაეცა მესამე კატეგორიის 0,25 ჰა.

მოსარჩელემ განმარტა, რომ იგი მიეკუთვნება პირველი კატეგორიის კომლს, რამდენადაც ეს უკანასკნელი წარმოადგენს ...-ს მუდმივ მცხოვრებს, რომელიც ცალკე კომლად გამოყოფამდე და მას შემდეგაც მუშაობდა ...-ს კოლმეურნეობაში. ამდენად, საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის ¹118 დადგენილების თანახმად, უნდა ფლობდეს 1,2500 ჰა მიწის ნაკვეთს, რის გამოც მან მიმართა სოფლის გამგებელს _ შ. თ.-ს, რომელმაც მიწის შევსებაზე უარი უთხრა იმ მოტივით, რომ აღარ ჰქონდა გასაცემი მიწები. 1995 წელს მან ნ. ც.-საგან შეიძინა 2000კვ.მ მიწის ნაკვეთი და აღნიშნულის საფუძველზე მიიჩნია, რომ მიწის ნაკვეთი მიიღო პირველი კატეგორიის კომლის მიწის ნაკვეთის შესავსებად, რისთვისაც წლების მანძილზე იხდიდა მიწის გადასახადს. მოსარჩელე - ...-ს თემის საკრებულოს დირექტორმა შ. თ.-მ მოითხოვა მიღება-ჩაბარების ¹18 აქტის ბათილად ცნობა იმ საფუძვლით, რომ მასში არსებული შესწორება, რომელიც შეიტანა საკრებულოს თანამშრომელმა შ. ლ.-მა, ყალბია. მოსარჩელე ს. ჩ.-ს განმარტებით კი მსგავსი შესწორებები ბოლო დროს განხორციელებულ თითქმის ყველა მიღება-ჩაბარების აქტშია. პრივატიზაციის შემდეგ საკრებულომ შეძლებისდაგვარად დააკმაყოფილა მოსახლეობის მოთხოვნები, მათ შორის, მოსარჩელემაც მიიღო 2000კვ.მ, რომელიც მდებარეობს სულ სხვა ადგილას, ვიდრე სადავო მიწის ნაკვეთია. სადავო მიწის ნაკვეთი ესაზღვრება რ. ჩ.-ს სახელზე იჯარის ხელშერულებით გაფორმებულ მიწის ნაკვეთს, ნაკვეთებს შორის არის გზა და დავის დამთავრებისათვის აუცილებელია სადავო ნაკვეთის კანონიერად აღრიცხვა.

რაიონული სასამართლოს 2006 წლის 17 თებერვლის გადაწყვეტილებით ...-ს თემის საკრებულოს გამგებლის შ. თ.-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი მიწის მიღება-ჩაბარების აქტის ¹18-ის ნაწილი, გაცემული ს. ჩ.-ს სახელზე; გაუქმდა მიწის საკუთრების სარეგისტრაციო მოწმობა ს. ჩ.-ს სახელზე, დაზუსტებით მიწის ნაკვეთზე განაცხადის რეგისტრაციის თაობაზე; მიწის ნაკვეთი დაზუსტებული ფართით 2377,34 კვ. მ ჩამოერთვა ს. ჩ.-ს და გადაეცა სოფელ ...-ს საკრებულოს შემდგომი განკარგვის მიზნით, აგრეთვე გაუქმდა მიწის რეგისტრაციის ჩანაწერი, ხოლო ს. ჩ.-ს შეგებებული სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც საქალაქო სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:

საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტები:

მიღება-ჩაბარების აქტი ¹18 გაცემულია ს. ჩ.-ს სახელზე. 2005 წლის 14 მარტის განაჩენის თანახმად, შ. ლ.-მა სამტრედიის რაიონული საგადასახადო ინსპექციის თანამდებობაზე მუშაობისას, სოფელ ...-ს საკრებულოს ტერიტორიაზე მიწის მიღება-ჩაბარების ¹18 აქტი შეასწორა და შეიტანა ყალბი ჩანაწერი მიწის ნაკვეთზე მოცემული მონაცემების გათვალისწინებით და გაზრდით. აღნიშნული განაჩენი შესულია კანონიერ ძალაში.

რაიონულმა სასამართლომ მიიჩნია, რომ მიწის მიღება-ჩაბარების ¹18 აქტის ნაწილი შეიცავს ყალბ ჩანაწერს, რაც დადგენილია 2005 წლის 14 მარტის განაჩენით. აღნიშნული ყალბი ჩანაწერის საფუძველზე მომზადებულია მიწის საკუთრების სარეგისტრაციო მოწმობა და საჯარო რეესტრში არსებული სააღრიცხვო ბარათი ს. ჩ.-ს სახელზე სარეგისტრაციო ნომრით 34/11/04/084. ამდენად, მოსარჩელის მოთხოვნა მიღება-ჩაბარების ¹18 აქტის ჩანაწერის ბათილად ცნობის თაობაზე, რაც იწვევდა აღნიშნული აქტის შემდგომ გამოცემული ყველა დოკუმენტის ბათილობას, კონკრეტულ შემთხვევაში, მიწის საკუთრების სარეგისტრაციო მოწმობისა და საჯარო რეესტრში არსებული მიწის სააღრიცხვო ბარათის ჩანაწერის ბათილობას, იყო საფუძვლიანი. რაიონულმა სასამართლომ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 312.1 მუხლი და განმარტა, რომ რეესტრის მონაცემების მიმართ მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, ანუ რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მისი უზუსტობა. კონკრეტულ შემთხვევაში, სასამართლომ მიიჩნია, რომ, ვინაიდან საჯარო რეესტრში ს. ჩ.-ს სახელზე არსებული მიწის სააღრიცხვო ბარათის საფუძველს წარმოადგენდა მიწის მიღება-ჩაბარების ¹18 აქტი, რომლის ნაწილის სიყალბე დადგენილ იქნა, საჯარო რეესტრის ჩანაწერი ექვემდებარებოდა გაუქმებას. ამასთან, აღნიშნულიდან გამომდინარე, რაიონული სასამართლოს დასკვნით, შესაბამისად ექვემდებარებოდა გაუქმებას ს. ჩ.-ს საკუთრება, რის გამოც აღნიშნული ნაკვეთი ჩამოერთვა მას და გადაეცა საკრებულოს შემდგომი განკარგვის მიზნით.

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილებით ს. ჩ.-ს უარი ეთქვა შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე იმ მოტივით, რომ კომლის კატეგორიის დადგენის მოთხოვნით ს. ჩ.-მ სამტრედიის რაიონულ სასამართლოს მიმართა 2002 წლის 11 ოქტომბერს, დავა განხილულ იქნა და გადაწყვეტილება შევიდა კანონიერ ძალაში. ამდენად, აღნიშნულ ნაწილში სარჩელი განუხილველად იქნა დატოვებული სსკ-ის 275-ე მუხლის საფუძველზე. ასევე, არ დაკმაყოფილდა შეგებებული სარჩელის მოთხოვნა 700კვ.მ მიწაზე სარგებლობის ხელშეშლის აღკვეთის თაობაზე, რამდენადაც რაიონულმა სასამართლომ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლი, ამავე კოდექსის 172.2. მუხლი და განმარტა, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში, მოსამარჩელემ მოითხოვა სადავო ნაკვეთზე ხელშეშლის აღკვეთა, რომლის საკუთრებად აღიარების ბათილობასაც ითხოვს მოსარჩელე და რომელ ფართზეც მესამე პირს გაფორმებული ჰქონდა საიჯარო ხელშეკრულება. ს. ჩ.-ს მიერ კი, სასამართლოს შეფასებით, ვერ იქნა დადასტურებული, რომ მესამე პირის მიერ ხელი ეშლება აღნიშნული ნაკვეთით სარგებლობაში.

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ს. ჩ.-მ, რომლითაც მოითხოვა რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმება და სააპელაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღებით შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი მოტივით:

საქართველოს რესპუბლიკის 1964 წლის 26 დეკემბრის სამოქალაქო კოდექსის 127-ე მუხლის თანახმად, ე. ჩ.-ა 1988 წლის 22 ივლისს გამოეყო მოსარჩელის კომლს, ანუ მოხდა საკოლმეურნეო კომლის გაყოფა. მიწის რეფორმასთან დაკავშირებით, 1992 წლის 10 მაისს, საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის ¹290 დადგენილების შესაბამისად, ...-ს ტერიტორიაზე მცხოვრებნი, რომლებიც ფლობდნენ მიწის სხვადასხვა რაოდენობას, დაიყვნენ კატეგორიებად. საკოლმეურნეო კომლის ოჯახებს მიენიჭათ პირველი კატეგორიის სტატუსი, რომლითაც მათ მიეცათ უფლება, ესარგებლათ 1,2500 ჰა მიწის ნაკვეთით, ხოლო მოსარჩელე ს. ჩ.-ა მიეკუთვნა მეორე კატეგორიას, რომელსაც მიეკუთვნებოდნენ მუშა-მოსამსახურეები, ხოლო მიწის ნაკვეთი გადაეცა მესამე კატეგორიის 0,25 ჰა.

აპელანტის მოსაზრებით, იგი მიეკუთვნება პირველი კატეგორიის კომლს, რამდენადაც ეს უკანასკნელი წარმოადგენს ...-ს მუდმივ მცხოვრებს და სოფლის მეურნეობაში მუდმივად დასაქმებულს, გარდა ამისა, 1980 წლიდან მისი კუთვნილი მიწა დამეწყრილია, რის გამოც იგი საცხოვრებლად უვარგისია. 1995 წელს ნ. ც.-საგან შეიძინა 2000კვ.მ მიწის ნაკვეთი და ჩათვალა, რომ აღნიშნული მიწის ნაკვეთი მიიღო პირველი კატეგორიის კომლის მიწის ნაკვეთის შესავსებად, რისთვისაც წლების მანძილზე იხდიდა მიწის გადასახადს. მიუხედავად აღნიშნულისა, გამგებელმა 1007კვ.მ მიწა გასცა იჯარით რ. ჩ.-ს სახელზე, რაც ქუთაისის საოლქო სასამართლოს 2003 წლის 24 დეკემბრის გადაწყვეტილებით გაუქმდა. გამგებელმა რ. ჩ.-ს 1007კვ.მ მიწის ნაცვლად გაუფორმა 1700კვ.მ მიწის ნაკვეთი და სწორედ ამ 700კვ.მ მიწის ნაკვეთით შემოიჭრა რ. ჩ.-ა აპელანტის კუთვნილ მიწის ფართობში და შესაბამისად, მიითვისა სახელმწიფო გზა. აპელანტს მიაჩნია, რომ რაიონულმა სასამართლომ არ გაითვალისწინა მის მიერ მოყვანილი არც ერთი გარემოება და დასაბუთების გარეშე, გადაწყვეტილება დააფუძნა სამტრედიის რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 14 მარტის განაჩენს, რითაც დაარღვია მისი, როგორც მესაკუთრის უფლებები.

სააპელაციო სასამართლოს 2006 წლის 20 სექტემბრის განჩინებით ს. ჩ.-ს სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, შესაბამისად უცვლელად დარჩა რაიონული სასამართლოს 2006 წლის 17 თებერვლის გადაწყვეტილება, რაც სააპელაციო სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტები:

1996 წლის მაისში გაცემული ¹18 მიწის მიღება-ჩაბარების აქტის მიხედვით, ს. ჩ.-ს სახელზე 2000მ² და 2500მ² მიწის ნაკვეთი გაიცა. 2377,34მ² მიწის ნაკვეთი საკუთრების მოწმობით ირიცხებოდა ს. ჩ.-ს სახელზე. სამტრედიის რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 14 მარტის განაჩენის თანახმად, შ. ლ.-ი მუშაობდა სამტრედიის რაიონული საგადასახადო ინსპექციის ინსპექტორის თანამდებობაზე; სოფელ ...-ს საკრებულოს ტერიტორიაზე მიწის მიღება-ჩაბარების აქტი ¹18, რომელიც ირიცხებოდა ს. ჩ.-ს სახელზე, ამ უკანასკნელის მეუღლის _ მ. ჩ.-ს მითითებით შეასწორა 2000მ² მიწის ნაკვეთზე და შეიტანა ყალბი ჩანაწერი, მიწის ნაკვეთზე მოცემული მონაცემების გათვალისწინებით და გაზრდით. აღნიშნული განაჩენი შესულია კანონიერ ძალაში.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106-ე მუხლის “გ” ქვეპუნქტის თანახმად, დამტკიცებას არ საჭიროებს ფაქტები, ჰქონდა თუ არა მოქმედებას ადგილი და ჩაიდინა თუ არა ეს მოქმედება პირმა, რაც დადგენილია სისხლის სამართლის საქმეზე გამოტანილი, კანონიერ ძალაში შესული სასამართლოს განაჩენით. სამოქალაქო კოდექსის 312.1. მუხლის მიხედვით, რეესტრის მონაცემების მიმართ მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, ანუ რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მისი უზუსტობა. სააპელაციო სასამართლოს დასკვნით, კონკრეტულ შემთხვევაში, კანონიერ ძალაში შესული განაჩენით დადასტურდა ს. ჩ.-ს სახელზე გაცემული რეესტრის მონაცემების უზუსტობა, შესაბამისად, განაჩენიდან გამომდინარე, სადავო ნაკვეთი აღარ წარმოადგენდა ს. ჩ.-ს საკუთრებას. ამდენად, სსსკ-ის 189.2. “ბ” მუხლის თანახმად, უსაფუძვლო იყო მისი შეგებებული სარჩელის მოთხოვნა აღნიშნული ნაკვეთის დაბრუნების შესახებ, რამდენადაც შეგებებულმა სარჩელმა ვერ გამორიცხა სარჩელის დაკმაყოფილება.

სასამართლოს დასკვნით, რაც შეეხება ს. ჩ.-ს მეორე მოთხოვნას I კატეგორიის კომლის სტატუსის მინიჭების შესახებ, აღნიშნულზე უკვე არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2004 წლის 30 ივლისის გადაწყვეტილება, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა ს. ჩ.-ს სარჩელი I კატეგორიის კომლად აღიარების შესახებ. სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა სსსკ-ის 266-ე მუხლი და განმარტა, რომ გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლის შემდეგ მხარეებს, აგრეთვე მათ უფლებამონაცვლეებს, არ შეუძლიათ ხელახლა გახადონ სადავოდ სასამართლოში იგივე სასარჩელო მოთხოვნები იმავე საფუძვლით, აგრეთვე სადავო გახადონ სხვა პროცესში გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტები და სამართლებრივი ურთიერთობები /იხ.ს.ფ. 237-242/.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ს. ჩ.-მ, რომლითაც მოითხოვა ზემოაღნიშნული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება.

კასაციის მოტივი:

სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, განჩინება დაუსაბუთებელია. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა სსსკ-ის 106 “გ”მუხლი და უსაფუძვლოდ მიანიჭა სისხლის სამართლის საქმეზე გამოტანილ განაჩენს სადავო სამართალურთიერთობაში პრეიუდიციული ძალა. სააპელაციო სასამართლომ, ფაქტობრივად, იმსჯელა მსჯავრდებულ შ. ლ.-ის მოქმედების სამოქალაქო-სამართლებრივ შედეგებზე, მაშინ როცა სახეზე იყო სულ სხვა სამართალურთიერთობა.

კასატორის მოსაზრებით, სააპეალციო სასამართლომ ასევე უსაფუძვლოდ გამოიყენა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 189.2. “ბ” პუნქტი, რომლის საფუძველზეც სასამართლომ დაასკვნა, რომ შეგებებულმა სარჩელმა ვერ გამორიცხა სარჩელი, რაც სრულიად დაუსაბუთებელი და უკანონოა. მით უფრო, რომ მითითებული ნორმა არეგულირებს შეგებებული სარჩელის მიღების პირობებს, შესაბამისად, მის საფუძველზე სააპელაციო სასამართლომ არასწორი სამართლებრივი დასკვნები ჩამოაყალიბა გასაჩივრებულ განჩინებაში.

ამასთან, კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ არ იმსჯელა სააპელაციო საჩივრის მოტივებზე, შეფასება არ მისცა მასში მოყვანილ გარემოებებს და შესაბამისად, სამართლებრივად არასწორი გადაწყვეტილება იქნა დადგენილი.

საკასაციო სასამართლოს 2007 წლის 26 აპრილის განჩინებით ს. ჩ.-ს საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნა დასაშვებად ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34.3. “გ” პუნქტის საფუძველზე /პროცესუალური კასაცია/.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, საკასაციო საჩივრის მოტივების საფუძვლიანობის, გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთებულობა-კანონიერების შემოწმებისა და საქმის სასამართლო განხილვის შედეგად მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ ს. ჩ.-ს საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 20 სექტემბრის განჩინება ს. ჩ.-ს შეგებებული სარჩელის მოთხოვნაზე: I კატეგორიის კომლის სტატუსის მინიჭების თაობაზე შეწყდეს საქმისწარმოება ს. ჩ.-ს მიერ უარის თქმის გამო, ხოლო დანარჩენ ნაწილში საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლოს მთავარ სხდომაზე კასატორმა ს. ჩ.-მ უარი თქვა ნაწილობრივ სარჩელზე, კერძოდ, I კატეგორიის კომლის სტატუსის მინიჭების ნაწილში /იხ.ს.ფ, სხდომის ოქმი/.

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლის მიხედვით, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში მხარეები სარგებლობენ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობაში მე-3 მუხლით მინიჭებული უფლება-მოვალეობებით, რომლის შესაბამისად, სამოქალაქო სამართალწარმოება აგებულია დისპოზიციურობის პრინციპზე, რაც მოცემულ საპროცესო სამართალში ნიშნავს მხარეთა ნების თავისუფლებას, შეხედულებისამებრ განკარგონ თავიანთი მატერიალური და საპროცესო უფლებები.

კონკრეტულ შემთხვევაში კასატორმა ს. ჩ.-მ, უარი თქვა რა ნაწილობრივ შეგებებული სარჩელის მოთხოვნაზე _ I კატეგორიის კომლის სტატუსის მინიჭების ნაწილში, ამგვარად გამოხატა ნება თავისი საპროცესო და მატერიალური უფლების რეალიზაციაზე, რაც სავალდებულოა სასამართლოსათვის, როგორც პროცესის მონაწილე ფიზიკური პირის ნების შეუზღუდავი გამოვლენა, ვინაიდან საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 409-ე მუხლის საფუძველზე საკასაციო სასამართლოს უფლებამოსილება განსაზღვრულია მხარეთა მოთხოვნის ფარგლებით.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ შეგებებული სარჩელის მოთხოვნაზე _ I კატეგორიის კომლის სტატუსის მინიჭების ნაწილში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის სსსკ-ის 272 “გ" მუხლის საფუძველზე უნდა შეწყდეს საქმის წარმოება, ს. ჩ.-ს მიერ შეებებული სარჩელის ამ ნაწილზე უარის თქმის გამო.

შეგებებული სარჩელის დანარჩენ დაკმაყოფილებულ ნაწილში გასაჩივრებული განჩინების კანონიერების შემოწმებისას საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ, სსსკ-ის 407.2. მუხლის მიხედვით, წარმოდგენილია დასაბუთებული და დამატებითი საკასაციო პრეტენზია, რის გამოც სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადასტურებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები ვერ იქნება სავალდებულო საკასაციო სასამართლოსთვის.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ გასაჩივრებული განჩინების გამოტანისას დარღვეულია მატერიალური და საპროცესო სამართლის ნორმები, კერძოდ, სსსკ-ის 393.2. და 394 “ე^I” მუხლების მოთხოვნები. სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, არასწორად განმარტა კანონი, სწორი შეფასება არ მისცა საქმის მასალებს, სრულყოფილად არ იქნა გამოკვლეული საქმის მასალები და დადგენილი ფაქტები, სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს კასაციის მოტივს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა სსსკ-ის 106 “გ” მუხლი და უსაფუძვლოდ მიანიჭა სისხლის სამართლის საქმეზე გამოტანილ განაჩენს სადავო სამართალურთიერთობაში პრეიუდიციული ძალა.

საკასაციო სასამართლო სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106-ე მუხლის “გ” პუნქტის საფუძველზე განმარტავს, რომ მხარეები თავისუფლდებიან მტკიცებულებათა წარდგენისაგან ისეთი ფაქტების დასადასტურებლად, რომლებსაც, თუმცა ემყარება მათი მოთხოვნები თუ შესაგებელი, მაგრამ მტკიცებას არ საჭიროებს. ამგვარ ფაქტებს განეკუთვნება ფაქტები იმის შესახებ, ჰქონდა თუ არა მოქმედებას ადგილი და ჩაიდინა თუ არა მოქმედება ამ პირმა, რაც დადგენილია სისხლის სამართლის საქმეზე გამოტანილი, კანონიერ ძალაში შესული სასამართლოს განაჩენით, როცა საქმეს იხილავს სასამართლო იმ პირის მოქმედების სამოქალაქო-სამართლებრივი შედეგის შესახებ, ვის მიმართაც გამოტანილია განაჩენი.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ პრეიუდიციულად დადგენილი ფაქტები უკავშირდება როგორც სამოქალაქო საქმეზე გამოტანილ გადაწყვეტილებას, ასევე, სისხლის სამართლის საქმეზე გამოტანილ გადაწყვეტილებას, მაგრამ ამ უკანასკნელ შემთხვევაში პრეიუდიციულობის ფარგლები განსხვავებულია, კერძოდ, სისხლის სამართლის საქმეზე გამოტანილი განაჩენის პრეიუდიუციული ძალა ამოიწურება ორი ფაქტით: ჰქონდა თუ არა მოქმედებას ადგილი (ზიანის მიყენებას) და ჩაიდინა თუ არა ეს მოქმედება პირმა, რომლის მოქმედების სამოქალაქო სამართლებრივი შედეგების შესახებ საქმეს იხილავს სასამართლო (ამ პირის მიერ ზიანის ანაზღაურებას).

სააპელაციო სასამართლოს დასკვნით, კონკრეტულ შემთხვევაში, კანონიერ ძალაში შესული განაჩენით დადასტურდა ს. ჩ.-ს სახელზე გაცემული რეესტრის მონაცემების უზუსტობა, შესაბამისად, განაჩენიდან გამომდინარე, სადავო ნაკვეთი აღარ წარმოადგენდა ს. ჩ.-ს საკუთრებას, რაც საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია სრულიად დაუსაბუთებლად, რამდენადაც სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნული შეფასებით, ფაქტობრივად, იმსჯელა არა მსჯავრდებული პირის ქმედების, არამედ მესამე პირის სამოქალაქო სამართლებრივ შედეგზე, მაშინ როცა მოცემულ შემთხვევაში სულ სხვა სამართალურთიერთობაა სახეზე, კერძოდ, დავის საგანს წარმოადგენს მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების აქტის ბათილად ცნობა და საჯარო რეესტრში ცვლილებების შეტანა, ნაცვლად მსჯავრდებული პირის მოქმედების სამოქალაქოსამართლებრივი შედეგების განხილვისა, მით უფრო იმ პირობებში, როცა ს. ჩ.-ა სისხლის სამართლის საქმეში პროცესის მონაწილის სტატუსით არ სარგებლობდა /იხ.ს.ფ. 4-7, განაჩენი/. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს განჩიონება იურიდიული თვალსაზრისით იმდენად დაუსაბუთებელია, რომ შეუძლებელია მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება, რაც სსსკ-ის 394 “ე” პუნქტის თანახმად, გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების აბსოლუტურ საფუძველს წარმოადგენს.

საკასაციო სასამართლო სამოქალაქო კოდექსის 312.1. მუხლის საფუძველზე განმარტავს, რომ რეესტრის მონაცემების მიმართ მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, კერძოდ, რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მისი უზუსტობა. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლომ სრულიად დაუსაბუთებლად მიიჩნია, კანონიერ ძალაში შესული განაჩენით დადასტურებულად, ს. ჩ.-ს სახელზე გაცემული რეესტრის მონაცემების უზუსტობა.

სააპელაციო სასამართლოს დასკვნით, სსსკ-ის 189.2. “ბ” მუხლის თანახმად, უსაფუძვლო იყო ს. ჩ.-ს შეგებებული სარჩელის მოთხოვნა მიწის ნაკვეთის დაბრუნების შესახებ, რამდენადაც შეგებებულმა სარჩელმა ვერ გამორიცხა სარჩელის დაკმაყოფილება, რაც საკასაციო სასამართლოს სრულიად უსაფუძვლოდ მიაჩნია, ვინაიდან სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 189-ე მუხლი განსაზღვრავს შეგებებული სარჩელის მიღების, კერძოდ, შეგებებული სარჩელის დასაშვებობის კრიტერიუმებს, ხოლო მითითებული ნორმის “ბ” პუნქტით დადგენილი პირობა “შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება მთლიანად ან ნაწილობრივ გამორიცხავს პირვანდელი სარჩელისა დაკმაყოფილების შესაძლებლობას” წარმოადგენს სასამართლოს მიერ შეგებებული სარჩელის წარმოებაში მიღების _ დასაშვებობის კრიტერიუმს, მაშინ, როცა სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნული ნორმის გამოყენებით იმსჯელა შეგებებული სარჩელის მატერიალურ საფუძვლიანობაზე, რაც სრულიად ალოგიკურია, მისი იურიდიული დაუსაბუთებლობის გამო. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ამ ნაწილში სააპელაციო სასამართლოს მიერ განჩინება მიღებულია სსსკ-ის 393.2 “ბ” მუხლის მოთხოვნების დარღვევით, სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, რაც სამართლებრივად არასწორი განჩინების დადგენის საფუძველი გახდა.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ საქმის ხელახლა განხილვისას უნდა იმსჯელოს შეგებებული სარჩელის საფუძვლიანობაზე ს. ჩ.-ს მიერ მითითებული ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლების ფარგლებში, რამდენადაც სარჩელი /დარღვეული ან სადავოდ ქცეული უფლების დაცვის სამართლებრივი საშუალება/ შედგება, როგორც სამართლებრივი, აგრეთვე ფაქტობრივი საფუძვლისაგან. ამასთან სარჩელის საფუძველი არის ის ფაქტები, რომელთა არსებობა განაპირობებს მოთხოვნის საფუძვლიანობას და რომლებსაც მატერიალური სამართლის ნორმა უკავშირებს სადავო სამართალურთიერთობის სუბიექტების უფლება-მოვალებების წარმოშობას, შეცვლას და შეწყვეტას.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სსსკ-ის 412.2 მუხლის შესაბამისად, სახეზეა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების პროცესუალური და სამართლებრივი საფუძვლები, რის გამოც, სსსკ-ის 411-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღება შეუძლებელია. ამდენად, სასამართლომ საქმის ხელახლა განხილვისას ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-4 და მე-19 მუხლებით მინიჭებული უფლებამოსილების გამოყენებით კანონიერი და ობიექტური გადაწყვეტილების დადგენის მიზნით, სრულყოფილად უნდა გამოიკვლიოს ზემომითითებული გარემოებები და დავა გადაწყვიტოს მოქმედი საპროცესო და მატერიალური სამართლის კანონმდებლობის შესაბამისად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1.2, 26^I.3, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 257-ე, 272-ე, 372-ე, 399-ე, 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ს. ჩ.-ს საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 20 სექტემბრის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

3. ს. ჩ.-ს შეგებებული სარჩელის მოთხოვნაზე: I კატეგორიის კომლის სტატუსის მინიჭების თაობაზე შეწყდეს საქმისწარმოება ს. ჩ.-ს მიერ უარის თქმის გამო;

4. სასამართლო ხარჯები გადანაწილდეს საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების დადგენისას;

5. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.